3 ; 19 ( The Oxford English Dictionary) Humanism 19 Humanismus Humanismus 20 40 ( Paul Os2 kar Kristeller) 1808 F. J. Nietham2 3 John Coolidge 5
No. 1 2002 mer humanista Humanismus? humanista Niethammer : humanista humanista studia humanitatis studia humanitatis Humanitas ( humanitatis ) Studium ( studia ) humanista umanista 14 (Jacob Burckhardt) 19 humanista studia humanitatis 1905 15 30 studia humanitatis 6
Iter Italicum (finding list) 1946 (Augusto Campana) 16 1512 : Salarium Io. Antonii Modesti humanistae. Item Io. Antonio Modesto humanistae conducto ad Rhetoricam et Poesim... ; hu2 manista 1516 : conducto ad litteras humanitatis( ) 1515 ( Thomas More)? 40 : 1588 ( Humanism in general I take to mean the idea that a human being is meant to achieve during life a fair amount of human 1515 1595 : happiness. ) (proposuit maxi2 7
No. 1 2002 mum praeiudicium esse Universitati quod humani2 stae in rotulo DD. legistarum cum vere sint Artis2 tae et sub jurisdictionem DD. Artistarum. ) ( humanistas esse et esse debere Artistas et describi debere in rotulo Artistarum. ) : 1521 ista : humanista Scotista. Sophista. Umanista. Terminista. Contrat2 ista. Sacrista. Vochabolista. Antista. Abachista. 1515 Alchimista. 1449 Aldo Manuzio : Aldus Manutius 1495 Summista (optimo humanista et greco) humanista 1573 J urista. Legista. Artista. Canonista. Tomista. (Paulus Manutius 1512 1574) 8 gλυ Summista.
?? humanista gλξ 2 1490 ( Aulus Gellius 117 gλϖ 180) ( Noctes Atti2 cae) humanitas ( The Loeb Classical Li2 1670 brary) : Humanist humanitas gλω : humanitas humanista humanitas studia humanitatis ( 116 28 studia humanitatis ) : ( ) ( humaniori) hu2 maniori 9
No. 1 2002 gλψ 1401 1376 cancellarius chan2 cellor 30 humanitas : ; :? gλζ 14 ( Coluccio Salutati 1331 1406) humanitas : humanitas 1988 ( Erik Peter2 sen) gλ} studia humanitatis humanitas 10 gλ{! gλ
gµυ : gλ 1369 :! consulebat 1398 (loquens enim et scribens Ciceronis flu2 vios Quintiliani acumina et Demosthenis vehementiam redolebat. qualis autem erat in Divine Scripture explicandis sententiis dispu2 tator! Omnium consensu divinarum humana2 rumque rerum volumina quasi Parnassus bi2 ceps pariter continens utriusque sophie non sophistico sensu non ventoso sed vere re2 alitatis solidam existentiam attingebat et denique omnia humanitatis studia longa exer2 citatione complexus ad universas vite partes et sibi et ceteris consulebat. ) : ; (alterum in quo tibi gratulor est quod ad literarum studia te convertas. nichil enim perseverantius nobiscum est quam habitus 11
No. 1 2002 scientificus et humanitatis studia. habitum autem volo non quo doctiores solum sed quo meliores eficiamur cuius magna pars philosophie moralis preceptis doctrinaque continetur. ad summum autem consuma2 tumque perficitur christiane religionis sancti2 ssimis documentis. illa quidem discenda est ; hec autem non percipienda tantum sed amplectenda sunt ut quicquid tradit il2 lasciamus ista vero non sciamus solummo2 do sed faciamus. ) equidem tum verbis tum sententiis exornare 1374 dictamen ; maximum autem imo et difficil2 limum est quanvis ornata quanvisque gravi oratione auditorum animos incurvare. omnia una perficit eloquentia. ) (Quis enim divinarum humana2 rumque rerum edoctior ; quis in capiendis consili2 is acutior ;... quis preteritorum precipue que nobis maiorum cura litterarum monumentis agno2 scenda reliquit copiosior?) : 1376 : ( Sed omittamus ista et eloquentiam si placet ipsius contemplemur qua quan2 tum in ceteris humanitatis prevaluerit studiis manifeste monstravit cuiusque laudes in ul2 timis reservavi quia iudicio meo maxima quidem est. quid enim maius quam animo2 rum motibus dominari quo volueris audi2 entem inflectere et unde flexeris cum gratia et amore reducere? he ni fallor eloquen2 tie vires sunt ; hic labor ; huc omnis rheto2 rum vis potentiaque desudat. magnum est? ; ; ; 12 Hec
