a( ) 1. 開頭語.A, qbahang kanna namu ha; maha ta smeeluw eluw qsiya kusun. 啊, 你們大家都聽著 ; 我們明天要去修水圳 abuh( ) 1. 胸擋巾 ; 肚兜.Asi ka srugun abuh ka laqi, kii ini srutiq lukus. 小孩要戴上肚兜才不會弄髒衣服 abura( ) 1. 油 ; 沙拉油.Psai tikuh bale abura de, tnsiyus su sama. 你炒菜的時候, 只要放一點點油就可以了 [ Truku abura] acih( ) 1. 缺齒.Ma acih rupun su Watan? Tnkuran su ye pnuqal kui? Watan, 你怎麼有缺齒? 是你跌跤還是蛀牙 ( 所造成的 )? adis( ) 1. 帶走.Adis isu nii da. Dsani laqi su. 這些你帶去吧, 帶給妳的孩子們 ado( ) 1. 因為.Ado ka qmuyux ma mdheriq eluw, kika moda ku sdheriq di. 因下雨路滑, 所以我滑倒了 aduk( ) 1. 趕走.Aduk ngerac rodux ga. Maanu ka pyahun sapah truma di? 把雞趕到外面 怎麼讓牠進到家裡面呢? aguh( ) 1.( 叫人 ) 過來.Aguh sapah di si tama su. 你爸爸叫妳回家了 ah( ) 1. 表示寒冷 ( 驚嘆詞 ).Ah, Bale Takun! Kedu knsekuy qsiya namu hini ha? Takun! 你們這裡的水怎麼那麼冷啊? ahing( ) 1. 肩膀.Baka pnsaan di! Paani ahing su paga ga di. 東西裝好了! 你可以將負薪架揹在肩膀上了 [tokan 是男用揹籃, 他的揹法則是有兩條揹帶穿過兩肩揹負揹籃在後, 所以在句型上會使用 揹在你的背上 ] ahuc( ) 1. 鋤頭.Na Umin ka ahuc gaga, nii ka naku. 那鋤頭是 Umin 的, 我的在這裡 Ahuc urung de malu sceyan btunux. 十字鎬很容易切斷石頭 aji( ) 1. 味道.Malu mahun aji na begu ga. 那個湯味道很好喝 [ 日 ] ajimoto( ) 1. 味精.Ini miyan hari posa ajimoto saya pure sama di. 我們現在不太使用味精煮菜了 aka( ) 1. 應該.Aka su pdesun pila laqi su ga mnarux. 你應該要寄錢給你在生病的孩子 ake( ) 1. 驚嘆語.Ake! Ma mptuting ba eluw qsiya ka laqi ga di. 啊呀! 那小孩將要掉進水圳裡了 akedix( ) 1. 好痛.Akedix! Ga su qqahan papak mu da. 好痛啊! 你踩到我的腳了 akedu( ) 1. 那麼 ( 多 ); 那麼地.Akedu di, Robo; baka nii da. Robo, 怎麼那麼多 ; 這就夠了啦 Kedu bale hei na ricah su nii, Takun? Takun, 你的梅子樹怎麼結那麼多的果實? akeyan( ) 1. 那麼地 ; 那麼 ( 多 ).Akeyan knmalu sknexun phepah nii ha. 這花聞起來怎麼那麼香 Teyan bale si bbeebu su laqi, Pawan? Pawan, 你打小孩怎麼打的那麼兇? alang( ) 1. 部落 ; 地區 ; 國家.Alang inu nii? Ma nii sbgihur paru ma srnecux paru. 這是哪一個國家 ( 地區 )? 怎麼刮大風又洪水爆發 [ 族人會表達諸如此類的對話, 主要還是在看了新聞報導或看平面媒體後的反應 ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 1 of 285
ali( ) 1. 日子.Ali saya maha supi ka Mona ga. Mona 今天要去當兵 alix( ) 1. 放棄 ; 到此為止.Alix texan isu kusun han, ani naq yami Bakan mosa hayan. 你明天先不用去, 我和 Bakan 去就好 ama( ) 1. 女婿.Uxe mesa Mukan ama na Walis Kumu peni? 不是說 Walis Kumu 的女婿是閩南人嗎? amah( ) 1. 模糊 ; 褪色.Ma amah qtaun sasing su nii Pucaq? Pucaq, 妳這張照片看起來怎麼是模糊的? amuy( ) 1. 蜜.Msibus puqul amuy na walu plabu wa. 竹蜂的蜜吃起來很甜喔 ane( ) 1. 舅子 ( 丈夫與妻子兄弟之互稱 ).Ane na heya ka Pawan ga. 那位 Pawan 是他姐姐的先生 ane boxi( ) 1. 黃野百合.Bhege ka phepah na boxi, irih so ane na ka boxi mceas nii. 野百合是開白花的, 開黃花的是它同類的野百合 ane cuguk( ) 1. 小米菊.Ado qmapah lukus ka sudu nii duri, kiya kesun daha ane cuguk. 因這類的草會沾粘在衣服上, 所以他們就稱它為 "ane cuguk" ane rhenuk( ) 1. 刺萼寒莓.Rhenuk bale ka puqul ta hei na. Ane rhenuk de, ini puqi duma ka hei na. 我們吃的是一般的草莓 若是刺萼寒莓類的果實有的不能吃 ane sama bale( ) 1. 裂葉艾納香.Ani naq kesun ane sama bale we, ini puqi seediq duma. 雖說裂葉艾納香類似山萵苣, 但有的我們人不能吃 ane tmaku kuya( ) 1. 薄葉艾納香.Mngihun riyung waso na ane tmaku kuya nii. 薄葉艾納香的葉子吃起來很辣 angal( ) 1. 拿取.Mona, angal tikuh lukus mu. Mona, 請幫我拿衣服 / 請幫我脫衣服 angbari( ) 1. 紅肉李.Malu nedang na angbari saya mesa wa! 聽說, 現在紅肉李的價格很好 angkomoci( ) 1. 紅豆麻糬.Bsiyaq ku hari ini ekan angkomoci di, lmngelung hari mkmekan. 我好久沒有吃紅豆麻糬了, 心裡有點想吃 [ 日 ] ango( ) 1. 稀少 ; 疏.Ye knrudan na ka tama mu di, kndudun ango ka uban na snuunux di. 我爸爸或許是年紀的關係, 頭髮已越來越稀少 angu( ) 1. 弟媳.Sgaalu riyung na tama bubu mu ka angu mu. 我弟媳很受我父母的愛護 ani( ) 1. 不論 ; 任何.Ani ima uxe pdehuk ndaan na tama mu. 任何人都無法達到我父親的成就 ani naq( ) 1. 不論.Ani naq so kenu ka qnraqin ta meniq bobo dheran hini ge, asi ta ka knseung. 不論我們活在世上是多麼地困苦, 我們一定要忍耐 Ani naq knuwan uxe su mu chngiyung. 我永遠 ( 任何時候 ) 會記得你 anu( ) 1. 接頭語.Anu, kiya ka kesun su mu sai mita han. 所以我叫你先去看看啊 2. 因為.Ririh mu so tama ka Awi Dakis, http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 2 of 285
anu ka swai rseno na tama mu ka heya. Awi Dakis 等同於我爸爸, 因為他是我爸爸的弟弟 apa( ) 1. 揹負.Isu apa laqi nii ma, paano mu yaku ka qhuni. 你揹小孩, 我來扛柴薪 arac( ) 1.( 公雞 ) 挑戰的動作.Ga miicuw rodux su nii Qapah, te! Ini arac. Qapah, 你這隻 ( 公 ) 雞在害怕, 你看! 沒有挑戰的動作 aring( ) 1. 桃.Ga miicuw rodux su nii Qapah, te! Ini arac. 這 ( 些 ) 桃子是我爸爸媽媽他們所種植的 ariq( ) 1. 疤.Hmnuwa ariq su bukuy nii Pihu? Pihu, 你背部這個疤是怎麼回事? arumi( ) 1. 鋁製品.Mgeriq rulu meyah gmutu mangal arumi alang ka Mukan cbeyo. 以前, 平地人開車到部落收集和帶走鋁製品 arung( ) 1. 穿山甲.Mekan qtahi ka arung. 穿山甲是吃螞蟻的動物 asi( ) 1. 必須 ; 一定.Umin, nii scuqi mngihun riyung ka begu sama hnprayan su; asi ka psaan tikuh qsiya. Umin, 你煮的這碗菜湯太辣了 ; 必須加點水 Asi ka naq smnegul gaya rudan ta ge, kii si maha qrasun na tama bubu ta dhenu mesa qbsuran mu rseno. 我哥哥說, 一定要遵守傳統禮俗與規範, 那樣才會使我們的父母親高興 [ Truku asi] asi lux( ) 1. 突然.Phmaun na paye klaali han; asi lux mhuma tomato biciq di. 他平時種稻子, 突然改種小蕃茄 asi na( ) 1. 立即 ; 馬上.Huwa ba tuting eluw qsiya ka Umin ma; asi na qrapi Takun ka baga na. Umin 差一點掉入水圳裡 ;Takun 立即 抓住他的手 [ Truku asi na] asuw 1( ) 1. 豬槽 ; 船隻.Knacuy daha qhuni mreemux ka asuw babuy cbeyo, asi ka chedin, ini baka murung babuy denu. 過去的豬槽是以原木鑿成的, 一定要重, 不然會被豬隻翻倒 asuw 2( ) 1. 分 ( 東西 ).Asuw su ima kanna hlama kii Iwan? Iwan, 妳那麼多的糖果要分給誰? ata( ) 1. 嫂嫂.Mneyah alang Tongan ka ata mu. 我的嫂嫂來自 Tongan 部落 [ 一般我們都會在名字前面加上稱謂, 來作為識別, 沒有大小之分, 如大嫂或二嫂, 一律在名字之前加上 ata 即表示嫂嫂之意, 如 ata Cimi 即表示 Cimi 是我的嫂嫂 ] atak( ) 1. 剪刀.Uka atak xiluy rudan ta cbeyo. Asi daha sqiti yayu de scuqi qnedis ka snuunux daha. 我們的先祖沒有金屬製的剪刀 當他們的頭髮過長時即以刀具削除 2. 剪.Atak tikuh kukuh baga na laqi nii Robo. 把小孩的指甲剪一下 3. 筷子.Snquri daha btakan duma atak. 有些筷子是用竹子削成的 Asi ekan baga rudan ta cbeyo, ini salu atak. 我們的祖先是以手用餐的, 不削製筷子 awak( ) 1. 牽 ( 扶 ) 著走.Awak isu laqi nii Robo, maapa ku qhuni ka yaku nana. Robo, 妳牽著小孩走, 我還要揹柴火 ( 木材 ) ax( ) 1. 表示很臭 ( 驚嘆詞 ).Ax! Maanu skenux riyung kiya ha? 啊! 什麼東西那麼臭? ayu( ) 1. 驚啊聲.Ayu! nii heya di? Ma so hari bgihur. 哎呀! 他到了嗎? 他怎麼像風一樣 ayus( ) 1. 界線.Klaun su ayus dheran ta Umin? Umin, 你知道我們土地的界線嗎? ebun( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 3 of 285
1. 凹陷.Hmnuwa ebun na qnabin ta nii? 我們這面屋牆怎麼凹陷的? eeyah( ) 參照 eyah 1.( 回 ) 來.So nii eeyah na klaali wa! Ma ka ini dehuk nana. 這個時間是他平常回來的時候耶! 怎麼還沒回來呢? ega( ) 1. 電影.Mnosa miyan mita ega Hori hii ciga yami ka swai mu mqedin. 昨天我和我妹妹到埔里去看電影 ego( ) 1. 酒糟.Ego kesun daha beras dhequy snsiyan sino. 濾 ( 篩 ) 過酒的糯米粒他們稱做酒糟 egu( ) 1. 多.Egu riyung seediq ga qmita. 很多人在看 egul( ) 1. 捆綁.Egul so ddhekan na mimah qsiya ka dapa su. 把你的牛綁在牠可以喝得到水的地方 Egun hiya nisu, ulun mu hini ka naku. 你的綁在那兒, 我的綁在這兒 ekan( ) 1. 吃.Ekan iyu su de bobo mnekan su ido. 你吃過飯之後要吃藥 Iya ekan ido. 不要吃飯 eki( ) 1. 車站.Klaun su ga inu eki basu mmaha Tepaq hini, Awe? Awe, 妳知道這裡要往台北的車站在哪嗎? Elah( ) 1. 名字 ( 男性 ).Elah! Ani kii si qqusun su. Elah! 連那樣的事你也做得出來 ["Elah" 原為男性名, 但這位叫做 Elah 的族人, 他做人處事及一般的行為舉止總落人話柄 因此, 舉凡族人中有類似 " 他 " 的行為者, 即以 Elah 相戲 ] elih( ) 參照 Elah 1. 將水排出 ( 疏減 ).Elih ka qsiya na han, seelih qsiya na de trmuxi ciida ka qcurux di. 先把水放掉, 當水退了之後再徒手捉魚 eluk( ) 1. 關上.Eluk tikuh bais ga Pihu, msekuy wa. Pihu, 請把窗戶關起來, 很冷耶 eluw( ) 1. 路 ; 道路.Eluw mmaha alang ka nii. 這是回部落的路 elux( ) 1. 下咒.Elux isu wa! Teta su mkela? 你下咒啊, 看你會還是不會? emu( ) 1. 香蕉糕.Uka riyung mkela smmalu emu ka seediq saya di. 現代的人 ( 指本族人 ) 已很少會製作香蕉糕了 emux( ) 1. 抱著.Emux tikuh laqi mu nii Temi; sae ku mhido lukus han. Temi, 幫我抱小孩 ; 我來吃個飯 encay( ) 1. 空心菜.Yaani nadis Plmukan ka encay nii, uka cbeyo hayan. 空心菜可能是閩南人帶來的, 以前沒有 eniq( ) 1. 讓開.Eniq hii! Eniq hii! 讓開! 讓開! 2. 所在之處.Ini eniq sapah hii bubu su? 你媽媽不在家嗎? enpicu( ) 1. 筆.Sugi laqi kanna enpicu nii. Egu ga hini na. 這些筆都分給孩子們 這裡還很多 [ 日語中的 enpicu 單指鉛筆, 但在賽德克語的借字中則指所有的筆 ] epux( ) 1. 按 ( 壓 ).Epux tikuh quwaq na hosu nii Puhuk, bkeyo mu. 請 ( 幫我 ) 按住這塑膠水管的口, 我要把它綁起來 Epux tikuh tokan rawa ga bukeo mu. 按住那個背籃, 我要綁住它 2. 薄的.Mangal ku epux na yaku, mangal mknedux ka heya. 我拿薄的, 他拿厚的 Epux ka pngerah na Sapu. Sapu 的碗是薄的 eru( ) 1. 沾黏 ; 沾染.Eru lukus su rako tanah ga. 把你的衣服沾染成紅色 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 4 of 285
eruc( ) 1. 柱子 ; 原木狀之建材.Ngalun daha eruc sapah ka trabus duri. 他們也將二葉松做為築屋的柱子 erueru( ) 1. 常常 ; 不斷.Ma su erueru rmengo kari kiya! 你怎麼就不斷講那些呢! esa( ) 1. 餌.Saane ta kmari bicun ka esa ta di kini ho? 我們去挖蚯蚓當魚餌好嗎? etuk( ) 1. 壓條.Btakan bncbacan ngalun daha etuk dnamux gmeya. 他們以 ( 拿 ) 剖切過的竹片當白茅屋頂的壓條 2. 壓 ; 夾.Etuk tikuh sekuy ga han Awi. Bkeyo mu. Awi, 把那箭竹夾住, 我來綁 3. 閉著.Etuk hari quwaq su wa, kari maanu ka kiya di. 你能不能閉嘴, 你講的是什麼話 etuq( ) 1. 攔阻.Yamu etuq hini ma maha miyan metuq daya hii ka yami; iya ba srhuqi ka boyak kii. 你們在這裡攔阻, 我們到上面攔截 ; 千萬別讓那頭野豬給溜掉了 eyah( ) 1. 過來 ; 來.Eyah hini kanna namu. 你們全部都過來這裡 eyu( ) 1. 男性的陰莖.Ini ba mhemuc rmengo so nu eyu ka ita Seediq; pgyaun daha riyung ka kiya. 我們賽德克人絕不談有關性器 ( 陰莖 ) 的事 ; 那是非常忌諱的事 [ Toda iyu ] eyux( ) 1. 狹窄 ; 擠壓 ; 勉強.Wada paru da laqi nii, kika eyux na lukus na nii di. 這孩子長大了, 所以他這件衣服顯得窄小了 2. 強要.Eyux ku na ba tmulus mosa theyaq sapah na. 他強拉我到他家坐一坐 [ Toda mkikuy ] eyyo( ) 1. 營養.Egu eyyo ka balung, ani so kiya ge ini scqii meka. 雞蛋的營養成份多, 即使如此不能吃的太多 ibuy( ) 1. 田鼠.Qolic biciq ibuy nii; smkuxun tmrudu so wara truma ma; tudu yqeyaq. 這田鼠是小形的老鼠 ; 牠喜歡在稻草下或田埂築窩 icin( ) 1. 一半 ; 一對物品的某一半 ( 某一個 ).Yaku wada mangal icin na ma, wada mu biqun Kuras ka icin na. 我拿了一半, 另一半我給了 Kuras 2. 另一 ( 邊 ).Moda ku hini ka yaku ma, wada moda icin so hiya ka heya. 我從這裡過, 他從另一邊走 [ Toda icin Truku isil] icuw( ) 1. 害怕.Kedu icuw su huling. Ini qiyuc huling mu nii. 你那麼怕狗, 我這隻狗不會咬人的 [ Toda icu Truku kisu] icux( ) 1. 攪動.Icux ido ga di Seta. Ga mbuwa di. Seta, 把飯給予攪拌, 它已滾了 [1. Toda icux Truku isux 2. 過去, 因種植小米不易, 故賽德克族人是以煮稀飯為主 當稀飯在滾的當中, 要不斷地攪拌 ; 因為怕小米飯黏鍋將減少稀飯的量 ] ida( ) 1. 依然.Ani su naq asi kseengi, ida naq so pungu ini rngrengo hii. 你就是罵他, 他依然不吭不響地呆在那兒 [ Toda ida Truku ida] idas( ) 1. 月亮.Mtumun ka idas de, mtbale idas kesun ta kiya. 當月亮成一個圓形時我們稱為滿月 [ Toda idas Truku idas] ido( ) 1. 飯.Mnekan ku ido di. 我已經吃過飯了 [ Toda idaw Truku idaw] igin( ) 1. 尋找.Igin so tnqiyan su ma, so tnloongan su peni. 在你所睡過的或坐過的地方找看看 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 5 of 285
ilo( ) 1. 跳躍.Mgnetun miyan quyu tqbequq stexal yami ka Takun, asi miyan ilo icin ma qduriq miyan. 有一次, 我和 Takun 遇到眼鏡蛇, 我們立即往一邊跳且逃跑 [ Toda sbotaw Truku ilo] ima( ) 1. 誰.Ima si wada mekan ware na Umin ciga? 昨天, 是哪一位吃了 Umin 的麵呢? [ Toda ima Truku dima] imah( ) 1. 喝.Imah isu begu qcurux ga di, Lawa. Lawa, 妳把那魚湯喝了吧 [ Toda imah Truku imah] imi( ) 1. 意義 ; 意思.Meniq kesun rmibaq kari, niqan naq imi kanna kari daha kiya. 隱喻的說話方式都是有其意義的 [1. Toda imi Truku imi 2. 日 ] ina( ) 1. 媳婦.Kenu ina na Takun Walis? Takun Walis 的媳婦是哪一位? [1. Toda ina Truku ina 2. 廣意地來說, 該族群所說的 ina, 包括了他 / 她們兄弟姐妹 堂兄弟姐妹以及表兄弟姐妹的媳婦 ] ini( ) 1. 不.Ini baka nana, tqrii dungan. 還不夠, 再裝上 ( 入 ) Lagi ga, ini beyo mhedu tmalang. 那個孩子, 很快就跑完了 [ Toda ini Truku ini] ini bale( ) 1. 從不.Umin nii peni na, seediq ini bale osa plaling qcurux ka heya. Umin 他這個人是從來不去釣魚的 [ Truku ini balay] ini beyo( ) 參照 beyo 1. 很快的.Ini beyo smaruk uban rodux. 燒雞的羽毛很快的 [ Truku ini biyaw] ini eniq( ) 1. 容易...( 不耐用 ); 不在.Ini eniq sbekuy negul kiya, ini beyo msetuq. 那種繩子不耐綁, 很快就會斷掉 inu( ) 1. 哪裡.Inu hnblutan na baga ka laqi ga? 那小孩被割傷的手在哪裡? Maha ku inu mkaxa si tama su? 你爸爸說他後天要去哪裡? [ Toda inu Truku inu] iq( ) 1. 表 遺憾 ; 驚奇.Iq su ba bale Dakis; ma ani tikuh nii ini su klai. 唉!Dakis, 你真是的 ; 就這麼一點事情你都不會 ( 做不好 ) ira bale( ) 1. 杜虹花.Ye daha hwaun ka ira bale nii peni? 不知道他們會將杜虹花這種樹做什麼用? [ Toda ira Truku ira bhegay] iraq( ) 1. 腸子.Bbaro riyung iraq gaga nbuyas ta. 我們肚子裡面的腸子非常長 [ Toda iraq Truku iraq] irih( ) 1. 開頭語詞.Irih daha so pgkela dadan ka so lmihu siyang. 他們以分送豬肉來確認親戚 irin( ) 1. 左手 ; 左邊.Irin kesun daha baga ta ini kbeyax nii; ani si niqan naq mbeyax ka baga daha irin duma seediq duri. 我們弱邊的手他們稱 irin( 左手 ); 但也有的人是左手是強邊 iriq( ) 1. 壓住.Iriq papak su puting negul ga. 用你的腳壓住那繩子的一端 [ Toda irik Truku pixi] iro( ) 1. 顏色.Egu riyung klegan ka iro ware saya. 現在的線有很多種顏色 [ 日 ] ising( ) 1. 醫生.Osa pqita ising de su mnarux peni. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 6 of 285
你若生病的話, 就去看醫生吧 [1. Toda ising Truku ising 2. 閩 ] isu( ) 1. 你 / 妳 ( 代名詞 ).Dai lmamu isu ka breenux nii ma; maha ku lmamu mcherus ga ka yaku. 這平坦的地方你來採收 ; 我到那斜坡的地方採 [ Toda isu ] ita 1( ) 1. 贈送.Ita yaku bunuh su nii di Takun! Uka ku bunuh wa. Takun, 你這頂帽子送給我啦! 我沒有帽子耶 ita 2( ) 1. 我們 ( 代名詞 ).Niqan ta naq Gaya ka ita Seediq, ini pntena Plmukan. 我們賽德克族有自己的律法 ( 社會規範 ), 跟漢族是不同的 ito( ) 1. 線.Ita ito ga; siisun mu galiq nii han. 那個線拿過來 ; 我要先縫這塊布 Iwan( ) 1. 女生名.Iwan ka ngayan mu, lntudan kndalax ngayan na bubu mu rudan. Iwan 是我的名字, 是傳承自我祖母的名諱 [ Toda Iwan Truku Iwan] iya( ) 1. 不 ( 否定詞 ).Iya pspui paru na daka biciq na. 不要把大的和小的放在一起 [ Toda iya Truku iya] iyo( ) 1. 張開著眼睛.Iyo doriq su. Iya qemi. 你張開眼睛 ; 不要閉著 [ Toda kayyaw Truku iyaw] iyu( ) 1. 葯物.Niqan seediq tita mosa mangal gamin keguy runge duri ma, spuun daha hmanguc rodux, iyu mnarux rumun kiya mesa. 我們賽德克的族人也有去挖取野生苧麻的根, 然後與雞肉一起燉煮, 據說那是治療肝病的藥物 [ Toda iyu Truku iyu] iyuk( ) 1. 吹氣 ; 吹筒 ( 管 ).Ga inu iyuk namu puniq? 你們的吹火筒在哪裡? [ Toda iyuk Truku iyuk] oba( ) 1. 冬大衣.Plkusi oba su! Msekuy. 穿上大衣吧! 很冷 [ Toda oba Truku oba] oda( ) 1. 經過.Oda sapah mu de maha su alang. 你要回部落時經過我家 2. 要做的事.Niqan oda su kusun? 你明天有事嗎? [ Toda uda Truku uda] olun( ) 參照 -uli- 1. 跟屁蟲.Olun! Olun! Maha su naq inu isu duri. 跟屁蟲! 跟屁蟲啊! 你也要跟去那裡啊! omocya( ) 1. 玩具.Uka miyan riyung omocya yami cbeyo han, ini so saya de mnlamu ka tthiqan laqi di. 以前我們沒什麼玩具, 不像現在有各式各樣小孩子要玩的東西 [ Toda omocya Truku omocya] onggaku( ) 1. 音樂.Onggaku bnarah saya ka nii, malu qbhangun duri. 這個是現代的音樂, 也很好聽 [ 日 ] ooda( ) 1. 用途 ; 功用.Ware nuqah nii ge, egu bale ka ooda na mesa bubu mu. 我媽媽說 : 苧麻線有很多的用途 [ Toda ddawun Truku uuda] opux( ) 1. 翻倒.Opux tikuh quri hini eruc ga Pukuh; kmkelun su? Pukuh, 你把那柱子 ( 建材 ) 往這裡翻倒 ; 你翻得起來嗎? [ Toda powhi Truku opux] oro( ) 1. 觀音竹.Asi ka rehaq btakan oro nii ka ssalu daha btuku. 他們製作圓箕一定要用觀音竹片 [ Toda owraw Truku owraw] osa( ) 1. 去.Osa nhari si bubu su. 你媽媽叫你快 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 7 of 285
點去 [ Toda usa Truku usa] osime( ) 1. 尿布.Kndudung egu pila kana osime ga duri di. 連尿布也都開始漲價了 [ 日 ] uban( ) 1. 毛.Ini pntena uban daha ka snuunux. 毛和頭髮不一樣 [ Toda uban Truku ubal] ubung( ) 1. 傳統織布胴 ( 織機主軸 ).Snalu daha qhuni mreemux ka ubung daha cbeyo. 她們以前的織機主軸, 是以整棵原木製成的 2. 蓋住.Ubung ta maanu ka sunguc nii di ha? Ini baka suubung hii ka btuku nii. 我們要用什麼蓋這樹豆了呢? 這圓箕不足以將它蓋住 uciicin( ) 參照 icin 1. 各處各處.Iya osa uciicin di wa, mmaha ta alang di. 不要再到處逛, 我們就要回部落了 [ Toda uciicin Truku siisil] ucik( ) 1. 辣椒.Egu riyung ka ucik pnhuma mu. 我種了很多辣椒 [ Toda ucik Truku usik] ucik qawan( ) 1. 朝天椒.Ye ima mnadis peni ucik baran nii, kuxun daha mekan, ado ka mngihun. 朝天椒不知誰引進來 ( 帶來 ) 的, 因為辣他們喜歡吃 [ Toda ucik qaul Truku ucik qaul] udongko( ) 1. 麵粉 ; 麵製品.Mnosa maruy udongko laqi mu, ye mksmalu manto. 我的小孩子有去買麵粉, 他可能想做饅頭 uduh( ) 1. 烤.Uduh bunga ga peni; plhepuh puqun wa. 把那地瓜烤了吧 ; 吃起來甘甜酥口 [ Toda uduh Truku uduh] uhir( ) 1. 強求 ; 非要 ; 勉強.Ye na uhir bbari qbulic Pihu ga, kii meyah smnegul smtuku pila. Pihu 可能是一定要買到火藥, 所以他跟著來賺錢 Ye uhir daha ppuuyas yami ka debubu mu ciida ma, uka inu ini daha sai smtuku pila. 當時我媽媽她們為了一定要讓我們唸書, 她們就到處去賺錢 [ Toda uhir Truku uhir] uka( ) 1. 沒有.Uka sseediq sapah na Walis. Walis 的家沒有人 [ Toda uka Truku uka] ulan( ) 參照 egul 1. 綁住.Ga mu ulan so ddhekun na mimah qsiya ka dapa. 我把牛綁在牠可以喝得到水的地方 uli( ) 參照 egul 1. 綁住 ( 祈使 ).Uli qhuni qtehur hari ka dapa. 牛要綁在較粗的樹幹上 -uli-( ) 1.. ulun( ) 參照 egul 1. 捆綁.Ulun su inu dapa sisu? 你的牛要綁在哪裡? umal( ) 1. 添補.Iya bale mhmeti mangal ka rabu prihun ta Takun nii wa, uka umal ta denu. 我們要還給 Takun 的這些苗千萬不要隨便拿走喔, 我們沒有 ( 苗 ) 可以添補 ume( ) 1. 梅 ; 梅子.Mtbasi puqun ume nii. 這個梅子吃起來好澀 [ Toda ume Truku risah] un( ) 1. 是的.Dakis: Maha su neepah, Umin? Iwan: Un, maha ku neepah. Dakis:Umin, 你要去田裡嗎? Umin: 是的, 我要去田裡 [ Toda iq Truku iq] undo( ) 1. 運動.Ini kela maanu kesun undo ka seediq ta cbeyo. 以前, 我們的族人不知道什麼叫做運動 [1. Toda undo Truku undo http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 8 of 285
2. 日 ] undozo( ) 1. 操場.Paru riyung undozo na gako miyan; egu riyung seediq mosa undo hii de mnalix gako. 我們學校的操場很大 ; 放學後有很多人去那裡運動 [1. Toda undozo Truku undozo 2. 日 ] upu( ) 1. 公家 ; 公共 ( 的 ).Upu kanna seediq tnaalang kesun sapac. Sapac 是指全部落住民所共有的 [ Toda upu Truku upu] uqi( ) 1. 吃.Uqi isu ka ido ga ma; meekan ku ware ga ka yaku. 飯你吃 ; 我來吃麵 [ Toda uqi Truku uqi] uqu( ) 1. 認為應該.Uqu namu mosa lmiqu; rseno namu ka yamu. 你們是男人 ; 該去打打獵的 [ Toda uqu Truku uqu] uqul( ) 1. 吃.Uqul su so knuwan ido su nii di? Maha tena tleetu di wa. 你的飯什麼時候才要吃? 會變涼的耶 [ Truku uqun] uras( ) 1. 壓在人家身上.Iya uras yaku wa! Osa naq muras tama su ga. 不要來壓我啦! 你去壓自己的爸爸 [ Toda mirik Truku uras] ure( ) 1. 餓.Kedu ure su; ini su ekan ceka na ali peni? 你怎麼那麼餓 ; 你中午沒吃嗎? [ Toda muray Truku uray] uruk( ) 1. 幼犬 ; 雛狗.Mpitu ka uruk bubu huling na Temu. Temu 的母狗有七隻幼犬 [ Toda uruk Truku uruk] urung( ) 1.( 動物的 ) 角.Nglan daha psaun qbulic halung ka urung dapa cbeyo. 以前他們是 用牛角裝槍枝的火藥 2. 衝撞.Ye ini urung seediq dapa su nii? 你這頭牛會不會攻擊 ( 衝撞 ) 人? [ Toda urung Truku urung] usuk( ) 1. 袖子.Niqan naq uka usuk ka lukus daha seediq ta cbeyo duri. 我們從前族人的衣服也有沒袖子的 [ Toda usuk Truku usuk] utaq( ) 1. 精子.Niqan utaq ka rseno ma; niqan hulaq ka mqedin. 男人有精子 ; 而女人有淫水 [ Toda utaq Truku utaq] utun( ) 1. 蚱蜢.Mekan pnhuma ta ka utun nii. 蚱蜢吃我們種的東西 [1. Toda kowtun Truku utung 2.Utun 也是本族男性之人名 ] utun dayu( ) 1. 螳螂.Ini daha puqi ka utun dayu, uqun daha ka utun meniq paye. 他們是不吃螳螂的, 在稻子的蝗蟲他們會吃 utung( ) 1. 點火.Utung han puniq ga, kii si ini beyo praun kiya hari. 先將火點起來, 等一下就可以很快煮東西 [ Toda ptungi ] utux( ) 1. 神 ; 鬼 ; 鬼魂.Iya mmhemuc so tmelung ooda naqah, niqan utux ga qmita. 不要做壞事, 冥冥之中有主宰者在看 [1. Toda utux Truku utux 2. 本族的傳統宗教是信奉 utux,utux 是泛指一切超自然的力量, 在本族的語意上 Utux 是神也是鬼 但若說 Utux Rudan 則指我們的祖靈 舉凡本族的 gaya/waya 都以 utux 為依歸 族人信奉耶穌基督後, 則稱神 上帝為 Utux Baro 或 Tama Baro 天父 ] uumal( ) 參照 umal 1. 使增加.Biqi ku tikuh nana wa; uumal mu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 9 of 285
na Takun nii. 再給我一些 ; 我要加到 Takun 的份 [ Toda uumal Truku uumal] uwic( ) 1. 催熟 ( 樹果 ).Uwic blebun ga peni Pawan; pqdali laqi de mhada. Pawan, 把那香蕉催熟吧 ; 熟了之後給孩子吃 [1. Toda qsweci Truku skuwic 2.uwic( 催熟 ) 並不一定要用催熟劑 ; 將新採收的樹果置放數日後財食用, 也叫 muwic( 催熟 ;uwic 的主事焦點 ) ] uxe( ) 1. 不 ( 否定詞 ).Uxe naku ka lukus bhege ga. 那件白色的衣服不是我的 [ Toda uxay Truku uxay] uyas( ) 1. 歌.Gaga muuyas uyas bubu mu. 我的母親在唱歌 [ Toda uyas Truku uyas] uyu( ) 1. 模仿.Bale naq ba ita Seediq saya duri di, uka ta kkesan iya uyu gaya Telu ma Plmukan nii. 身為今日的賽德克人也是真的, 我們很難說不要模仿漢人的禮俗 uyung( ) 1. 建築物之後.Ga uyung cyokay coro ka sapah na swai mu rseno. 我弟弟的家在基督教會的後面 p-( ) 1. 會 ; 將.Iya psai hiya btunux kii, pqeere su ddaan seediq di. 不要把石頭放在那邊, 你會阻礙人家的通路 paadis( ) 參照 adis 1. 託人帶.Mmaha kusun gako ka Temi di; haun mu paadis heya ka lukus misan na Awe mu. Temi 明天要回學校了 ; 我要把 Awe 冬天的衣服託給她帶去 paalix( ) 參照 alix 1. 放掉 ; 放棄.Ga mosa paalix pplaxan dapa Pradu hii ka Pawan. Pawan 到 Pradu 牧場去野放牛隻 [Pradu 牧場是我們德固達雅群過去的牧場之一 今仁 愛鄉精英溫泉即為其舊址 ] paanan( ) 參照 apa 1. 揹.Moda skgirix papak eluw texan ka Iyung Tado, kika paanan tama na meyah alang di. Iyung Tado 有一次在路上扭到腳, 結果是由他爸爸揹回部落 ( 家 ) paangal( ) 參照 angal 1. 使拿.So hari mesa mnosa paangal laqi Sama Nape wa. 聽說 Sama Nape 好像有去墮胎過呢 paani( ) 參照 apa 1. 揹 ( 祈使 ).Paani dehuk eluw swaye hii han ma; yaku smriyux mapa denu. 你先揹到分叉路那兒, 然後換我揹 paanun( ) 參照 apa 1. 揹.Mangal lukah stexan ka Qapah, ma paanun mu dehuk sapah na. 有一次 Qapah 受了傷, 我揹著他到他家裡 paatak( ) 參照 atak 1. 剪.Wada paatak tunux Baysyuring depering; yaani meeyah bbiyan hari di. Pering 他們要到梅子林理頭髮 ; 可能傍晚才會回來 pacuy( ) 1. 鏟子.Ga hini pacuy su deun Rabe? Kbrexo mu tikuh han ho? Rabe, 妳鏟稻苗的鏟子有在這兒嗎? 我向妳借一下好嗎? [ Toda kaci rabu Truku parix] pada( ) 1. 山羌.Ga mekan sudu ka pada. 山羌在吃草 [ Toda pada Truku pada] paga( ) 1. 置物架 ; 吊物架.Skuun daha paga kana qyqeya cbeyo; anu uka hayrazu han. 以前東西都放在架子上 ; 因為以前沒有櫥櫃 [1. Toda sbuman Truku paga http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 10 of 285
2. 火灶上的架子, 大都是懸空在火灶上, 過去都是用來醃燻或烘乾肉類, 去掉水分, 肉類比較容易保存 ] paha( ) 1. 放置.Paha hini ka paru na hari, ma posa hiya ka biciq na. 將較大的放這裡, 小的放那裡 Paha hini ka nisu, psaun mu hiya ka naku. 你的放這裡, 我的放那邊 2. 使去.Paha riso nii peni, ini beyo ka riso. 叫年輕人去呀, 年輕人較快 Paha ku gako hetay si Dakis su Pawan. Pawan, 你的 Dakis 說讓他去來 ( 讀 ) 軍校 [ Toda psan Truku paha] pahu( ) 1. 洗 ( 衣物 ).Sae ku sapah han, ini ku pahu nana. 我先回家, 因我還沒洗衣物 [ Toda bahu Truku pahu] pahung( ) 1. 膽囊.Mngihun beyuq na ka pahung. 膽汁很苦 [ Toda pahung Truku pahung] pai( ) 1. 祖母 ; 岳母 ; 女性長輩.Pai na Umin Pawn ka heya; ini su klai peni? 她是 Umin Pawan 的岳母 ; 你不認得嗎? [1. Toda pai Truku pai 2. 在本族的語言中,pai 有 " 祖母 岳母 女性長輩 " 之意 ; 平日對話裡, 族人都很清楚地知道對方所說的 pai 是指哪一位 pai ] pais( ) 1. 敵人.Tunux pais ka ngalun daha mosa lmaqi rudan miyan cbeyo. 我們祖先去獵首時, 是獵取敵人的首級 pako( ) 1. 榿葉懸鉤子.Egu riyung pako neepah nii. 這塊地長了很多的榿葉懸鉤子 [1. Toda pakaw Truku pakaw 2.pako 是很重要的儀式法器, 尤其是在重大疾病的治療中,pako 是不可缺少的法器之一 ] pako bhege( ) 1. 白絨懸鉤子.Tqilun daha riyung ka pako bhege nii; ado ka meniq qnpahan daha hiya. 他們非常討厭白絨懸鉤子在他們的田地上 pako paru( ) 1. 紅狹葉懸鉤子.Saadux riyung gamin na pako paru nii, saadux bbilun. 紅狹葉懸鉤子的根很硬, 很難拔出來 pako pati( ) 1. 山薔薇.Metaq riyung pako pati nii; kii tqilun daha riyung. 山薔薇的刺很刺, 所以大家都很討厭 pako qbheni( ) 1. 紅梅消.Yahun riyung mekan qbheni rhenuk na, kii kesun daha pako qbheni. 小鳥非常喜歡吃紅梅消, 所以我們稱它為小鳥的紅梅消 pako rhenuk( ) 1. 李棟山懸鉤子 ; 野草莓.Kuxun riyung mekan laqi wa pako rhenuk nii. 小孩子非常喜歡吃野草莓 pala( ) 1. 布匹 ; 床被.Egu pala tninun na bubu mu ga sapah hiya. 我家有很多我媽媽織的布匹 [ Toda pala Truku pala] palah( ) 1. 烤火取暖.Asi ta palah hini! Maha su naq inu so nii knsekuy 就在這裡烤火吧! 這麼冷你要去哪裡? [ Toda alah ] palic( ) 1. 翅膀.Ini daha pqdali so papak rodux ma, palic rodux ka laqi mqedin cbeyo. 以前他們不會讓女孩們吃雞爪 ( 腳 ) 和雞翅膀 [ 族老說, 女孩子吃了雞翅膀會隨便離家出走 ; 而吃了雞爪, 織布時會織不好 ] pama( ) 1. 燙髮.Nsaan su pama inu snuunux su kiya Ape? Ape, 你那頭髮是在哪裡燙的? [ 日 ] papak( ) 1. 腳.Sepac papak ka bubuy. 豬有四隻腳 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 11 of 285
[1. Toda papak Truku qaqay 2. 在過去的年代裡, 人一腳步的長度大小, 是賽德克人用以量測距離的一種方法 ] paq( ) 1. 聲響.Paq! paq! paq! daha tmapaq baga ka riso mita kmeeki weewa. 青年男子看小姐們跳舞時,"paq! paq! " 的拍手聲不斷 paqi( ) 參照 sipaq 1. 砍 ; 殺 ( 祈使 ).Paqi qhuni ga, maha mnkala dnamux di. 把那棵樹砍了, 它快高過屋頂了 paqo( ) 參照 sipaq 1. 砍 ; 殺.Paqo ta pusu tlahi nganguc ga di ho, smaso phdagan paye. 我們把屋外的那棵柚子樹砍了吧,( 因 ) 它所形成陰影會阻礙曬稻穀 para( ) 1. 芭樂.Ini hari pntena puqun para daha ka quti rodux. 芭樂和土芭樂吃起來不太一樣 [ Truku para] Paran( ) 1. 霧社.Egu yqeyaq Breenux Paran hiya cbeyo. 霧社碧湖的台地以前很多水田 [ Truku Paran] paras bale( ) 1. 破布子.Malu desun smtimu ka paras bale duri. 破布子用鹽醃漬也很好 Lmui kana paras ga. Desi ta sapah di. 把那破布子撿起來, 我們帶回家去 [ Toda paras Truku paras] parih( ) 1. 鋤頭.Rudan ta cbeyo han ge, ahuc snalu cida qhuni nanaq ka ririh so parih daha. Ini so saya de, mnlamu ka parih tntingan Mukan di. 我們從前的祖先是以樹的枝椏製作叫 ahuc 的當作鋤頭 不像現在, 漢人鍛製了各式各樣的鋤頭 Moda mhuma ma moda mangal sudu ka parih biciq. 小鋤頭可以用來種植和除草 Mangal parih daqa moda tmabul yqeyaq. 使用牛犁來犁田 paru( ) 1. 大.Scuqi paru ka lukus bnrigan ku na bubu mu, kii ini mu plkusi. 我媽媽買給我的衣服太大, 所以我沒穿上 [ Toda paru Truku paru] patis( ) 1. 寫 ; 書 ; 信件.Nima patis nii? 這是誰的書? Patis isu Kuras. Ini ku kela matis ka yaku wa. Kuras, 你來寫 我不會寫啦 [ Toda patas Truku patas] patis hido( ) 1. 手錶.Kari bnarah ka patis hido nii, ini kela mbahang duma seediq nana. Patis hido( 手錶 ) 是新創的語彙, 有的 ( 族 ) 人還聽不懂 paux( ) 1. 倒 ( 下 ).Paux quri hini btakan qoran kii Awi. Awi, 把那麻竹往這邊倒 Pawan( ) 1. 人名 ( 男性 ).Wada naq neepah mgrebu ka Pawan nana. Pawan 一早就 ( 上山 ) 工作去了 Pawan Bungu( ) 1. 今仁愛公所台地.Ga Pawan Bungu hii gokosyo () nami saya. 我們的鄉公所位在 Pawan Bungu 的台地上 pawcu( ) 1. 包子.Bnari na Hori heya ka pawcu nii. 這包子是他 ( 從 ) 埔里買來的 paye( ) 1. 稻穀 ( 未去殼 ).Tmukuy macu cbeyo ka rudan ta, kndalax meyah Tanah Tunux de tgsaun ta daha mhuma paye di. 以前我們的先祖是播種小米, 日本人來了之後就教導我們種水稻 [ Toda payay Truku payay] paye kira( ) 1. 新收割的稻米.Paye kira kesun ta ka paye hani snbetan hndure ka ita. 本族人稱新收割的稻米為 paye kira [ Toda paye kira ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 12 of 285
pbaka( ) 參照 baka 1. 夠.Pbaka ba maanu beras nii da? Maha ta mkrima rabi hii wa. 這些米怎麼夠呢? 我們要去五天耶 pbbege( ) 參照 bege 1. 互給.Ini pbbege ani mmaanu duma seediq pneyah icin; ini pntena gaya ta. 有的族群是不會分享的 ; 跟本族的生活規範是不一樣的 pbeebu( ) 參照 beebu 1. 打.Pbeebu su maanu dmoi qreti kii Tiwas? Tiwas, 妳拿著棍子要打什麼? pbege( ) 參照 bege 1. 給某人給某物.Mosa ku pbege hei camac baki mu. 我的祖父給我山肉 Mnoda ku pbege tama rodux sapah na pai mu. 我經過祖母的家, 她給我一隻公雞 pbehing( ) 參照 behing 1. 搭工寮.Smkuxun pbehing tikuh ssiyo sapa ka rudan. 老人家喜歡在住家旁邊搭簡易的工寮住 pberih( ) 1. 吐.Pberih ku taapa rulu ka yaku, kii so moda tqhiqun ka rulu de mtgiya tunux mu denu. 我坐車會吐, 當車子行駛彎路多時我就會頭暈 Ma gaga mnarux laqi ga, kii ga pberih. 那個小孩生病了, 所以正在嘔吐 [ Toda pbrin Truku tbrih] pbetaq( ) 參照 betaq 1. 刺 ( 打針 ).Maha ku pbetaq qumi; nii ku mnarux. 我要去打針, 因為我生病 pbhege( ) 參照 bhege 1. 漂白.Seediq cbeyo we mkela pbhege ware duri. 以前的賽德克族人也很會漂白麻紗 pbleyaq( ) 參照 bleyaq 1. 使 ( 某人 / 某物 ) 好.Nsaan su pbleyaq ima ka tpaqan halung su kiya di? 你的槍托是叫 ( 請 ) 誰用好的? pbrasan( ) 參照 beras 1. 使光著身子.Ma pbrasan ka laqi kii ha? Ma ka pknarux di. 你怎麼讓小孩光著身體 呢? 那樣會生病的耶 pbrasi( ) 參照 beras 1. 使赤裸著 ( 祈使 ).Ini naq skuxun mlukus de asi pbrasi denu wa. Teta hmuwa hii. 不喜歡穿衣服的話, 讓他赤裸著吧 看他會怎麼樣 pbrasun( ) 參照 beras 1. 使脫光衣服.Maanu na Sapu ga ha, pbrasun na smebuc ka laqi na. 那 Sapu 怎麼那樣, 把孩子脫光衣服抽打 pbrihi( ) 參照 pberih 1. 嘔吐.Mpberih su? Asi pbrihi han denu. 你想吐嗎? 你乾脆先把它吐掉 pbrihun( ) 參照 pberih 1. 吐出來.Sai pberih nganguc han; pbrihun su de maha malu hari denu. 先到外面吐掉 ; 你吐出來之後就會好 ( 舒服 ) 些的 pbuyak( ) 參照 buyak 1. 以刀具肢解獵物或牲畜.Iya pbyaki laqi boyak kii; uxe pkela muyak dheya nana. 不要讓年輕人肢解那山豬 ; 他們還不會肢解 [ 對本族人而言, 有關肢解獵物或牲畜的技巧與程序, 是有其一定的養成期, 不是每個年輕人都能駕輕就熟 ] pbyaki( ) 參照 buyak 1. 以農具壓碎田裡的土.Pbyaki kesi Dakis ga kusun denu peni. 明天叫 Dakis 去壓碎田裡的土吧 pcahu( ) 1. 下毒.Niqan kari daha mesa, wada haun pcahu kaalang ka pusu qsiya alang Truwan hiya cbeyo mesa. 傳說以前 Truwan 部落的水源地被敵對的外地人下毒 pcaping( ) 1. 軍事訓練 ( 當兵 ).Qmlahang ita hini Tanah Tunux han we, splawa mosa pcaping klaali ka riso alang ta. 日本人在這裡統治我們的時候, 我們部落的青年每天被叫去軍事訓練 pcaqun( ) 1. 氣管.Daan hengak ka pcaqun nii. 空氣由氣管出入 [ Toda uelu waru Truku psaguh] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 13 of 285
pcbui( ) 參照 cebu 1. 擊射 ( 祈使 ).Pcbui Dakis ga duri wa, ado so mkela dmoi halung bobo na. 也讓 Dakis 獵擊嘛, 這樣他以後才會使用槍枝 pccebu( ) 參照 cebu 1. 打仗 ; 戰役.Egu riyung seediq wada mhuqin pccebu. 很多人死於戰爭 pccehaq( ) 參照 cehaq 1. 交配.Hmuwa rodux nii, ma asi pccehaq berah ta. 這雞仔是怎麼回事, 何以就在我們面前交配 pceka( ) 1. 龜裂.Nii pceka baga mu, ye ado ka msekuy. 我的手因天寒而龜裂 [ Toda pska Truku hbang] pcequr( ) 參照 cequr 1. 頸鍊.Pcequr nduyung kesun daha ka ga srugun nduyung. 繞掛在脖子上的叫做頸鍊 pchepi( ) 參照 cehaq 1. 讓某人舔 ( 祈使 ).Iya pchepi laqi rusuq nii, sai smeku. 別給小孩舔這瓶子 ; 收起來 pchungi( ) 參照 chungi 1. 忘記.Heya naq klaali ka pchungi qyqeya. 他就是每次會忘記東西 pcimo( ) 1. 綠眼畫眉.Ye paru ba hnyegan na ka pcimo? 綠眼畫眉的身材很大嗎? [ Toda picaw Truku pcimo] pckai( ) 參照 ceka 1. 置中 ( 祈使 ).Pckai tloong laqi nii de, taapa namu basu. Netun so uka naq tloongan de, asi paani denu. 你們搭公車的時候, 把小孩放在中間 若沒座位, 就揹著 ( 他 ) pckaun( ) 參照 ceka 1. 置中.Ado ga mnarux ka Iyung, kika pckaun daha mawak mkkesa. 因為 Iyung 在生病, 所以他們把他放在中間扶 ( 牽 ) 著走路 pcngai( ) 參照 cenga 1. 間隔著 ( 祈使 ).Pcngai mhuma beluh pais daka layan ga. 把紅豆和綠豆間隔著種 pcngayun( ) 參照 cenga 1. 間隔著.Misa ini huwa pcngayun mhuma ka sama daka beluh? 將蔬菜與豆類間隔著種植應該沒關係吧? pcqiran( ) 參照 -cuqir- 1. 使會噎到.Thuwe hari pcqiran su laqi ga. 慢一點你會使小孩子噎到了 pculing( ) 1. 燙到.Tai hari begu mtilux ga; pculing namu laqi di. 要注意那熱湯 ; 你們會燙到小孩 [ Toda pculing ] pcupux( ) 1. 蟑螂.Tmalang keeman ka pcupux. 蟑螂夜間活動 [ Toda supur ] pcyuki( ) 參照 knciyuk 1. 翻過來 ( 去 ) ( 祈使 ).Pcyuki de mdengu hari icin na ma; iya laxi pcciyuk. 一面快乾時就翻過來 ; 接著要不停地翻過 pcyukun( ) 參照 knciyuk 1. 反過來 ; 翻過來 ( 去 ).Ma na ga pcyukun mlukus lukus na tama su? 你爸爸怎麼把衣服反過來穿? pdaadis( ) 參照 adis 1. 各自帶.Asi ta naq pdaadis hndayu kusun ha, uxe ta maha pure hiya wa. 明天我們要各自攜帶便當去, 我們不會在那裡煮 ( 吃 ) 的 pdaan( ) 參照 oda 1. 使經過.Ga daha pdaan tgdaya hari ka eluw bgurah di, ado wada msunu ka eluw kiya di. 他們將新路經過 ( 開在 ) 稍上方的地方, 因那段路已坍方了 pdagic( ) 1. 女用護腿巾 ( 綁腿 ).Tninun daha selung duma pdagic mqedin; kiya kuxun daha; ado ka malu qtaan. 有的女性是以毛線織護腿巾的 ; 她們喜歡那麼做 ( 用毛線織 ); 因為好看 Nima pdagic icin nii? Ga inu icin na di? 這是誰的一只綁腿布? 另外一只呢? [pdagic 是本族過去女用的綁腿飾 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 14 of 285
物, 可當成飾物, 亦是實用的衣飾 ; 平日穿戴屬一般工作用衣飾, 盛裝時穿戴的就較為華麗講究 ] pdai( ) 參照 oda 1. 經過 ( 祈使 ).Netun mosa hmaduc seediq mnngedang ka ita Seediq we, ini daha pdai rhengun seediq. 若我們賽德克人送葬時, 不會將死者 ( 的靈柩 ) 經過別人的門前 pdakil( ) 參照 dakil 1. 攀爬.Pdakil ku qhuni nii ka yaku. Kdakil qhuni gaga ka isu. 我爬這顆樹 ; 你爬那顆樹 pdanga( ) 參照 danga 1. 撫養.So hari mesa mnoda ku pdanga Walis Pako slaqi ku sa. 據說我小時候曾被 Walis Pako 撫養過 pdaping( ) 參照 daping 1. 踐踏.Ga han pdaping huling da, pnhmaan namu sama ga. 你們種的菜已被狗踐踏了 pdaun( ) 參照 oda 1. 通過.Pdaun ku na eluw paru yaku ka tama mu, ma wada moda eluw qtelun ka dheya. 我爸爸讓我走大路, 而他們則走捷徑 [ Toda pdaun ] pdaus( ) 1. 蜻蜓.Egu klegan ka pdaus nii, niqan tikuh na hari ma niqan paru na duri; ini pntena kana ka rako na. 蜻蜓有很多種類, 有比較小的也有比較大的 ; 牠們的顏色也不一樣 [ Toda tonbo ] pddayo( ) 參照 dayo 1. 互相幫忙.Pddayo hari yamu mtswai namu. 你們是兄弟姐妹, 應該要常常互相幫忙 pddeka( ) 參照 deka 1. 分成兩半.Pddeka ta mapa qyuqeya nii chedin. 這個東西很重, 各分一半來揹 pddkai( ) 參照 deka 1. 平分 ( 祈使 ).Pddkai teru namu nii da. 你們三人平分這些吧 pdehuk( ) 參照 dehuk 1. 何時到達.Ye su pdehuk ceka na ali sapah mu? 你中午會到達我家嗎? pdesan( ) 參照 adis 1. 給某人帶去.Wada mu pdesan maxal kbeuy ka Walis mmaha gako. Wails 要回學校的時候, 我給了他一仟塊錢 pdese( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...)( 祈使 ).Pdese su laqi ka slmadac kii di wa, dae daha pgedang. 那把獵刀不要讓小孩帶回, 會給他們弄丟的 pdesi( ) 參照 adis 1. 託別人帶 ( 祈使 ).Pdesi Uma ga hndayu na Rusuq su da; maha neepah na Iyung ka heya duri. 你把 Rusuq 的便當交給 Uma 帶去吧 ; 她也要到 Iyung 的耕作地工作 pdeso( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...)( 祈使 ).Pdeso su laqi ka slmadac kii di wa, dae daha pgedang. 那把獵刀不要讓小孩帶回, 會給他們弄丟的 pdesun( ) 參照 adis 1. 託別人帶.Pdesun ta ima di patis na Tumun mu nii ha? Ima ka mmaha Hori saya ha? 我 Tumun 的這些書要託誰帶去呢? 今天有誰要去 ( 到 ) 埔里呢? pdhekan( ) 參照 dehuk 1. 到達.Ga daha pdhekan pusu hako smkesik ka eluw. 他們清掃馬路掃到橋頭 pdheke( ) 參照 dehuk 1. 達到 ( 祈使 ).Pdheke ta betaq rhengu na Ukan Puhuk ka snksikan ta saya han. 我們今天的掃除工作先掃到 Ukan Puhuk 的門前吧 pdheki( ) 參照 dehuk 1. 使達到 ( 祈使 ).Pdheki hini smeung namu, uxe hiya. 你們量到這裡, 不是那邊 pdhekun( ) 參照 dehuk 1. 達到.Pdhekun ta inu tmatak ka sudu siyo eluw nii? 路邊的草 ( 木 ) 我們要砍到哪裡 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 15 of 285
? pdili( ) 參照 didil 1. 讓人提著 ( 祈使 ).Pdili riso nii ka qyqeya su chedin, ado ta ini beyo mkkesa. 把你重的攜帶物讓這年輕人提著, 這樣我們會走地快些 pdkai( ) 參照 deka 1. 平分 ( 祈使 ).Pdkai kesi tama su, kseengun ta na rudan denu. 請你爸爸來分吧! 不然我們會被老人家罵 pdkili( ) 參照 dakil 1. 攀爬 ( 祈使 ).Asi pdkili naq btakan ga siyo na ka kerung pnhmaan su. 就讓你種的佛手瓜攀上它旁邊的竹子 pdmatun( ) 參照 damac 1. 配菜.Pdmatun ido mekan sama. 菜要與飯搭配著吃 pdoyan( ) 參照 dooi 1. 留下.Yaku ka pdoyan laqi ma; wada naq theyaq ka dheya. 他們將孩子留給我照顧 ; 他們自己出去玩 pdoyun( ) 參照 dooi 1. 給某人.Ga su pdoyun ima ruhu su rulu? 你把你車子的鑰匙交給誰? pdregi( ) 參照 gduru 1. 休假 ( 祈使 ).Iya pdregi ali ssaan sapah ptasan ka laqi, uxe pskela pnyasan daha di. 上課的時日裡, 別讓小孩不上學, 以免功課趕不上 [ Toda pdruui Truku pdregi] pdsanan( ) 參照 adis 1. 交託給某人.Wada mu pdsanan Iwan ka ware bbege su bubu su di, saun na mega bubu su. 我已經把妳要送給妳媽媽的麻線交託給 Iwan 了, 她會送給妳媽媽的 pdsane( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Pdsane ta dheay ka duma da, dsanun daha laqi daha. 有些就讓他們帶回去吧, 他們要帶給他們的孩子 pdsani( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Pdsani Umin ga peni, ye mooda sapah na Iwan kusun ka heya. 你就讓 Umin 帶去吧, 他明天不是要經過 Iwan 的家 pdsanun( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Wada mu pdsanun Takun ka lukus na Dakis di, daun mu hmaduc kiya keeman mesa Takun. 我已經把 Dakis 的衣服給 Takun 帶走了,Takun 說他今晚會送過去 pdyagi( ) 參照 dayo 1. 使協助 ( 祈使 ).Pdyagi tikuh riso nii dmidil qyqeya su peni. 讓這年輕人幫你提東西吧 pdyagun( ) 參照 dayo 1. 使服勞役.Pdyagun meepah ka seediq ini thei kari Tanah Tunux. 日治時期不聽話的人常會被迫服勞役 pedu( ) 1. 棕櫚.Ngalan daha pedu rana puniq ka pedu nii, mangal uban na so wata. 棕櫚可用來當生火引線, 取它猶如棉花的毛絲 [ Toda sksik Truku pedu] pedu putung( ) 1. 艾草.Skenux hari sknexun pedu putung ga. 艾草聞起來味道有些重 [ Toda waliq putung Truku galiq putung] peekan( ) 參照 ekan 1. 被他人請吃東西.Mnosa ku peekan pada nngalan na Bagah Walis ciga keeman. 我昨晚被 Bagah 請去吃他獵獲的山羌 peeniq( ) 參照 eniq 1. 放置.Peeniq sapah ka huling si tama su; iya desi neepah mesa. 你爸爸要求把狗狗留在家裡 ; 不要帶到耕作地 peeruc( ) 參照 eruc 1. 立柱子.Maha knuwan hari peeruc eruc sapah su? 你家的房子大概什麼時候要立柱子呢? peeyah( ) 1. 從某處 ; 把某物給 ( 遞 ).Peeyah miyan alang Gluban mkkesa mosa gako Nakahara http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 16 of 285
cbeyo. 我們以前從清流部落走到中原的小學唸書 [ Toda pniyah Truku peiyah] pehing( ) 1. 破裂 ; 熄滅.Ma wada pehing gagi ta nii di? 我們門窗的玻璃怎麼破了? [ Toda empuruq Truku pruq] pelux( ) 1. 賊仔樹.Mdresiq ka seediq ta de, mangal waso pelux nii ka srteruc daha hei. 我們的族人因賊仔樹而過敏時, 會拿賊仔樹葉來擦拭身體 [ Toda pelux Truku pngucun] peni( ) 1. 語尾助詞.Na bubu su kana kiya peni? 那些都是你媽媽的嗎? peruc( ) 1. 捏碎 ; 敲碎.Peruc tikuh parih ka dheran ga tqpuruh. 把成塊狀的土塊敲碎 peruh( ) 1. 扣扳機.Iya asi peruh ka yamu, yaku plaale mperuh na. 你們不要馬上扣扳機 ; 由我先開槍 [ Toda prti Truku peruh] peruq( ) 1. 破裂.Wada peruq kingal gukuc na berah ka rulu na Sapu. Sapu 自用車的一只前輪破了 [ Toda empuruq Truku pruq] pesa( ) 1. 向人家要.Pesa tikuh ucik qapan na Temi ga wa. 向 Temi 要一些生薑 pexi( ) 參照 epux 1. 按 ; 壓.Pexi tikuh puting na negul nii Yako; bbilun mu. Yako, 你壓住繩子的一端 ; 我要拉它 Pexi nhari. Hawan bale wada tuting duma di. 趕快按住 有一些掉出來了, 好可惜 pgabil( ) 參照 gabil 1. 拔除.Asi sai pgabil rupun su mlmila kii han. 先拔除妳那正鬆動的牙齒 [ Toda pwakan Truku gabal] pgatuk( ) 參照 gatuk 1. 使被啄.Iya osa kadu rodux hii wa, mmaha su pgatuk bubu rodux hii di. 不要進到那雞舍喔, 你會被母雞所啄傷 [ Toda utukun Truku pgatuk] pgaya( ) 參照 gaya 1. 使遵守規範.Naqah bale ini pgaya ka ita Seediq; ini eniq smdiyan. 身為賽德克人而不遵守族中律法 ( 規範 ) 是不好的 ; 會常常發生事故 [ Toda pwaya Truku pgaya] pgbuli( ) 參照 gabul 1. 使收拾 ( 祈使 ).Pgbuli laqi ga wa! Ini beyo baga laqi. 就讓孩子們收拾吧! 孩子們手腳快 [ Toda pbuli Truku pgbuli] pgcaman( ) 參照 caman 1. 熬夜.Pgcaman ku tminun han, uxe mu qdeun diida tminun capang paru ga denu. 我要熬夜織布, 不然那張蓋被我就無法早日將它織完 pgdangan( ) 參照 gedang 1. 遺失.Wada su pgdangan inu ka lukus su bgurah kiya di? 你那件新衣服遺失到哪裡了? pgdangi( ) 參照 gedang 1. 遺失 ( 祈使 ).Bleyaq smeku ka pila bnege bubu namu; iya ba pgdangi. 你們媽媽給的錢要好好收起來 ; 千萬別搞丟了 pgdangun( ) 參照 gedang 1. 遺失.Ga inu patis bnege su mu di? Uxe su wada pgdangun di. 我送給你的書在哪裡了? 你是不是已搞丟了? pgdema( ) 參照 gdema 1. 有空閒.Pgdema su mkaxa Rusuq? Hmuwa ka mosa ta hmudur tntakan mu? Rusuq, 你後天忙不忙? 我們是否可以一起去燒墾我的耕地? [ Toda pdma Truku gdma] pgduru( ) 參照 gduru 1. 擬休息.Pgduru ta ali saya han sa, maha ta kndalax kusun denu mesa. 他們說今天我 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 17 of 285
們先休息, 從明天開始去做 [ Toda uduru Truku pgduru] pgedang( ) 參照 gedang 1. 遺失.Ima wada pgedang ruhu ta sapah nii di? 是誰把我們家的鑰匙弄丟了? pgeeguy( ) 參照 geeguy 1. 偷竊.Seediq pgeeguy kingal kiya; tai hari de meyah sapah namu. 那傢伙是個小偷 ; 若到你們家要小心點 pgeela( ) 參照 geela 1. 走在前面.Sai pgeela sapah na Pawan dheya nii Walis, uxe daha klaun denu. Walis, 你引領他們到 Pawan 的家, 他們不知道路 pgeeluk( ) 參照 geeluk 1. 爭奪.Ma namu so ba laqi pgeeluk hlama. 你們怎麼像小孩子一樣爭搶糖果 [ Toda peluk Truku pgeeluk] pgeriq( ) 1. 扭轉 ; 駕駛.Pgeriq quri hiya isu ma, mgeriq ku quri hini ka yaku; ado so mtbeyax. 你向那邊扭轉, 我往這邊扭, 這樣就會拉緊 pggaalu( ) 參照 gaalu 1. 彼此相愛.Pddayo ma pggaalu ta kanna ta. 我們大家要互相幫忙彼此相愛 [ Toda ppwalu Truku pgealu] pgheguh( ) 參照 gheguh 1. 抓癢.Ye ga mrkerak riyung bukuy dapa ga, kii ga pgheguh qhuni. 那隻牛的背一定很癢, 所以靠著樹幹摩擦止癢 [ Toda pkawuh ] pgkela( ) 參照 kela 1. 知道.Ye ado ka bsiyaq ba ini pqqita di, kika asi miyan lux so ini pgkela di. 由於我們很久沒見面了, 我們幾乎已不認得對方了 [ Toda pgkla Truku kla] pgkiya( ) 參照 kiya 1. 小氣.Ini bale so pgkiya mege ani maanu wa; bubu na. 他媽媽真的是 ; 小氣到一點東西都不會給別人 pgklai( ) 參照 kela 1. 使知道 ( 祈使 ).Pgklai kana lagi ka msdadan namu. 讓你們這些親戚的孩子們都能互相認識 [ Toda pgklai Truku kla] pgklaun( ) 參照 kela 1. 使知道.Wada na pgklaun seediq ka rcilung ssaun ta plaling di ka Dakis ga. Dakis 他已把我們常去釣魚的地方讓別人知道了 pglaan( ) 參照 geela 1. 先讓某人.Wada mu pglaan mesa osa sapah ka laqi di, ini dehuk sapah ka Pawan su dungan peni? 我已經先叫小朋友們回家了耶, 你的 Pawan 還沒到家嗎? pglai( ) 參照 geela 1. 先讓某人.Pglai peekan ka seediq han, ekan ta kiya hari ka ita di. 讓別人先吃吧, 我們等一下再吃 [ 該例句中的 "seediq", 一般是指 客人 ] pglaqi( ) 參照 laqi 1. 如小孩般.Iya pglaqi wa! Uxe su naq de, asi kesa uxe ku. 不要像小孩子嘛! 你不要的話就說不要 pglaun( ) 參照 geela 1. 先讓某人.Ani na pglaun berah ka seediq we, daun na smkela de pseung tmalang. 賽跑時, 即使他先讓別人在他的前面, 他還是趕得過他們 pglekan( ) 參照 geeluk 1. 爭奪.Pglekan riyung weewa sriso Takun nii sa. Takun 年輕的時候很多女孩子追他呢 [ Toda plkan Truku pglekan] pglekun( ) 參照 geeluk 1. 爭奪.Ma ani si tikuh kii ka pglekun namu. 你們怎麼連那個也要爭搶 [ Toda plkun Truku pglekun] pgluwe( ) 1. 好可憐.Pgluwe naq kchayun namu theyaq ka uruk huling kiya. 你們那樣把玩小狗, 牠好可憐 pgmaxun( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 18 of 285
1. 混合 ; 攪拌.Uxe namu wada pgmaxun paye nbaki ka paye kira nii di? 你們是不是已經把舊米混在新米裡去了? [ Toda prmaxan Truku gmaxun] pgrebu( ) 參照 grebu 1. 很早.Pgrebu nami meyah kusun, iya lngelung. 明天我們會很早來的, 不要擔心 [ Toda prbu Truku pgrbu] pgriqi( ) 參照 pgeriq 1. 搖轉 ( 打電話的動作 ).Ini mu pgriqi qnawan nana ka swai su rseno. 我還沒有打電話給你的弟弟 [ 日治時期, 本族部落的派出所有搖轉式的電話 本族語 搖轉 是 "pgeriq/mgeriq", 即以打電話的動作做為 打電話 的用語 ] pgriso( ) 參照 riso 1. 仿傚年輕人.Rudan su di, iya pgriso di. 你年紀大了, 不要再仿傚年輕人了 pgruus( ) 參照 gruus 1. 偷偷地.Watan, pgruus ku mosa kraman alang ka yaku kiya hari ma; iya naq tgsai ka dheya ga. Watan, 等一下我會先偷溜回家 ;( 你 ) 不要告訴他們 pgteguc( ) 參照 gteguc 1. 榫接.Pgteguc kesun daha qhuni plekuh knuruh sapah cbeyo. 我們傳統住屋橫樑的撐木叫做榫接 [ Toda plkuh Truku pgteguc] pgutu( ) 參照 gutu 1. 堆積.Mpsnetun ku sapah mu dapa kusun han, pgutu ku tayhi na truma ma, haun mu paha yqeyaq. 我明天要整理我的牛舍, 把牛舍裡的堆肥堆起來, 然後放到稻田裡 [ Toda puutu ] pguulah( ) 參照 guulah 1. 逗樂 ; 玩樂.Osa pguulah hngali hari laqi nii. Ini tdhediq ka hini. 小朋友們! 你們到遠一點的地方玩樂 這裡不夠寬敞 pgyaun( ) 參照 gaya 1. 忌諱.Pgyaun daha quri so nii. 族人相當忌諱這種聲音 Pgyaun riyung rudan ta ita Seediq ka msterung msdadan ma mshlmadan. 我們賽德克族最忌諱的是近親結婚 [ Truku pgyaun] phanguc( ) 參照 hanguc 1. 煮 ( 菜 ).Awe, ga mu haun phanguc Bakan ka lexi ndesan tama ta. Awe, 我把我們爸爸帶來的竹筍拿給 Bakan 煮 [ Toda phanguc Truku phanguc] phdagan( ) 參照 hido 1. 曬穀場 ; 曬物場.Phdagan na paye tama mu rudan ka nganguc. 庭院是我祖父曬稻穀的場所 [ Toda pnhdawan Truku hidaw] phdage( ) 參照 hido 1. 曬 ( 東西 ).Phdage mu hini ka lukus mu mhuriq nii han, daun mu mangal kiya bbiyan di. 我先把我濕的衣服曬在這裡, 傍晚經過時再拿走 phdagi( ) 參照 hido 1. 曬 ( 祈使 ).Phdagi kiya hari pnheyan ga wa. 等一下要把洗好的衣物拿出來曬 [ Toda phdawi Truku hidaw] phdagun( ) 參照 hido 1. 曬.Phdagun daha bobo btunux paru ka pnheyan daha duma seediq. 有的族人將洗過的衣服曬在大石頭上 [ Toda phdawun Truku hidaw] pheguc( ) 參照 heguc 1. 抽.Osa pheguc dara sa, kensa namu na mnarux mesa. ( 他們 ) 說 : 去抽血, 要驗你們的血 ( 看你是否有患什麼病 ) [ Toda phuc Truku hguc] phei( ) 參照 pahu 1. 洗 ( 祈使 ).Phei lukus su kii han Tola; ye su plkusun maha gako kusnu ma? Tola, 你先把你那件衣服洗一洗 ; 你不是明天要穿去學校? [ Toda bhai Truku bahu] phelan( ) 1. 扁擔.Ga inu phelan su qsiya hini di Takun? Kbrexo mu tikuh han. Takun, 你那用來挑水的扁擔在哪裡了? 我來借一下 [ Toda phlan Truku http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 19 of 285
phelan] pheli( ) 參照 pheyal 1. 扛.Pheli isu qhuni ga, adis sapah. 你將那些木頭揹負回家 [ Toda phli Truku pheli] phelo( ) 參照 pheyal 1. 讓某人扛 ( 祈使 ).Phelo ta qhuni nii! 我們來揹這個木頭吧! [ Toda phlay Truku phelo] phelun( ) 參照 pheyal 1. 扛.Phelun mu yaku ka qhuni; osa knama bubul qsiya ka isu. 木材我來扛 ; 你先去汲 ( 提 ) 水 phengan( ) 參照 pehing 1. 打破 ; 熄滅.Wada phengan laqi ka pngerah bnari mu hndure di. 我上次買來的碗被孩子們打破了 phengi( ) 參照 pehing 1. 破掉 ; 熄滅 ( 祈使 ).Phengi naq trebi ga kiya hari denu; maha ku kraman taqi ka yaku di. 等一下 ( 你 ) 就把電視關掉 ; 我先去睡了 [ Toda phngi Truku phing] phengun( ) 參照 pehing 1. 打破.Wada phengun na Sapu da, sara paru ga. 那大的盤子被 Sapu 給弄破了 [ Toda prqun Truku phing] phepah( ) 1. 花朵.Bhege ka phepah na boxi ma; mgtanah ka phepah na lale. 野百合的花是白色的 ; 而杜鵑的花是紅色的 [ Toda phpah ] phepux( ) 參照 epux 1. 按 ; 壓.Phepux ku hwiras mu ma; mnarux cenga buuc mu teerang. 我按住我的腋下間 ; 我肋骨間會疼痛 pheun( ) 參照 pahu 1. 洗.Wada pheun na bubu su pacang hhlagun su klaali di. 你常蓋的被褥已被妳媽媽洗了 [ Toda bhuun Truku bahu] pheyal( ) 1. 扛.Pheyal isu qhuni ma, yaku ka maapa laqi. 你扛木材, 我來揹小孩 [ Toda phan Truku pheyal] pheyan( ) 參照 pahu 1. 清洗.Ruru nii ka pheyan lukus seediq alang hini. 這條小溪是這個部落的人洗衣物的地方 [ Toda bhuwan Truku pheyan] pheyu( ) 參照 heyu 1. 興建 ; 使站立.Ga pheyu sapah bgurah ka Iyung Nape. Iyung Nape 正在蓋新房子 [ Toda phiyu Truku hiyu] pheyun( ) 參照 pahu 1. 洗.Pheyun mu kiya hari da, luks ga. 我等一下才要洗那些衣服 phhediq( ) 參照 hediq 1. 互讓.Niqan kingal kari bnhangan mu, ini phhediq ka daha miric mooda hako brexun mesa, kika mddaha tuting yayung di. 我聽過一則故事, 有兩隻羊經過獨木橋時互不相讓, 結果雙雙掉入河流中了 [ Toda phhdiq Truku peduda] phido( ) 1. 曬.Phido bobo btunux lukus su ga mhuriq. 把你濕了的衣服曬在石頭上 [ Toda phidaw Truku hidaw] phiti( ) 參照 hiti 1. 隨後來 ; 跟在後面.Osa knama ka yamu ma; phiti miyan ka yami. 你們先走 ; 我們隨後來 phlagun( ) 參照 hilo 1. 蓋被子.Phlagun mu kiya hari laqi ga, mtilux hari na. 我等一下再幫孩子蓋被子, 現在還有點熱 [ Toda phlaun Truku hilaw] phlahan( ) 參照 plhelah 1. 抖動.Ma su phlahan hini ka lukus su kiya di? Psrutiq su damac nii di. 你怎麼在這裡抖動你的衣服? 你會把這些菜給弄髒的 phlahi( ) 參照 plhelah 1. 抖動 ( 祈使 ).Iya phlahi hini pala su kiya http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 20 of 285