( et eo minus mirabere quia illis hu2 manitatis studiis animum appulisti que sua2 vitate mirabili cunctas mortalium mentes al2 liciunt ; ut cum cetera studia aliqua al2 iquibus placeant multis et nonnulla dis2 pliceant aut negligantur neminem tamen tam tardi ingenii aut tam duri propositi inve2 nire queas qui horum studiorum dulcedine non trahatur et sive in his quedam divinitas maior appareat sive efficacior affectuum nostrorum illecebra sive credite celestis ar2 monie melos sive quecunque alia vis elo2 quentie insit studiorum nostrorum alumne hec maxime cuncti mirantur. unde merito prisci illi viri in quibus eloquentie vigor emicuit crediti sunt silvas trahere saxa movere domare feras sistere flumina et quecunque huiusmodi monstra apud divinos poetas accepimus. ) : (ego quidem neminem vidi qui his humanitatis studiis delectaretur qui se scribentibus non exhibeat be2 nignum et mitem. ) 1377 humanista 1403 ( Leonardo Bruni 1369 1444) alumne alumnae ( De legendis libris gentilium De utilitate studii in libros gentilium) (Basil) 4 : 13
No. 1 2002 Augustinus aliquo modo discedere vel nolle viris tante sanctitatis et eruditionis per omnia consen2 tire. ) (Atque ideo libentius id fecimus quod auctoritate tanti viri ignaviam ac perversitatem eorum cupiebamus re2 stringere qui studia humanitatis vituperant atque ab his omnino abhorrendum censent quod his contingit fere qui ea tarditate ingenii sunt ut ni2 hil altum neque egregium valeant intueri. Qui cum ad nullam partem humanitatis aspirare ipsi possint nec alios quidem id debere facere arbit2 rantur. ) 1406 :?(an fidelibus christianis licitum sit litteris secularibus uti?) : (Non sum animo dubius quin velis atque consentias Christi doctrinam per sacras lit2 teras intraturos a grammatica debere necessi2 tate quadam incipere. ( sum2 Scriputre sacre noticiam sumere qui litteras mamque mentis stultitiam semper duxi presumptu2 osique nimium intellectus ab his que Iesus prece2 pit ab his que Paulus docet vel ab his que uter2 que consluit que vult vel transtulit Hieronymus Ambrosius tractat exponit Gregorius vel disputat 14 :?? quomodo potest enim ignorarit? quomodo potest scire litteras qui grammaticam omnino non novit? nonne vides quo perduxit ignoratio grammatice religiosos et omnes qui defectu talis habitus labora2 runt? non enim intelligunt que legunt nec
legenda possunt aliis preparare. potest sine litteris fidei sinceritas percipi fateor sed non divina Scriptura non doctorum exposi2 tiones atque traditioens intelligi quas vix capere valeant literati et nedum simpliciter docti grammaticam sed etiam qui dialecti2 cis et rethoricis insudarunt. et ea eadem ip2 sa grammatica sine noticia rerum et quibus modis rerum essentia variatur et omnium sci2 entiarum concursu preter necessitatem noticie terminorum maxima ex parte sciri non po2 test. connexa sunt humanitatis studia ; con2 nexa sunt et studia divinitatis ut unius rei sine alia vera completaque scientia non pos2 sit haberi. ) ( Sed hec alias : deplorari quidem possunt non reparari. Nam usque adeo pauci sunt qui studiis humanitatis indulgeant licet illa commendentur ab omnibus placeant multis et aliqui delectentur? in ipsis quod rem tam perdite collapsam et in? ( remanet unico solum libro quicquid utilitatis attulerint im2 pressum nec late sicuti foret expediens am2 pliatur idemque penitus contigit illis qui nostra tempora precesserunt. ) : : peius continue delabentem erigere prorsus nequeant et quin pereat funditus obviare. ) ( De fato et fortuna) 1401 ( Guido Manfredi da Pietrasnta) : ( Rarissima namque dos et singularis gratia multitudine gerendorum ab Occultarum rerum vestigatione non distrahi nec 15