wa. Ptihung su laqi di. 不要在這裡抖動你的布疋 ; 你 ( 抖出的灰塵 ) 會弄到小孩的眼睛 phlahun( ) 參照 plhelah 1. 抖動.Ga na phlahun kanna ka lukus snteran na bubu mu; ye ga skadi maanu peni. 我媽媽在抖動她整理好的衣物 ; 不知道在找什麼 phlama( ) 參照 hlama 1. 將蒸煮糯米.Phlama namu de mhedu namu kmetuy macu Uma? Uma, 妳們完成採收小米後, 是否要蒸煮糯米? phlanan( ) 參照 pheyal 1. 扛.Ga phlanan na Ukan ka qhuni mreemux; ini mu knkeli mheyal. 原木 Ukan 在扛著, 我扛不起來 phlane( ) 參照 pheyal 1. 使扛 ( 祈使 ).Phlane ta qhuni nii. 我們來揹這個木頭 [ Toda phlanay Truku phlane] phlani( ) 參照 pheyal 1. 使扛 ( 祈使 ).Phlani qhuni nii, desi sapah. 將這些木頭揹負回家 [ Toda phlaniy Truku phlani] phlanun( ) 參照 pheyal 1. 扛.Malu phlanun qhuni nii, slokah di. 這個木頭很輕, 很好揹了 [ Toda phlanun Truku phlanun] phlawi( ) 參照 hilo 1. 蓋被子 ( 祈使 ).Phlawi laqi ga, ga na sqada hnilo na di. 幫孩子蓋被子, 他把被子踢掉了 [ Toda phlawi Truku hilaw] phlingan( ) 參照 huling 1. 狗獵之地.Nii phlingan na detama mu rudan cbeyo; ga naq rudan di ma, ini sriyung meyah phuling hini di. 這裡是我祖父他們狗獵的地方 ; 他現在已經老了, 所以已很少來到這裡狩獵 [ Toda phlingan Truku phlingan] phlingi( ) 參照 huling 1. 以狗追捕獵物 ( 祈使 ).Iya phlingi rodux huling kii; uxe na pniqun rodux namu sapah denu wa. 別讓狗追捕雞隻,( 否則 ) 你們家飼養的雞會被牠獵捕光喔 [ Toda phlingi Truku phlingi] phlingun( ) 參照 huling 1. 以狗追捕獵物.Phlingun daha so qolic, rqebux, ma qolic weewe ka huling mpgiyas han mesa rudan, kika desun daha phuling pada ma boyak denu. 族老們說, 獵狗約在中狗左右先讓牠們 ( 學習 ) 獵野鼠和狐狸以及野兔, 之後才帶去獵山羌和山豬 [ Toda phlingun Truku phlingun] phlisi( ) 參照 hulis 1. 笑.Iya phlisi, uxe mpuuyas kiya hari denu. 不要笑 ( 她 ), 等一下她就不唱歌了 [ Toda phlisi Truku hulis] phliso( ) 參照 hulis 1. 笑.Maanu su kiya? Phliso su seediq. 你幹嘛那樣? 人家會取笑你的耶 [ Toda phhiaw Truku phliso] phlisun( ) 參照 hulis 1. 笑 ; 譏笑.Ini su qsiqa phlisun seediq so nii su mgduru klaali ma ini skadi qpahun? 你這樣整天閒著不找工作被人家笑, 不覺得羞愧嗎? phmaan( ) 參照 phuma 1. 種植.Maanu ga na phmaan yqeyaq na Awi nii, Walis? Walis,Awi 的這塊田種的是什麼? phmai( ) 參照 phuma 1. 種植 ( 祈使 ).Phmai ka tnbulan su han, maha tena rudan ka rabu su denu. 你已整過的地先種, 不然你的種苗會太老了 ( 超過植苗期 ) phmaun( ) 參照 phuma 1. 種植.Phmaun su maanu ka yqeyaq su? 你的田裏要種什麼? phngedi( ) 參照 hanguc 1. 煮 ( 菜 )( 祈使 ).Phngedi Tado nii tarux kii peni Lubi; ini krkerak hnngedan na heya. Lubi, 你把芋頭莖交給 Tado 煮 ; 他煮的 ( 吃了 ) 不會癢 [1. Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 21 of 285
phngdi Truku phngedi 2. 煮芋頭莖或許要有技巧, 因在我們賽德克族人中, 有的族人所煮的芋頭莖, 吃了喉嚨會發癢 ] phradan( ) 參照 harac 1. 築牆.Phradan daha btunux kanna ssiyo sapah ka seediq ta cbeyo. 我們以前的族人會將住屋的四周壘牆 phradi( ) 參照 harac 1. 築牆 ( 祈使 ).Phradi ka muxi na han; kii si maha su klaun lmutuc mhara denu. ( 你 ) 先把牆角築起來 ; 這樣你才會知道怎樣銜接著完成築牆 phradun( ) 參照 harac 1. 修築石牆.Phradun namu knuwan ka harac mnhurah uyung ta sapah nii di Pawan? Pawan, 我們屋後崩塌的石牆你們什麼時候要修築起來? [ 在鋼筋混凝土尚未進入賽德克族的部落之前, 他們都是以石壘牆 ] phrenang( ) 參照 hrenang 1. 使發出聲響.Ga phrenang rulu na ka weewa ga. 那位小姐在發動她的車子 [ Toda phnang Truku phrenang] phrinas( ) 參照 hrinas 1. 超過 ; 超越.Phrinas bale laqi ga di wa! 那個小孩子可能會超越過去喔! [ Toda phrinas Truku phrinas] phrnasi( ) 參照 hrinas 1. 超過 ( 祈使 ).Knbeyax! Phrnasi kanna laqi ga msuupu muuyas isu. 加油! 你要超越所有與你一起念書的孩子 [ Toda phrnasi Truku phrnasi] phrnasun( ) 參照 hrinas 1. 超過.Phrnasun daha hari! Psai egu hari. 放多一點吧! 以前都是放超過 [ Toda phrnasun Truku phrnasun] phuling( ) 參照 huling 1. 狗獵.Ini psdayak ddupun ka phuling daka tmlenga nii mesa rudan; ini daha naq hai phuling ka ga haun tmlenga. 狗獵和陷阱 獵的獵場是不相重疊的 ; 陷阱獵的獵場 ( 族人 ) 就不進行狗獵 Meniq alang ka Sapu han we, mkela phuling. Sapu 在部落時會狗獵 [1. Toda maduk Truku phuling 2. 狗獵就是以獵狗追捕獵物, 是賽德克族狩獵的方法之一, 是本族狩獵文化很重要的一環 ] phulis( ) 參照 hulis 1. 笑 ; 譏笑.Iya phulis; pqsiqa ka laqi ga denu. 不要笑 ; 那小孩會害羞的 phuma( ) 1. 種植.Phuma isu hiya; ma yaku mhuma hini. 那邊你來種 ; 這裡我來種 [ Toda phuma Truku phuma] phuwa( ) 參照 huwa 1. 要如何 ; 怎麼辦.Phuwa su di! Uka rulu di wa. 你怎麼辦! 已經沒車了 [ Toda phuya Truku huya] phyegan( ) 參照 heyu 1. 使立著.Phyegan na so hini ka laqi mqedin ma, phyegan nami na so hiya ka yami laqi rseno. 他讓女生站在這裡, 而讓我們男生站在那裡 phyegi( ) 參照 heyu 1. 使立著 ( 祈使 ).Phyegi deriq gaga ka qtinuh pnhlanan namu ma, osa mheyal btakan kiya hari di. 你們扛回來的板材立在那邊, 等一下再去扛竹子 ( 竹材 ) phyegun( ) 參照 heyu 1. 使立著.Hmnuwa laqi ga? Ma su ga phyegun nganguc? 那孩子是怎麼了? 你怎麼讓他站在外面? piilo( ) 參照 ilo 1. 麻雀.Ini pntena piilo daka puruc lmiqu; qalux quwaq ka puruc lmiqu, mgdheran quwaq na ka piilo. 一般的麻雀 (piilo) 與野麻雀 (puruc) 是不一樣的 ; 野麻雀的嘴是黑色的, 一般麻雀的嘴是類土色的 [1. Toda picaw 2. 文鳥 ( 黑頭黑嘴的野麻雀 ) 本族人稱之為 puruc, 而一般常看得到的麻雀則稱 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 22 of 285
piilo ] piimah( ) 參照 imah 1. 喝.Mnoda ku piimah beyuq walu na Pawan, kika nii so malu hari ka gelu mu di. 我們經過 Pawan 那裡時, 他給我喝蜂蜜 ; 我感到我的喉嚨好多了 [ Toda piimah Truku piimah] piiyuk( ) 參照 iyuk 1. 吹.Sai piiyuk tama su cubu su kii; ini ku kela miyuk ka yaku. 你的氣球給你爸爸吹 ; 我不會吹 [ Toda piiyuk Truku piiyuk] pika( ) 1. 跛腳.Mntakun su inu pika papak su? 你在哪裡跌倒成跛腳的? pila( ) 1. 錢 ; 貨幣.Ini kela mesa maanu pila ka rudan ta cbeyo. 我們的祖先不知道什麼是錢財 [1. Toda pila Truku pila 2. 自古以來, 賽德克人的交易行為係採 以物易物 的方式進行, 因此沒有所謂的金融貨幣制度 ] pinang( ) 1. 小的.Laxi pinang na kiya; asi geegi paru na. 挑大的 ( 撿 ); 小的不要 [1. Truku pinang 2.pinang 是指一棵果樹上所結的果實中, 果型較小的 ( 成長不良 ) ] pipi( ) 1. 女性生殖器.Iya ba mhemuc rmengo npipi wa; puqun su daha gaya denu. 絕對不要談及有關生殖器的話題 ;( 不然 ) 族人會以律法懲罰你 [ Toda pipi Truku pipi] pixin( ) 1. 蔥.Ye miyan mnkdalax sknuwan mekan pixin ka yami Seediq ge gisu ini klai di. 我們賽德克人何時開始吃蔥 ( 菜 ) 已經不知道了 Peeyah ta sknuwan mkela mekan pixil ka ita Seediq? 我們賽德克人是從什麼時候才開始懂得吃蔥類植物? [ Toda pixin Truku pixin] pixin qucun( ) 1. 薤 ; 蕗蕎.Malu asi qlmeluq mekan pixin qucun nii duri. 薤直接生吃也很好吃 [ Toda pixil qucun Truku pisil qucun] piya( ) 1. 多少.Piya namu hei kanna tnsapah su Umin? Umin, 你們家共有幾個人? [ Toda piya Truku piya] piyano( ) 1. 鋼琴.Daha laqi mu smkuxun tmubu piyano. 我有兩個小孩喜歡彈鋼琴 [ 日 ] piyuc( ) 1. 颱風草.Tnkari Plmukan mesa niqan kingal so gnreman waso piyuc de, mmaha niqan kingal bgihur paru ka knkawas nii mesa. 若颱風草有一條折痕, 今年就有一個颱風形成 ; 這是漢人的說法 [ Toda labas Truku piyuc] pkaguh( ) 參照 kaguh 1. 腦丁.Qmlahang ita ka Tanah Tunux ciida we, Mukan ka kuri na maangal cakus, Mukan maangal cakus kiya kesun daha pkaguh. 日本統治我們的時候, 顧用漢人採樟樹, 那 ( 些 ) 採樟的漢人他們叫做腦丁 [ 日治時期, 日人雇用漢人或平埔族人入山採樟樹來製造樟腦油, 日稱之為 腦丁, 本族人簡稱 pkaguh ] pkahan( ) 參照 kahan 1. 耖田 ; 整平泥土.Mhedu pkahan yqeyaq na ciga ka heya di. 昨天他已經把水田的土整平了 [ Toda pkawah Truku pkaguh] pkbarux( ) 參照 kbarux 1. 借給別人.Ini kmhemuc pkbarux qyqeya seediq ka bubu mu. 我媽媽不會隨意將用 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 23 of 285
具借給別人 pkbeyax( ) 參照 beyax 1. 強過他人.Pkbeyax naq maanu ka skkure kii di. ( 看他 ) 瘦瘦的怎麼贏得了別人 pkbhege( ) 參照 bhege 1. 使變白色.Nii malu sricuh dqeras sa, pkbhege dqeras mesa. 聽說用它擦在臉上非常好, 會使臉龐變白 pkbsukan( ) 參照 bsukan 1. 酒醉.Baka hari nmahan su di Pihu, pkbsukan su kiya hari denu. Pihu, 你喝的差不多了, 等一下你會喝醉的 pkcui( ) 參照 kucu 1. 幫別人穿鞋 ( 祈使 ).Pkcui kucu laqi su Lubi; msekuy wa. Lubi, 給妳小孩穿鞋子吧 ; 滿冷的耶 [ Toda pkcui Truku pkcui] pkcuun( ) 參照 kucu 1. 讓別人穿鞋子.Obing, ma su ga pkcuun laqi ka kucu na bubu ta kii di; naqah de isu naq kiya di wa. Obing, 妳怎麼把 ( 我們 ) 媽媽的鞋子給小孩穿 ; 穿壞了你自己負責喔 [ Toda pkcuun Truku pkcuun] pkcuwan( ) 參照 kucu 1. 讓別人穿鞋子.Wada su pkcuwan Temi hndure kucu su han; sai ququ smiling heya, teta na ga skuun hii. 妳的鞋子上回妳 ( 借 ) 給 Temi 穿去 ; 你去問問她, 看看還在不在她那裡 [ Toda pkcuwan Truku pkcuwan] pkdaha( ) 參照 daha1 1. 二天.Pkdaha miyan ali mosa smtuku Tumun Nawi. 我們會到 Tumun Nawi 那裡工作兩天 pkdengu( ) 參照 dengu 1. 會乾.Pkdengu knuwan ka lukus gaga di? 那些衣服什麼時候會乾呢? [ Truku pkdengu] pkdira( ) 參照 kdira 1. 虐待.Hwaun su mosa pkdira sapah seediq hiya? Asi naq eyah sapah hini denu. 你幹嘛到別人家裡受虐待? 你乾脆回到這裡 的家就好了 pkdraun( ) 1. 懲罰 ; 虐待.Ini naq mhemuc oda naqah ka seediq we, uxe naq pkdraun Utux duri. 人不做壞事也就不會受到天的懲罰 pkepak( ) 1. 摸索.Pkepak lubuy na ka Iwan ma; ini na slai ka pila bnege bubu na. Iwan 在她的口袋摸索 ; 但她找不到她媽媽給她的錢 pkeruc( ) 參照 keruc 1. 鋸.Wada mosa pkeruc puting na iraq rqeling ka Lubi Dakis. Lubi Dakis 去割 ( 開 ) 她的盲腸 [ Toda pkeruc Truku kruc] pkhei( ) 參照 hei 1. 結果實.Pkhei so knuwan di moka nii? Mphepah si mphepah ma, uka hei. 這木瓜樹什麼時候才會結果實? 它會開花, 但不會結果實 pkkarang( ) 參照 karang 1. 爬.Uka ddaan ka hiya di, pkkarang namu moda hiya. 那裡沒有路了, 你們要用爬的過去 [ Toda pkkarang Truku pkkarang] pkkesa( ) 參照 kkesa 1. 走路.Ga naqah eluw sa, kika pkkesa ta dehuk Baysuring han ma ptaapa ta basu peyah hii di. 聽說路壞了, 所以我們要走路到梅子林, 從那裡我們就搭公車 [ Toda empksa Truku pkkesa] pkksai( ) 參照 kkesa 1. 走路 ( 祈使 ).Pkksai laqi namu wa. Hwaun mapa dungan ka rudan. 讓你們的孩子用走的吧 那麼大了還揹著幹嘛 [ Toda pksai Truku pksai] pkksaun( ) 參照 kkesa 1. 使人走路.Pkksaun mu kndalax pusu hako betaq sapah hini ka laqi nii. 我讓這小孩從橋頭走路到家 [ Toda pksaun Truku pksaun] pklai( ) 參照 kela 1. 知道 ( 祈使 ).Iya pklai seediq ha, yahun daha mangal denu. 別讓他人知道, 不然 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 24 of 285
會被他們拿走 [ Toda pklai Truku kla] pklaun( ) 參照 kela 1. 知道.Wada na pklaun seediq ka ssaan ta mcebu rapic da Pering ga. 我們去打飛鼠的地方,Pering 已讓別人知道了 pklihu( ) 參照 lihu 1. 穿透 : 貫穿.Akedu beyax halung na Takun; ini na baka pklihu qtinuh nknedux ga bbali na. Takun 的獵槍很強 ; 它射出去的子彈可以穿透那厚木板 [ Toda pklihu Truku pklihu] pkmalu( ) 參照 malu 1. 將會好.Mnarux naq maanu ka nii, pkmalu ku knuwan di? 這是什麼病痛, 我什麼時候才會好 ( 痊癒 )? [ Toda pkmalu Truku pkmalu] pkmekul( ) 參照 kmekul 1. 能夠.Ini pkmekul mntalang Takun daka Dakis hndure. 上回 Takun 和 Dakis 摔角時難分勝負 [ Truku pkmekul] pknama( ) 參照 knama 1. 會先做.Pknama ku pure ido de ku plaale dehuk sapah mesa bubu su. 妳媽媽說 : 我若先回到家, 我會先煮飯 pkparu( ) 1. 長大.Ecu ba puqul su Pukuh. Uxe su pkparu diida de so su nii wa. Pukuh, 你怎麼吃的那麼少 你這麼吃法會很慢長大喔 [ Toda pkparu Truku pkparu] pkragi( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Pkragi dheya nii ka kiya da, sao ta mapa qhuni ka ita han. 那些就給他們整理吧, 我們先去揹木材 ( 柴火 ) pkraman( ) 參照 kraman 1. 使某人先做某事.Hai pkraman pkela tama su han, kii si maha ini asi sklui. 你先去跟你爸爸說明一下, 這樣他才不會受到驚嚇 [ Toda pklama Truku pkraman] pkreti( ) 參照 keruc 1. 鋸 ( 祈使 ).Pkreti dheya ka mnsngari na da. 剩下的就叫他們鋸吧 pkretun( ) 參照 keruc 1. 鋸.Yami ka pkretun na qhuni qtehur ma, ga naq kmeruc rqeling na ka heya. 他讓我們鋸粗的木頭, 他自己卻在鋸細的 pkteru( ) 參照 teru 1. 需花三天.Pkteru miyan ali mosa paha tlenga yami ka Tusang kusun. 我和 Tusang 明天 ( 起 ) 要花三天的時間去放陷阱 [ Truku pktru] pkuudus( ) 參照 kuudus 1. 使活著.Pkuudus ku naq, ani naq huwa mesa knnaqah ka ndaan mu. 我要活著, 即便我的生活多悲慘 [ Toda pkuudus Truku pkuudus] plaale( ) 1. 先.Wada plaale mkesa hunac hi ka bubu mu. 我媽媽已經早一步先下去了 [ Truku slaalay] plaani( ) 參照 lawa 1. 邀請 ( 祈使 ).Plaani ka dangi su, aguh theyaq de smesung kesi. 邀請你的朋友, 過年來玩 [ Toda plaani Truku plaani] plaanun( ) 參照 lawa 1. 邀請.Asi ka plaanun kanna dadan de mnetun ta niqan wada mgedan ka seediq tnsapah ta. 若遇到有家人不幸亡故, 我們必需邀請所有的親戚來為亡者送行 [ Toda plaanun Truku plaanun] plabu( ) 1. 雲 ; 霧.Plabu karac baro. 天上有雲 Skiya karac kanna ka plabu. 雲在空中飛翔 Uka plabu ka karac de, malu riyung karac denu. 沒有雲的天空會是好天氣 [ Toda rulung Truku lulung] plahan( ) 參照 palah 1. 烤火取暖處.Inu plahan namu puniq hini Bakun? Mkmalah ku wa. Bakun, 你們烤火的地方在哪裡? 我想烤火取暖 [ Toda plahan Truku plahan] plahi( ) 參照 palah http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 25 of 285
1. 烤火取暖.Plahi hini yamu han, sae ku mkiri durang mu tkurih. 你們在這裡烤火, 我去看 ( 巡勘 ) 我的竹雞陷阱 plahun( ) 參照 palah 1. 烤火取暖.Ini namu ptahu puniq plahun? msekuy wa. 你們沒有生火取暖嗎? 很冷呢 plale( ) 1. 蝴蝶.Slaqi ku, klaun mu mesa mssnegul mosa rmaus plale ka seediq alang ta hini. 我記得的我小時候, 我們部落這裡的族人結伴去捉蝴蝶 plale karic( ) 1. 蝙蝠.Skiya keeman mosa migin ppuqun daha ka plale karic. 蝙蝠們會在夜間飛行覓食 [ Truku plale karic] plaling( ) 1. 釣魚.Mnosa nami plaling Mkobah hii hndure yami ka Tude Neyung. 上回我和 Tude Neyung 到 Mkobah( 九仙溪 ) 釣魚 [ Toda pngahi Truku pngahi] plaxan( ) 參照 alix 1. 放掉.Ga na plaxan siyo eluw hiya ka napa na. Ye wada inu; ini mu klai. 他把行李放在路邊 ( 他 ) 到哪裡去了, 我不知道 plaxi( ) 參照 alix 1. 放掉 ( 祈使 ).Plaxi huling su Umin; ini huwa. Umin, 把你的狗放掉, 沒關係 plaxun( ) 參照 alix 1. 放掉.Naqah plaxun kingal huling nii; plaxun de ini kela meyah sapah denu. 這隻狗不能 ( 不好 ) 放掉 ; 放掉的話就不知道 ( 怎麼 ) 回家 plbui( ) 參照 labu 1. 包紮 ; 包裹 ( 祈使 ).Plbui nhari hari baga na; ga sdara di. 趕快包紮她的手 ; 在流血了 pldaxan( ) 參照 ledax 1. 點亮.Ceka rabi, meyah dehuk sapah ka qbsuran mu rseno ma, pldaxan na ka dengki. 我哥哥半夜回到家, 他把電燈點 亮起來 pldaxi( ) 參照 ledax 1. 點亮 ( 祈使 ).Pldaxi ka sapah ani namu naq ini eniq hii, ado so ini mmhemuc mosa remux sapah hii ka seediq. 你們不在家時家裡也要點亮著, 這樣別人就不會隨便闖入 [ Toda pldaxi ] pldaxun( ) 參照 ledax 1. 照明.Maanu ka pldaxun daha meepah keeman ka rudan ta cbeyo? 若我們的先祖們晚上工作的話, 用什麼當照明呢? [ Toda pldaxun ] plebi( ) 參照 eluk 1. 讓某人關 ( 祈使 ).Plebi Iban ga sapah de namu mosa ngerac kiya hari; stiyun mu kari ka Iban ga. 你們等一下要出去就叫 Iban 關門 ; 我會跟 Iban 交代 [ 關門, 賽德克人說 lebi sapah( 關家 ), 不說 lebi neluk( 關門扇 ) ] plebun( ) 參照 eluk 1. 關 ( 門, 窗 ).Plebun su laqi repun de, uxe pkela rmuhu ka laqi; sai naq meluk isu. 你若叫小孩去關穀倉的話, 他們不懂得上鎖 ; 還是你自己去關 ( 比較妥當 ) pledax( ) 參照 ledax 1. 點亮.Pledax harung ka bubu mu, tloong ma tminun dungan; tminun betaq ceka rabi duma naq. 我母親點亮了松柴, 又坐下來開始織布 ; 有時會一直織布到深夜 Gbuli nhari hari! Pledax karac di. 快點收拾好! 天將亮了 plepax( ) 參照 lepax 1. 叫他人磨利.Hai plepax tama su rudan; heya si mkela lmepax puru. 拿給你祖父磨利 ; 他才會磨利斧頭 plepin( ) 1. 裝飾品.Plepin we kazari daha lukus mqedin, so ka kiring kiring peni. 飾品是女性服裝的裝飾品, 如鈴鐺等 [ Toda pcping ] plhelah( ) 1. 抖動.Ga plhelah pala na ka Padiq. Padiq 正在抖動她的布疋 [ Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 26 of 285
plhlah Truku plhelah] plhepuh( ) 1. 甘甜.Sari pnhuma na, bubu mu rudan cbeyo plhepuh riyung puqun; so hari uka sari so kiya ka saya di. 我祖母以前種的芋頭吃起來很甘甜 ; 那種芋頭現在好像沒有了 plkusan( ) 參照 lukus 1. 給某人穿衣服.Ga plkusan na bubu na ka laqi ga. 小孩子的媽媽給小孩子穿衣服 [ Toda plkusan Truku plkusan] plkusi( ) 參照 lukus 1. 穿 ( 祈使 ).Plkusi isu lukus nii da, ini mu baka di. 這件衣服你拿去穿, 我穿不下了 [ Toda plkusi Truku plkusi] plkusun( ) 參照 lukus 1. 穿 ( 衣服 ).Ga plkusun na Bakan ga ka lukus mgtanah hari. 略帶紅色的衣服,Bakan 在穿著 [ Toda plkusun Truku plkusun] pllai( ) 參照 plaale 1. 先讓 ( 祈使 ).Pllai peekan ka dheya han, ekan ta kiya hari ka ita di. 先讓他們先吃 ; 我們等一下再吃 pllayan( ) 參照 plaale 1. 先.Pllayan daha hmaduc ka laqi ma, wada mapa paye dheya dungan. 他們先把孩子送回來, 再去揹稻穀 pllayun( ) 參照 plaale 1. 先將.Pllayun melaq qsiya han ma, sksiki denu. 先灑水, 再掃地 pllingan( ) 參照 laling 1. 釣場.Quri rcilung na yayung nii pllingan na Tado Walis. 這一帶溪流的深潭是 Tado Walis 釣魚的地方 [ Toda phngian Truku pllingan] pllingi( ) 參照 laling 1. 釣 ( 祈使 ).Pllingi isu hini Ulo; sao ku plaling tgdaya ga yaku. Ulo, 你在這裡釣 ; 我到那上游釣 Pllingi qcurux ga Awi; teta gmatuk. Awi,( 你 ) 釣那條魚 ; 看牠 會不會上鉤 [ Toda pngahi Truku pllingi] pllingun( ) 參照 laling 1. 釣 ( 魚 ).Naqah pllingun so nii wa. Ini gatuk qcurux. 像現在這個時候不好釣, 魚不會上鉤 Akedu qcurux hini, ini ta adis laling, pllingun ta maanu di? 這裡的魚那麼多, 我們沒帶釣竿, 我們怎麼釣呢? [ Toda phngiyun Truku pllingun] plmuun( ) 參照 lamu 1. 讓人採.Netun su plmuun seediq de, pkseyang tama su denu wa. 如果你讓別人去採的話, 你爸爸會生氣的 [ Toda plmuun Truku plmuun] Plngawan( ) 1. 萬大群 ; 親愛村人.Ini pntena kari miyan daha ka Plngawan. 我們和親愛村族人的語言不一樣 plngisun( ) 參照 lingis 1. 哭泣.Iya theri laqi, Ubus. Plngisun su di. Ubus, 不要鬧那小孩 ; 你會把他弄哭的 [ Toda plngisun Truku plngisun] plpaxi( ) 參照 lepax 1. 請人磨利 ( 祈使 ).Plpaxi tikuh Batu ga qburung su kiya peni Rabe. Rabe, 請 Batu 幫妳磨利妳的鐮刀 [ Toda plpaxi Truku lpax] plpilan( ) 參照 plepin 1. 打扮.Plpilan daha ka rodux soosa daha lmawa quyux. 祈雨祭所要用的雞要經過裝扮 [ Toda pcpingan Truku plpilan] pltudi( ) 參照 lutuc 1. 相接.Pltudi Awi ga qnawan su dengki kii. Heya mkela ooda kiya. 你的電線請 Awi 修接 他懂得電方面的工作 [ Toda pltudi Truku pltudi] pltudun( ) 參照 lutuc 1. 接起來.Wada su pltudun maanu di, hosu su nii? 你是用什麼 ( 管子 ) 將你這支水管給接好的? [ Toda pltudun http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 27 of 285
Truku pltudun] plukus( ) 參照 lukus 1. 穿衣服.Plukus su kenu maha su mita rudan? 你要穿什麼衣服去見老人家? [ Toda plukus Truku plukus] plwaani( ) 參照 lawa 1. 叫某人 ( 祈使 ).Plwaani laqi wada hunac ga. 叫住那個往下坡走的孩子 [ Toda plwaani Truku plwaani] pmahi( ) 參照 imah 1. 喝 ( 祈使 ).Mhedu ku dmngedang di, pmahi ocya dangi su. 我燒好開水了, 請你的朋友喝茶吧 [ Toda pmahi Truku pmahi] pmahun( ) 參照 imah 1. 讓某人喝.Pmahun mu begu sama kudung de meyah dangi mu. 我朋友來的時候, 我要請他喝龍葵湯 [ Toda pmahun Truku pmahun] pmepang( ) 1. 澀澀的 ( 味覺 ).Ini khada brkawe kii dungan wa; pmepang puqul. 那李子還沒熟 ; 吃起來澀澀的 pmexi( ) 參照 emux 1. 抱住 ; 抱著 ( 祈使 ).Pmexi bubu su laqi kiya han; osa mahu isu. 那小孩先給妳媽媽抱著 ; 妳去洗衣物 pmexun( ) 參照 emux 1. 抱住 ; 抱著.Ga na pmexun Ape ka laqi na ma; wada bubul qsiya ka heya. 她把她的小孩給 Ape 抱著 ; 她去汲水 pmhani( ) 參照 imah 1. 喝 ( 祈使 ).Iya pmhani laqi ka begu tarux ga, hmuwa de mrkerak hnprayan daha. 別將那芋莖湯拿給小孩喝, 若他們所煮的芋莖湯喝了會癢的話就不好囉 [ Toda pmhani Truku pmhani] pnaadis( ) 參照 adis 1. 死者遺物之廢棄處.Mesa ka baki mu rudan, niqan pnaadis kanna ulaalang ta ita Seediq cbeyo mesa. 我的袓父說 : 以前, 我們賽德克族人的部落都有屬於死者遺物之廢棄處 2. 帶.Nii lukus su pnaadis na Takun, cnhngiyan su sapah na si. 這是你的衣服, 是 Takun 叫人帶回來的, 他說是你忘在他家的 [1. pnaadis 是專有名詞 在 Seediq 的 gaya 裡, 當送葬者 ( 親朋好友 ) 將死者埋葬後, 他 / 她們 ( 送葬者 ) 的衣服都要脫掉, 並丟棄在一定的地方 ( 通常都在墳墓附近的絕谷或深壑 ), 這處 絕谷或深壑 就稱作 pnaadis 2. 以前沒有公墓, 死者所葬之處也叫 pnaadis, 表示該處不能再耕作利用, 該地已送給死者了 ] pnaapa( ) 參照 apa 1. 搭乘.Pnaapa ku rulu na heya. 我搭了他的車子 pnadis( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Ima pnadis patis su nii Dakis? Dakis, 你這本 ( 些 ) 書是誰寄來的? pnaha( ) 參照 paha 1. 放置. Ima pnaha hini gakac nii ha? 是誰把椅子放在這裡的? [ Toda pnusa Truku pnaha] pnahu( ) 參照 pahu 1. 洗.Ima pnahu nuqah nii Temi? Bubu su? Temi, 這麻絲是誰洗的? 是妳媽媽 ( 洗的 ) 嗎? [ Toda bnahu Truku bnahu] pnasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分得的.Nii naq pnasuw ku na daha wa; hbaro ka seediq mosa paasuw hii han. 他們分給我的就這些耶 ; 因很多人去分取啊! pnatis( ) 參照 patis 1. 寫入 ; 輸入 ; 書寫的.Malu riyung pnatis na kari bubu mu. 我媽媽寫的話語非常好 pnberih( ) 參照 pberih 1. 嘔吐.Ima pnberih nii? Ma ini osa pberih theya hari. 這是誰吐的? 怎麼不到遠一點的地方吐 pnbrasan( ) 參照 beras 1. 被脫衣服的.Pnbrasan na naq tama na; http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 28 of 285
ado so ini kiicu msekuy mesa. 是他爸爸讓他赤裸著 ; 他爸爸表示, 以後他就不會怕冷 pnbrihan( ) 參照 pberih 1. 嘔吐物.Pnbrihan na Dakis ciga ka nii; ye wada scuqi egu ka nmahan na. 這是 Dakis 昨天吐的 ; 他可能喝的 ( 酒 ) 太多了 pncadu( ) 參照 cadu 1. 牆壁.Pncadu kesun daha ka qnabil rudan ta duri. 我們的族老也會將牆壁說為 pncadu pncahu( ) 參照 -cahu- 1. 毒害.Wada huqil pncahu daha ka huling mu qalux paru kiya di. 我那隻黑色的大狗被他們 ( 別人 ) 毒死了 pncqeran( ) 參照 cequr 1. 已被勒過 ; 已被掐過.Pncqeran kuna nduyun. 他曾掐住我的脖子 pndaan( ) 參照 oda 1. 使經過.Pndaan namu inu ka dapa namu sqsiya paru? 河水暴漲, 你們是讓你們的牛隻從哪裡經 ( 通 ) 過的? pndaha( ) 參照 daha1 1. 每人分兩個.Pndaha ta kanna; iya angal egu. 我們大家每人都分兩個 ; 不要多拿了 pnddayo( ) 參照 dayo 1. 與某人一起幫忙.Ririh so pnddayo daha ka Iwan! 就算是與 Iwan 一起幫忙的吧! pndesan( ) 參照 adis 1. 託人帶 ( 走 ) 之物.Pndesan daha Takun lukus cnhngiyan mu sapah na Tado hii da. 我忘在 Tado 家的衣服, 他們已託 Takun 帶回來了 pndkaan( ) 參照 deka 1. 分一半.Pndkaan daha hini ka camac nngalan daha. 他們所獵獲的獵物是在這裡平分的 pndngusi( ) 參照 dungus 1. 使吻合 ; 使按照 ; 使考量 ( 祈使 ).Kiya naq ooda so dngusun su, bleyaq naq so moda, pndngusi naq lnglungan su. 你自己計畫好的, 你就按照自己的想法好好去做 pndsanan( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Ga hini macu dhequy pndsanan ku na Takun wa, dsani isu si. Takun 讓我帶回來的糯小米在這裡, 他說帶給你 pndungus( ) 參照 dungus 1. 吻合 ; 按照.Pndungus naq oda su. 計畫好要做的事 pneeru( ) 1. 告訴 ( 別人 ).Iya pneeru seediq ha, wano isu ga mu prnuun wa. 不要告訴別人喔, 我只跟你說喔 [ Toda mgaw Truku pneeru] pneetuq( ) 參照 etuq 1. 溺水.Iya hai planguy rcilung laqi ga; pneetuq namu laqi di. 不要讓小孩到深水游泳 ; 你們會讓小孩溺水的 pneeyah( ) 參照 eyah 1. 從.Pneeyah ku alang Gluban ka yaku ma, Umin Sapu ka ngayan mu. 我來自清流部落, 我的名字叫 Umin Sapu Pneyah miyan Taype keeman ciga yami ka Watan Nobing. 昨晚我和 Watan Nobing 從台北來 [ Toda pnneyyah Truku iyah] pneniq( ) 參照 eniq 1. 被放置.Ima pneniq gakac ga ka phepah ga? 是誰將花放在椅子上? pneruq( ) 參照 peruq 1. 打破.Ima pneruq qriyan gbulan qsiya nii? 這汲水用的葫蘆 ( 筒 ) 是誰打破的? pngalan( ) 參照 angal 1. 拿 ; 帶 ( 照顧 ) 小孩.Pngalan ku na laqi klaali ka bubu mu, swai mu peni, kika asi ku lux ini bleyaq mosa muuyas sapah pyasan. 我媽媽每天讓我帶小孩, 也就是我的弟弟妹妹, 所以我沒辦法好好地到學校唸書 pngali( ) 參照 angal 1. 看顧 ( 祈使 ).Pngali Ape ga laqi namu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 29 of 285
peni, ma pprengo naq yamu ka bbiqun namu irih na qlhangan laqi. 你們的小孩就給 Ape 照顧嘛, 要給多少看顧費, 你們再去商量 Pngali Uma ga laqi su hayan peni. 你的孩子讓 Uma 看顧嘛 pngalun( ) 參照 angal 1. 讓人帶 ; 讓人照顧.Ini ku riyung osa sapah pyasan yaku cbeyo wa. Pngalun ku na swai mu klaali ka bubu mu. 過去我很少去學校 我媽媽天天要我照顧我弟弟 pngdangan( ) 參照 gedang 1. 遺失.Nii ruhu pngdangan mu da; snlayan na bubu mu di. 這是我遺失的鑰匙 ; 是被我媽媽找到的 pngedang( ) 參照 gedang 1. 遺失.Pngedang na tama mu texan duri han qburung nii. 我爸爸也曾將這把鐮刀遺失過 pngeela( ) 參照 geela 1. 某人帶領 ; 某人指引.Ima pngeela elu nii ka yamu. 是誰指引你們這條路的 pngerah( ) 1. 星星.Asi ka keeman leexan qmita ka pngerah, diyan de ini riyung qtai. 星星要在夜晚才看得清楚, 白天比較看不清楚 2. 碗.Pngerah bnaruy na bubu mu kanna nii. 這些碗都是我媽媽購置的 [1. Toda pngrah Truku pngrah 2. 據傳, 本先祖第一次看到瓷碗時, 因會閃閃發光 ( 受陽光照射之故 ), 即以星星閃爍之態命名 螢火蟲也因於夜間會閃爍發光而得 kui pngerah 之名 ] pngeriq( ) 參照 pgeriq 1. 扭轉 ; 駕駛 ( 開車 ).Ima pngeriq rulu meyah namu alang ciga 你們昨天回到部落是誰開的車? pnghrenang( ) 參照 hrenang 1. 讓.. 發動 ( 有聲響 ).Ima pnghrenang otobay nii? 這摩托車是誰發動的? [ Toda pnhnang Truku pnhrngang] pngkela( ) 參照 kela 1. 介紹認識.Pngkela na qbsuran na dheya daha gaga. 他們兩位是他兄長介紹認識的 Uma ga pngkela dheya ga. 是 Uma 讓他倆認識的 pngriqan( ) 參照 pgeriq 1. 扭轉 ; 開車.Ga hmuwa di rulu su kiya? Uxe malu pngriqan na tama su mrebu han peni. 你那車子怎麼啦? 早上你爸爸開的時候, 不是還好好的 pngteguc( ) 參照 gteguc 1. 撐木.Pngteguc ka mbeyax plekuh sapah. 支撐房屋力量的是撐木 [ Toda pwetuuc Truku pnguteguc] pngucun( ) 1. 蝸牛.Tbugun daha bibi ka pngucun klaun maku. Riso ku hari de mkela ku mesa puqun seediq ka pngucun nii duri. 就我所知, 蝸牛是拿來餵鴉的 到了青少年時期我才知道人也吃蝸牛 pngui( ) 1.( 繩索 ) 互綁成結 ( 祈使 ).Iya pngui bale, uxe na kmkelun lmhelah kiya hari denu. 不要把它把死結, 不然等一下他無法解開 [ Toda pungui Truku pungui] pnguwan( ) 參照 pungu 1. 打成死結.Ma su ga pnguwan mekuy negul dapa nii di, Awi? Awi, 你怎麼把這條牛的牽繩綁成死結了? pnhdagan( ) 參照 hido 1. 曬過之物.Mdengu ka nii da, pnhdagan mu ciga. 這些已曬乾了, 是我昨天曬的 [ Truku hidaw] pnhengan( ) 參照 pehing 1. 打破.Pnhengan na hini liwas ka Ukan Nawi. Ukan Nawi 是在這裡把水缸打破的 [ Toda pnrqan Truku pnhengan] pnheyal( ) 參照 pheyal 1. 扛 ; 挑 ( 擔 ).Ima pnheyal qhuni nii Walis? Ma na asi gtui hini di? Walis, 這 ( 些 ) 柴火是誰扛回來的? 他怎麼就堆放在這裡了呢? [ Toda pnhan ] pnheyan( ) 參照 pahu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 30 of 285
1. 洗過.Pnheyan mu lukus gaga ngaguc ga di. 在外面的那些衣服我洗過了 pnheyu( ) 參照 heyu 1. 興建 ; 築成.Pnheyu naq seediq alang ka sapah rudan ta cbeyo. 我們賽德克族以前的住屋是由自己部落的族人所興建的 pnhlanan( ) 參照 pheyal 1. 扛.Pnhlanan na Kuras ka eruc ma; napa na tama na ka qtinuh. 樑柱材料是 Kuras 扛的 ; 板材是他爸爸揹的 pnhlingan( ) 參照 huling 1. 曾狗獵之處.Pnhlinan na detama mu kanna dgiyaq quri nii cbeyo. 以前, 這一帶的山林我爸爸他們都曾以狗狩獵過 pnhlisan( ) 參照 hulis 1. 笑 ; 譏笑.Te! Ga msiqa pnhlisan namu ka weewa ga di. 看吧! 那位小姐因你們笑而害羞了 pnhmaan( ) 參照 phuma 1. 種植 ( 之物 ); 農作物.Egu ba kanna so pnhmaan namu ma; ini namu dheki smnetun. 你們種植了許多的農作物, 卻沒好好管理 Eluk kanna tnbugan namu kndalax saya sa; mmaha smeeliq pnhmaan daha denu mesa. ( 他們說 ) 從今天起, 你們所飼養的家禽家畜都要關著 ;( 不然 ) 牠們會破壞農作物 [ Toda pnhmaan Truku pnhmaan] pnhqili( ) 參照 huqil 1. 使死亡 ( 祈使 ).Iya pnhqili beru boyak kii, qquwe ta tmabu. 不要把小野豬弄死, 我們試著飼養牠 [ Toda pqili Truku pnhqili] pnhradan( ) 參照 harac 1. 築牆.Pnhradan su ima harac yqeyaq su pusu hako hii Umin? Umin, 你橋頭那塊田地的石墻是請誰築建的? [ Toda pnhawac Truku pnhradan] pnhuma( ) 參照 phuma 1. 種植.Pnhuma na tama mu daka bubu mu ka ricah ma brkawe nii. 這些梅子與桃子是我爸爸和我媽媽種的 pnhyegan( ) 參照 heyu 1. 已搭建的.So hari mesa pnhyegan tama na ka sapah na Dakis mesa kari daha. 我聽人家說,Dakis 的家是他爸爸蓋的 [ Toda pnhyuwan Truku hiyu] pniicin( ) 參照 icin 1. 各一半.Upu daha sepac seediq ka dapa kii, kika pniicin papak kana daha. 那頭牛是由四個人共有的, 所以他們各擁有牛隻四分之一 Pniicin ta daha ta ho? 我們一人一半好嗎? [ Toda pniicin Truku isil] pniqan( ) 參照 eniq 1. 放置.Pniqan daha so muxi sapah truma ka tuki. 他們會把甕放置在屋內的角落 pniqi( ) 參照 eniq 1. 放置 ( 祈使 ).Pniqi hini ka napa namu han ma, osa skadi qsiya mmahun ta hayan. 你們先把行李放在這裡 ; 你們去找我們要喝的水 ( 源 ) pniqo( ) 參照 eniq 1. 置放.Pniqo ta hini ka napa ta han ma; sae ta mangal qwarux hayan. 我們先把我們的揹載物 ( 行李 ) 放在這裡 ; 我們去採黃藤 pniqun( ) 參照 eniq 1. 放在 ; 置於.Pniqun miyan hini ka lnmuwan nami yami ma, pniqi hiya ka namu. 我們所採收的放在這裡, 你們採收的放在那邊 pniri( ) 參照 miri 1. 浮織.Malu riyung pniri na ka Robo Ngai mneniq Mhebu hii cbeyo mesa. 據說以前居住在 Mhebu 部落的 Robo Ngai 的浮織技巧是一流的 [ Toda pniri Truku pniri] pnkeruc( ) 參照 keruc 1. 鋸.Pnkeruc na Mukan ka eruc sapah na Umin. Umin 房子的樑柱是請漢人鋸的 pnkingal( ) 參照 kingal 1. 各一.Ngali ta pnkingal kana siyan nii. 我們每一個人都拿一塊肉 [ Toda pnkingal Truku pnkingal] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 31 of 285
pnkkarang( ) 參照 karang 1. 讓其爬行.Pnkkarang mu hini ka laqi kii, ye maanu ka hnbaluc so baga na di. 我是讓那小孩在這裡爬行的, 他手部的傷不知被什麼所割傷 [ Toda pnkkarang Truku pnkkarang] pnklaan( ) 參照 kela 1. 使知道 ; 使瞭解.Pnklaan nami na Takun ka yami; ini miyan kela ani tntikuh ndaan kiya. 那件事我們一點都不曉得 ; 是 Takun 讓我們知道的 pnkretan( ) 參照 keruc 1. 鋸.Pnkretan na ising Taycyu ka rkebun na Pihu Nara wa; mkela ising hiya sa. Pihu Nara 的胃是台中的醫生所開的刀, 聽說那裡的醫生好 ( 醫術優異 ) [ Toda pnkretan Truku kruc] pnlaanan( ) 參照 lawa 1. 邀請.Pnlaanan na Umin ka Bakun ga. Bakun 是 Umin 邀請過來的 [ Toda pnlaanan Truku pnlaanan] pnlaling( ) 參照 laling 1. 釣到.Ima pnlaling tuya nii tama? Akedu knpruwan. 爸爸, 這條鱸鰻是誰釣到的? 怎麼那麼大尾 [ Toda pnngahi Truku pnlaling] pnlawa( ) 參照 lawa 1. 被邀請 ; 被叫來.Pnlawa mu meyah mekan ido ka dheya nii. 我邀請他們來這裡吃飯 [ Toda pnlawa Truku pnlawa] pnlaxan( ) 參照 alix 1. 留置.Wada inu qburung paye plaxan mu hini saya di? 我剛才留置在這裡的割稻用鐮刀到哪裡了? pnleban( ) 參照 eluk 1. 關起來. Pnleban mu Awi ka bais ga ciga, ye ima ka rmnaguh dungan. 昨天是我叫 Awi 關那窗戶的, 不知誰又把它打開 pnlepin( ) 1. 妝扮飾物.Ani naq uka riyung pnlepin daha mqedin cbeyo we, mnlamu naq plpilan daha duri. 雖然以前的女性沒什麼妝扮 飾物, 但她們的飾品也很多樣 pnlkusan( ) 參照 lukus 1. 已穿過.Pheun mu lukus pnlkusan mu, ga rutiq di. 我要洗那件我穿過的髒衣服 Pnlkusan mu kana lukus gaga ngaguc ga. 外面那些衣服都是我穿過的了 [ Toda pnlkusan Truku pnlkusan] pnllingan( ) 參照 laling 1. 釣 ( 魚 ).Pnlingan su inu qcurux kii? Ma to prparu! 你在哪裡釣的魚? 怎麼都是大尾的! [ Toda pnngniyan Truku pnllingan] pnlukus( ) 參照 lukus 1. 已穿過.Pnlukus na ciga lukus kiya di. 那件衣服他昨天穿過了 [ Toda pnlukus Truku pnlukus] pnmahan( ) 參照 imah 1. 喝.Pnmahan ku na iyu kambo ka Temi, nii ku malu hari di. Temi 給我吃了感冒藥, 我好多了 [ Toda pnmahan Truku pnmahan] pnnguwan( ) 參照 pungu 1. 捆綁的結.Na bubu mu ka pala pungu niqan pnnguwan nii. 有捆綁結的小布匹是我母親的 pnosa( ) 參照 osa 1. 放置.Ima pnosa hini lukus mu ha? 是誰把我的衣服放在這裡的? [ Toda pnosa Truku powsa] pnqapah( ) 參照 qapah 1. 貼上.Ima pnqapah kana klbuwy nii? 這些紙都是誰貼上去的? [ Toda pnqapah ] pnqdalan( ) 參照 uqul 1. 餵.Pnqdalan su ngiyo daka huling nii di Habo? Habo, 這貓和狗妳餵了嗎? [ Truku qndalan] pnqiling( ) 1. 嫁給非本族群的族人.Kesun pnqiling nii ge mqedin ta ita Seediq ma, wada mosa seno so rseno Plmukan peni. Pnqiling 是對我們賽德克族的女人嫁給漢族的男人之稱呼 [ Toda pnqiding http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 32 of 285
Truku pnqiling] pnrabang( ) 參照 rabang 1. 加油添醋.Kari pnrabang ka kari na heya da. 他的話已經是加油添醋了 pnrayan( ) 參照 pure 1. 煮過的.Nii ido pnrayan na bubu mu wa, uxe su mekan. 這裡有我媽媽煮的飯喔, 你不要吃嗎? pnreqan( ) 參照 peruq 1. 打破.Pnreqan na Pukuh ka rusuq ga; snrhuqan na dmoi. 那瓶子是 Pukuh 打破的 ; 是沒抓好滑掉的 [ Toda pnrqan Truku pruq] pnrima( ) 1. 五.Wada nami pnrima pusu ka rabu aring yami ka Takun. 我和 Takun 各分了五棵桃樹苗 pnrngagan( ) 參照 rengo 1. 談 ; 討論.Maanu pnrngagan namu ciga? 你們昨天談了些什麼? [ Toda pnrngawan Truku rngaw] pnsaan( ) 參照 paha 1. 使放置.Wada inu ruhu pnsaan mu hini di? 我放在這裡的鑰匙到哪裡了? [ Toda pnsaan Truku pnsaan] pnsais( ) 參照 sais 1. 縫製.Pnsais su ima ka lukus su nii? 你這件衣服是叫誰縫製的? [ Toda pnsais ] pnsgiyan( ) 參照 gagi 1. 已照過鏡子.Pnsgiyan su gagi laqi ga? Ma na klaun niqan hana ga tunux na. 你給那個孩子照過鏡子嗎? 他怎麼知道牠頭上戴著花 pnsperuq( ) 參照 peruq 1. 誕生.Pnsperuq Pusu Qhuni gaga Bnuhun hii ka pusu rudan ta. 我們的始祖是誕生於 Bnuhun 山區的 Pusu Qhuni [1. Toda pnsperuq Truku pnsperuq 2.Bnuhun 指白石山區 ;Pusu Qhuni 今被稱做牡丹岩 ] pnspuwan( ) 參照 upu 1. 一起.Wada piya kanna pila pnspuwan namu di? 你們一起籌集的錢總共有多少了? pnsqama( ) 參照 sqama 1. 被燒掉.Ima pnsqama wara siyo behing nii? ma so smiicu. 是誰把工寮旁邊的稻草給燒了?( 行為 ) 怎麼那麼危險 pnsrbugan( ) 參照 -rubu- 1.( 用 ) 燉煮方式.Pnsrbugan daha hmanguc buuc camac nii. 他們用燉煮的方式來煮這個山肉骨頭 [ Toda pnsrbawan Truku pnsrbugan] pnsrubu( ) 參照 -rubu- 1. 燉煮.Pnsrubu na bubu mu hei camac ga. 那是我媽媽燉煮的山肉 pnstiyu( ) 1. 標示.Mungu brhengin ma, sgeqi daha siyo eluw ka pnstiyu daha. 族人們將芒草打結, 插在路邊作標示用 [1. Toda pnsklaya Truku pnstiyu 2. 以芒草打結為標示是本族人的 gaya 之一 平日裡只要在路上撿到遺失物, 就會以打結芒草為記號, 讓失主取回 ] pnsugan( ) 參照 asuw 2 1. 分 ( 東西 ).Nii naq lexi pnsugan nami ciga di. 我們昨天分的竹筍就這些 pntahu( ) 參照 ptahu 1. 起火.Yaani mneniq hini ciga, ma nii ka pntahu daha peni. ( 他們 ) 昨天可能在這裡, 這裡怎麼有他們生的火 ( 跡 ) pntasan( ) 1. 寫過的 ; 畫過的.Kedu bale knmalu qtaan ka pntasan dqeras na heya. 他的文面怎麼紋得那麼好看 ( 漂亮 ) [ Toda bntasan Truku pntasan] pntbekan( ) 參照 -tebuk- 1. 撞到某物.Nsaan su pntbekan inu ka dahung su dqeras ga? 你臉上的瘀青是在哪裡撞到的? pntebuk( ) 參照 -tebuk- 1. 被某物撞擊.Pntebuk neluk ga, ki wada http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 33 of 285
peruq kana gagi doriq na. 他被門撞到連眼鏡都破掉了 [ Truku pntebuk] pntena( ) 1. 相同 ; 一樣.Ini pntena snuyuk tlenga boyak daka pada, rqeling hari ka snuyuk pada. 套吊野豬和山羌的陷阱所用的線索是不同的, 山羌所用的線索較細一些 Ini pntena puruc daka piilo. Qalux quwaq ma qalux tunux na ka puruc. 文鳥 ( 野麻雀 ) 和一般的麻雀是不一樣的, 文鳥是黑嘴黑頭的 [ Toda pntna Truku ptna] pnteru( ) 參照 teru 1. 每人分三個 ( 支 ; 棵 ; 包...).Wada miyan na psugan pnteru rabu pusu mudu kanna nami ka tama na Losi. Losi 的爸爸都分給我們每人各三株橘子樹苗 [ Toda pnturu Truku tru] pntinun( ) 參照 tinun 1. 讓人織.Pntinun su ima pala su kiya Obing? Malu qtaan wa. Obing, 妳那塊布疋請誰織的? 很好看耶 pntiyu( ) 參照 tiyu 1. 指.Yahi ku pntiyu hini wa, ga inu ka sapah na heya? 你到這裡給我指看看, 他家在哪裡? [ Toda tyuwi Truku ciyui] pntlusan( ) 參照 tulus 1. 讓某人拖.Pntlusan mu dapa seediq duma napa mu. 我有一些行李是請別人的牛車帶來的 [1. Toda dlusan Truku pntlusan 2. 一般賽德克族人不太會將東西直接讓牛揹負在背上或身體兩側, 而是用牛車等讓牛在前面拖拉著, 這樣可以裝更多東西 ] pntnaan( ) 參照 -tena- 1. 使一樣.Pntnaan maasuw hlama ka laqi; iya sqquru. 分米糕給小孩要一樣 ; 不要貪心 [ Toda pntnaan Truku pntna] pntnai( ) 參照 -tena- 1. 使相同 ( 祈使 ).Pntnai kanna qndisan na btakan knretan namu. 你們鋸下來的竹子都要使它們一樣長 Pntnai kanna napa namu ga. 讓你們的行李都一樣 ( 大 ) [ Toda pntnai Truku pntna] pntnaun( ) 參照 -tena- 1. 使相同 ; 使一樣.Asi naq pntnaun mege kkkingal seediq. 每個人都要分得一樣多 [ Toda pntnaun Truku pntnaun] pnttingan( ) 參照 tuting 1. 誕生之日.Saya! Ali pnttingan na bubu mu. 今天是我媽媽的生日 [ Truku tucing] pntungan( ) 參照 utung 1. 某人起火 ; 某人點燃.Pntungan na ima puniq ga sqama ga. 那個燒起來的火是誰點燃的 [ Toda pntungan Truku pntungan] pntuqun( ) 參照 etuq 1. 使窒息 ; 溺水.Iya kchaya laqi kiya wa; pntuqun su di. 你不要那樣對待小孩 ; 你會讓他窒息的 pntyexan( ) 參照 eyux 1. 急的樣子.Pntyexan maanu kiya Mona, ma kii ba uxe mpdehuk di. Mona, 你急成那樣幹嘛! 又不是到不了 [ Toda pntbyahan Truku iyux] pnuhi( ) 參照 nunuh 1. 餵奶 ( 祈使 ).Pnuhi laqi ga han; nnsoni naq lmingis nana. 先給孩子餵奶, 他從剛才就一直在哭 pnunuh( ) 參照 nunuh 1. 餵奶.Ga pnunuh laqi saso gaga ka Robo. Robo 在那陰涼的地方為孩子餵奶 pnuqan( ) 參照 uqi 1. 吃過的東西.Ye pnuqal boyak ka munang nii? 這些野芋是野豬吃過的嗎? [1. Truku pnuqan 2. 在本族的狩獵文化裡, 認識各獵物所喜食的植物是很重要的 ] pnyahan( ) 參照 eyah 1. 出自某人.Pnyahan ku na bubu mu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 34 of 285
meyah ku hini. 是我媽媽要我來這裡的 [ Toda pnyahan Truku iyah] pnyasan( ) 參照 uyas 1. 唱過的 ; 讀過的.Egu riyung uyas pnyasan rudan ga daha brahun smmalu dungan. 有很多老人的歌曲又被重新創作 Pnyasan daha uyas cbeyo, malu riyung bhagun duri. 傳統的歌謠也非常好聽 [ Toda pnyasan Truku pnyasan] pnyupan( ) 參照 iyuk 1. 叫人吹.Pnyupan mu Duya ga ka cubu mu nii; ini beyo heya. 我這氣球是我叫 Duya 幫我吹的 ; 他 ( 動作 ) 很快 [ Toda pnyupan Truku pnyupan] poric( ) 1. 泥鰍.Egu poric daka sgidi yayung biciq hii cbeyo. 以前小溪那裏很多泥鰍和魚 [ Toda tuwil ] pos pos( ) 1. 形容緊張時心跳聲.So ba sntali, asi maku mesa pos pos lhebun mu. 好恐怖, 我的心都一直 "pos pos" 跳 [ Toda pus pus Truku pus pus] posa( ) 1. 設置.Posa hiya ka namu ma, paha nami hini ka yami. 你們的 ( 陷阱 ) 設置在那裡, 我們的設置在這裡 2. 使去.Posa Hori laqi nii kusun, mmaha mari lukus daha. 明天讓孩子們去埔里, 他們要去買衣服 Posa Hori kusun laqi ga Robo, maha nami maruy lukus si. Robo, 明天讓孩子們去埔里, 他們說要去買衣服 [ Toda pusa Truku pusa] poxan( ) 參照 opux 1. 翻倒.Poxan namu muwa eluw hini ka qhuni nii di? Mooda inu ka seediq di? 你們怎麼把這顆樹往路上翻倒了? 那人們要從哪裡過了呢? [ Toda spawxan Truku spawxan] poxun( ) 參照 opux 1. 翻倒 ; 推倒.Wada poxun bgihur paru repun na Lulu di sa; ye na ado pnhyegan bobo ngahu. 聽說 Lulu 的穀倉被颶風吹倒 了 ; 可能是他蓋在崖邊的關係吧! [ Toda powxun Truku powxun] ppaadis( ) 參照 adis 1. 各自帶.Ga naq asi ppaadis beras hprayun daha dheya ga, ado ka ini suupu mekan de mosa lmiqu. 他們各自攜帶著自己要煮的米, 因上山狩獵時不會一起用餐的 ppaan( ) 參照 apa 1. 揹.Ppaan ku na yaku ka laqi na swai mu mqedin. 我妹妹讓我揹著她的小孩 ppai( ) 參照 pai 1. 祖母們 ; 長輩們.Ga mtlibu so behing qhuni ka ppai miyan rudan. 我們的祖母輩們聚集在柴火屋邊 [ Toda ppai Truku ppai] ppatis( ) 參照 patis 1. 筆 ; 織紋.Bbiqun ppatis bubu na ka laqi. 母親要把筆給小孩子 [ Toda ppatas Truku ppatas] ppaun( ) 參照 apa 1. 揹負 ; 載.Yaku ppaun ku na qyqeya mosa neepah klaali. 每次去山上工作都叫我揹負著工具 Moda ku sapah na ma ppaun kuna macu meyah sapah mu. 我經過他的家, 他給我很多小米讓我帶回家 ppeekan( ) 參照 ekan 1. 各自吃.Ini so ita Seediq ka Mukan, asi naq ppeekan hndayu daha ka dheya. 平地人不像我們賽德克人, 他們是各自吃自己的便當 ppexi( ) 參照 epux 1. 按住 ; 按摩 ( 祈使 ).Ppexi tikuh ahing mu, so mnarux hari. 幫我按一下我的肩膀, 感覺有點痛 Ppexi kesun sumu han. Hawan naq. 跟你說了要按住! 好可惜喔 pphlingun( ) 參照 huling 1. 以狗獵捕.So hari puruc ka knpruwan na bngehun kii, irih so huling pphlingun na Puuma nii ka bngehun kii. 那土蜂像野麻雀一樣大, 就好像是 Puuma 女人們的獵狗 ppiimah( ) 參照 imah http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 35 of 285
1. 喝.Asi naq ppiimah, iya imah na seediq. 自己喝自己的, 不要喝別人的 [ Toda ppiimah Truku ppiimah] ppiya( ) 參照 piya 1. 多少.Ppiya namu seediq mnosa neepah na Umin ciga? 昨天你們有幾個人到 Umin 的耕地工作? ppkeekan( ) 參照 ekan 1. 各吃各的.Ini suupu pure mekan ka Plmukan, asi naq ppkeekan hndayu daha. 漢人是不會一起煮一起吃的, 他們是各吃各的便當 pplaxan( ) 參照 alix 1. 置放之處.Mmaku lmiqu nii ka pplaxan daha dapa cbeyo. 這山林的草原是他們以前野放牛隻的地方 pprayan( ) 參照 pure 1. 廚房.Inu sapah prayan su? 你的廚房在哪裡? [ Toda hpuyan Truku hpnyan] pprengo( ) 參照 rengo 1. 互相討論 ; 互相談話.Niqan rengo namu asi pprengo, kiya si mgkela namu denu. 有任何想說的話就直接說, 這樣才能彼此了解 [ Toda pprngaw Truku pprngaw] ppriyux( ) 參照 riyux 1. 互換 ; 相互交換.Ga ppriyux rngayun laqi ka dheya ga. 他們在交換小孩子的玩具 [ Toda ppriyux ] ppsaan( ) 參照 paha 1. 置物之處.Niqan naq ppsaan daha putung qrari ma, qumi sais daha lukus ka rudan ta cbeyo. 過去, 我們的先祖都備有打火石以及針線的容器 [ Toda ppsaan Truku ppsaan] pptasun( ) 參照 patis 1. 要寫的東西 ; 要寫在某處.Ma wano ba baki rudan daka pai rudan ka niqan patis dqeras. Ye ta daha pptasun dqeras de ta rudan beyo ho? Mesa ku naq lmngelung. 我從小看著我們部落的族人長輩們, 僅男女族老擁有文面 ; 我就在想我老了以 後是不是也會被紋面? [ Truku pptasun] ppuqun( ) 參照 uqi 1. 食物.Mbleyaq seediq alang hiya, egu kanna ppuqun daha. 那部落的人過得很好,( 他們 ) 要吃的食物多 [ Toda uqun Truku uqun] ppuun( ) 參照 pupu 1. 捲起來.Ga ppuun na Tado ga ka snuyuk qtehur, adis sapah kiya hari denu. 粗的繩索 Tado 在捲收, 等一下帶回家裡 [ Truku ppuun] ppyaso( ) 參照 uyas 1. 讓他們唱.Ppyaso ta kanna laqi. Pslhai uyas Seediq. 我們讓所有的孩子唱歌 讓他們學習唱賽德克族的歌 [ Toda ppyasi Truku ppyasaw] pqani( ) 參照 sipaq 1. 砍 ; 切 ( 割 ).Tai hari wa! Iya pqani btunux. 小心一點喔! 不要砍到石頭 [ Truku pqani] pqaras( ) 參照 qaras 1. 高興.Pqaras ku maanu ka so nii su mnarux klaali di peni? 你這樣常常生病, 我怎能高興的起來呢? [ Toda pqaras Truku pqaras] pqatuk( ) 1. 啄木鳥.Ye mkela ba gmatuk qhuni ma, migin kui ppuqun na ka pgatuk ni? 啄木鳥很會在樹上啄食小蟲嗎? [ Toda pwatuk Truku gmatuk] pqbahang( ) 參照 qbahang 1. 聽.Qaro hari laqi nii! Ini namu pqbahang kari. 小朋友們不要吵! 你們讓我聽不到 ( 說話者 ) 話 [ Toda pqbahang Truku pqbahang] pqbhangi( ) 參照 qbahang 1. 聽 ( 祈使 ).Iya pqbhangi tama su kari nii wa. Kseengun su na denu. 不要把這樣的 ( 閒 ) 話給你爸爸聽到, 他會罵你的 pqdale( ) 參照 uqul 1. 讓某人吃.Pqdale su laqi damac ga wa, ga sbengux di. 不要讓小孩吃那 ( 些 ) 菜喔 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 36 of 285
,( 菜 ) 已臭酸了 pqdei( ) 參照 qhedu 1. 讓某人完成 ( 祈使 ).Pqdei peekan han; rngagi kiya hari di. 先讓他吃完 ; 等一下再跟他說 pqdeyan( ) 參照 qhedu 1. 讓某人 某物完成.Wada mu pqdeyan peekan babuy kanna qnilo na di wa. 我已將豬的食料讓牠 ( 們 ) 吃完了喔 pqdeyun( ) 參照 qhedu 1. 讓某人 某物完成.Ye su pqdeyun peekan ppuqul na huling nii? 你要讓狗吃完牠的食料嗎? pqduriq( ) 參照 qduriq 1. 會逃避 ; 會躲避.Mimah riyung sino seno na, maha bale pqduriq da qeding na. 他先生常常喝酒, 太太應該會離開他 pqecul( ) 參照 qecul 1. 陷住 ; 卡住.Ga pqecul qhuni keruc mu di. 我的鋸子卡在木頭裡了 [ Toda pqcun Truku pqsun] pqecun( ) 參照 qecul 1. 戒指.Pqecun kesun daha ka yubiwa ka rudan ta. 我們的長輩稱戒指為 pqecun pqeepah( ) 參照 qeepah 1. 工作.Pqeepah naq maanu Dakis su wa? Wano sino kliyun na. 你的 Dakis 怎麼會 ( 去 ) 工作? 他只顧著喝酒 [ Toda pqeepah Truku pqeepah] pqeere( ) 參照 qeere 1. 阻礙.Iya psai hiya btunux kii, pqeere su ddaan seediq di. 不要把石頭放在那邊, 你會阻礙人家的通路 [ Toda ptqri Truku psqaya] pqeerung( ) 參照 qeerung 1. 擋住 ; 妨礙.Kragi cida qhuni pnaqan namu ga, pqeerung ddaan daha di. 把你們砍下來的樹枝整理好,( 不然 ) 會妨礙他們的通路 pqemi( ) 參照 qemi 1. 閉眼睛.Sncaman mita terebi demqedin sapah hii soni keeman, lux ini pqemi seediq. 昨晚我太太她們看電視看到很晚, 使得我無法入睡 [ Toda pqmi Truku pqmi] pqeya( ) 參照 qeya 1. 被勾住 ; 被卡住.Moda pqeya cida qhuni ka bunuh na Dakis ma, tuting dheran di. Dakis 的帽子被樹枝勾住就掉到地面上 [ Toda pqiya Truku pqaya/pqiya] pqhedu( ) 參照 qhedu 1. 將完成.Pqhedu namu knuwan ali namu so nii? Naka namu mdrumuc hari. 你們這個樣子什麼時候才能做完? 你們應該認真一點 Nhari hari wa! Pqhedu ta knuwan di. 快一點呀! 我們何時才能完成 [ Toda pqhdu Truku pqhdu] pqiri( ) 參照 qiri 1. 纏住.Ga moda pqiri qhuni ga negul su dapa da. 你牛的繩子被樹給纏住了 pqita( ) 參照 qita 1. 使看.Gaga meyah pqita weewa riso ga, ye mesa knbtunux ta peni. 那些年輕人是來給這些小姐看他們是多帥氣 pqlahang( ) 參照 qlahang 1. 看顧.Pawan ga pqlahang qyqeya ta hini. Sae ta rmigo ka ita han. Pawan 在這裡看顧我們的行李 我們先去逛逛 [ Toda pqlahang Truku pqlahang] pqlmiqu( ) 參照 lmiqu 1. 經常上山狩獵.Seediq pqlmiqu ka Utun Sapu kii, ngalun na alang ka meniq ddupun hii. Utun Sapu 是經常上山狩獵的人 ; 他把獵場當部落住 [ Toda pqlmiqu Truku pqlmiqu] pqluli( ) 參照 qluli 1. 流放.Mhedu ku smalu asuw klabuy nii da, hao ta pqluli yayung hi. 我的紙船做好了, 我們到河邊去流放紙船 pqmasi( ) 參照 qamas 1. 叫別人醃 ( 祈使 ).Pqmasi ina su lexi nii peni Uwah, mkela qmamas ka heya. Uwah, 這筍子叫你的媳婦醃吧, 她會醃 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 37 of 285
( 菜 ) [ Toda pqmasi Truku pqmasi] pqmii( ) 參照 qemi 1. 閉眼睛.Ini ku pqmii lingis laqi mu rabu keeman ciga. 昨晚我被我的小嬰兒的哭聲吵得睡不著 [ Toda pqmii Truku pqmii] pqmiyun( ) 參照 qemi 1. 閉眼睛.Uxe su daha pqmiyun hini da, osa taqi sapah na Dakis Nawi han denu. 你在這裡他們會吵得你睡不著覺, 你就暫且到 Dakis Nawi 的家睡吧 [ Toda pqmiyun Truku pqmiyun] pqnaqah( ) 參照 naqah 1. 會壞掉.Tpaun su muwa rulu laqi kii di Boya? Ma ka pqnaqah di. Boya, 你怎麼把小朋友的車拿來騎呢? 它會被你騎壞的 [1. Toda pqnaqah Truku pqnaqih 2. 在本語群中,Boya 是男性名, 但屬綽號且是借自日語 小朋友 之語意 ] pqpahi( ) 參照 qeepah 1. 使工作 ( 祈使 ).Pqpahi laqi su Dakis, maanu ka ini qeepah kiya di. Dakis, 要讓你的孩子工作, 哪有不工作的 pqpahun( ) 參照 qeepah 1. 使工作.Pqpahun nami na klaali tama miyan cbeyo, ini nami na pdregi. 以前, 我們的爸爸要我們天天工作, 不讓我們休息 pqqiri( ) 參照 qiri 1. 相互纏繞.Ga pqqiri ware su ga di Padiq; bleyaq smnetun han. Padiq, 妳的麻線已纏在一起 ; 先把它整理好 [ Truku pqqiri] pqquri( ) 參照 quri 1. 使往某方向 ( 祈使 ).Pqquri hiya hari qhuni ga; tqrengun riyung. 把柴火往那邊移動 ; 煙太大了 [ Toda pqquri Truku pqquri] pqriya( ) 參照 qiri 1. 纏繞住.Lhlahi tikuh; ga pqriya kanna nuqah nii di. 把這些苧麻解開 ; 全都纏繞在一起了 pqsiqa( ) 參照 siqa 1. 害羞.Iya kchaya mita namu wa; pqsiqa seediq denu. 你們不要那樣看 ; 人家會害羞的 pqyaqi( ) 參照 qeyaq 1. 耕田 ; 耕種 ( 祈使 ).Walis, pqyaqi naq yamu knii ka yqeyaq na tama su nii. Walis, 這次你爸爸的水田你們自己來耕種 pqyexi( ) 參照 quyux 1. 使被雨淋.Iya bale pqyexi wa; maha naqah di. 千萬不要讓它被雨淋到 ; 會壞掉的 pqyuxan( ) 參照 quyux 1. 使淋雨.Ado ini thei kari ka laqi na, kika pqyuxan na quyux nganguc. 因他的小孩不聽話, 所以罰他在外頭淋雨 [ Toda pqyuxan Truku pqyuxan] pqyuxi( ) 參照 quyux 1. 使淋雨 ( 祈使 ).Pqyuxi nganguc hii han; ini huwa ka dapa. 牛是不要緊的 ; 就讓牠在外頭淋雨 [ Toda pqyuxi Truku pqyuxi] prabang( ) 1. 誇大.Heung naq smkuxun riyung prabang kari ka heya; ini snteri kari na. 他講話本來就很喜歡誇大 ( 其詞 ); 他所說的話不用計較 prading( ) 1. 開始.Prading knuwan hari smebuc paye quri hini? 這一帶大約從什麼時候開始收割稻子? [ Toda prading Truku prajil] prana( ) 參照 rana 1. 會蔓延 ; 會增加 ; 誇大.Iya prana kari, kiya naq de kiya naq. 不要誇大, 怎樣就說怎樣 prao( ) 參照 pure 1. 煮 ( 飯 ).Prao ku ido yahun daha mekan han, yaani uxe beyo meeyah ka dheya ga di. 我先煮他們回來時要吃的飯, 他們可 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 38 of 285
能就快要回來了 prayun( ) 參照 pure 1. 要煮.Wada namu prayun siyang bnari na bubu ta di? 我們媽媽買 ( 回來 ) 的豬肉你們已經煮掉了嗎? [ Truku hpuyu] prbangi( ) 參照 rabang 1. 使多 ( 祈使 ).Prbangi tikuh na Tiwas ga, egu laqi na ka heya. 讓 Tiwas 的多一點, 她的小孩多 prbangun( ) 參照 rabang 1. 使多.Ga daha prbangun posa ka tokan na dheya naq. 他們放較多在自己的網袋 ( 男用 ) 裡面 Prbangun daha mapa srqemu paanun daha meyah sapah cbeyo. 他們以前揹玉米時都會再多揹一點回家 prdingi( ) 參照 prading 1. 引起 ( 祈使 ).Iya pdringi piimah Lulung nii; uxe maalix heya denu wa. 你不要引起 Lulung 的酒性 ;( 喝了之後 ) 他會不停止地喝下去喔 [ Toda prdingi Truku prjingi] prdingun( ) 參照 prading 1. 開始.Rudan ta cbeyo peni na, kndalax maxal hari knkawas ka laqi rseno de, prdingun daha madis lmiqu di. 在我們先祖的年代裡, 男孩約於十歲時, 長輩們就開始帶他們狩獵 [ Toda prdingun Truku prjingun] prehan( ) 參照 peruh 1. 開關.Ga inu prehan na dento su nii Temu? Ma ini pntena naku. Temu, 你這手電筒的開關在哪裡? 怎麼跟我的不一樣 prehi( ) 參照 peruh 1. 扣 ( 板機 ); 按 ( 開關 )( 祈使 ).Prehi halung su kesun ku na Takun. Meruh ku ma ini khrenang ka halung, kela naq ini psai tepiq nana. Takun 叫我開槍 我扣板機之後沒有槍聲, 原來還沒有裝填引火藥 prehun( ) 參照 peruh 1. 扣 ( 板機 ); 按 ( 開關 ).Ga naqah peruh na dangki nii, ani prehun we ini hiru, asi ka ryuxun. 這電燈的開關壞了, 按下去也 不亮, 必須換掉 preke( ) 1. 跑步不穩貌.Ma so preke ttalang na laqi ga; ye uxe pktakur. 那小孩跑步怎麼不穩 ; 不會跌倒吧 preko( ) 1. 蚊子.Hmeguc dara ka preko. 蚊子會吸血 [ Toda preykay Truku preykaw] prengac( ) 參照 rengac 1.( 吠 ) 叫.Ima ga prengac huling kiya ha? 是誰在讓狗吠叫? prengo( ) 參照 rengo 1. 說.Prengo ku kingal kari bnhangan mu kari rudan. 我要說一則我聽自老人說的故事 preqan( ) 參照 peruq 1. 打破.Ma namu preqan hini ka rusuq nii di? 你們怎麼把瓶子在這裡打破呢? preqi( ) 參照 peruq 1. 破裂 ( 祈使 ).Asi preqi ka btakan kii han ma, angal ka amuy plabu ga truma hii. 直接將那竹子打破, 再取出竹子裡竹蜂的蜂蜜 [ Toda qrqi Truku prqi] prequn( ) 參照 peruq 1. 破裂.Wada prequn laqi da cuqi timu bnege su hndure, ye na hili omocya di. 你上回送給我的鹽罐子被小孩弄破了, 他以為是玩具 [ Toda prqun Truku prqun] preti( ) 參照 peruc 1. 捏碎 ( 祈使 ).Preti hlama ga de su sqdiyan laqi, cqiro na. 你若要把那糖果給小孩吃要將它捏碎, 以免噎住 [ Toda ptlmuy Truku prti] pretun( ) 參照 peruc 1. 捏碎.Pretun daha qreti mreemux ka tqpuruh na. 成塊狀的, 他們會以圓木棍壓碎 [ Toda pretun Truku prtun] pricuh( ) 參照 ricuh http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 39 of 285