No. 1 2002 scibilium amenitate quin agendis respondeas impediri. ) : (Anima quasi nichil sit et ad nos non spectet negligitur. studia quidem humanitatis secretorumque nature et ut omnia simul colligam et altiora complectar studia rationis que men2 tem illunimat non curantur ; ut mirum michi sit unde tu vir occupatissime sumpseris hoc imi2 tationis exemplum vel quod verius est te cunc2 tis proposueris tam singularis industrie documen2 tum. ) alumne?? amenitate amenitas amenity : Amenity amoenitas o (plane quidem erit ali2quis studiis humanitatis lo2 (1398 ) (1398 ) 1402 (Ludovico Alidosi) scientificus ubi valeant respirare nec semper ex infimis mor2 talium latebris hoc lumen erumpet sed ex altissi2 ma rerum specula veluti celestis quedam corrus2 catio radios mittet. ) : (meus autem Ludovicus sen2 su non viribus mente non corpore vigeat exerceatur et delectetur. )? cus aliquis portus et aliquod tandem asylum 1428? 16
: ( ) ( ) (Denique studia ipsa humanitatis praestantissima quidem atque optima generis humani maxime propria priva2 tim et publice ad vitam necessaria ornata littera2 rum eruditione ingenua a civitate nostra profec2 ta per Italiam coaluerunt. ) 1954 studia humanitatis : 14 15 : gµϖ : (studia humanitatis) hu2 manitas 14 15 15? gµω 17
No. 1 2002 Renaissance Thought and Its Source ( Columbia University Press 1979 ) Renaissance Thought and the Arts (Princeton University Press 1990) ist ista 1936 ism soloist violinist A Life of Learning (New York : American Council of Learned Societies 1990) gλϖ Renaissance Thought : the Classic Scholastic manistic Strains pp. 100 102 p. 163. and Hu2 Peter Burke The Spread of Italian Humanism in Antho2 ny Goodman ed. The Impact of Humanism on Western Eu2 rope (Longman 1990) p. 2 1907) I. Heinemann humanitas Thomas More as a Realencyclopaedie der klassischen Altertumswissenschaft Renaissance Humanist Moreana 17 ( 1980) pp. 5 21 Renaissance Thought : the Classic Scholastic and Humanistic Strains p. 102 p. 145 The Origin of the WordHumanist Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 9 (1946) pp. 60 73 dexteritatem quandam benivolentiamque erga omnis homines promiscam; sedhumanitatemappellaverunt id propemo2 dum quod Graeci i vocant noseruditionem institu2 ; tionemque in bona artesdicimus. Quas qui sinceriter percu2 piunt adpetuntque hi sunt vel mxime humanissimi. (ars) enim scientiae cura et disciplina ex universis animantibus uni ( ars dictaminis) ( ars medicina) Neal W. Gilbert Re2 naissance Concept of Method (New York 1960) DD. dominii doctorum decani doctorum Quamobrem satis habui unum interim exemplum promere. : E anche una vergogna chπio sia tenuto principe de gli humanisti e che non habbia un Vir2 (1547 1597) Humanism and Scholasticism in the Ital2 ian Renaissance 1944 gλωthe Oxford English Dictionary ist Renaissance Thought : the Classic Scholastic and Humanistic Strains ( New York : Harper and Brothers 1961) Niethammer pp. 9 10 p. 111 p. 168 gλξ E. K. Rand The Humanism of Cicero Proceed2 W. Ruegg Cicero und der Humanismus ( Zur2 ings of the American Philosophical Society LXXI ( 1932) ich 1946) 90 pp. 207 216 Werner Jaeger Humanism and Theology (Marquette University Press 1943) humanitas Jaeger 1888 1921 1939 ( Institute for Classical Studies) Jaeger 19 : M. Schneidewin Die antike Humanitaet (Berlin 1897) R. Reitzenstein Werden und Wesen der Humanitaet in Altertum ( Strassburg Suppl. V gλψ The Attic Nights of Aulus Gellius ( The Loeb Classical Library) XIII xvii John C. Rolfe : Qui verba Latina fecerunt quique his probe usi sunthumanitatemnon id esse voluerunt quod vulgus ex2 istimat quodque a Graecis idicitur et significat homini data est idcircoquehumanitasappellata est. gilio unπhoratio un Salustio un Livio. Humaniori inquit non ita ut vulgo dicitur facili et tracta2 18 Huis Sic igitur eo verbo veteres esse usos et cumprimis M. Varronem Marcumque Tullium omnes ferme libri declarant. Itaque verba posui Varronis e libro Rerum Humanarum pri2 mo cuius principium hoc est : Praxiteles qui propter arti2 ficium egregium nemini est paulum modo humaniori ignotus.