1. 擦 ( 口紅 ; 藥 ; 油漆 ).Nsaan mu pricuh Tiwas ka lukah mu. 我的傷口是請 ( 讓 )Tiwas 幫我擦的藥 prihuc( ) 1. 山鹽青.Qhuni prihuc malu slmeun qbulic halung. 山鹽青很適合做狩獵用的火藥 Egu timu hei na prihuc nii. 山鹽青的果實富含鹽分 [ Toda prihuc Truku brihuc] priqun( ) 參照 iriq 1. 壓著.Ga mu priqun btunux tapaq toma bais ka ruhu sapah; maha su asi slai. 家裡的鑰匙我壓在窗戶底下的扁石頭 ; 妳很容易找得到 [ Toda prikun Truku prtun] pririh( ) 1. 賠償.Ado wada greman na Dakis ka parih na Takun, kika ga mosa pririh parih bgurah ka Dakis. 因 Dakis 把 Takun 的鋤頭用斷了, 所以 Dakis 去償還新的鋤頭 ( 給 Takun) priyux( ) 參照 riyux 1. 換 ; 替換.Priyux nii han, teta su maha baka ka nii. 先換這件, 看你合不合身 [ Toda priyux ] prkerang( ) 1. 發抖.Msekuy riyung karac nii wa; ani huling prkerang. 天氣太冷了 ; 連狗都在發抖 prmari( ) 參照 mmari 1. 使頑皮 ( 祈使 ).Tai hari! iya prmari, teta su ini takun hiya. 注意一點, 不要頑皮, 小心你會跌倒 [ Toda pkmari Truku pkmari] prmuun( ) 參照 rumu 1. 插秧前的整田工作.Asi ka knuwan prmuun su yqeyaq su di, ga paru dneeran su di wa. 你什麼時候才要整田 ( 準備插秧 )? 你的秧苗已足夠拿來插秧了耶 [ Toda prmuun Truku prmuun] prmuxun( ) 參照 remux 1. 放進.Prmuxun su muwa kadu rodux ka huling di? Ma na ka ppuqun wawa rodux hii di. 你怎麼把狗放進雞舍裡? 牠會把那裡的小雞給吃了耶 [ Toda prmuxun Truku prmuxun] prnai( ) 參照 rana 1. 增加 ( 祈使 ).Prnai tikuh qsiya tleetu de su mimah oyu nii, mtilux riyung wa. 你要喝這開水時要加一點溫水,( 這熱水 ) 很燙喔 prngagan( ) 參照 rengo 1. 討論.Gaga daha prngagan we, mmaha sncudu knuwan ka seediq alang ta. 他們正在討論, 我們部落的族人何時要去毒魚 [ Toda prngawan Truku prngagan] prngagi( ) 參照 rengo 1. 議論 ( 祈使 ).Prngagi hayan wa; kii si maha namu uka krkari bobo na dhenu. ( 你們 ) 先討論吧 ; 這樣以後你們都沒有話可再說了 prngagun( ) 參照 rengo 1. 說.Ani dehuk saya ge, prngagun riyung seediq ka ndaan na Mona Rudo dungan. 即使時至今日,Mona Rudo 當時的抗暴行動依然讓大家所議論 [ Toda prngaun Truku prngagun] prngai( ) 參照 range 1. 讓某人把玩 ( 祈使 ).Prngai omocya na laqi ga han wa; ado so ini lingis. 讓那小孩玩他的玩具 ;( 這樣 ) 他就不會哭了 prngayan( ) 參照 range 1. 讓某人把玩.Ga tminun ka Temi ma; ga na prngayan brkawe mhada ssiyo na ka laqi na. Temi 在織布 ; 她讓她的孩子在她的旁邊玩成熟了的李子 prngayun( ) 參照 range 1. 讓給某人玩.Ma su ga prngayun laqi ka aring ssatang miyan ppuqun kii di? 妳怎麼把我們本來要吃的桃子拿給小孩子們玩了呢? probo( ) 1. 蜘蛛.Probo maanu paru riyung nii? Ye uxe mqiyuc seediq? 這是什麼蜘蛛那麼大隻?( 牠 ) 不至於會咬人吧? http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 40 of 285
prrengo( ) 參照 rengo 1. 交談 ; 談論.Ga prrengo maanu dheya ga. 他們在談論什麼? prrudu( ) 參照 rudu 1. 擾亂.Iya eyah hini bsukan su wa, meyah su prrudu ooda seediq di. 你酒醉不要到這裡啦, 你會來擾亂別人做事 prunui( ) 參照 pneeru 1. 告訴某人 ( 祈使 ).Prunui tikuh tama mu meyah ku smesun kesa. 告訴我的父親我過年時會回來 [ Toda kngawi ] prwahi( ) 參照 raguh 1. 讓某人開.Prwahi Tado ga de ini su kmkeli rmaguh. 你開不起來的話, 就讓 Tado 開吧 pryuxi( ) 參照 riyux 1. 換 ( 祈使 ).Pryuxi bhege kanna ka wagi namu. 將你們的上衣都換成白色的 [ Toda priyuxi ] psaadux( ) 參照 saadux 1. 使堅硬 ; 使堅定.Kari na, psaadux lnglungan nami. 他的話語讓我們更堅定 [ Toda ptklay Truku pskray] psaan( ) 參照 osa 1. 使放置 / 設置處 ; 使去.Ga psaan qyqeya na Dakis ka repun ta; iya sai rmngerang. 我們的穀倉放著 Dakis 的東西, 不要去弄亂 psaasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分取.Psaasuw naq yamu ka kiya di; baka ka naku nii di. 那些就由你們來分吧 ; 我的這些就夠了 psai( ) 參照 osa 1. 使放置 ( 祈使 ).Psai hini ka qyqeya su han; dai mangal kiya hari di. 先把你的東西放在這裡 ; 等一下再來拿 2. 使去 ( 祈使 ).Psai gako laqi su Dakis, hwaun su pgduru alang hini. Dakis, 叫你的小孩去學校, 你幹嘛讓他在部落閒著 [ Toda psai Truku psai] psalu( ) 參照 salu 1. 製作.Saani psalu Takun; heya mkela smmalu nii. 拿去給 Takun; 他才會修這 ( 種東西 ) [ Toda psalu Truku psalu] psange( ) 參照 sange 1. 讓某人停 ( 休息 ).Iya osa sntuku hiya si bubu mu, ini psange pqeepah seediq mesa. 我媽媽說 : 不要到他們那裡打工賺錢,( 他們 ) 會讓你不停地工作而不休息 [ Toda psangay Truku psangay] psasing( ) 參照 sasing 1. 照相 ; 拍照.Smkuxun psasing duma seediq, kii egu naq sasing daha. 有些人很喜歡照相, 所以他們的相片也很多 [ Toda psasing ] psaun( ) 參照 osa 1. 使放置.Psaun su muwa hiya ka damac kii di? Ma ppuqun huling di. 怎麼把菜餚放在那兒? 會被狗吃的 Ga psaun tlenga na Takun ka dgiyaq kiya di. Takun 已在那座山嶺放了陷阱 [ Toda psaun Truku psaun] psbaang( ) 參照 baang 1. 攔阻 ; 攔截.Yamu sbaang hiya, psbaang ku hini ka yaku. 你我在那裡攔阻, 我在這裡攔截 psbeyax( ) 參照 beyax 1. 激 ( 鼓 ) 勵 ; 使有力量.Ita nanaq maha psbeyax lnglungan ta. 我們要自己激勵自己的心志 psbeyuq( ) 參照 beyuq 1. 會流淚.Iya hari rngagi ka Lubi ga; psbeyuq heya kiya hari denu wa. 不要一直講 Lubi; 她等一下或會哭喔 psbgihur( ) 參照 bgihur 1. 要起風.Ma so hari psbgihur karac nii; Te! Mtanah karac quri hunac ga. 天好像要颳颱風的樣子 ;( 你 ) 看! 那天邊泛紅 psdadan( ) 參照 dadan 1. 互為親戚關係.Maanu si kari na Ukan Tapas tama? Asi ta iya psdadan di mesa. 爸爸,Ukan Tapas 說的是什麼話? 他說 : 我們乾脆不要有親戚關係 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 41 of 285
psdaling( ) 參照 daling 1. 近.Psdaling hari mheyu namu. Barux so mhuwa di. 你們站靠近一點 ; 又不會怎樣 psdangi( ) 參照 dangi 1. 勾肩搭臂 ; 做朋友 ( 祈使 ).Kmeeki namu de, psdangi yamu ka seediq ssiyo namu. 跳舞的時候, 你們要跟旁邊的人搭著臂 psderux( ) 參照 sderux 1. 使某物變直.Ga psderux qwarux tekan na halung ka Takun. Takun 正在把他獵槍的槍桿用直 psdheriq( ) 參照 dheriq 1. 滑跤.Tai hari wa! Psdheriq namu di wa! 要小心! 你們會滑跤喔! psdoi( ) 參照 dooi 1. 使抓住 ; 使勾住 ( 祈使 ).Psdoi tikuh isu han laqi ga. Qlhangi tikuh. 請讓那個小孩子抓著你一下 請照顧他一下 pseku( ) 參照 seku 1. 存放.Peeyah ta hndure hari mkela mosa pseku pila ka ita Seediq. 我們賽德克族的族人會去存錢是近期的事 pseru( ) 1. 教訓.Ini pseru laqi dheya kii, kika ini tduwa laqi daha. 他們是不訓誡小孩子的, 所以他們的子女不怎麼聽話 [ Toda psru Truku psru] psetuq( ) 參照 setuq 1. 使斷 ; 終止.Psetuq kari seediq alang hini sa, kika ga smeeliq babuy ka dheya ga. 聽說,( 為了 ) 要終止部落族人的謠言, 所以他們在殺豬 [ 本族人, 常為了要終止男女情事的謠言而殺豬 ] psgagi( ) 參照 gagi 1. 照鏡子 ( 祈使 ).Hai psgagi dqeras su hayan! 你先去照鏡子吧! psgila( ) 參照 sgila 1. 耽誤 ; 耽擱.Nita han ho, psgila ta ali seediq di. 我們走吧,( 不然 ) 我們會耽誤別人的時間 psgiyan( ) 參照 gagi 1. 照鏡子.Uxe uka gagi cbeyo peni; maanu tikuh ka psgiyan daha di? 以前沒有鏡子 ; 她們用什麼照 ( 鏡子 ) 呢? pshengak( ) 參照 hengak 1. 呼吸 ; 喘氣.Ga hmuwa rodux nii di Umin? Ma so hari ini pshengak di. Umin, 這隻雞怎麼了? 怎麼好像沒在呼吸 pshuda( ) 1. 施放人造雪.Mkela pshuda huda snalu ka seediq saya. 現代人會施放人造雪 [ Toda pshuda Truku pshuda] psiisi( ) 參照 sais 1. 縫製 ( 祈使 ).Psiisi bubu su han, kii si ini beyo. 請你媽媽縫製會比較快 [ Toda psiisi ] psirak( ) 1. 蜈蚣.Psirak maanu nii tama? Kedu knparu! 爸爸, 這是什麼蜈蚣? 怎麼那麼大隻! psisin( ) 參照 sisin 1. 用繡眼畫眉判斷.Klaun namu hmuwa mesa psisin ka rudan ta cbeyo? 你們知道以前我們的先祖們是如何判斷繡眼畫眉的啟示嗎? pskanan( ) 參照 ekan 1. 咀嚼.Uxe buuc pnuqal mu soni ga pskanan na huling nii? 這隻狗在嚼的骨頭, 是否就是我剛才吃的骨頭? pskani( ) 參照 ekan 1. 咀嚼 ( 祈使 ).Pskani mekan namu ido kesa laqi ga. 叫小孩子們吃飯的時候要咀嚼 pskanun( ) 參照 ekan 1. 咀嚼.Pskanun su hei na we, so hari mpmepang ma mtbasi. 你咀嚼它的果實時, 有點澀澀酸酸的 psklaya( ) 參照 -sklaya- 1. 留記號.Mssnegul mosa lmiqu ka dheya ga de, moda psklaya eluw, kklaan seediq mnhiti. 他們結伴上山狩獵時, 會在路上留暗記, 讓跟在後面的人知道 ( 往哪裡走 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 42 of 285
) pskyaun( ) 參照 skiya 1. 會被吹.Niqan kingal kari kesun pskyaun bgihur, ini thei gaya meniq dgiyaq hii si. 據說在傳統獵場上不遵守傳統規範是會被風吹走的 [1. Toda pskiyaun 2. 在這裡講的 bgihur 其字面上的義意雖然是風, 但在此其實是指靈或祖靈 ] psliyan( ) 參照 seli 1. 收集 ; 聚集之所.Breenux nii ka psliyan nami pcaping cbeyo. 這塊平坦之地, 是我們以前聚集做軍事訓練的地方 psliyun( ) 參照 seli 1. 收集.Pslii hiya nngalan namu yamu ma, psliyun miyan hini ka nami. 你們採下來的集中在那裡, 我們 ( 採下來 ) 的集中在這裡 [ Toda psliyun Truku psliyun] psmeyah( ) 參照 eyah 1. 盼著 ( 期待 ) 某人來.Kndalax naq ciga psmeyah isu ka bubu su na. 你媽媽從昨天就盼著妳的到來 psnagi( ) 參照 sino 1. 使某人洗 ( 祈使 ).Bakan, psnagi weewa ka sama kii wa; osa hmlama ka isu. Bakan, 那些菜讓小姐 ( 年輕人 ) 們洗 ; 妳去煮糯米飯 [ Toda psnawi Truku psnagi] psnetur( ) 參照 setur 1. 收拾 ; 整理.Pihu, iya psnetur yamu ka Tado su; heung naq so kiya ka mtswai, ncigil so mkseyang. Pihu, 你跟你的 Tado 都不要放在 ( 收拾 ) 心上 ; 兄弟之間本來就這樣, 偶而會吵架 [ Toda psntur Truku psstur] psngae( ) 參照 sange 1. 休息.Psngae ta tikuh dapa nii hayan ho? mtilux riyung. 我們先讓牛休息好嗎? 太熱了 psngai( ) 參照 sange 1. 使停止 ( 祈使 ).Psngai texan dapa kii han Duya, ye ga mttilux. Duya, 讓牛休息一 下 ; 牠可能很熱 [ Toda psngai Truku psngai] psngaun( ) 參照 sange 1. 休息 ; 停止.So hari mesa ga na psngaun kingal knkawas pnyasan na laqi Awe Neyung wa. 聽說 Awe Neyung 讓她的小孩休學一年耶 [ Toda psngaun Truku psngaun] psnoli( ) 參照 -uli- 1. 讓某人跟著.Psnoli hi ka swai na kisi; ini mmari theyaq. 讓他妹妹跟著他去, 這樣他不會玩瘋了 psnolun( ) 參照 -uli- 1. 跟著.Ini huwa wa! Psnolun mu tama na dhenu. 沒關係啦! 我會讓他爸爸跟著去 psoora( ) 參照 soora 1. 誇耀 ; 炫耀.Maanu tikuh soosa su psoora seediq hiya, ini su qsiqa? 你到人家那裡炫耀個什麼, 你不 ( 覺得 ) 羞愧嗎? psoosa( ) 1. 不分上下.Ini psoosa inu pnyasan nami yami ka Dakis Pawan ciida. 當年我們讀書的時候, 我與 Dakis Pawan 的成績是不相上下的 [ Toda psusa Truku psuusa] pspreqan( ) 參照 peruq 1. 爆破處.Ga strengan daya hii ddaun daha pstalang halung seediq mosa lmiqu. Kika asi daha kesi pspreqan halung di. 在上游處的河流匯流點是出獵者試槍的地方 因此, 他們就稱之為爆破區 [ Toda psprqan Truku pspruqan] pspuruc( ) 1.( 飯 ) 沒煮熟.Ini khada ka ido pnure we, kiya kesun daha pspuruc pure. 煮飯沒煮熟他們叫做 pspuruc [ 該詞的詞根是 puruc, 指黑頭黑嘴的野麻雀 在本族的神話故事裡, 有一則故事的大概內容如下 : 有一天, 懶惰的婦女為求方便, 一下子抓取一把穀粒來煮 ( 原本只能取一顆穀粒的一半來煮的 ); 不多時她打開鍋蓋, 該煮熟的穀子竟化做成群的 puruc 飛出屋外 從此以後, 只因她違犯本族的族 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 43 of 285
律, 讓身為後世子孫的我們, 必須努力工作才有穀物可食用 ( 原本只種一棵穀物即可 ) 故 pspuruc 有 " 製造 puruc" 之意 ( 飯煮不成 ) ] pspuun( ) 參照 upu 1. 使加在一起.Pspuun daha hmanguc snguc wawa camac cbeyo. 以前他們常常把樹豆和瘦肉加在一起煮 Maha piya kanna pila su desu pspuun 你的錢全部加起來會有多少? [ Toda pspuun Truku pspuun] psqama( ) 參照 sqama 1. 燒毀 ; 放火燒.Iya prngai puniq laqi ga wa, hmuwa de psqama sapah. 不要讓小孩子玩火, 燒到房子怎麼辦 [ Toda psqama Truku psqama] psquri( ) 參照 squri 1. 請人削製 ( 祈使 ).Mnarux ka baga na Umin, kika mosa psquri Sapu ka atak ppuqul na ido. Umin 的手有病痛, 所以請 Sapu 削製他要用來吃飯的筷子 [ Toda psquri Truku psquri] psquyux( ) 1. 施放人造雨.Niqan seediq mplawa quyux ka rudan ta cbeyo ma, psquyux quyux snalu ka seediq saya di. 我們的祖先有求雨祭司, 而現代人可施放人造雨 [ Toda psquyux Truku psquyux] psrai( ) 參照 soora 1. 炫耀 ; 求婚 ( 祈使 ).Psrai seediq kanna knmalu ndaan su hii; wano kiya klaun sisu. 你把你輝煌的經歷炫耀給別人吧 ; 你就只知道那樣 [ 本族人說 你輝煌的... 是反話, 其實在說 你那不名譽的... ] psrobo( ) 1. 結網.Tai kui probo ga te! Ga psrobo kui ppuqun na. 你看那隻蜘蛛! 牠正在結牠要網來吃的昆蟲 psrubu( ) 參照 -rubu- 1. 燉煮.Hai psrubu hmanguc rodux ga. 你去燉煮那隻雞 [ Toda psrubu Truku psrubu] psrumu( ) 參照 rumu 1. 煮稀飯.Ado ga mnarux ka seno na, kika ga psrumu ido puqun seno na. 因她的丈夫生病了, 所以她煮稀飯要給她丈夫吃 [ Toda psrumu Truku psrumu] psseli( ) 參照 seli 1. 集合.Psseli ta hini kanna han, ma psuupu ta mosa. 我們先在這裡集合, 然後再一起出發 Psseli pila namu. 把錢一起收集 [ Toda pssli Truku pssli] psseung( ) 參照 seung 1. 比賽.Mangal ngayan mosa psseung kari Seediq ka lagi na Tapas ga. Tapas 的小孩參加族語比賽得了名次 [ Toda pnsung Truku pspung] pstalang( ) 1. 試槍.Ado uka curi ka halung cbeyo, kika haun daha pstalang, ririh daha so pnsderux halung. 由於以前的獵槍沒有準星, 所以他們會試槍, 當作校準槍枝的方法 pstena( ) 參照 -tena- 1. 使 ( 基礎點 ) 相同.Pstena mheyu hini wa; teta namu ima si reko. 你們同時站在這裡 ; 看看誰比較高 [ Truku pstna] pstepiq( ) 參照 tepiq 1. 放鞭炮.Osa pstepiq theya hari; ma kika rhengun yahun namu pstepiq. 你們到遠一點 ( 的地方 ) 放鞭炮 ; 你們怎麼就在家門口放鞭炮! psteqi( ) 參照 setuq 1. 使斷 ( 祈使 ).Psteqi kesa bubu su; malu atak na heya. 請你媽媽來剪斷 ; 她的剪刀比較好 psterung( ) 參照 sterung 1. 將在某處碰面.Wada mu rngagun Dakis, Psterung ta Paran kesun. 我已經跟 Dakis 說好, 明天我們將在 Paran 碰面 pstilux( ) 參照 -tilux- 1. 加熱.Ga pstilux sama bubu mu; tara tikuh han. 我媽媽正在熱菜 ; 稍等一會兒 pstnae( ) 參照 -tena- 1. 相較 ; 使一樣.Dheya ga mesa pstnae ta, http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 44 of 285
teta nima si egu lnmuwan mesa. 是他們說我們比較看看, 看誰採收的多 [ Toda pstnay Truku psdka] pstngai( ) 參照 stenge 1. 充滿 ( 祈使 ).Rngagi laqi ga sapah ga, pstngai qsiya liwas kesa. 告訴家裡的孩子將家中的水缸裝滿水 [ Toda psthngai ] pstobuq( ) 1. 插秧前將水田整平.Ga mosa pstobuq yqeyaq tama mu, mphuma nami paye kusun. 我爸爸去把水田整得平軟, 我們明天要插秧 [ Toda prumu pabalay Truku tnbalay] pstotuy( ) 1. 翻動.Pstotuy btunux ga Batu, teta su kmkelun? Batu, 翻動那顆石頭, 看你翻得動翻不動? pstrengun( ) 參照 sterung 1. 使結婚.Wada pstrengun tama daha ka weewa daka riso ga. 那對年輕的男女被他們的父親促成而結婚 pstudiq( ) 1. 汲取水滴.Uka qsiya ka dgiyaq baro; asi ka pstudiq qsiya hmneru dheriq tasin. 崇山峻嶺上沒有水 ; 必須汲取岩壁滲出的水 psturuq( ) 參照 turuq 1. 吐痰.Iya hari mhemuc psturuq kesa laqi su. 叫你的孩子不要隨便吐痰 [ Toda psturuq ] psugan( ) 參照 asuw 2 1. 分給.Malu riyung ka ntama Takun; psugan nami na pnkingal quti rodux bnaruy na Prisiya. Takun 這位長者非常地好 ; 他分給我們每人一個他從埔里買回來的芭樂 [1. tama Takun 是對熟識長輩們的尊稱用語 2. quti rodux 直譯時, 為 雞糞 之意, 但這是賽德克族對番石榴的稱呼 ] psugi( ) 參照 asuw 2 1. 分給 ( 祈使 ).Uxe ga hii hlama su dungan peni Puhuk? Psugi laqi nii duma han denu. Puhuk, 你的糖果不是還有嗎? 把一些分給這些小孩子們吧! psugun( ) 參照 asuw 2 1. 分給.Wada mu psugun depadiq ka duma bluqun napa su ciga di Bagah. Bagah, 你昨天揹回來的柿子, 有一些我分給了 Padiq 她們 ptaaguh( ) 參照 aguh 1. 使快地.Iya ptaaguh, thuwe hari. 不要急, 慢慢來 ptaalix( ) 參照 alix 1. 使離婚.Niqan kesun ptaalix ka seediq? Naka su kesun iya so kiya. 有叫人家離婚的嗎? 你應該說不要那麼做 ptaapa( ) 參照 apa 1. 騎 ; 乘.Haun nami na ptaapa dapa slaqi nami tama mu; ini miyan kbeyax mkkesa ciida. 我們小時候沒有力氣走路 ; 我爸爸會讓我們騎在牛背上 ptaayus( ) 參照 ayus 1. 劃界線.Ga mosa ptaayus ddeeran daha dhequy daka horay ka depawan. Pawan 他們去界分要育糯米和蓬萊米的苗圃 ptahu( ) 1. 生火.Ptahu ta puniq ho? Msekuy wa. 我們來生火好嗎?( 天氣 ) 寒冷 Ptahu han! Kisi ini beyo pure kiya hari. 先起火吧! 這樣等一下就可以很快煮東西了 [ Toda ptahu Truku ptahu] ptapan( ) 參照 atak 1. 剪.Ptapan mu bubu mu rudan ka pala tninun mu; ini naq kneeru mkela matak sslmeun lukus ka rudan. 我織的布請我祖母裁剪 ; 還是老人家會裁剪要製作衣服的布料 ptapi( ) 參照 atak 1. 剪 ( 祈使 ).Ptapi Lubi ga kukuh su bubu, ini su qita doriq. 媽, 妳的指甲讓 Lubi 剪吧! 妳的眼睛看不到 ptapun( ) 參照 atak 1. 剪.Ptapun su Awe ga galiq su kiya Robo? Siisun su maanu galiq su kii? Robo, 妳的布料要讓 Awe 剪嗎? 妳那布料要縫製什麼 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 45 of 285
? ptasan( ) 參照 patis 1. 紋面之處.Cbeyo han, asi ka mnangal tunux pais ka rseno ptasan daha dqeras. 從前, 獵過敵首的 ( 本族 ) 男子始可紋面 [ Toda ptasan Truku ptasan] ptasi( ) 參照 patis 1. 寫 ( 祈使 ).Ptasi ku tikuh tegami pdesun mu laqi mu han Umin. Umin, 你幫我寫一下我要寄給我兒子的信 [ Truku ptasi] ptasun( ) 參照 patis 1. 寫 ; 紋.Asi ka mkela miri mqedin ta cbeyo ge, ptasun daha dqeras. 我們 ( 本族 ) 以前的女性必須會織布的浮織法才可給以予紋面 [ Toda ptasun Truku ptasun] ptbeyax( ) 參照 beyax 1. 用 ( 弄 ) 緊.Ptbeyax megul su wa; uxe de tlhelah. 你要綁緊喔 ; 不可以鬆掉 ptdoruy( ) 參照 tdoruy 1. 使翻滾.Ga na saan ptdoruy quri icil btunux ka Sapu. Sapu 把石頭翻滾到另一邊去 [ Toda spawx Truku spaux] ptebuk( ) 1. 撞到.Ndaan su ptebuk inu khaya bunga tunux su? 你是去哪裡把頭撞成像地瓜一樣大? [ Truku psbuk] pteetu( ) 1. 豎立 ; 立下.Ga pteetu eruc qnalang sama ka detama mu. 我爸爸他們在豎立菜園圍欄的柱子 pteeyux( ) 參照 eyux 1. 使快.Iya pteeyux, mpdehuk ta de bobo mnekan. 不要急, 我們下午就到得了 [ Toda ptbiyax Truku ptbiyax] ptekan( ) 參照 tekan 1. 碾 ( 米 ).Wada ptekan paye sapah na Siyac ka tama mu; niqan tekan paye ka Siyac. 我爸爸到 Siyac 家去碾米 ;Siyac 有碾米機 [ 傳統上, 賽德克人是以杵臼搗米的 ; 碾米機是近年來才開始使用 ] ptgesa( ) 參照 tgesa 1. 學習.Ga mosa ptgesa dmaus bubu na rudan ka ina na Tumun. Tumun 的媳婦去向祖母學習紡紗 ptheyaq( ) 參照 theyaq 1. 使玩.Wada ptheyaq laqi na, uxe meeyah nhari dheya ga. 他們帶小孩子出去玩不會太早回來 pthiqi( ) 參照 theyaq 1. 使玩耍.Pthiqi hiya han laqi ga! ini ku gdema. 讓那孩子在那裏玩吧! 我正忙著 pthuun( ) 參照 ptahu 1. 生火.Ga mosa mapa qhuni pthuun ka detama mu. 我爸爸他們去揹生火用的柴火 [ Toda pthuun Truku pthuun] ptiido( ) 1. 以飯醃漬.Ptiido qmamas qcurux duma seediq; mnekan su? 有些人是用飯來醃魚 ; 你吃過嗎? ptinun( ) 參照 tinun 1. 讓人織.Nsaan mu ptinun bubu mu rudan ka lukus mu nii. 我這件衣服是請我祖母織的 ptkurak( ) 1. 為小孩過滿月.Uxe su mesa maha ta ptkurak laqi na Takun saya peni? 你不是說, 我們今天要去為 Takun 的小孩過滿月? ptlami( ) 參照 talang 1. 使某人跑步 ( 祈使 ).Ptlami laqi ga Wenang; teta daha ima si mbeyax ba tmalang. Wenang, 讓那些小孩跑看看 ; 看誰跑得最快 [ Toda ptlami Truku ptlami] ptlamun( ) 參照 talang 1. 使某人跑步.Ptlamun miyan na undozo ka sense nami, ado miyan ini thei kari. 老師讓 ( 罰 ) 我們跑操場, 因為我們不聽話 [ Toda ptlamun Truku ptlamun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 46 of 285
ptlusi( ) 參照 tulus 1. 拖某物 ( 祈使 ).Ptlusi dapa kanna qhuni ga. 讓牛將那些木頭都拖走 ptpaan( ) 參照 apa 1. 交疊著 ( 一個壓著一個 ); 交叉.Tai hari laqi ga Puhuk, ga daha ptpaan ka pngerah, pphengun daha di. Puhuk, 要注意那些小孩, 他們把碗交疊著,( 他們 ) 會把碗給弄破了 Ga na ptpaan megul snuyuk ka huling ga. 他把那隻狗用繩子交叉綁起來 ptqeraq( ) 參照 rqeraq 1. 使倒下.Ima wada ptqeraq eruc hligan nii di? 是誰把曬衣竿的支柱給弄倒了? ptraqil( ) 參照 traqil 1. 互相厭惡.Iya ptraqil daha ka seediq mesa kari rudan. 老人都會教訓人不可以互相厭惡 ptrima( ) 參照 trima 1. 洗澡.Mosa ku sapah na Umin sbbiyan ciga ma, ga ptrima laqi na ka qedin na. 我昨天傍晚到 Umin 的家時, 他的太太在為他們的孩子洗澡 [ Toda ptrima Truku ptrima] ptsani( ) 參照 patis 1. 叫人寫 ( 祈使 ).Ptsani ku tikuh patis pdesun mu laqi mu han Takun, ini ku kela matis wa. Takun, 你幫我寫一下 ( 我 ) 要寄給孩子的信, 我不要寫信 ptsyusi( ) 參照 tsiyus 1. 讓某人烹飪 ( 祈使 ).Ptsyusi Rabe han sama ga. Uka ku jikan saya. 先讓 Labe 去炒菜, 我現在沒有時間 pttingan( ) 參照 tuting 1. 掉落 ; 遺失.Kleeluw skadi ruhu wada na pttingan ka Toda. Tado 沿路尋找他遺失的鑰匙 pttingun( ) 參照 tuting 1. 推落 ; 掉落.Ppttingun mu kndalax hini wa, sbaangi truma hiya. 我從這裡讓它掉落喔, 你在底下護攔著 Sapu ga, pttingun na hiya ka qhuni mdengu, qtai hari. Sapu 會把乾的木材往那裏丟下, 要小心 [ Toda pttingun Truku pttcingun] ptudu( ) 參照 tudu 1. 使成田畦.Ga su ptudu maanu, Tado? Mphuma su sama peni? Tado, 你做田畦要幹嘛? 準備種菜嗎? [ Toda ptudu Truku ptudu] ptungan( ) 參照 utung 1. 點火處所 器具.Putung qrari so nii ptungan namu cbeyo baki? 阿公, 你們以前 ( 所使用 ) 的火柴就如這顆燧石嗎? ptungi( ) 參照 utung 1. 使點火 ; 起火 ( 祈使 ).Ptungi puniq ga, msekuy. 起火吧! 好冷 [ Toda ptungi Truku ptungi] ptungun( ) 參照 utung 1. 點火.Ga ptungun na swai mu rseno ka harung. 我弟弟在點松柴 ( 生火 ) [ 松柴 ( 二葉松 ), 是本族過去不可或缺的生火材 ] ptuting( ) 參照 tuting 1. 掉落 ; 遺失.Wada mu daan ptuting inu di lpaxan kii? Hani mu ba bnari wa. 我是在哪裡將那磨刀石遺失了? 我剛買的耶 Bino wada ptuting pila huwa na sai maruy hiryo ka Ukan Pawan si Bagah? Bagah, 聽說 Ukan Pawan 遺失了他本來要買肥料的錢, 是真的嗎? [ Truku ptucing] ptyexan( ) 參照 eyux 1. 使快.Ye na eyux qqhedu saya, kika ptyexan nami na plamu. 他可能想趕在今天完成, 所以他要我們趕快採收 ptyexi( ) 參照 eyux 1. 快點 ( 祈使 ).Iya ptyexi laqi ga, ani naq thuwe. 不要催促小孩子們,( 他們 ) 慢慢來沒關係 [ Toda tbyaxi Truku pkyaxi] ptyexun( ) 參照 eyux 1. 使快點.Ptyexun miyan na pqhedu mhuma saya kanna qulic ka Iwan. Iwan 催促我們今天要把衫木種完 [ Toda twexun Truku ptyaxun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 47 of 285
pucaq( ) 1. 烏鶖.Mekan kui sneedan hei dapa ka pucaq. 烏鶖吃牛身上的蟲 [ Toda tyuqun Truku pucaq] puga( ) 1. 肚臍.Dai trima puga su duri wa, qalux denu ini su trumai. 你也要將肚臍洗乾淨, 沒洗乾淨會黑黑的 [ Toda puwa Truku puga] pungu( ) 1. 關節.Tai hari! Iya skwirix pungu su papak. 小心一點! 不要拐到你的腳關節了 Gaga mllabu pungu papak mu. 我的腳踝腫起來 2. 樹結.Kedu knparu pungu qhuni nii. 這棵樹的樹結好大 [ Toda pungu Truku pungu] puniq( ) 1. 火.Ado ka gmeya dnamux sapah ta ma repun ta cbeyo, kika sdhegan riyung rudan ka puniq nii. 因為我們以前的房屋及穀倉是以白茅草為屋頂的, 所以大人們非常小心用火 [ Toda puniq Truku puniq] punu( ) 1. 瘟疫.Iya ekan rodux daha punu si tama mu, meeyah meru rodux ta denu mesa. 我爸爸說 : 不要吃人家感染瘟疫的雞, 這樣會傳染到我們的雞隻 pupu( ) 1. 使成團狀 ; 縮成一團.Pupu ido ga, dai mekan eluw. 把那些飯做成飯糰, 在路上吃 pupuk( ) 1. 芒草梗.Mangal pupuk ssalu daha budi tthiqun laqi ka dheya. 他們以芒草梗製作小孩玩的弓箭 puqan( ) 參照 uqul 1. 煙斗.Nima puqan nii? 這是誰的煙斗呢? [ Toda puqan Truku puqan] Puqan Rodux( ) 1. 埔里蜈蚣崙.Moda miyan mekan rodux Puqan Rodux hiya han ma, kika mosa miyan denu. 我們都會經過埔里蜈蚣崙吃 些雞再走 puqe( ) 參照 uqi 1. 吃.Puqe ta ido han ho; ceka na ali di wa. 我們先吃飯吧 ; 已經中午了耶 [ Toda ekan Truku puqay] puqi( ) 參照 uqi 1. 吃.Iya puqi ido ga, ga srpunga di. 那個飯不要吃了, 已經發霉了 [ Toda uqi Truku uqun] puqo( ) 參照 uqi 1. 吃 ( 祈使 ).Puqo su ido mnsngari hii di wa. Yahun mekan na tama su ka kiya. 你不要把剩下的飯給吃了 那是你爸爸回來要吃的 [ Toda eqay Truku pqaw] puqu gelu( ) 1. 喉結.Riso hari ka laqi rseno de niqan puqu gelu denu. 男性青春期後便長出喉結 [ Truku puqu gelu] puqun( ) 參照 uqi 1. 吃.Pure ku puqun na tama mu. 我要煮我爸爸吃的食物 [ Toda puqun ] purah( ) 1. 大聲 ( 生氣時 ).Ga mseyang ima rudan gaga ha? Kedu bale si purah na. 那位老人家在罵誰啊? 怎麼罵的那麼大聲 pure( ) 1. 烹煮 ( 飯 / 肉 / 地瓜 ).Ga pure bunga ka Aking Durah. Aking Durah 正在煮地瓜 [ Toda mhapuy Truku mhapuy] puru( ) 1. 斧頭.Ceyax daha qhuni ka puru. 斧頭是他們用來劈柴火的 [ Toda puru Truku pupu] puruc( ) 1. 野麻雀.Ini pntena puruc lmiqu daka puruc qtaun ta alang, piilo kesun daha ka puruc meniq alang. 山林的野麻雀與我們在部落看得到的麻雀是不同的, 在部落的麻雀他們叫著 "piilo" [ Toda puruc Truku puruc] -pusan-( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 48 of 285
1.. pusu( ) 1. 根源 ; 根部 ; 原因.Maanu pusu daha mkseyang ka dheya ga? 他們為了什麼吵架? [ Toda pusu Truku pusu] pusu hako( ) 參照 pusu 1. 橋頭 ; 橋的兩端.Ga mtara pusu hako hii bubu su, yahi ku dmayo mapa qyqeya si. 你媽媽在橋頭那裡等, 叫你去幫她揹行李 ( 東西 ) Pusu Qhuni( ) 參照 pusu 1. 創生地.Pnsperuq ta Pusu Qhuni ka ita Seediq. 我們賽德克族起源 ( 誕生 ) 於 Pusu Qhuni puting( ) 1. 角落.Sapah nii puting bale sapah alang hini. 這戶人家是這部落最角落的家戶 [ Toda puting Truku pucing] puto( ) 1. 短.Puto riyung negun kiya da; skadi bbaro na hari. 那條繩子太短了 ; 找長一點的 putuc( ) 1. 線球.Mesa ka bubu mu, wada hliyan mangal putuc selung na pai ka kingal mqedin. 我母親說 : 有位人家的媳婦被她的婆婆誣告說他拿了婆婆的毛線 putung( ) 參照 utung 1. 火柴 ( 取火 ).Btunux qrari bhege putung na rudan miyan yami Seediq cbeyo. 本賽德克族的祖先是以白色的燧石當做取火的火柴 [1. Toda putung Truku putung 2. 本族過去是以燧石 ( qrari) 擦擊取火 ] puudus( ) 參照 kuudus 1. 使活著.Puudus ku nana kesa; iya qqaras kesa! 告訴他不要太高興 ; 我還會活著! [ Toda puudus Truku peudus] Puuma( ) 1. 女人國.Qnbahang su kari kesun daha alang Puuma isu Umin? Umin, 你是否曾 聽過族人所說的 Puuma 部落? Niqan kari rudan ta mesa Puuma, alang tnugiya mqedin ka alang kiya ma, uka rseno mesa. 我們祖先有女人國的故事, 他們說那個國家裡都是女人沒有男人 [ Toda Puuma Truku Puuma] puurung( ) 參照 urung 1. 橫樑.Niqan puurung kanna sapah, repun ma behing neepah. 家屋和穀倉和耕地時的工寮都有橫樑 puyan( ) 1. 矛.Dmoi puyan kanna ka seediq ta mosa lmiqu cbeyo. 我們從前的族人都攜帶矛具去狩獵 [ Toda suqu Truku puyan] puyaq( ) 1. 臀部.Ado qtehun, kii paru puyaq na duri. 他很胖所以臀部也很大 pwakan( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著.Mapa ku qhuni ka yaku, kika pwakan mu Tiwas ka laqi mu di. ( 因 ) 我揹著柴火, 所以讓 Tiwas 牽著我的小孩 pwaki( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著.Pwaki naq bubu na laqi nii, uxe ta na sklaun di. 這小孩讓他媽媽牽著, 他不會喜歡我們牽他的 pwakun( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著.Ga mu pwakun Robo ka laqi su, nii bukuy. 妳的小孩我讓 Robo 牽著,( 她們走 ) 在後面 pwau( ) 參照 wau 1. 吹奏縱笛.Ini mmhemuc pwau ka seediq cbeyo; asi ka mmaha lmaqi ma mnangal tunux pais we pwau. 以前的人不隨意吹奏縱笛 ; 只有在出獵前以及獵得敵首後才能吹奏 pyahan( ) 參照 eyah 1. 使回來 ( 使回去 ).Ado ku ka mnarux, kika pyahan ku na ceka na ali sapah yaku ka sense. 因為我生病, 老師中午就讓我回家 [ Toda pyahan ] pyahi( ) 參照 eyah 1. 請第三者叫他來 ( 祈使 ).Dakis, pyahi http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 49 of 285
alang kusun laqi kesi tikuh sense daha. Dakis, 請你轉知 ( 我 ) 孩子的老師, 明天讓 ( 我 ) 孩子回部落 ( 家 ) 一趟 [ Toda pyahi Truku pyahi] pyahun( ) 參照 eyah 1. 使來.Yami ka Qapah pyahun miyan na mhiti bale. 我和 Qapah 是最後被放回來 ( 家 ) 的 [ Toda pyahun Truku pyahun] pyasi( ) 參照 uyas 1. 請某人唱歌 ( 祈使 ).Pyasi paru hari uyas su. 請你大聲一點唱 [ Toda pyasi Truku pyasi] pyaso( ) 參照 uyas 1. 唱歌 ( 祈使 ).Pyaso ta uyas Seediq, tgsaun ta laqi bobo nana. ( 讓 ) 我們來唱賽德克族的歌, 將來可以教孩子唱 [ Toda pyasay Truku pyasaw] pyasun( ) 參照 uyas 1. 唱歌.Pyasun mu dungan. Qbhangi ha. 我要再唱一次 你聽好 Puyasun na heya uyas kiya. 那首歌是他要唱的 [ Toda pyasun Truku pyasun] pyupi( ) 參照 iyuk 1. 吹 ( 祈使 ).Pyupi riso ga puniq Losi, mbeyax hengak na dheya. Losi, 火給年輕人吹吧, 他們的 ( 中 ) 氣較強 [ Toda pyupi Truku pyupi] baang( ) 1. 物品的邊邊.Qtai baang na harac nii Sapu; teta msderux? Sapu, 你看看這座牆的邊邊 ; 直不直? babuy( ) 1. 豬.Mtbeno ba babuy tnbugan na Habo ga, maha msiyang ba puqul. Habo 飼養的豬很肥碩, 宰殺後吃起來應該潤滑可口 baciq( ) 1. 無患子.Baciq nii ge irih so sekeng seediq ta cbeyo. 無患子可說是我們以前族人的肥皂 baciq pada( ) 1. 錐果櫟.Kuxun riyung mekan pada ka hei qhuni nii, kii kesun daha baciq pada. 錐果 櫟果實是山羌非常喜歡吃的樹果, 所以他們稱它為 " 山羌果 " bado( ) 1. 拔契.So hari wahil bado nii ma niqan pako; tanah ka hei na de mhada. 拔契類似藤蔓, 有刺 ; 它的果實成熟時是紅色的 bado bhege( ) 1. 山寶鐸花.Egu klegan ka kesun bado nii, ado bhege hari ka nii, kii kesun daha bado bhege. 拔契 (bado) 有很多種類, 這種的有點像白色, 所以被稱為白色的拔契 ( 山寶鐸花 ) baga( ) 1. 手.Maxan kana wawa mu baga. 我一共有十隻手指頭 Qtehun bale kulo baga na qbsuran mu rseno. 我哥哥的手臂很粗 Tpaqi baga da ka na nsupu. 我們一起來拍手吧! Niqan luqah ka kulo baga na laqi na Temu. Temu 的孩子的手肘上有小傷口 [wawa 原意為幼雛,wawa mu baga 這裏轉為 " 手指頭 " ] bagah( ) 1. 木炭 ; 炭火.Angal bagah na muduh namu siyang. 你們拿炭火烤豬肉 bais( ) 1. 窗戶.Rwahun ka bais sapah dige sbgihur riyung. 家裡的窗戶打開後就很通風 baka( ) 1. 足夠.Baka da! Ga stenge di! 夠了! 已經滿了 bakecu( ) 1. 水桶.Pstenge qsiya kanna bakecu ga, yahun daha mapa kiya hari. 將那些水桶都裝滿水 ; 等一下他們會來載走 baki( ) 1. 祖父 ; 岳父 ; 男性長者.Baki Dakis, maha su inu? Dakis 老人家, 你要去哪裡? Seediq paru ma mnanang baki mu Dakis Duya sa. 據說我的祖父 ( 或我的家族長輩 )Dakis Duya 是個高大壯碩的人 Mangal naq baki na ka Dakis nii. Dakis 的長相和個性像他祖父 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 50 of 285
bakic( ) 1. 水桶.Wada madis bakic ka Sapu ma, maha ku bubul qsiya mesa. Sapu 帶著水桶, 他說他要去提 ( 汲 ) 水 balas( ) 1. 雄性.Balas dapa su tanah nii Siruk? Siruk, 你這頭黃牛是公的嗎? bale( ) 1. 真的 ; 真正的 ; 真實的.Bale ba so kiya? 真的是那樣嗎? Kingal ba kiya bnege na? 他只給你那麼一顆嗎? baluk( ) 1. 杏葉石櫟.Ado qhuni saadux ka baluk nii, kika ngalun daha riduy yayu. 因杏葉石櫟屬於硬質的木頭, 所以他們會拿來製作刀柄 balung( ) 1. 蛋 ; 卵.Balung maanu nii ha? Ma mu uxe qntaan. 這是什麼蛋? 我怎麼從來沒見過 Egu ba balung tnbalung na bubu rodux ga. 那隻母雞生了很多蛋 banggo( ) 1. 號碼 ; 數字.Piya bango (na) sapah su? 你家的門牌號碼是幾號? [ 日 ] barah( ) 1. 難得.Barah su ba qtaan hini Dakis. Dakis, 那麼難得在這裡看到你 baran( ) 1. 苦楝.Ado ka egu qhuni baran nii ka alang Paran cbeyo, kika asi daha kesi alang Paran di. 因以前 Paran( 地區 ) 很多苦楝樹, 所以他們就稱為 Paran 部落 [ Truku banan] baraq( ) 1. 肺.Yaani naqah hari teeran na ma baraq na, kii knteetu mseyaq. 他的胸腔和肺部可能不太好, 所以一直咳嗽 baro( ) 1. 上方 ; 上面.Gaga psaan baro ka patis na Umin, naku ka ga toma na. Umin 的書放在上面, 我的 ( 書 ) 在底下 baru( ) 1. 鐵撬.Mangal baru ka tama mu ma, skari na bering. 我父親拿起鐵橇來挖洞 barux( ) 1. 又不是 ( 會 要 ).Barux mu ssliqun di, qtaun mu nanaq. 我又不會把它弄壞, 我只是要看看而已 baruy( ) 1. 買 ; 賣.Baruy isu kingal ntubung yqeyaq mu di Abis? Abis, 你把我的一塊水田買了吧? -basi-( ) 1.. baso( ) 1. 膿包.Ga cmebu baso ka papak na laqi ga. 那個小孩子的腳冒出小膿包 2. 男性的名字.Baso ngayan na tama mu rudan. 我祖父的名字叫 Baso 3. 西榖米.Hai tmekan baso ga. 去樁打 baso 米 4. 將煮熟之物移離爐灶.Baso begu ga di Rabe, ado so ini ktilux de mahun. 把那 ( 煮熟的 ) 湯移離爐灶, 喝起來才不那麼熱 [baso 專指一些從身上冒出來的小膿包, 如, 針眼等 beras 則指像疔一樣的大膿包, 膿液則稱 nalaq ] basu( ) 1. 公車 ; 大巴士.Taapa nami basu mosa gako slaqi nami. 我們小時候坐公車去學校 [ 日 ] bata( ) 1. 蚱蜢.Duhun miyan ka bata ma puqul miyan. 我們把蚱蜢烤來吃 [ 日 ] batu( ) 1. 男用耳環.Batu kesun daha kulo sekuy ga sqeya birac na rseno cbeyo. 從前, 本族男子穿戴在耳垂的飾品叫做 batu [ 部落時期, 本族男子所穿戴的管狀耳飾 ] bbaki( ) 參照 baki 1. 老者 ( 複數 ).Tngiyo so bbaki kana ndesan daha prigo Tepaq. 他們帶到台北旅遊的都是些老人家 [ 隨著時代背景的不同, 本族人對台北的稱謂就有所不同 Tepaq 應借自閩南語 ;Tayhoku 借自日語 ; 今國語可說成 Taype ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 51 of 285
bbali( ) 1. 玉山紫金牛. 2. 子彈.Ini so bbali halung saya ka bbali halung ta ita Seediq cbeyo, tmeetu tikuh so parih naqah ma xiluy bnari daha Mukan. 我們賽德克族人, 過去用的槍枝的子彈和今天的不一樣 ; 以前的子彈, 是由損壞的鋤頭以及向漢人買來的碎鐵條而得的 bbaro( ) 參照 baro 1. 高 ; 長.Bbaro hnyegan na ka tama na. 他爸爸的身材很高碩 bbatun( ) 1. 男用耳環.Qnedis hari bbatun rseno cbeyo. 以前男用的耳環比較長 bbei( ) 參照 beebu 1. 敲 ; 打 ( 祈使 ).Bbei tunux na, uxe pnhuqil chayun su beebu. 打牠的頭, 你那樣打是不死的 bberas( ) 參照 beras 1. 赤裸著.Iya bberas Dakis, pknarux su di. Dakis, 不要光著身體, 你會生病的 bbeun( ) 參照 beebu 1. 打.Bbeun ku na bubu mu moda ku modoru cbeyo. 以前我逃學會被我媽媽打 bbeyan( ) 參照 beebu 1. 敲 ; 打.Bbeyan su muwa tunux na di? 你怎麼打他的頭呢? bbeyo( ) 參照 beebu 1. 揍 ; 打.Iya osa smnegul isu Dakis, bbeyo su na tama su. Dakis, 你不要跟著 ( 去 ), 你會被你爸爸打 bbilan( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔.Wada bbilan na laqi daha rabu aring pnhmaan su hini da, ini daha klai mesa rabu aring. 你種在這裡的桃樹苗被別人的小孩拔掉了, 他們不知道是桃樹苗 bbili( ) 參照 blebil 1. 拉 ( 祈使 ).Bbili ku wa, Uka mu brahan pstotuy papak mu. 拉我一把! 我沒有辦法抬起我的腳 [ Truku bbili] bbiyan( ) 1. 傍晚 ; 黃昏.Asi ka bbiyan pdehuk sapah ka tama mu. 我爸爸傍晚才會到家 bboyak( ) 1. 鯰魚.Ye niqan ngudus rqeling ma qnedis ka bboyak, Sapu? Sapu, 鯰魚有細細長長的鬍鬚嗎? bbtunux( ) 參照 btunux 1. 多石頭狀.Tnugiyo bbtunux prparu ka dheran kii, uxe pkheru pnhmaan. 那塊地到處都是大石頭, 農作物將很難成長 bbuyu( ) 1. 森林.Bbuyu ba paru lmiqu kiya, ani knkana camac ga meniq hii. 那真是一座大森林, 有非常多的獵物聚集在那裡 bcbacan( ) 參照 bcebac 1. 剖切.Bcbacan daha qwarux han ma, dngeun daha. 他們先把黃藤剖切, 再曬乾 bcbaci( ) 參照 bcebac 1. 剖切 ( 祈使 ).Bcbaci isu nngari na nii ma, spui mhido hini kanna. 剩下的你來剖切, 全部一起曬在這裡 bcbaco( ) 參照 bcebac 1. 剖切.Bcbaco miyan yani ka qwarux mnsngari su nii di ho? 你剩下的這些黃藤讓我們剖切了, 好嗎? bcbacun( ) 參照 bcebac 1. 剖切.Asi ka bcbacun ka qwarux han ma phdagun; mdengu de doosun dungan. 要先將黃藤剖切再曬乾 ; 曬乾後再削皮 bcebac( ) 1. 剖切.Ga bcebac qwarux uyung hii tama mu rudan. 我祖父在屋後剖切黃藤 bebe( ) 1. 屋簷 ; 靠近房子處.Iya turuq bebe hii. 不要在房子邊吐痰 beeba( ) 1. 腫.Nii beeba baga na Umin; qnyutan ku na tdiyung si. Umin 的手腫成這樣 ; 他說是被虎頭蜂咬 ( 螫 ) 的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 52 of 285
beebu( ) 1. 打 ; 揍.Hwaun su beebu laqi? Ini kela ani maanu ka heya nana. 你打小孩幹嘛? 他還不懂事 begax( ) 1. 陰囊 ; 睪丸.Uka lukus sntruma daha ka rudan ta cbeyo, asi tgbegax duma daha naq. 以前我們的祖先沒有內衣褲可穿 有時他們的陰囊就會裸露在外 bege( ) 1. 給.Bege su ima wawa rodux kii, Pengan? Pengan, 你要把那些小雞送給誰? [ Truku bgay] begu( ) 1. 湯.Malu bale mahun ka begu sama nii. 這個菜湯非常好喝 behing( ) 1. 工寮 ; 獵寮.Mntena naq hari sapah alang ka behing daha neepah rudan ta cbeyo, ani si ini daha krii ka behing truma 以前我們先祖耕作地的工寮與部落的住屋是雷同的, 只是工寮屋內就不往地下挖掘了 [ 研究者將本族傳統的住屋稱半穴居式建築, 因其屋內會再往地下開挖約 1~1.5 公尺左右, 因此住屋的結構於地面上與地面下約各佔一半 而 behing 是指耕地的住屋, 只是不往地下開挖 ] bekuy( ) 1. 綁住.Bekuy tikuh snuunux mu nii, mrrudu. 幫我綁一下頭髮, 我的頭髮亂了 beling( ) 1. 洞穴.Ga hiya ka beling qoric qtehur ngungu. 大田鼠的巢穴在那邊 beluh( ) 1. 豆類.Beluh maanu ga su phmaun nii Robo? Robo, 妳所種的這個豆是什麼豆呢? beluh tloong( ) 1. 菜豆.Ado ini rawiq boro ka bubu na beluh nii, kii kesun daha beluh tloong. 因菜豆樹 ( 莖幹 ) 是不往上攀爬的, 所以他們稱之為坐著的豆類 (beluh tloong) benac( ) 1. 乾燥過的獸皮.So ka qraqin camac peni, ini dngei han we qraqin kesun ta; dnngeyan na de benac kesun ta di. 一般的獸皮, 在還沒曬乾之前我們稱做皮 ; 曬乾後我們稱為乾燥獸皮 [ Truku benac] benjyo( ) 1. 廁所.Asi naq gsgesun hari benjyo maha ini kskenux. 廁所要常刷洗才不會臭 [ 日 ] beo( ) 1. 過熟.Bunga rudan de beo cceka na, ma naqah puqun. 老的地瓜中間會過熟, 而且不好吃 [beo 用在地瓜 ; mbrahu 用在樹薯 ] berah( ) 1. 前面 ; 前方.Ga berah ba sapah mu ka sapah na Awi Bale. Awi Bale 的家就在我家的前面 beras( ) 1. 白米.Osa naq tmekan paye de uka su beras. 沒有米的話, 你自己去碾米 [ 本族過去都以杵臼搗小米 (macu) 黍米 (baso) 及稻米 (paye); 直到有了家庭式的小型碾米機後, 家家搗米就很方便 另外, 族人們的身上會長疔子 ( 有膿包的腫塊 ), 大的叫 beras 較小的叫 baso 該大小不一腫塊的膿包頭因類似米粒及黍米粒而得名 ] berih( ) 1. 嘔吐物.Tnggo berih nmahang na sino kanna qlapo ga. 他醉到床上都是他的嘔吐物 beru( ) 1. 乳豬.Rima kanna ka beru babuy na Suyan Bakan. Suyan Bakan 的乳豬共有五隻 beruh( ) 1. 豆 ( 統稱 ).Ga mu phmaan beluh texal saya ka yqeyaq mu. 這次我的水田在種豆類 -berus-( ) 1.. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 53 of 285
betaq( ) 1.( 從某處 ) 到某處.Maha piya qango kndalax hini betaq hiya. 從這邊到那邊約需跨多少步 2. 刺.Betaq isu babuy ga Pawan, ini ku kela metaq ka yaku. Pawan, 豬你來刺, 我不會刺 beto( ) 1. 彈簧床.Wada skadi beto Hori ka Iwan; ye mkmaruy bgurah. Iwan 去埔里找彈簧床 ; 也許他想買新的 betur( ) 1. 踢.Betur nbuyas mu Walis, teta su dhekun? Walis, 你踢我腹部, 看你踢得到踢不到? beyax( ) 1. 力量.Kedu beyax na mntalang ka laqi na Bagah Nawi. Bagah Nawi 的孩子角力是多麼有力量 ( 很厲害 ) beyo( ) 1. 較久的未來.Knbeyax muuyas su, ado su so ini doi parih beyo denu. 你要用功讀書, 你長大以後就不用拿鋤頭 ( 工作 ) [ 台灣光復之後, 本族的長輩們都這般地鼓勵孩子們 ; 意思是說, 你只要讀書有成, 就有機會服公職, 屆時就不用拿鋤具務農 雖然事實上是 行行出狀元, 但由此可知他們務農的辛勞 ] beyuq( ) 1. 汁液.Ga su mekan beyuq walu? 你在吃蜂蜜嗎? Msibus beyuq walu ga. 那個蜂蜜很甜 Egu beyuq nunuh na bubu babuy ga, maha ini beyo paru beru na. 那個母豬的奶水很充足, 小豬會長的很快 Bgala( ) 1. 眉原.Mngaangal mqedin alang Nakahara daha ka alang Bgala. 中原部落和眉原部落會互相通婚 ( 嫁娶女孩 ) bgaxi( ) 參照 begax 1. 閹割.Asi bgaxi huling su nii di Bulang, ado so ini hari qiyuc seediq. Bulang, 乾脆把你這隻狗給閹掉了, 這樣可讓牠不常攻擊別人 bgaxun( ) 參照 begax 1. 閹割.Seediq saya de bgaxun daha so ngiyo ma huling tnbugan daha, icuw daha tngwawa. 現在的人會將他們所飼養的貓狗給閹掉, 怕牠們繁殖 bgeyac( ) 1. 霧社櫻.Bhege phepah na bgeyac ma, mtanah ka phepah na snegin. 霧社櫻的花是白色的,( 一般 ) 山櫻的花是紅色的 bgihur( ) 1. 風.Dmamux tasin tapaq mqalux rudan ta cbeyo, icuw daha daun mangal bgihur paru ka dnamux. 我們的祖先以頁岩建屋頂, 是惟恐刮大風時, 以其他物料所搭建的屋頂會被吹襲 [ 本族傳統住屋的屋頂, 主要是以頁岩 (tasin tapaq mqalux) 與白茅 (gmeya) 所搭建的 ] bgilaq( ) 1. 白鼻心.Mtali ba ka rqebux bgilaq ma, ini skila tbugan. 白鼻心很野性, 飼養不易 bgiya( ) 1. 刀形衝緯棒.Asi naq sdrexun bgiya de tminun, kiya si maha malu tninun na pala. 一定要平直 ( 衡 ) 地使用刀形緯棒, 才會織出好的布匹 bglingan( ) 參照 beling 1. 鑽孔.Iyuk ta puniq cbeyo ge snalu btakan. Prequn daha plabu na truma ma, bglingan daha kingal beling biciq ka puting na. 我們以前用的催火筒是竹製的, 把竹筒內的節打通, 末端 ( 的節 ) 鑽一個小孔 bglingi( ) 參照 beling 1. 鑽洞 ( 祈使 ).Bglingi icin na kulu nii, pqluli hii qsiya na truma. 把這箱子的另一邊鑽洞, 讓箱內的水流出 bglingun( ) 參照 beling 1. 鑽洞.Bglingun daha xiluy sntlexan mttanah ka beling. 他們以燒紅的金屬來鑽洞 bgurah( ) 1. 新的.Bgurah atak mu kii dungan, wada pgdangun na laqi mu di. 我那把剪刀還是 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 54 of 285
新的, 卻被我兒子弄丟了 bgusi( ) 1. 山芙蓉.Mgipuh qhuni nii, ini daha ngali smmalu ani maanu. 山芙蓉的樹枝 ( 幹 ) 很脆弱, 他們不會拿來製作任何用具 bhege( ) 1. 白色.Bhege kanna snuunux na seediq de, qudi tunux kesun daha. 滿頭白髮的人, 我們稱作 qudi tunux Ware qnqihan daha, hngedun qburic de mbhege denu. 用火灰去煮苧麻線會讓線更白 Bhege kanna lukus na rseno Seediq. 賽德克族男人的衣服都是白色的 bheniq( ) 1. 吊桿 ; 彈桿.Asi ka qtehur hari bheniq na tlenga boyak. 若是山豬的吊桿就要粗一些 Malu slmeun bheniq ka sero duri. 九芎木也很適合用來做陷阱用的木桿 [ 陷阱獵屬本族狩獵的方式之一,bheniq 即為套腳吊繩式的吊桿 ] bibi( ) 1. 鴨.Ga lmanguy ka bibi ga. 那隻鴨子在游泳 biciq( ) 1. 小 ; 少.Laqi ku biciq ciida han, kii ini ku kela. 當時我還是小孩子 ( 我還小 ), 所以我不知道 ( 我不懂 ) bicun( ) 1. 蚯蚓.Srkiyun daha bicun de plaling qcurux. 釣魚時以蚯蚓當餌 bihun( ) 1. 米粉.Malu bale puqul bihun Hori. 埔里的米粉很好吃 [ 閩 ] biki( ) 1. 彎曲.Biki riduy puyan snalu na Cire nii. Cire 製作的長矛桿是彎彎的 bilaq( ) 1. 動物的內臟.Smeeliq ta babuy ita Seediq we pllayun daha hmanguc ka bilaq na, ppugul seediq meyah dmayo. 我們賽德克人殺豬時會先將其內臟煮起來, 用來招待來幫忙的人 bindo( ) 1. 檳榔.Bale ba we, ini miyan ekan bindo ka yami Seediq, kndalax hndure hari smneeru seediq icin ma, kika mekan miyan duri di. 事實上, 我們賽德克族人是不吃檳榔的, 近年來才學著其他地方的人, 所以我們也就吃了 [ 日 ] bino( ) 1. 助詞.Bino namu mnosa sapah Sine ciga? 你們昨天去了 Sine 的家嗎? biqan( ) 參照 bege 1. 給.Ga na biqan kingal lukus bgurah ka laqi mu duri. 他也送了一件新衣服給我的孩子 biqi( ) 參照 bege 1. 給 ( 祈使 ).Biqi tikuh Sapu mu lukus nii de, ntenun su gako hii. 你在學校遇到我的 Sapu 時, 把這件衣服拿給他 biqir( ) 1. 甲狀腺腫.Ye hmnuwa naq seediq ta cbeyo, niqan biqir. 我們以前的族人不知怎麼回事, 會有甲狀腺腫 biqo( ) 參照 bege 1. 給.Biqo ta dheya ka duma nii di ho? Hwaun ta naq kanna. 這些就給他們了吧, 好嗎? 我們要那麼多 ( 所有的 ) 幹嘛 biqun( ) 參照 bege 1. 給.Biqi dheran ka laqi mqedin duri; uxe wano laqi rseno ka biqun. 女孩子也要分給她們土地 ; 不是只分給男孩子 Biqun su na knuwan pila knbrexan na Boxing di? Boxing 跟你借的錢什麼時候要給 ( 還 ) 你? birac( ) 1. 耳朵.Rudan naq bubu mu da. Ini riyung qita ka doriq na ma, ini qbahang kanna birac na duri di. 我媽媽老了 ; 眼睛看不清楚, 耳朵也聽不到了 bkaani( ) 參照 bekuy 1. 為某人而綁.Bkaani kanna pote daha ga han, kii maha daha asi paani moda hini. 先把他們的那些麻袋綁起來, 好使那些人來了可以直接揹走 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 55 of 285
bkbaki( ) 參照 baki 1. 族老 ; 耆老 ( 複數 ).Ciida, egu riyung ka so ppai ma bkbaki rudan mneniq alang miyan hiya, dheya nii we to niqan patis dqeras. 當時, 還有很多的男女耆老在我們部落裡, 他 / 她們都擁有紋面 bkei( ) 參照 bekuy 1. 綁 ( 祈使 ).Asi bkei wahil; uxe naq ptlhelah. 用藤子綁 ; 不會鬆掉的 bkeluy( ) 1. 下巴.Qnedis riyung bkeluy na rseno ga. 那個男人的下巴很長 bkeyan( ) 參照 bekuy 1. 綁.Bkeyan daha kanna papak ma baga na. 他們把他的手腳都綁住 bkeyo( ) 參照 bekuy 1. 綑綁.Bkeyo ta waso pedu duma di ho? Mkere waso pedu duri. 有的我們用棕櫚葉綑綁, 好嗎? 棕櫚葉也很耐用 ( 綁 ) bkeyun( ) 參照 bekuy 1. 綁.Bkeyun ta maanu di? Uka negun su hini? 我們要用什麼綁呢? 你這裡有繩子嗎? Bkeyun ta inu di, Huling nii? 我們要把狗綁在哪裡呢? bkiluh( ) 1. 癩蛤蟆 ; 蟾蜍.Ini daha puqi ka bkiluh. 人們不吃癩蛤蟆 bkuun( ) 1. 捻好的麻線團.Asi naq skngalan ka nuqah bkuun baga ma ptmuun. 苧麻線要一個一個捲成線團 Maxal bkuul de mnkingal kesun daha smepu. 十綑捻好的麻紗, 她們會以 mnkingal 來計算 [ 賽德克婦女在捻麻線時是繞自己在手掌上, 當繞滿了 ( 視個人而定 ) 就? 成一綑,bkuul 就是指這一綑麻線 ] blbale( ) 參照 bale 1. 真的.Pgluwe su ba blbale; ani sama ini su dheki mari. 你真的好可憐 ; 連 ( 三餐要吃的 ) 菜都買不起 blbili( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔 ( 祈使 ).Blbili tikuh qudi tunux mu Obing. Obing, 幫我把我的白頭髮拔 掉 blbilun( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔.Blbilun mu ma ini mu kmkeli, kela naq wada truma pusu na. 我要把它拔起時我拔不起來, 原來它的根是向下紮得很深 blebil( ) 1. 拉.Tbyaxi blebin negun nii wa, teta mkere bnkeyan daha. 將這條繩子用力拉 ( 拉緊 ), 看看他們綁得緊不緊 blebu( ) 1. 短 ; 低 ; 矮.Angal bbaro na hari, laxi blebu na. 拿較長的, 短的不要 Blebu hari swai na; bbaro hari ka heya. 他的弟弟比較矮 ; 他比較高 blebun( ) 1. 香蕉.Egu riyung pnhmaan na blebun tama mu slaqi ku ma, saun na mari. 我小時候我爸爸種了很多香蕉, 他拿去賣 Hei blebun purun de dhequ ma biciq hari. 芭蕉的果實比較短小一點 bleqi( ) 參照 bleyaq 1. 擺好 ; 擺正 ( 祈使 ).Bleqi qmeya lukus su! 把你的衣服掛好! blequn( ) 參照 bleyaq 1. 使正確 ; 使擺好.Blequn mu smnetun klaali patis mu. 我每次都會將我的書收好 blexan( ) 參照 elux 1. 下咒.Wada blexan na pai mu tlahi ga wa, iya mhmeti mangal. 那棵柚子樹被我祖母下蠱, 不要隨便採取 blexi( ) 1. 下咒.Iya blexi aring kii, egu laqi moda hii. 不要把那棵桃樹下咒, 因很多小孩會經過那兒 blexo( ) 參照 elux 1. 施咒術.Blexo ta mudu nii di tama ho! Ma daha uxe pniqun di. 爸爸, 我們將這些橘子下咒吧! 不然會被別人給偷光了 blexun( ) 參照 elux 1. 對果樹和瓜果的咒術.Blexun daha http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 56 of 285
pnhmaan daha ka seediq naq mkela melux cbeyo, icuw daha geeguy seediq. 以前會咒術的族人常將他們所種植的果樹和瓜果下咒, 以防他人偷竊 bleyaq( ) 1. 好好地做某事.Bleyaq hari kari su Abis; tgquun daha mbahang denu. Abis, 你講話講好一點 ;( 不然 ) 他們聽了會有所誤解 bluqun( ) 1. 柿子 ; 甜柿.Pnhmaan na tama nu ka blugun ga, malu riyung puqun hei na. 那是我爸爸種的甜柿子, 它的果實很好吃 Mkere brigun ka bluqun. 柿子的價格很昂貴 bnae( ) 1. 金橘.Mudu biciq mngihun riyung uqul ka bnae nii. 金橘是吃起來很酸的小橘子 bnaquy( ) 1. 沙土 ; 沙子.Ini ksaadux ka dheran bnaquy. 沙子的土不會很堅硬 Wada hqulun toraku kanna bnaquy yayung di. 河邊的沙子都被卡車給運走了 bnarah( ) 1. 大丁黃.Ngalan daha bheniq budi ka bnarah nii, ado ka mbeyax metun. 他們是以大丁黃製作弓箭的弓, 因 ( 它 ) 很有彈力 bnari( ) 參照 baruy 1. 買自於 ; 買來的.Bnari na Hori ka qbulic ma bbali ka Pawan ga. 火藥跟子彈是 Pawan 從埔里買來的 bnaruy( ) 參照 baruy 1. 已買過.Bnaruy namu kulu hlmaun hlama paru yamu di? 你們買了蒸年糕用的蒸籠了嗎? bnbeyan( ) 參照 beebu 1. 打.Bnbeyan su na tama bubu su slaqi Pihu? Pihu, 你小時候有被父母親打過嗎? bnbilan( ) 參照 blebil 1. 拉.Bnbilan kuna Iban ga! Nasi uxe heya, naka ku ga truma hii nana. 是 Iban 把我拉 上來的! 要不是他, 我可能還在那裡面 bnbunga( ) 參照 bunga 1. 甘藷 ( 複數 ).Ma ani si tikuh bnbunga ini klai mhuma? 怎麼連甘藷都不會種呢? bnbungu( ) 1. 石賓魚.Sknarux hari duma seediq mekan balung bnbungu wa. 有些人吃石賓魚的蛋會生病 bncbacan( ) 參照 bcebac 1. 剖切.Bncbacan daha maanu btakan nii ha? 他們是用什麼 ( 工具 ) 來剖切這些竹子的? bncebac( ) 參照 bcebac 1. 剖切.Wada qdeyan bncebac na tama mu rudan ka qwarux di. 黃藤已被我祖父剖切完了 bneebu( ) 參照 beebu 1. 敲 ; 打.Uxe yaku bneebu heya; bnbeyan na Sapu. 不是我打他的 ; 是 Sapu 打他的 bnege( ) 參照 bege 1. 給予.Bnege ku na heya ka sama nii. 這個青菜是他給我的 bnekuy( ) 參照 bekuy 1. 綁.Ima bnekuy hini dapa nii? 是誰把牛綁在這裡的? bnelux( ) 參照 elux 1. 下咒.Ima bnelux tmurak nii? Ma daha ini ptyui. 這南瓜是誰下的咒? 怎麼沒做警示記號 bnetaq( ) 參照 betaq 1. 刺.Ima bnetaq moka nii ha? Hawan naq! 這木瓜是誰刺的? 好可惜啊! bngebung( ) 1. 火燒栲.Gaga mnkala keruc ka phepah bngebung ga di, baka bale phmaun paye npalic. 火燒栲開滿整個山頭時, 就可以種植糯小米了 [ 火燒栲 ( 屬喬木 ) 約 2~3 月開花, 即為本族的播種祭典 ( 小米 ) 之約期 ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 57 of 285
bngehun( ) 1. 土蜂.Tmabu bngehun paru ka mqedin kesun Puuma nii mesa. 傳說中的 Puuma 部落的女人會養一種很大的土蜂 bngerux( ) 1. 五節芒.Puqul daha rabu bngerux nii duri sa, gogacu de sntasin denu. 據說五節芒的嫩芽也可以食用, 到了五月它就會發芽 2. 五月雨時隨之飛舞的蜉蝣.Sntasin bngerux de qmuyux paru ma, egu naq riyung ka kui bngerux skiya duri. 五節芒發芽時會下大雨, 也會有很多的蜉蝣飛舞著 bniqan( ) 參照 bege 1. 給.Bniqan ku na uruk huling ka Takun han; wada daun mangal seediq di. Takun 曾送我小狗 ; 但給別人偷走了 bnkeyan( ) 參照 bekuy 1. 綁.Bnkeyan mu hini han ma, wada setuq di. 我本來綁在這裡, 但繩子斷掉了 bnlbilan( ) 參照 blebil 1. 拔 ; 拉.Bnlbilan na Lawa ka nii wa. Inu ka gnbilan mu yaku di? 這是 Lawa 拔的 那我拔的呢? Bnlbilan kuna Iban ga! Nasi uxe heya, naka ku ga truma hii nana. 是 Iban 把我拉上來的, 要不是他, 我可能還在那個裡面 bnlebil( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔.Ima bnlebil qnawan nii? Ma daha asi laxi hini di? 這金屬線是誰拉出來的? 他們怎麼就丟在這裡了呢? bnlexan( ) 1. 已下咒的.Bnlexan daha mudu ga wa; mhmeto namu moda mangal yamu di. 那些橘樹已被下蠱 ; 你們不要隨便採取 bnrigan( ) 參照 baruy 1. 買 ; 賣.Bnrigan su piya pila lukus su nii Qapah? Qapah, 你這件衣服多少錢買來的? bnsiyaq( ) 參照 bsiyaq 1. 久.Bnsiyaq mosa pdanga sapah tama na rudan ka Masing. Masing 曾長時間受他祖父收養 bnsyaqan( ) 參照 bsiyaq 1. 久.Bnsyaqan hmanguc na bubu mu ka qraqin boyak nii di, kii mhenuk puqul. 這山豬皮我媽媽煮了很久, 所以吃起來是軟的 bntaqan( ) 參照 betaq 1. 刺.Nii bntaqan ku na pako qwarux. 這是我被黃藤所刺到的 bnteran( ) 參照 betur 1. 踢.Asi lux mblawa bnteran ku na tama rodux na Umin. 我被 Umin 的公雞踢得瘀青 Bnuhun( ) 1. 白石山區.Seediq pqlmiqu ka Umin kii. Ngalun na alang ka meniq Bnuhun hii. Umin 是經常上山狩獵的人 他把白石山區獵場當部落 [Bnuhun 是本族口傳的祖先繁衍地, 指今日中央山脈牡丹山與白石山一帶的區域 本族口傳的始祖起源地 Pusu Qhuni 就在其間 ] bnuqin( ) 1. 玉山箭竹.Mesa tama mu, asi ka dgiyaq baro niqan bnuqin mesa. 我爸爸說 : 高山峻嶺之地才有玉山箭竹 bnuyak( ) 參照 buyak 1. 肢解獵物或牲畜.Ima bnuyak miric nii? Ma daha gisu laxan ka papak na nii di. 這 ( 山 ) 羊是誰肢解的? 他們怎麼把牠的腳丟棄了 bnyuhan( ) 參照 buyuh 1. 已拔除毛 ( 髮 ).Bnyuhan na Takun ka rodux ga ta hprayan nii wa; laqi mtduwa ka heya. 我們正在煮的這隻雞雞毛是 Takun 拔除的 ; 他是個聽話的孩子 bobo( ) 1. 接續 ; 之後.Bobo na dehuk miyan hiya de, asi miyan prading meepah di. 我們抵達那裡之後, 我們就馬上開始工作 Bobo na de, uka mmeyah di. 之後, 他就再也沒來過 bohu( ) 1. 颱風.Mpdehuk Sincii bohu mesa si. 聽說颱風星期一會登陸 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 58 of 285
bolung( ) 1. 蝦.Ga muman mrana ka bolung yayung Bgala dung. 眉原溪的蝦子又慢慢繁殖起來 boru( ) 1. 球.Nima boru gaga gmeya baro ga? 在茅草上面的球是誰的? [ 日 ] bos( ) 1. 跌倒 摔落聲.Asi lux mesa bos hmrenang tnkuran mu. 我跌倒時, 還發出一聲 "bos" 的聲響 bosi( ) 1. 帽子.Qtae ta tikuh bosi na Takun kiya wa. 我們 ( 我 ) 來看一下 Takun 的那頂帽子 [ 日 ] botang( ) 1. 釦子.Uka botang ka lukus na heya. 他的衣服沒有釦子 boxi( ) 1. 野百合.Bhege ka phepah na ma, so hari qucun ka bugan na boxi. 野百合是開白花的, 它的塊莖猶如蕗蕎 boyak( ) 1. 山豬.Mpahung riyung boyak ga. 那隻山豬很兇 bozu( ) 1. 剃光頭.Naka su saun bozu tunux su kii di Dakis; so snttilux qtaan. Dakis, 你該把你的頭 ( 髮 ) 剃光頭 ; 讓人看了很熱 [ 日 ] bqanan( ) 參照 bege 1. 給.Malu ba ka Takun Bae; bqanan ku na wawa rodux. Takun Bae 真好 ; 他送我小雞 bqani( ) 參照 bege 1. 給 ( 祈使 ).Bqani Bakan mu lukus nii si bubu na. Bakan 的媽媽說 : 把這件衣服交給我的 Bakan bqano( ) 參照 bege 1. 給.Bqano su seediq rabu mnsngari hii di wa! 你不要把剩下的種苗送給別人喔! bqanun( ) 參照 bege 1. 給.Wada bqanun seediq naq Dakis cuuxan na. 早就被 Dakis 送給別人了 bqeri( ) 1. 公雞的腳爪.Akedu knparu bqeri na tama su rodux ga Yako. Yako, 你那隻公雞的腳爪怎麼那麼大 bqerus( ) 1. 大體 ; 遺體.Hei seediq wada mhuqil kesuta bqerus. 人死了之後的身體我們叫做大體! bqeruy( ) 1. 台灣肉桂.Mao qolic kesun daha bqeruy nii duri, paru hei na, kuxun mekan qolic mesa kari daha. 他們稱台灣肉桂為老鼠的山胡椒 (mao qolic), 它的果實大, 聽說老鼠喜歡吃 ( 它的果實 ) brahi( ) 參照 barah 1. 不容易 ; 難得.Ini asi brahi kesun pheyu sapah. Asi ta ka mbeyax meepah ma smeli pila. 蓋房子不是一件容易的事 我們要努力工作並存錢 brahun( ) 參照 barah 1. 從何而得.Brahun ta skadi inu ka eruc sapah de, namu skbarux seediq? 你們若把築屋用的樑柱借給別人, 到時我們要到哪裡找呢? braqu( ) 1. 五色鳥.Uka riyung hei na ka braqu. 五色鳥的肉不多 brayo( ) 1. 姑婆芋.Sapu, ye ini ekan brayo ka boyak ha? Sapu! 山豬不會吃姑婆芋嗎? breenux( ) 1. 平地 ; 平原.Breenux ba paru alang daha. Ini tai bungu. 那城鎮是個大平原, 看不到山頭 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 59 of 285