bili et benivolo tametsi rudis litterarum sit hoc enim cum sententia nequaquam convenit sederuditiori doctiorique qui Praxitelem quid fuerit et ex libris et ex historia cogno2 verit. gλζ Vito the Italian scholars of the late fourteenth century. By the first R. Giustiniani Homo Humanus and the Meaning of Humanism Journal of the History of Ideas XLVI (1985) pp. 147 166 gλ{ Ronald G. Witt Hercules at the Crossroads : the Life Works and Thought of Coluccio Sa2 lu2tati (Duke University Press 1983) p. 69Witt Epistolario di Salu2 tati a cura di Francesco Novati Fonti per la storia dita2 lia (Roma 1891 1911) vol. 3 p. 536but such authors as Cicero and Aulus Gellius greatly influ2 : nam non solum illa virtus que etiam benigni2 tas dici solet hoc nomine significatur sed etiam peritia et doctina : plus igitur humanitatis importatur verbo quam com2 muniter cogitetur. optimi quidem auctorum tam Cicero quam alii plures hoc vocabulo pro doctrina moralique scien2 tia usi sunt ; nec mirum. preter hominem quidem nullum an2 imal doctrinabile reperitur. ut cum homini proprium sit do2 ceri et docti plus hominis habeant quam indocti convenienti2 ssime prisci per humanitatem significaverint et doctrinam. gλ Ronald G. Witt pp. 33 37 59 61 70 71 120 125 289 90 gλ} The Communication of the Dead The Uses of Greek and Latin eds. A. C. Dionisotti Anthony Grafton and Jill Kraye (The Warburg Institute London University 1988) pp. 57 69 livding world. gλ gλζ gµυ Witt pp. 86 87 gµϖ The Humanist Movement Renaissance Thought : the Classical Scholastic and Humanistic Strains pp. 9 10 : This term was apparently used in the general sense of a liberal or literary education by such ancient Roman authors as Cicero and Gellius and this use was resumed by half of the fifteenth century the studia humanitatis came to stand for a clearly defined cycle of scholarly disciplines namely grammar rhetoric history poetry and moral phi2 losophy and the study of each of these subjects was under2 stood to include the reading and interpretation of its standard ancient writers in Latin and to a lesser extent in Greek. gµω : This term (i. e. the studia humanitatis) was ap2 parently not used as a concept by any ancient Roman author ; enced the Italian scholars of the late fourteenth and early fif2 teenth century by their concern for and definition of the concept humanitas. By the turn of the century the studia humanitas had come to stand for a vaguely defined field of philological intentions and strategies concerned with estab2 lishing the true nature of texts conceived as a problem of transmission and of interpretation. Since the object of this philological interest was the ancient world seen primarily through ancient authors ( including authors of the ancient Christian Church) scholarly awareness was not limited to or by definite disciplines but was encyclopedic. These schol2 ars believed their intellectual activity had a bearing on con2 temporary society and thus felt a responsibility to spread the newly discovered values and insights of the ancient dead to the [ ] 1954 : 19