bresun( ) 參照 -berus- 1. 濺及.Qyaani truma hari, bresun quyux denu. 掛到裡面一點 ; 不然會被雨水濺到 [ Truku sqyuhun] brexi( ) 參照 burux 1. 單獨 ( 祈使 ).Brexi naq mekan isu blebun nii mesa tama mu. 我爸爸說 : 這些香蕉你一個人吃了吧 brexun( ) 參照 burux 1. 單獨一人 ; 獨自.Wada nanaq na brexun mekan ka kingal rapic. 他獨自將一隻飛鼠給吃光了 -breyan-( ) 1.. brgani( ) 參照 baruy 1. 買 ( 祈使 ).Brgani ku kingal bunuh de, su mosa Prisiya. 你到埔里時, 幫我買一頂帽子 brhengin( ) 1. 五節芒.Qmuru brhengin tunun daha qlapo. 他們取五節芒的梗織成床 brigan( ) 參照 baruy 1. 買賣之處.Uka brigan saya ka qyqeya so nii di. 如今這種工具已沒得 ( 沒處 ) 買了 brigi( ) 參照 baruy 1. 買賣 ( 祈使 ).Brigi naq dadan su de, mkbrigun su dheran su, iya brigi seediq. 你若想賣你的地的話, 要賣給你自己的親戚, 不要賣給別人 brigun( ) 參照 baruy 1. 買 ; 賣.Wada na brigun rulu na bgurah dungan sa. 聽說他的新車又賣掉了 brihuc( ) 1. 松鼠.Ga qhuni baro ka brihuc. 松鼠在那樹上 briku( ) 1. 女用耳環.Gaga posa briku mqedin ga. 那個女人帶著耳環 brilo( ) 1. 暴牙.Iya kesa brilo rupun seediq wa; kiya naq bnege utux. 不要說人家是暴牙 ; 神所賜予的就是那樣 brinah( ) 1. 折返.Iya brinah mosa namu sapah pyasan wa. Knbeyax muuyas namu. 你們上學時不要逃學喔 你們要用功讀書 brisan( ) 1. 高梁.Ini ku phuma brisan ka yaku. 我沒有種植高梁 brkawae dara( ) 1. 紅肉李.Ado ka mtanah beyuq na, kii kesun daha brkawae dara. 因它的汁液是紅色的, 所以他們稱做 " 血李子 "( 紅肉李 ) brkawe( ) 1. 李子.Ga lmamu brkawe dara ka Ayuc Watan. Ayuc Watan 在採收紅肉李 Brtingan( ) 1. 豐林口 ( 地名 ).Egu dadan su ga meniq Brtingan hiya. 你有很多親戚住在豐林口那裡 bruling( ) 1. 蓪草.Mangal yxeyux bruling gqiyan daha qumi. 她們是取蓪草心當做插針用具 bruru( ) 1. 女用揹籃.Bruru na qbsuran mu mqedin ka nii. 這是我姊姊的女用揹籃 bruwa( ) 1. 雷.Wada buun bruwa da qgeri paru mneniq siyo eluw ga. 長在那路邊的大楓樹被雷擊垮了 bsagi( ) 參照 baso 1. 將煮熟的食物移離爐灶使其冷卻 ( 祈使 ).Bsagi suke ga namu hngedan ga da; mhada di. 把你們煮的豆移離爐灶, 已煮熟了 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 60 of 285
bsagun( ) 參照 baso 1. 將煮熟的食物移離爐灶使其冷卻.Ga bsagun na bubu mu ka ido ma; iya asi puqi han, mtilux na mesa. 我媽媽將煮熟的飯移離爐灶, 她說 : 不要馬上吃 ; 還很燙 bsaniq( ) 1. 禁忌.Bsaniq ka mrriyux mlukus lukus taxa ka mshlmadan. 兄妹換穿衣服是禁忌 bsengo( ) 1. 靜止下來.Ga ini kela ali mtheyaq nganguc ka laqi; wada muwa saun tpurah na Iyung ma; asi lux uka bsengo di. 小朋友們在院子裡玩得很開心 ; 不知 Iyung 是怎麼搞得去吼罵他們 ; 結果 ( 他們 ) 就靜了下來 bserux( ) 1. 懶惰.Bserux, ani kiya si ini su dheki. 懶惰鬼, 就那麼一點小事你也做不好 bsiyaq( ) 1. 久的.Bsiyaq mnarux tama mu rudan di, ga ini kmalu naan. 我的祖父已病滿久的, 現在還沒好 bsiyo( ) 1. 月桃.Slabu daha ppuqul ka waso bsiyo mesa bubu mu. 我媽媽說, 他們把月桃葉用來包食物 bsiyus( ) 1. 蟋蟀.Egu klegan ka bsiyus nii; bsiyus bale ka pukul daha. 蟋蟀有很多種 ; 他們會吃的是真正的蟋蟀 bsukan( ) 1. 酒醉.Maanu ka bsukan klaali kii di? Ddanga su sino laqi su peni? ( 你 ) 每天酒醉是怎麼回事? 你要以酒養育你的子女嗎? Bsukan paru ka tama mu rudan ciga di. 昨天我祖父很醉 btakan( ) 1. 竹子.Duma seediq we meniq sapah snalu btakan. 有些人會住在竹子做成的房子 btakan bale( ) 1. 桂竹.Egu riyung ooda na ka btakan bale nii; puqul ka lexi na, ngalan skesik ka kahan cida na; ssalu sapah ka btakan na, sqalang qnalang duri; egu nana. 桂竹的用途非常多 ; 它的筍子可以吃, 枝椏可製作掃把 ; 其竹子可蓋房屋, 也可以作圍籬 ; 還有很多其他的 btaqan( ) 參照 betaq 1. 刺.Wada mu btaqan so bteriq na boyak kii, kii ini mu ngali. 我刺到那頭山豬的腿部, 所以我沒獵到牠 btaqi( ) 參照 betaq 1. 刺 ( 祈使 ).Btaqi isu Durah, ini mu slai metaq. Durah, 你來刺, 我刺不到 btaqo( ) 參照 betaq 1. 刺.Iya doi qreti kesa laqi ga; btaqo doriq seediq. 叫那小孩不要拿棍子 ; 會刺到別人眼睛的 btaqun( ) 參照 betaq 1. 刺.Btaqun pako papak klaali ka rudan ta cbeyo mesa kari daha; ado ka uka kucu. 據說我們的先祖們常被刺形物 ( 荊棘 ) 刺到腳, 因為沒有鞋子 ( 穿 ) bteran( ) 參照 betur 1. 踢.Maanu na Bagah kiya ha! Bteran ku na pusu ngugngu. Bagah 是怎麼回事啊! 他踢我的臀部 bteri( ) 參照 betur 1. 踢 ( 祈使 ).Ga tgdiyan ka rodux na Pawan ma, "Bteri tunux na! Bteri tunux na!" Kesun na ka rodux na. Pawan 的雞在鬥,Pawa 對他的雞說 踢牠的頭! 踢牠的頭! bteriq( ) 1. 大腿.Gaga msnalaq bteriq na riso ga. 那個年輕人的大腿長了一個膿包 Ga mangal luqah ka bteriq na qpatun ga di. 那隻青蛙的腿上有受傷 btero( ) 參照 betur 1. 踢.Iya osa bukuy dapa ga kesa laqi ga, btero na. 叫那小孩不要到牛的背後, 會被 ( 牠 ) 踢的 bterun( ) 參照 betur 1. 踢.Ado scuqi mrmari ka Pihu ma, wada mehing qyqeya seediq, kika wada bterun http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 61 of 285
tama na. Pihu 太頑皮, 弄破人家的東西, 所以被他的爸爸踢 btuku( ) 1. 圓形竹簍 ; 圓箕.Hai paha sapah truma ka btuku ga stngayan paye ga. 把裝滿稻米的圓形竹簍放到家裏面來 btunux( ) 1. 石頭.Ga mapa btunux hharac daha bebe ka dheya ga. 他們在揹運要砌屋簷下石牆的石材 bubu( ) 1. 母親.Uxe maha biyo-ing ka bubu mu. 我的媽媽不要去醫院 Bubu rudan ka mnahu lukus nii. 這些衣服是祖母洗的 bubul( ) 1. 汲水 ; 挑水.Ini blebil qsiya toruq cbeyo han we; asi naq mosa bubul ka qsiya. 從前還沒有拉水管時, 必須自己去汲水 budi( ) 1. 弓箭.Qhuni bnarah slmeun daha bheniq budi, ado mbeyax riyung metur. 這個 bnarah 樹因為彈性非常好, 所以常用來做成弓 budo( ) 1. 葡萄.Piya kulu pnadis su budo si bubu? 媽媽說你寄了幾箱的葡萄? budu( ) 1. 瞎了.Kndalax naq sbiciq budu doriq na. 他從小眼睛就瞎了 bugan( ) 1. 球莖 ( 塊莖 ).Mhuma bugan na de prana sari, ini so bunga we ani naq mhuma wahil na. 繁植芋頭是以它的球莖來種植的, 不像甘藷以其藤莖也可以繁植 bukung( ) 1. 長官 ( 高官 ).Meeyah alang ta bukung ali saya mesa kari daha, kika sksiki tikuh eluw ma nganguc sapah namu mesa. 聽說今天有長官要來我們的部落, 所以請大家將道路和自己的庭院掃一掃 2. 駝背.Niqan naq seediq mbukung druri, ani so kiya we ini mhmeti mesa bukung. 人也有 ( 天生 ) 駝背, 即使如此我們不可以叫人家為 " 駝背者 " [ 日治時期, 臺灣原住民地區設有 撫墾署, 本族語的 "bukung" 即由日語的 撫墾 而得 當時, 有日方 撫墾署 的官員來訪, 本族人都會說 : 他們是撫墾署來的 後演變成帶頭的政府官員都稱 "bukung" ] bukuy 1( ) 1. 背部.Kguhi tikuh bukuy mu. 幫我抓一下背部 bukuy 2( ) 參照 bukuy 1 1. 泛指今之花蓮地區.Bukuy kesun daha ka alang karengko saya ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖稱今花蓮地區為 Bukuy( 後山 ) bunga( ) 1. 甘藷.Bunga puqun nami cbeyo. 我們以前的主食是甘藷 bunga qhuni( ) 1. 樹薯.Ado mgqhuni ka bubu na bunga nii, kii kesun daha bunga qhuni. 因樹薯的塊莖是由類樹之植物所長出來的, 所以他們稱做 " 樹薯 " bunga wasi( ) 1.( 白 ) 蘿蔔.Kari Tanah Tunux mesa daykong, bunga wasi mesa ta ita. 'daykong( 蘿蔔 )" 是日語, 我們本族語稱做 "bunga wasi( 蘿蔔 )" bungan( ) 參照 ubung 1. 蓋住 ; 遮住.Ga mu bungan btuku bunga ga; kii si ini dai qmleqah huling. 我用圓竹簍蓋住那些地瓜 ; 這樣才不會被狗踩踏 bungbung( ) 1. 金龜子.Hmrenang skiya ka bungbung. 金龜子飛翔時會發出聲響 bungi( ) 參照 ubung http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 62 of 285
1. 蓋住 ; 遮住.Bungi kapa han; qqyexun quyux di. 用雨布蓋著 ; 要不然會被雨淋到 bungu( ) 1. 山頭.Bukuy bungu gaga nsaan miyan phuling. 我們曾到那座山頭的後方狩獵 ( 狗獵 ) 2. 某種樹種.Niqan kingal kesun daha qhuni bungu, malu riyung puqun waso na. 有種稱作 bungu 的樹種, 它的葉子很好吃 bungun( ) 參照 ubung 1. 遮住 ; 蓋住.Ga bungun pala dqeras laqi ga di; bbili truma hari pala na. 那個小孩子的臉被蓋被遮住了 ; 把他的蓋被往下拉一點 bunuh( ) 1. 帽子.Snalu qwarux bunuh nami cbeyo. 以前我們的帽子是藤製的 bunun( ) 1. 法器 ( 巫醫治病用 ).Netun so meluc baga na seediq msapuh ka bunun na de, kiya si pkmalu mnarux mesa kari daha. 據說, 若法器 (bunun) 黏著在巫醫的手上, 病患的病痛就會痊癒 buro( ) 1. 腐敗 ; 腐壞.Ini nugehi mosa mita ka tlenga rbagan de, tena buro camac denu. 夏天不趕快去看放好的陷阱的話, 獸肉就會腐壞 -burung-( ) 1.. burux( ) 1. 獨自一人.Burux naq taqi su hini keeman saya han; meyah ku kusun na. 今晚你先一個人睡在這兒 ; 我明天就回來 buwa( ) 1. 泡泡.Qtai buwa qsiya ga, ini naq beyo mperuq duma, ma bsiyaq naq hari ka duma. 你看那水泡, 有的很快就破滅, 有的可以維持久一點 buyak( ) 1. 以刀具分解獵物或及牲畜.Buyak yamu ka kingal babuy gaga di ha! 那一隻 豬就由你們來分解吧! buyuh( ) 1. 拔毛 ( 動物 ); 光頭.Buyuh yamu ka rodux ma; phanguc miyan sama ka yami. 妳們來拔除雞毛 ; 我們來煮菜 buyuh tunux( ) 1. 剃光頭.Buyuh tunux kanna laqi muuyas cbeyo. 以前的學生都剃光頭 byakan( ) 參照 buyak 1. 肢解獵物或牲畜.Ga byakan detama mu ka babuy lhugun aasu dadan. 我爸爸他們在肢解要分送給親戚的豬 ( 肉 ) byaki( ) 參照 buyak 1. 肢解 ( 祈使 ).Byaki boyak daka miric nii ma; iya asi spui ka hei na han. 將這山豬和山羊剖切 ;( 但 ) 先不要把牠們的肉放 ( 混 ) 在一起 byakun( ) 參照 buyak 1. 肢解.Ani naq dapa, byakun daha yayu tikuh hari; tmeetu de mangal puru daka slmadac. 即使是牛隻, 他們都使用較小的刀具 ; 剁的時候才使用獵刀和斧頭 byugu( ) 1. 野鴿子.Ye hmuwa naq peni, ini daha bui riyung ka byugu. 不知什麼原因, 他們不常射獵野鴿子 byuhan( ) 參照 buyuh 1. 剃光頭髮.Byuhan malu tunux wa; ado so ini slhelih trima tunux denu. 頭髮剃光好耶 ; 就可以省掉洗頭的麻煩 byuhi( ) 參照 buyuh 1. 拔毛 ( 祈使 ).Asi byuhi snuunux su kiya di Uruh; hwaun su naq rmangi ka mttilux karac. Uruh, 你的頭髮乾脆剃光 ; 天氣這樣熱, 幹嘛留長髮 byuhun( ) 參照 buyuh 1. 拔毛 ( 動物 ).Ye namu byuhun uban na ququq nii? Ye namu srukun? 這隻鵝你們是要拔毛? 還是要燒毛? ta( ) 1. 我們 ( 代名詞 ).Hao ta qmita Dakis han ho, so hari mesa ga mnarux. 我們先去看 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 63 of 285
Dakis 好嗎? 聽說他好像在生病 taapa( ) 參照 apa 1. 搭乘 ; 騎.Mkela su taapa didensya di? 妳會騎腳踏車了嗎? tabu( ) 1. 飼養 ; 豢養.Tabu babuy, angal namu mqedin laqi namu. 為了你們兒子要娶媳婦, 你們要養豬 [1. Toda tabu Truku tabu 2. 本族凡遇自家 部落 族群逢喜事, 或與鄰近他族部落締結盟約, 抑或依律法規範之事宜等等, 宰豬 分享 見血為證是 gaya 的範疇 因此, 養豬飼牛已成為當時家家戶戶不可或缺的 要事 ] tabul( ) 1. 犁 ; 開墾.Tabul isu yqeyaq mu di Kuras; nii ku mnarux. Kuras, 我的水田你去犁 ( 耕作 ); 我在生病 [ Toda tabul Truku tabul] tadi beyo( ) 1. 快要 ; 快到.Msurun da, tani beyo qmuyux di. 變陰天了, 快要下雨了 taku( ) 1. 杓子 ; 湯匙.Knacuy daha qhuni mhenuk ka taku iimah daha begu rudan ta cbeyo. 我們的先祖們喝湯用的湯匙是以軟質木頭鑿成的 [ Toda taku Truku taku] takur( ) 1. 跌倒.Ye moda skripuc laqi nii ma, kika takur di. 這小孩可能絆到腳, 所以 ( 他 ) 就跌倒了 talang( ) 1. 跑 ( 祈使 ).Talang nhari. Gisu qsiya paru di. 快跑! 大水沖下來了! [ Toda talang Truku talang] tali( ) 1. 驚怕.Teyan ba tali na qmita qolic ka ngiyo ga; ma ini baka qolic ka ngiyo di? 那隻貓看到老鼠是那麼地驚怕 ; 怎麼貓會輸給老鼠呢? tama( ) 1. 父親.Seediq mhuwe ma, mdrumuc meepah ka tama mu. 我父親是一個和藹可親又認真工作的人 2. 雄性的禽類.Asi ka tama glaqan niqan uban ngungu na bhege. Uka ka bubu na. 雄性 ( 公 ) 的藍腹鷴才有白色的尾羽, 雌性 ( 母 ) 的沒有 [ Toda tama Truku tama] Tama Baro( ) 1. 天主 ; 天父.Asi ta ka pniqun qcahur ta ka Tama Baro. 我們必須把天主放在心裡 tamun( ) 1. 血桐.Mangal waso tamun tmamun sino cbeyo mesa. 聽說, 以前是用血桐的葉子來鋪放酒糟並保溫 [ Toda tamun Truku tamun] tanah( ) 1. 紅色.Tanah hei na rhenuk de malu puqun di; mhada ka kiya di. 當草莓的果實紅了就可以吃 ; 紅了就是熟了 Tanah ka bunuh na Sapu. Sapu 的帽子是紅色的 [ Toda banah Truku tanah] tansu( ) 1. 衣櫃.Hai qmeya tansu lukus su han. 先去把你的衣服掛在衣櫥裡 tapan( ) 參照 atak 1. 剪.Ma su wada tapan snuunux su di, Rabe? Rabe, 妳怎麼把頭髮剪掉了? tapaq( ) 1. 摑耳光.Iya tapaq birac laqi, hmuwa de mrbuni. 不要摑到小孩的耳朵, 不然摑到耳聾怎麼辦 [ Toda tapaq Truku tapaq] tapi( ) 1. 剪.Iya tapi klabuy atak nii; ini ekan denu. 這支剪刀不要用來剪紙 ; 會鈍掉的 [ Toda sqiti Truku sqici] tapo( ) 參照 atak 1. 剪.Tapo mu snuunux su si Obing nii, mkela matak tunux ka heya. Obing 說, 她來 ( 幫你 ) 剪頭髮, 她會剪頭髮 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 64 of 285
tapun( ) 參照 atak 1. 剪.Galiq maanu ga su tapun kii Bakan? Bakan, 妳在剪什麼布料? taqi( ) 1. 睡覺.Taqi diyan ka rapic, miiyo keeman ma, skadi ppuqun daha. 飛鼠白天睡覺, 夜晚醒來找尋食物 [ Toda taqi Truku taqi] tara( ) 1. 等待.Tara ku sapah kusun kesi Umin. 跟 Umin 說明天在家裡等我 [ Toda tawa Truku taga] tarin( ) 1. 跳躍.Ga psseung mtarin daha ka laqi; ye mesa teta ima daha ka rmabang theya lnawan. 那個人正在跟小孩比賽跳遠 ; 他們可能要比比看誰跳得較遠 [ Toda pstarin Truku tarin] tarux( ) 1. 芋頭莖.Bubu mu ka mkela hmanguc tarux; ini kkerak gelu ka seediq mnekan. 我媽媽很會煮芋頭莖 ; 吃過的人不會喉嚨癢 [ Toda tarux Truku tarux] taruy( ) 1. 觸碰 ; 觸摸.Iya taruy lukus seediq, kseengun su na denu. 不要觸摸人家的衣服, 他會罵你的 tasil( ) 1. 岩石.Btunux paru so sapo kesun ta tasil. 大而寬闊的石頭我們叫做岩石 Tasin ge btunux paru ka kiya, so ka dheriq tasin qdderiq yayung peni. Tasin 是指大型的石頭, 就如河邊滑溜的石壁 [ Toda tasil Truku tasil] tatac( ) 1. 中途休息處.Niqan tatac knkingan eluw oosa neepah. 到耕作地的路上都有中途休息之處 [ Toda tatac Truku tatac] tatak( ) 1. 砍除.Tatak kanna brkawe ga da; phmae ta ocya di. 把李子樹給砍除 ; 我們換種 茶樹 [ Toda tatak Truku tatak] tatuk( ) 1. 木琴.Snalu daha qhuni ka tatuk nii; malu riyung bhangun tnatuk na. 木琴是以木頭製作的 ; 它敲出聲音很悅耳 [ Toda tatuk Truku tatuk] taus( ) 1. 招手.Iya taus baga su, uxe daha naq qtaun. 你不要招手, 他們看不到的 你就是招手 ( 揮手 ) 他們也看不到的 [ Toda taus Truku taus] tawru( ) 1. 毛巾.Gaga inu tawru bgurah? 新的毛巾在哪裡? [ Toda tauru Truku tawru] taxa( ) 1. 獨自一人 ; 一個人.Taxa su naq mosa neepah klaali? 你經常一個人去工作嗎? [ Toda taxa Truku taxa] tayhi( ) 1. 肥料.Kndalax hndure hari ka paha ta tayhi ita Seediq. 我們賽德克人會施肥是近代的事 [ Toda tayhi Truku tayhi] taywangmoci( ) 1. 年糕.Snluhe smalu taywangmoci qedin na Iyung. Iyung 的太太學做過年糕 [1.taywangmoci 是傳統的漢人年糕 ; 部落開始有雜貨店之後, 陸續與漢人互動 接觸的多, 也開始學習製做一些外來的糕點在年節食用, 年糕即是一例 2. 日 ] Tbatu( ) 1. 屯原 ( 地名 ).Qbsuran su rseno mesa mnosa ku gmabil pixin Tbatu cuuxan mesa. 你哥哥說, 他以前曾到過屯原採收 ( 拔 ) 蔥過 [ 日 ] tbbulic( ) 1. 掙扎.Gseesu hari isu; ga su tbbuic maanu? Ye kika mesa desun su na kusun ka tama su han. 你安靜一下 ; 你在掙扎什麼 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 65 of 285
? 你爸爸說了明天要帶你去的 tbeki( ) 參照 -tebuk- 1. 撞擊 ; 敲擊 ( 祈使 ).Saadux qredi ga; tbeki btunux ga han ki si maha gerung. 這個樹枝很硬 ; 先用石頭敲擊它才會斷 [ Truku tbeki] tbenu( ) 1. 以土填補.Tbenu yamu ka ebun na; daun mu snbale. 你們將低窪處填補 ; 我來把它鋪平 [ Toda tbnuy Truku tbenu] tbesan( ) 參照 tebas 1. 篩穀器具.Ga naqah tbesan ta nii wa; hae ku ququ knbarux tbesan na Qapah han. 我們的篩穀器壞了 ; 我試著去向 Qapah 借他的篩穀器看看 tbesi( ) 參照 tebas 1. 篩穀物 ( 祈使 ).Tbesi yamu paye nii ha; maha ku smbarux Bagah ka yamu. 你們來篩稻穀 ; 我要去還 Bagah 的工作天 [smtuku 是借工,smbarux 是還工 ; 借工 還工是本族傳統部落經濟耕作的模式 ] tbesun( ) 參照 tebas 1. 篩穀物.Tbesun namu knuwan paye namu di Uma? Satang ku so qbarux tebas namu paye. Uma, 妳們的稻穀什麼時候要篩離? 我想向你們借篩穀器 [Uma, 妳們的稻穀什麼時候要篩離? 我想向你們借篩穀器 ] tblengan( ) 參照 balung 1. 生蛋之處.Uxe beyo tmbalung ka rodux na Uma, kika ga smmalu tblengan rodux ka seno na. Uma( 飼養 ) 的雞快要生蛋了, 所以她先生在製作雞窩 tblengun( ) 參照 balung 1. 為某物搭生蛋的窩.Tblengun ta inu bubu rodux nii di ha? 我們要在哪裡為這母雞搭 ( 牠的 ) 窩呢? tblexo( ) 1. 不管 ; 不理.Tblexo maku hii; osa naq smtuku ppuqun namu kndalax saya wa. 我管你們 ; 從今天起你們自己去賺取你們 要吃的 ( 生活所需 ) tbleyaq( ) 1. 好好的.Ga ini gdema ka seediq ma, tbleyaq su naq taqi hini ka isu. 別人都在那兒忙, 你卻在這裡睡得那麼安穩 [ Toda tblayaq Truku tblayaq] tbnei( ) 參照 tbenu 1. 填平.Ga namu qnuuqu kmari, tbnei knari namu kiya dungan. 你們挖錯 ( 地方 ) 了, 再把你們挖的填平 tbneun( ) 參照 tbenu 1. 填平.Tbneun namu knuwan ka ebun phdagan paye ga di? 那曬穀場凹陷的地方, 你們什麼時候要把它填平 tbneyan( ) 參照 tbenu 1. 填平.Wada daha tbneyan maanu ka beling paru kiya? 他們是用什麼將那個大坑洞給填平的? tbrhengin( ) 1. 青竹絲.Ado so waso brhengi qtaan ka quyu nii, kii kesun daha quyu "tbrhengin". 因這種蛇看起來像芒草葉, 所以他們稱牠為 如芒草葉般的蛇 [ Toda quyu bhngin Truku tbrhngil] tbsengu( ) 1. 打噴嚏.Iya quri hini tbsengu su wa; pquri hngali ga. 你打噴嚏不要往這裡 ; 往那遠處噴 tbugan( ) 參照 tabu 1. 餵以某物.Ga su tbugan maanu rodux su nii Tumun? Kedu kntbeno. Tumun, 妳用什麼東西餵食妳的雞隻? 怎麼長得那麼肥碩 [ Truku tbugan] tbugi( ) 參照 tabu 1. 餵食 ( 祈使 ).Tbugi kanna tnbugan ga; iya kbserux! 那些家畜都要餵食 ; 不要懶惰! [ Toda tbui Truku tbugi] tbula( ) 1. 香糯米.Paye dhequy ka kesun daha tbula nii; kuxun riyung mekan na Tanah Tunux mesa kari daha. 香糯米是糯米的一種 ; 聽說日本人很喜歡吃 [ 香糯米產於仁愛鄉萬大地區, 日治時期曾是輸日的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 66 of 285
貢品之一 ] tbuli( ) 參照 tabul 1. 犁田 ( 祈使 ).Tbuli so nii paru qsiya yqeyaq su han Utun; biciq qsiya de mptara su hii denu wa. Utun, 趁著水量大時先把你的田犁過 ; 不然等到水量小了你又要等待 ( 水量大 ) [ Toda tbuli Truku tbuli] tbulun( ) 參照 tabul 1. 犁田.Tbulun su knuwa yqeyaq su ga pusu hako hii di Coki? Coki, 你在橋頭那邊的水田什麼時候要犁? [ Toda tbulun Truku tbulun] tburo( ) 1. 臭青母.So hari mesa mkela peeyah rebu skenux ka quyu tburo. 據說, 臭青母會灑出有臭味的尿 [ Toda tburaw Truku tburaw] tbyaxan( ) 參照 beyax 1. 用力.Ga tbyaxan megul na Awi wa. Wada tlhelah peni? Awi 綁的很緊 ( 很用力 ) 耶 鬆脫了嗎? tbyaxi( ) 參照 beyax 1. 用力 ( 祈使 ).Tbyaxi megul namu, tlhelah denu wa. 你們那邊要綁緊, 不然會鬆脫 tbyaxun( ) 參照 beyax 1. 用力.Tbyaxun mu megun wa. Ye ini huwa? 我要用力綁喔 有沒有關係? tdadan( ) 參照 dadan 1. 作伴.Sai ku tdadan sa Bakan ga. Miicuw ku mkkesa keeman si. Bakan 說她怕晚上走路 ; 叫妳陪她去 tdahu( ) 1. 炫耀 ; 袒護.Ani naq so kenu knmalu ndaan na laqi Takun we, ini tdahu laqi na ka Takun. 即使 Takun 的子女多麼有成就,Takun 不會炫耀他的子女 tdhai( ) 參照 daha1 1. 分成兩半 ( 祈使 ).Tdhai dmeka yamu ka pada ga denu. 那隻山羌你們就分一半吧 tdhediq( ) 1. 寬敞 ; 不擁擠.Tdhediq riyung sapah na kiya, ado ka paru. 他的家很舒適, 因為很寬敞 [ Toda tdhdiq Truku tdhjiq] tdheran( ) 參照 dheran 1. 在地上 ( 滾 ).Teyan pahung laqi nii, ma asi lux tdheran kniyan na. 這孩子怎麼那麼倔強, 竟然滾在地上哭鬧著 tdheriq( ) 參照 dheriq 1. 光鮮亮麗.Tdheriq klaali kingal seediq kii, ye ga meepah maanu peni. 那個人每天都打扮地漂漂亮亮, 不知他在從事什麼樣的工作 Tdheriq riyung qtaan weewa gaga mheyu ga. 站在那裏的小姐看起來好素淨 tdiyan( ) 1.( 獵物被 ) 陷中.Tdiyan qapi mu ka qolic paru ma, muudus nana. 大田鼠被我的陷阱陷中, 但還活著 [ Toda tdiyal Truku tjiyal] tdiyuc( ) 1. 小葉桑.Puqun laqi ka hei tdiyuc nii de mhada ma, tngsaan ta na Tanah Tunux ka tbugan kayko ka waso na. 小葉桑的果實成熟時小孩們會吃, 用其葉餵蠶 ( 寶寶 ) 是日本人教我們的 [ Toda qriyuc Truku tdiyuc] tdiyung( ) 1. 虎頭蜂.Ye su qmnita smalu rudud dhran truma ka tdiyung? 你看過虎頭蜂在土裡面築蜂窩的嗎? [ Toda tdiyung Truku tjiyung] tdoruy( ) 1. 滾落.Tai hari wa! Ga tdoruy btunux na sunu ga. 要小心喔! 那坍方土堆的石頭在掉落 2. 夜鷹.Ye mqalux ka uban hei na ka tdoruy ga? 夜鷹身上的羽毛是黑色的嗎? [ Toda mstakur Truku tdoruy] tduwa( ) 1. 正確.Iya mhemuc kari, tduwa hari. 不要隨便亂說話, 要說正確的話 [ Toda tduwa ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 67 of 285
te( ) 1. 叫人看.Te! nii tgyaun snquri na Umin; malu ssquri na ka heya. 你看! 這是 Umin 削製的陀螺 ; 他削的很好 tebas( ) 1. 篩穀物 ; 篩穀器具.Tebas saya paye nii di Pawan; ga mdengu di. Pawan, 稻穀已曬乾 ; 你今天就把它篩離吧 -tebuk-( ) 1.. teebun( ) 參照 ebun 1. 塌陷.Wada teebun qmuyux paru hndure ka kingal ntubung yqeyaq na Temu. Temu 的一塊水田是因上次下大雨而塌陷的 teeluk( ) 參照 eluk 1. 反鎖.Utun, ga mosa teeluk kadu rodux huling ga da; hai tikuh rmaguh han. Utun, 那隻狗在雞舍裡被反鎖了 ;( 幫牠 ) 打開一下 teemux( ) 參照 emux 1. 讓人抱住 ( 抱著 ).Maanu saun na teemux seediq laqi na Dakis ga? Ye mgkela? Dakis 的孩子怎麼跑去給別人抱著? 他們認識嗎? teerang( ) 1. 胸部.Seediq mnanag ka Dakis Nape kii, bbaro hnyegan na ma glahang ka teerang na. Dakis Nape 是個強壯的人, 長的高胸膛又寬厚 [ Toda thhirang Truku teerang] teetu( ) 1. 剁.Teetu puru ka buuc na, uxe pkmekun ka slmaac kii. 牠的骨頭用斧頭剁, 用獵刀是不容易剁切的 [ Toda ttu Truku ttu] tegami( ) 1. 信件.Bsiyaq ini paadis tegami ka bubu laqi nii di. 這個小孩子的媽媽好久沒寫信來了 [ 日 ] tekan( ) 1. 搗.Tekan paye ga kiya di; maha uka beras hprayun namu denu. 等一下 ( 你們 ) 要搗 米 ; 不然你們沒白米可煮 [ Toda tikan Truku cikan] tekung( ) 1. 貓頭鷹.Mesa kari rudan nami"netun skpahun mqedin de, meyah muuyas ssiyo sapah na ka tekung denu" mesa. 我們的族老說 : 若有婦女懷孕時, 貓頭鷹就會來到她家附近鳴叫 [ 遇有懷孕的婦女, 就會有貓頭鷹來到孕婦家附近鳴叫 由貓頭鷹的鳴叫聲, 本族的族老們, 可辨別該孕婦所懷的是男嬰或是女嬰 ] Telu( ) 1. 外省人 ; 漢人.Egu wada msterung weewa Seediq daha ka Telu. 賽德克族的婦女跟外省人通婚的很多 [ Toda Tlu ] telung( ) 1. 觸摸.Telung kiya dungan, rutiq lukus su denu. 你再摸那個 ( 髒東西 ), 你的衣服會髒掉的 [ Toda tlung Truku tlung] temaq( ) 1. 茄苳.Mhada hei na qhuni nii de, tuting dheran ma mstemaq, kiya kesun daha temaq. 茄苳樹的果實成熟後掉落地上並破濺, 所以他們稱之為 " 破濺樹 ( 直譯 )" 2. 碎 ; 爛.Scuqi mhada ka hei bluqun nii di, kika tuting de temaq di. 這柿子的果實過熟了, 所以掉下來就碎爛掉了 [ Truku temaq] Temu( ) 1. 人名 ( 男性 ).Tama mu rudan ka Walis Temu, Temu ka tama na. Walis Temu 是我的祖父, 他的爸爸是 Temu tena( ) 1. 已經.Tena khaya knparu laqi na saya di. 現在他的孩子已經這樣大了 [ Toda tna Truku tna] -tena-( ) 1.. tenko( ) 1. 電鍋.Snnawan beras gaga di; psai tenko http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 68 of 285
ini beyo mhada. 那些米洗好了 ; 放進電鍋很快就會熟的 [ 漢 ] tennaw( ) 1. 電腦.Iya scuqi mita tennaw; maha naqah doriq su di. 不要太過於看 ( 使用 ) 電腦 ; 你的眼睛會壞掉 [ 漢 ] tenpinsyang( ) 1. 電冰箱.Kndudun paru ka tenpinsyang snalu daha bbrigan saya di. 現在製造來賣的電冰箱越來越大 [ 漢 ] tenpura( ) 1. 天婦羅.Bunga, sari, sama, malu slmeun tenpura kanna. 地瓜和芋頭和青菜都適合做天婦羅 [ 日 ] tepiq( ) 1. 鞭炮.Iya ba hriqi tepiq nii ha; slmeyun tepiq halung na detama su kiya. 這些鞭炮千萬別弄溼了 ; 那是你爸爸他們要製作獵槍引火藥用的鞭炮 [tepiq 是鞭炮的統稱 ; 這裡指紙帶粒狀的鞭炮 顆粒較小且成捲狀的是, 小朋友玩具槍的子彈 中 大顆粒成帶狀者, 族人用來製作傳統獵槍的引信 ] tequn( ) 1. 捕鳥陷阱.Tequn we durang qbheni duri; ani si haun paha cida qhuni baro ka tequn nii. 這種陷阱也屬捕獵鳥類的陷阱 ; 但它是設陷在樹枝上 [ Toda tnbabaw Truku tequn] terebi( ) 1. 電視.Kndudul paru ma epux saya ka terebi di. 現在的電視越來越大也越來越薄了 [1. Toda terebi Truku teyreybi 2. 日 ] teru( ) 1. 三.Adis teru sputu meyah su ha. 你來的時候, 請帶三個鳳梨 [ Toda turu Truku tru] teta( ) 1. 看看如何 ; 試著.Puqi aring bnari laqi nii Bakan; teta msibus? Bakan, 妳吃這孩子 們買來的桃子 ; 看看甜不甜? texal( ) 1. 一次.Texal na bale cmebu boyak ka Takun. Takun 只一槍就打中了野豬 Paani isu texal laqi nii Lawa. Lawa, 這小孩 ( 換 ) 你來揹一次 [ Toda txal Truku txal] teykong( ) 1. 訂婚.Wada teykon di laqi su? 你的孩子訂婚了嗎? tgaaguh( ) 參照 aguh 1. 急著.Wada tgaaguh mquri neepah na ruru Biqir ka Losi. Losi 急著往他 Biqir 溪的耕地去 [ruru Biqir 是地名, 即指 Biqir 溪之地 ] tgbeling( ) 參照 beling 1. 穿出破洞.Tgbeling bnuwan na qnabin halung nii. 這把槍射出的子彈會穿透牆壁 tgberah( ) 參照 berah 1. 前方.Ga tgberah bale sapah na Umin ka sapah na Dakis. Dakis 的家就在 Umin 家的正前方 tgdiyan( ) 1. 打架.Iya mhemuc tgdiyan laqi seediq, naqah so kiya. 不要隨便和別人的小孩打架, 那樣是不好的 [ Toda tdiyan Truku tgjiyan] tgebin( ) 1. 櫸木.Saadux riyung yxeyux na tgebin. 櫸木的木心非常的硬 [ Toda tdin Truku tgbin] tgelaq( ) 1. 瀑布.Ado niqan tgelaq ka neepah daha hii, kika asi daha kesi Tgelaq ngayang na dheran quri hii di. 因族人的耕地那兒有瀑布, 所以族人們就稱那地區為瀑布之地 [ Toda tuulaq Truku tgelaq] tgeqi( ) 參照 geqi 1. 插入.Cebu quri qtinuh ga raqic su kii wa; teta tgeqi. 將你的魚叉射向那木板 ; 看它能否射得進去 [ Toda tuqi http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 69 of 285
Truku tgqi] tgesa( ) 1. 教 ( 人 ); 告訴別人.Iya tgesa seediq, ini huwa de mkela su. 不要告訴別人, 你知道就好 [ Toda tsa Truku tgsa] tghuwe( ) 參照 thuwe 1. 慢的.Kiya naq heya, so tguhuwe kari na de rmengo. 他就是那樣, 他講話的時候會慢慢地說 [ Toda knhuway Truku knhuway] tgibu( ) 1. 楊梅.Mosa nami mqlmiqu migin tgibu bbrigun miyan cbeyo. 以前我們到山野中尋找楊梅的果實賣 [ Toda rhnuk Truku tgibu] tgiya( ) 1. 旋轉 ; 轉.Ini tgiya da tyadan nii. Yani scuqi clokah surung na di. 這個捲線桿轉不動了 ; 可能這個軸秤太輕了 [ Toda twiya ] tgleing( ) 參照 leing 1. 躲藏.Ga tgleing bukuy btunux ka Dakis. Dakis 藏身在石頭後面 tgqui( ) 參照 tuuqu 1. 誤認 ( 祈使 ).Iya tgqui qmita wa, ga mlukus lukus bhege ga ka laqi na Robo. 不要看錯了, 穿白衣服的是 Robo 的小孩 tgrahuc( ) 1. 稍下方.Skadi tgrahuc na hari; ga mu bungan waso brhengin. 你往稍下方找 ; 我用芒草葉蓋著 tgsai( ) 參照 tgesa 1. 教導 ( 祈使 ).Tgsai nhari hari kari Seediq ka laqi nii. 要早點教導這孩子說賽德克語 [ Toda tsai Truku tgsai] tgsaun( ) 參照 tgesa 1. 教導 ; 告訴.Tgsaun mu kari su de paru ka laqi nii. 等這個孩子長大了, 我會告訴他你所說的話 [ Toda tsaun Truku tgsaun] tgsebu( ) 參照 tsebu 1. 撲倒 ; 自己跌倒.Ini qita elu ma, wada tgsebu takun ka laqi ga di. 那小孩沒注意看路而跌跤了 tgsipo( ) 參照 sipo 1. 對岸.Ga meniq tgsipo alang nami ka alang Suku. Suku 部落位於我們部落的對岸 [ Toda tsipaw Truku tgsipaw] tgutu( ) 1. 擠.Iya tgutu rhengun hii wa; qmeerung ooda seediq. 不要擠在門口那兒 ; 會妨礙人的出入 [ Toda teutu Truku tgutu] tgyaan( ) 參照 tgiya 1. 旋轉.Bkeyun su puting icin negul ka btunux ma tgyaan, plaxun su de theya qndaanan na btunux duri. 你把石頭綁在繩索之一端旋轉, 你放掉之後石頭也可丟到遠處 tgyane( ) 參照 tgiya 1. 旋轉 ( 祈使 ).Tgyane mu texal ka tgyaun su nii ho? 你的陀螺讓我轉 ( 玩 ) 一下, 好嗎? tgyani( ) 參照 tgiya 1. 要旋轉 ( 祈使 ).Tgyani nhari hari ware ga, uka ware tunun mu di. 那個麻線要趕快捲到捲線軸上 ; 我已經沒有苧麻線可以織布了 tgyano( ) 參照 tgiya 1. 旋轉 ( 祈使 ).Tgyano su tgyaun laqi nii wa, ga mu ini qdei smquri na. 你不要轉 ( 玩 ) 這小孩的陀螺, 我還沒削好 tgyaun( ) 參照 tgiya 1. 打陀螺 ; 陀螺.Ga theyaq tgyaun snalu na tama daha ka laqi. 小朋友們在玩他們父親製作的陀螺 thawak( ) 1. 男用遮陰布.Uka lukus strmaan ka rudan ta cbeyo, rseno de thawak irih daha pancu. 我們的祖先沒有內衣褲 ; 成年男性的遮陰布就是他們的內褲 [ Toda thawak Truku thawak] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 70 of 285
thbehuk( ) 1. 悶熱 ; 不通風.Dgehing sapah na kii; thbehuk miyan meniq truma hii. 他那間房子狹窄 ; 我們在裡頭很悶熱 thdaan( ) 參照 huda 1. 下雪.Ga thdaan huda eluw oosa karengko; uka ddaan rulu. 往花蓮的道路被雪覆蓋 ; 車輛無法通行 [ Toda thdan Truku thdaan] thdagan( ) 參照 hido 1. 太陽照射處.Sai tnlubuy saso ka laqi ga Pucaq; thdagan hido hiya. Pucaq, 把孩子的吊床吊在樹蔭下 ; 那裡會曬到太陽 [ Toda thdwan Truku thdagan] thdagi( ) 參照 hido 1. 曬 ( 祈使 ).Ini thdagi hido ka quri hiya wa; phdagi quri hini lukus namu. 那一邊是曬不到太陽的 ; 你們的衣服要往這裡曬 [ Toda thdawi Truku thdagi] thdagun( ) 參照 hido 1. 曬.Thdagun hido ka hiya, psai so saso na. 那邊曬得到太陽, 把它移 ( 放 ) 到陰涼的地方 [ Toda thdaun Truku thdagun] thdai( ) 參照 huda 1. 下雪 ( 祈使 ).Thuda de, wano so sapah truma ma behing truma ini thdai huda. 下雪的話, 只有屋子裡以及柴房內下不到雪 [ Toda thdai Truku thdai] thdaun( ) 參照 huda 1. 下雪.Rudan Takun, thuda de, ye thdaun huda kanna ulaalang uciicin ha? Takun 族老, 若下雪的話, 是 ( 世上 ) 任何地區都會下到雪嗎? [ Toda thdaun Truku thdaun] thedu( ) 1. 全濕透.Thedu miyan blbale kanna miyan, uka nami kapa han. 我們都全濕透了, 因為我們沒有雨具 ( 雨布 ) [ Toda thdu Truku thedu] thei( ) 1. 聽話 ; 順從.Thei riyung kari tama laqi ga. 那個小孩子很聽爸爸的話 Thei riyung kari rudan ka laqi na Umin, kika qrasun riyung rudan tnsapah na. Umin 的子女很聽從父母 ( 長輩 ) 的話, 所以深得家裡長輩的喜愛 [ Toda thii Truku thiyi] theri( ) 1. 惹事 ; 找碴.Theri hari ha. Iay lingis kiya hari denu wa. 惹 ( 我 ) 試試看哦! 你等一下不要哭喔 [ Toda thri Truku thri] theruy( ) 1. 遷徙.Wada theruy icin da Plmukan gnbaruy ngiro Hori hii 埔里做香菇買賣的閩南人已搬到別的地方了 [ Toda thdin Truku theruy] theya( ) 1. 遠.Ima theya mosa sapah na Awe, daka mosa sapah na Iyung? Awe 的家和 Iyung 的家, 哪一個比較遠? [ Toda thiyaq Truku dhiyaq] theyaq( ) 1. 玩 ; 玩耍 ; 走訪.Theyaq miyan tgyaun slaqi nami duri. 我們小時候也玩陀螺 [ Toda emlahan Truku theyaq] thgeluq( ) 參照 hgeluq 1. 鬆脫掉.Ma wada thgeluq riduy parih nii di? 這鋤頭柄怎麼鬆脫掉了? [ Toda thluq Truku thgluq] thhiru( ) 參照 hiru 1. 照.Thhiru harung de mkkesa keeman ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖走夜路時, 用琉球松柴照明 [ Truku thhiru] thido( ) 參照 hido 1. 曬太陽 ; 出太陽.Hae ta thido nganguc ho? Msekuy wa. 很冷, 我們到外頭曬太陽好嗎? Nii thido da, hai mhido nganguc lukus pnheyan han. 出太陽了, 先把洗過的衣服曬到外面 [ Toda thidaw Truku thidaw] thii( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 71 of 285
1. 相信.Thii hari ka kari rudan, ini qnuuqu ka kari rudan. 老人的話要聽, 老人說的不會錯的 thiiqan( ) 參照 theyaq 1. 與某人玩.Thiiqan daha hari ka seediq so mqpudi. 他們比較會跟風趣的人一起玩 [ Toda thiiqan Truku thiiqan] thiqi( ) 參照 theyaq 1. 與某人玩 ( 祈使 ).Thiqi laqi ga, kii si ini lingis denu 跟那個孩子一起玩他就不會哭了 [ Toda thiqi Truku thiqi] thiyun( ) 參照 thei 1. 要聽話 ; 完全相信.Thiyun na ba bale ka kari na rudan na. 他非常相信他長輩的話 [ Toda thiyun Truku thiyun] thmuku( ) 1. 低下頭 ; 敬禮.Thmuku moda su hiya, dao ptebuk hii tunux su. 你經過那裡時要低下頭, 你的頭不要撞著了 [ Toda thmuku Truku thmuku] thngali( ) 1. 那邊 ; 那兒.Blbili thngali hari ka btakan ga Sapu. Sapu 把竹子拉向一邊 thngelan( ) 參照 hungul 1. 削尖.Thngelan su muwa ka puting riduy kagun kii di? Ma ka mbetaq seediq di. 你怎麼把掃刀的柄端削尖呢? 那會刺到人的耶 thngeli( ) 參照 hungul 1. 使尖 ( 祈使 ).Thngeli ludux na raqic ga ma rbrubi puniq, kika mkere denu. 把箭簇的尖端削尖再用火燻, 這樣就會堅硬 thngelun( ) 參照 hungul 1. 使尖 ; 削尖.Thngelun daha puting btakan qqalang daha qnalang sama; kii si ini beyo pteetu. 他們會把用來當菜園圍籬木柱削尖 ; 這樣立樁時比較快 thrigan( ) 參照 theruy 1. 遷移.Naka ta thrigan hini sapah ta dapa ga di; ado so tdhediq hari. 我們將牛舍遷 到這裡 ; 這樣會寬敞些 thrigi( ) 參照 theruy 1. 遷移 ( 祈使 ).Thrigi tgrahuc hari behing namu si tama ta rudan; iya eniq bobo ngahu mesa. 祖父說 : 將你們的工寮遷下來一些, 不要搭在崖邊 thrigun( ) 參照 theruy 1. 遷移.Ma daha wada thrigun tgdaya ga hako mneniq hini di! 他們怎麼已將原搭在這裡的橋往上方遷建了! thrii( ) 參照 theri 1. 惹事 ; 找碴 ( 祈使 ).Iya thrii huling kii. Qmiyuc seediq wa. 不要惹那隻狗 ;( 牠 ) 會咬人喔 [ Toda thrii Truku thrii] thrulas( ) 參照 hrulas 1. 流口水.Uka naq brahan ka laqi; seung naq thrulas. 小孩們是沒辦法的 ; 他們本來就會流口水 [ Toda thalus Truku thrulas] thuda( ) 參照 huda 1. 下雪.Misan de thuda quri ddupun ta Bnuhun hii. 到了冬天, 我們位於白石山的獵區就會下雪 [ Toda thuda Truku thuda] thulang( ) 1. 領導人.Seediq ga daha spheyan ga ka thulang daha sa; qtaun ta berah kiya hari di. 據說他們扛著的那個人是他們的領導人 ; 等一下我們會正面看到他 [ 閩 ] thuwe( ) 1. 慢慢.Thuwe naq theyaq hini yamu, maha ku kraman ka yaku han. 你們在這裡慢慢聊, 我先走一步 [ Toda thuway Truku thuway] thwai( ) 參照 thuwe 1. 輕輕地 ; 慢慢地 ( 祈使 ).Thwai hari blebil namu wa. Hmuwa de setuq snuyuk na. 你們拉的時候輕一點 ; 它的繩子斷了怎麼辦 thwayan( ) 參照 thuwe 1. 慢慢地.Ga thwayan rmengo na Takun ka Dakis; ini na asi kseengi. Takun 在慢慢地 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 72 of 285
跟 Dakis 講 ; 沒有馬上罵他 thwayun( ) 參照 thuwe 1. 慢慢地 ; 輕輕地.Thwayun daha lmungu de, hmlama paru, ado bsiyaq hprayan ka hlama paru. 若是 ( 蒸 ) 煮年糕, 他們就會慢慢地添加柴火, 因年糕要煮很久 tibu( ) 1. 有屋頂的圍欄.Qnalang niqan dnamux kesun tibu nii ma, qnalang uka dnamux ka kadu. Tibu 是有屋頂的圍欄 ( 柵欄 ), 而 kadu 是沒屋頂的圍欄 tih( ) 1. 驅趕狗的叫喊聲.Tih! Rabang, tih! 走開!Rabang, 走開! [ 農獵時期, 本族對所飼養的狗, 幾乎都是狩獵用的臺灣土狗 在以狗追獵 ( 狗獵 ) 的家庭或家族而言, 獵狗扮演著極其重要的角色 ] tihung( ) 1. 掉入眼裡的細微物.Angal tikuh tihung mu doriq han Awe; hmedun doriq wa. Awe, 幫我挑出我眼裡的細微物 ;( 卡在眼中 ) 不舒服 tikuh( ) 1. 一點點 ; 一些些.Tikuh bale nii ka mnsngari na di. 就剩下這一些了 Ga kmeruc tikuh wawa so sapah hprayan hii ka heya. 他在廚房切一些肉 [ Toda tikuh Truku cikuh] tikung( ) 1. 佛像.Egu riyung tikung sapah na. 他家裡很多佛像 -tilux-( ) 1.. timu( ) 1. 鹽.Hei prihuc ngalan daha timu rudan ta cbeyo. 我們的祖先常以鹽膚木 ( 山鹽青 ) 之籽當鹽巴 [ Toda timu Truku cimu] tinun( ) 1. 編織.Ini ku tinun keeman saya di; ini ku qita keeman. 我現在晚上已不織布了 ;( 因 ) 晚上我眼睛看不清楚 [ Toda tinun Truku tinun] tiyadan( ) 1. 捲線具.Snquri daha qhuni bnarah ka tiyadan. 他們是用大丁黃 ( 樹種 ) 削成捲線器具 [ Toda Ttiyadan Truku ciyadan] tiyu( ) 1. 以食指指示.Iya tiyu seediq Iban, naqah so kiya. Iban, 不要以食指指人家, 那樣不好 [ Toda tiyu Truku tiyu] tkaangal( ) 參照 angal 1. 脫落 ; 洗除.Ini tkaangal pheyun soyu nii de meru lukus. 當醬油沾染到衣服就很難洗得掉 tkani( ) 參照 tekan 1. 搗 ; 衝擊 ( 祈使 ).Tkani puru qhuni pntteyan namu ga, ado so mkere. 你們立的那個木椿用斧頭衝擊, 這樣可以讓它堅實 tkbeling( ) 參照 beling 1. 有破洞.Hmnuwa bakic nii ha? Ma ga tkbeling? 這水桶是怎麼回事? 怎麼有破洞? [ Truku tkbling] -tkelang-( ) 1.. tkhako( ) 參照 hako 1. 攀爬梯子.Asi ka tkhako mosa lmamu hei doriq huling kiya. 要摘取那棵龍眼樹的果實必須攀梯上去 [ Toda mkhakaw Truku tkhakaw] tkrangan( ) 1. 雨傘節.Ini khrenang ngungu na ka quyu tkrangan. 雨傘節的尾巴不會發出聲響 [ Toda quyu tkrangan Truku tkrangan] tkurih( ) 1. 竹雞.Peeyah miyan naq slaqi mosa paha durang tkurih yami cbeyo. 我們以前從小 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 73 of 285
時候就去放置竹雞的陷阱 tlahi( ) 1. 柚子.Tumun ma paru kesun tlahi. 又圓又大的叫柚子 [ Toda tlahi Truku tlahi] tlami( ) 1. 試試看.Tlami isu texal Sapu; teta su kmkelun dmidil. Sapu 你來試試看 ; 看你抬得動抬不動 [ Toda tlami Truku tlami] tlaqi( ) 參照 laqi 1. 生小孩.Ini so cbeyo ka weewa ta Seediq saya da; ini tlaqi egu di; ani naq kingal daha de baka daha di. 我們現在的賽德克女性跟以前不一樣了 ; 不多生小孩 ; 生一兩個她們 ( 認為 ) 就可以了 tleetu( ) 1. 溫的 ( 水 ); 稍涼.Qsiya mtilux kiya wa; ga ka qsiya tleetu. 那是熱水 ; 溫水在那兒 [ Toda tletu Truku tltu] tleing( ) 參照 leing 1. 躲藏.Tleing truma hari ga kmuro hini di. 再往裡面躲一下正往這裡看了 tlenga( ) 1. 陷獵.Wada mosa paha tlenga ka Pering. Pering 去放陷阱 [ Toda tlngan Truku tlngan] tlengi( ) 參照 telung 1. 觸摸 ( 祈使 ).Iya tlengi kiya! Niqan dengki. 不要摸那個 ( 東西 )! 會觸電 [ Truku tlngi] tlengun( ) 參照 telung 1. 工作 ; 摸.Kiya hari han, Egu tlengun mu nana. 待會吧! 我還有很多工作要做 tlibu( ) 1. 圍著某物.Iya tlibu hini; qmeerung namu ddaun seediq. 不要圍在這裡 ; 你們會擋到人的去路 [ Toda tlibu Truku tlibu] Tllayan Sipo( ) 1. 部落名.Mneyah alang Tllayan Sipo ka tama mu. 我爸爸來自 Ttlayan Sipo 部落 tllingis( ) 參照 lingis 1. 哭泣.Asi maku tllingis smneeru ndaan daha mqraqin cbeyo ka bubu mu rudan. 我們祖母是一面掉著眼淚一面述說著她們痛苦的經歷 [ Toda tllingis Truku tllingis] tlngaan( ) 參照 tlenga 1. 獵物.Kiya naq kuxun daha de, kiya naq tlngaan daha. 看他們喜歡什麼, 就在什麼地方狩獵 [ Toda tlngaan Truku tlngaan] tlngai( ) 參照 tlenga 1. 獵捕 ( 祈使 ).Rudan tmgesa laqi, tlngai naq puqun namu mesa. 老人教導孩子狩獵以尋找自己的食物 [ Toda llingai Truku tlngai] tlngaun( ) 參照 tlenga 1. 捕獵.Mhedu kanna qqpahun de, kii tlngaun daha. 結束農忙期後, 他們就開始狩獵 [ Toda pradin Truku tlngaun] tloong( ) 1. 坐下.Tloong tikuh han; maha namu naq mteeyux inu? 你們先坐一下嘛 ; 你們是急著去哪裡呢? Tloong hini wa! Suupu ta theyaq! 坐這邊! 我們一起玩! Tloong ku gakac ka matis ku. 我坐下來寫字 [ Toda tluung Truku tluung] tloongan( ) 參照 tloong 1. 可坐之處.Btunux nii tloongan na baki mu rudan kaali. 這塊石頭是我祖父常坐的地方 [ Toda tlngan Truku tleengan] tlqeluq( ) 1. 鬆動的.Ga tlqeluq eruc kii wa! Tai hari. 那根柱子鬆鬆的喔! 要小心一點 [ Toda tlqluq Truku tlgluq] tltei( ) 參照 tleetu 1. 使冷卻.Tltei han; mtilux nana. 先讓它冷卻 ; 還滿熱的 [ Toda tlti Truku tltui] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 74 of 285
tlusi( ) 參照 tulus 1. 拖某物 ( 祈使 ).Tlusi dapa kana qhuni ga! 全部的木頭用牛來拖! tlusun( ) 參照 tulus 1. 牽 ; 拖 ; 拉 ; 載運.Tlusun daha dapa kanna qyqeya chedin cbeyo. 從前都是用牛來載運很重的東西 [ Toda dlusan Truku slusu] tluungan( ) 參照 tloong 1. 坐的地方.Tluungan nima ka nii? 這是誰要坐的? [ Toda tlngan ] tmabu( ) 參照 tabu 1. 餵食 ; 豢養.Wada tmabu rodux ka Cibi. Cibi 去養雞 [ Toda tmabu Truku tmabu] tmabul( ) 參照 tabul 1. 犁田.Asi ka niqan dapa tmabul ta yqeyaq cbeyo. 以前我們一定要有牛隻才可以犁田 [ Toda tmabul Truku tmabul] tmaku( ) 1. 菸草.Mhuma naq tmaku rudan cbeyo. 過去的老人自己種菸葉 [1. Toda tbaku Truku tmaku 2.tmaku 這個字的意思, 在部落中包含 " 整棵菸草 " " 整袋菸絲 " " 現代的盒菸 " 等等 ] tmalang( ) 1. 跑.Mbeyax riyung tmalang ka Sapu ga. Sapu 很會跑步 tmapaq( ) 參照 tapaq 1. 拍.Mhedu rmengo ka qbsuran de tmapaq baga kanna ka seediq. 長官講完話後, 大家都拍手 [ Toda tmapaq Truku tmapaq] tmaquy( ) 1. 跳蚤.Tai hari mosa namu mangal wawa rodux tblengan na hiya; egu riyung tmaquy wa. 你們要到雞窩裡帶回雛雞時要注意 ; 很多跳蚤喔 tmara( ) 1. 等待.Maha ku tmara bubu mu pusu hako hiya; sntiyan ku na mesa ptaapa ku basu gisu nii. 我要到橋頭等我媽媽 ; 她有交代說她要搭這班公車回來的 tmaruy( ) 參照 taruy 1. 觸碰 ; 觸摸.Hwaun su moda tmaruy phdagan seediq? 你幹嘛去觸摸人家曬的衣物? tmatak( ) 參照 tatak 1. 砍草.Wada tmatak neepah na Puhuk Nawi ka tama mu. 我爸爸到 Puhuk Nawi 的耕作地砍草 [ Toda tmatak Truku tmatak] tmbalung( ) 1. 生蛋.Ga mosa tmbalung inu bubu ta rodux nii ha? 我們這隻母雞究竟到哪裡生蛋去了? [ Toda tmbalung Truku tmbalung] tmbarux( ) 參照 barux 1. 入贅.Mnosa tmbarux alang Tongan sriso ka tama mu mesa kari daha. 聽他們 ( 人家 ) 說, 我爸爸年輕時曾入贅到眉溪部落 tmbenu( ) 1. 以土石 砂礫填補窪地.Ga tnbenu ebun ceka na dheran ka deyako. Yako 他們正在填平他們客廳的凹陷地 Egu beling ka eluw osa alang daha, kika ga daha saun tmbenu. 他們回部落的道路很多坑洞, 所以他們去把它填平 [ Toda tmbunu Truku tmbenu] tmberu( ) 參照 beru 1. 生小豬.Ga tmberu bubu babuy na Umin di, mpitu wawa na. Umin 的母豬已生下小豬, 牠生了七隻小豬 tmeetu( ) 參照 teetu 1. 剁.Ga tmeetu maanu dheya ga wa? Ye ga smeeli babuy? 他們在剁什麼呢?( 他們 ) 是在殺豬嗎? [ Toda tmtu Truku tmtu] tmelung( ) 參照 telung 1. 觸摸.Iya mhmeti tmelung ka huling mnhuqil. 不要隨便觸摸死掉的狗 tmgesa( ) 參照 tgesa 1. 教導.Bleyaq tmgesa kari Seediq laqi ta. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 75 of 285
( 你 ) 要認真教導我們的孩子學習族語 Kntaani ba tmgesa kari Seediq ka laqi su. 你一定要常常教導你的孩子說賽德克語 [ Toda tmsa Truku tmgsa] tmgiya( ) 參照 tgiya 1. 旋轉.Asi ka thuwe smluhe tmgiya bgiya duri, uka kesun asi kela. 旋轉捲線具 ( 的方法 ) 也要慢慢地學習, 沒有馬上就會 ( 使用 ) 的 [ Truku tmgiya] tmhawak( ) 參照 thawak 1. 繫遮陰布.Tmhawak ka rseno ma; knribun ka mqedin rudan ta cbeyo. 我們祖先的男性繫遮陰布 ; 女性則穿裙子 [ Toda tmhawak Truku tmhawak] tmhengul( ) 參照 hungul 1. 削尖.Hwaun su tmhengul btakan kii Walis? Walis, 你把竹子削尖要幹嘛? tmheri( ) 參照 theri 1. 惹事 ; 找碴.Heya naq plaale tmheri ma, beebu bale ka Iyung ga di. 是他自己先惹人家,Iyung 就真的揍他了 [ Toda tmhri Truku tmhri] tmhuhuc( ) 1.( 母牛 ) 流產.Wada tmhuhuc texal ckawas han bubu mu dapa nii, teta hmuwa ka knii di. 我這頭母牛去年曾流產過 ; 看看這次會怎樣 [ Toda tmhuhuc Truku tmhuhuc] tminun( ) 參照 tinun 1. 編織.Mkela tminun ina su Robo? Robo, 妳的媳婦會織布嗎? [ Toda tminun Truku tminun] tmiyu( ) 參照 tiyu 1. 以食指指.Ga ku tmiyu qhuni paru ga, ga tgrahuc na ka bubu qwarux ga peni. 我在指那棵大樹, 大樹的下方有棵黃藤那裏 [ Toda tmiyu Truku tmiyu] tmkaxa( ) 1. 整天.Tmkaxa nami naq tmara dheya ka mhaduc qperas qqapah nami eluw qsiya ma; uka meyah dheya kii. 我們整天等著他們送來要黏敷 ( 修築 ) 水圳的水泥 ; 但他們 沒來 tmlaqi( ) 參照 laqi 1. 生產.So hari mesa ga tmlaqi kingal laqi rseno dungan ka Iwan Nokan; mnbahang su Pawan? 聽說 Iwan Nokan 又生了一個男孩 ;Pawan 你聽說了嗎? [ Toda tmlaqi Truku tmlaqi] tmlenga( ) 參照 tlenga 1. 陷阱獵.Camac ka haun daha tmlenga. 野獸是他們獵捕的對象 Egu klegan camac haan daha tmlenga dgiyaq hiya. 在獵場可陷獵的野獸種類有很多 [ Toda muun wasin Truku tmlenga] tmlibu( ) 1. 邀集.Ga tmlibu riso alang ka Takun. Takun 在召集部落的年輕人 [ Toda tmlibu Truku tmlibu] tmlubuy( ) 參照 lubuy 1. 架設嬰兒吊床.Hai tmlubuy saso ga ka laqi. 將嬰兒吊床架設在那陰涼處 [ Toda tmlubuy Truku tmlubuy] tmmaya( ) 1. 山椒鳥.Qbheni so kenu kesun namu tmmaya? 你們所說的山椒鳥是哪一種鳥? tmmering( ) 參照 mering 1. 流汗.Mtilux riyung karac nii; ani tloong we tmmering nana. 天氣太熱, 即使是坐著還是會流汗 [ Truku tmring] tmnalang( ) 參照 tmalang 1. 跑步.Tmnalang su meyah hini Pihu? keyan ba si hengak su. Pihu, 你來到這裡是用跑的嗎? 你怎麼一直喘著氣 [ Toda tmnalang Truku tmnalang] tmnelung( ) 參照 telung 1. 觸摸.Ima tmnelung nii dungan? Kesun maku ga ini kdengu nana. 這又是誰摸的? 我不是跟你們說過還沒乾 [ Toda tmnlung Truku tmnlung] tmngayan( ) 參照 ngayan 1. 命名.Saya ge mprengo ku tikuh gaya ta tmngayan so lqlaqi ta han; ani mu naq ini http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 76 of 285
qlengi so smneeru ge, ini huwa de klaun namu ka duma. 今年我要講一點我們 ( 賽德克族 ) 為孩子命名的規範 (gaya); 雖然我無法完成的陳述, 你們能知道一些就可以了 [ Truku tmngayan] tmninun( ) 參照 tinun 1. 織布 ; 編.Tmninun kingal rawa qcurux paru ka Umin; tninun na btakan. Umin 編製了一只大的魚簍 ; 他用竹子編的 tmquli( ) 參照 quli 1. 領養 ( 子女 ).Uxe mesa ga tmquli kingal laqi mqedin Mukan detemu di? 聽說 Temu( 夫婦 ) 他們已領養一個漢人的女兒, 不知有沒有這回事? [ Toda tmquli Truku tmquli] tmraki( ) 參照 traki 1. 誘騙.Ga daha haan tmraki pais meyah daling hari. 他們在誘使敵人更靠近一點 tmraqil( ) 參照 traqil 1. 討厭 ; 厭惡.Tmraqil riyung seediq ka tnsapah gaga. 那家人很容易討厭別人 [ Truku tmraqil] tmremux( ) 參照 remux 1. 伸手 ; 徒手 ( 抓魚 ).Egu naq qcurux yayung ta cbeyo han, kika kmkelun daha tmremux qcurux. 因以前我們的溪流很多魚, 所以他們可以徒手抓魚 tmretun( ) 參照 tretun 1. 慫恿.Quluh ga mnosa tmretun dheya gaga sa, kika mkseyang ba paru di. 聽說是 Quluh 去慫恿他們的, 所以他們吵得很厲害 [ Toda tmretun Truku tmretun] tmsiyax( ) 參照 tnsiiya 1. 辱罵 ; 鄙視.Naqah riyung seediq ga, tmsiyax riyung seediq. 那個人很不好, 常常辱罵別人 tmsiyus( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯菜 ).Mkela su tmsiyus sama Padiq? Padiq, 妳會炒菜嗎? [ Toda pciyus Truku tmsiyus] tmubu( ) 參照 tubu 1. 吹奏口簧琴.Mkela riyung tmubu tubu ka pai Bakan; ani tubu rima wawa klaun na tmubu. Bakan 這位女長者很會吹奏口簧琴 ; 五弦的口簧琴她也能吹奏 tmukuy( ) 參照 tukuy 1. 播種.Ga miyan mhuma srqemu saya ka yami. 我們現在正在種玉米 [ Truku tmukuy] tmulus( ) 參照 tulus 1. 載運 ; 拖 ; 拉.Tmulus paye ryaka dapa ga. 那隻牛載運著一牛車的米 [ Toda dmulus Truku smulus] tmurak( ) 1. 南瓜.Egu klegan ka tmurak nii duri, uka riyung paye ka cbeyo, ngalan daha ido mekan duma naq. 南瓜也有很多種類, 以前沒什麼稻米, 他們有時候會拿來當飯吃 [ Toda bawan Truku bawan] tmuruq( ) 參照 turuq 1. 吐痰.Maanu su kii Uruh! Ma su mmhemuc tmuruq seediq. Uruh, 你怎麼那樣! 怎麼隨便往人家身上吐痰 [ Toda tmuyuq Truku tmuyuq] tmuting( ) 參照 tuting 1. 鎚打 ; 鍛造.Niqan seediq mkela tmuting parih, qburung ma slmadac Seediq Truku hiya cbeyo sa. 以前在賽德克族德路固群那裡, 有會鍛製鋤頭和鐮刀以及獵刀的族人 tmutuy( ) 參照 tutuy 1. 起床.Qedin na tmutuy klaali Tanah; ini kela mtutuy diida kingal seediq kii. 每天都是 Tanah 他太太叫他起床 ; 那個人是不會早起的 [ Toda tmutuy Truku tmutuy] tnaalang( ) 參照 alang 1. 屬部落.Tnaalang tita, uka ta daha hhwaun. 我們是在這裡土生土長的, 他們奈何不了我們的 tnaali( ) 參照 ali 1. 拖時間.Maanu daun su tnaali hii dungan. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 77 of 285
Pdehuk ta so knuwan di! 你怎麼還在那裡拖拖拉拉 那我們什時候才會到啊! tnabus( ) 1. 米糠.Spuun daha tnabus tmekan ka qraqin miric cbeyo, kiya mhenuk de slmeun lubuy. 他們以前將羊皮和著米糠搗打, 這樣在製作皮袋時才會軟 ( 易於製作 ) [ 農獵時期, 本族主要是以山羌 山羊以及鹿皮等來製作皮件 ; 因獸皮曬乾後會變得很硬, 所以常和著米糠 花生殼搗軟, 以便於縫製成型 ] tnapa( ) 參照 apa 1. 搭乘 ; 被載 ; 乘坐.Tnapa ku rulu na meyah hini. 我搭乘他的車子過來這裡 tnasil( ) 參照 tasil 1. 石片屋頂.Dnamux tnasil sapah cbeyo we, cneexan daha tasil qalux. 以前房屋的石片屋頂是他們鑿自黑色的岩石所蓋成 tnbalung( ) 參照 balung 1. 已生蛋.Tnbalung sknuwan bubu ta rodux nii? Rima balung na ga tblengan na hii di. 我們家的這隻母雞什麼時候生的蛋? 牠的窩已有五個蛋了 tnbekan( ) 參照 -tebuk- 1. 被某物所敲擊.Tnbekan qhuni tunux na, kii wada desun byoing. 他的頭被木頭敲到所以被送去醫院了 tnbesan( ) 參照 tebas 1. 已篩過的.Tnbesan namu paye nii di? Ma ka ida naq hiya niqan sudu. Ye uxe ga naqah tbesan namu? 這稻穀你們篩離過了嗎? 怎麼還有雜草 你們的篩穀器是不是壞了? tnbreyan( ) 1. 胎盤.Tnbreyan dapa si bnhangan mu yaku, ini ku qbahang ka tnbreyan seediq. 我所聽過的是牛的胎盤, 人的胎盤我沒聽說過 [ Toda tnburan Truku tuburan] tnbugan( ) 參照 tabu 1. 已餵食.Ga mtengi di; tnbugan mu saya ba. 牠們吃飽了 ; 我才剛餵過 [ Toda tnbuwan Truku tnbugan] tnbulan( ) 參照 tabul 1. 犁田.Tnbulan na Duya mu yqeyaq miyan nii; mtuwa laqi mu kii. 我們的這些水田是我的 Duya 犁的 ; 我那孩子滿聽話的 [ Toda tnbulan Truku tnbulan] tnbunga( ) 參照 bunga 1. 甘藷的所有人.Ima tnbunga kngheti riyung nii ha? 這廣闊的甘藷園是誰的? [ Truku tnbunga] tnbyaxan( ) 參照 beyax 1. 曾用力.Ye daha tnbyaxan megun na; ye kiya wada msetuq. 可能他們綁的太緊了 ; 所以斷掉了 [ Truku tnbyaxan] tncakus( ) 參照 cakus 1. 樟樹所有人.Pnhmaan Mukan cakus kii, ga meniq Taycyu sa Mukan tncakus kiya. 那一片樟樹是漢人種植的 ; 聽說那樟樹的所有人住在台中 tndadan( ) 參照 dadan 1. 有親戚關係.Uka miyan dadan yami ka Iban Nomin; kika uxe nami tndadan. 我和 Iban Nomin 不是親戚 ; 所以我們沒有親戚關係 tndangi( ) 參照 dangi 1. 與之為友.Ima tndangi Mukan ga gnbaruy siyang Hori hii di Temu? Temu, 在埔里賣豬肉的那漢人是誰的朋友? tndapa( ) 參照 dapa 1. 牛隻的擁有者.Ima tndapa nii wa? Kedu kntbeno. 這是誰的牛? 怎麼 ( 被他 ) 飼養得那麼肥碩 tndemu( ) 1. 傳統服裝.Kesun tndemu nii we, niqan naq niqan patis tanah ma, niqan naq uka patis tanah duri. 傳統服裝有的有織上紅色邊, 也有沒織上紅寬邊的 [ Toda pndmu Truku tndemu] tndheran( ) 參照 dheran 1. 土地所有人.Dakis Nape tndheran nii bale ba sa. 這塊地原本是 Dakis Nape http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 78 of 285
的地 tnebuk( ) 參照 -tebuk- 1. 被撞擊.Tnebuk na qhuni teerang na, kii muuwic hari qtaan hei na. 他被樹撞擊到胸部, 所以身體看起來很虛弱 [ Truku tnebuk] tneeluw( ) 參照 eluw 1. 道路擁有者.Detama na Umin Nebuq tneeluw nii sa. 這條路是由 Umin Nebuq 的爸爸他們所擁有 / 所開闢的 tnekan( ) 參照 tekan 1. 搗.Ima tnekan hlama nii bubu? Ma mhenuk puqun. 媽, 這番薯是誰搗的? 吃起來滿軟的 tnelung( ) 參照 telung 1. 某人做了 ; 某人已觸摸.Ima tnelung tinun mu nii, ma ga bbaro di. 這是誰做的, 我織的布怎麼變長了! tngaya( ) 參照 gaya 1. 律法的擁有者.Uxe ta bnarah saya ka Gaya ta ita Seediq nii; tngaya naq kndalax rudan ta cbeyo. 我們賽德克族的律法不是今天才創立的 ; 它是傳自我們古老的祖先 [ Toda tnwaya Truku tngaya] -tngeri-( ) 1.. tngesa( ) 參照 tgesa 1. 教導某人.Ga su tngesa laqi tminun? 你在教小孩子織布嗎? [ Toda tnsa Truku tnegsa] tngglayan( ) 參照 tgdiyan 1. 打架 ; 鬥毆.Kedu bale tngglayan na dheya kiya? Snmaanu ha? 他們怎麼打架打得那麼厲害?( 他們 ) 是為了什麼而打架呢? Ani ba knkanna tngglayan daha dheya kiya, asi lux mngaangal lukah. 他們兩個打架打的很厲害, 雙方都受了傷 tngugun( ) 1. 髮髻.Slmeun daha tngugun snuunux daha ka mqedin alang. 部落的婦女把頭髮梳成髮髻 tnguro( ) 1. 鹿茸.Ini pgqhuni urung rqenux hayan we; tnguro kesun daha. Mqhuni de urung kesun daha ka kiya. 鹿角尚未鈣化之前他們稱做鹿茸 ; 鈣化之後他們就叫做鹿角 tnguruk( ) 1. 生小狗.Ga tnguruk bubu su huling bhege di, Watan? Watan, 你那隻黑母狗已生小狗了嗎? [ Toda tnguruk Truku tnegeuruk] tngyaan( ) 參照 tgiya 1. 捲好的.Nii ka tngyaan na Iwan, seku han denu. 這是 Iwan 捲好的 ( 麻線 ), 先把它收好 [ Truku tnegyaan] tnheruy( ) 參照 theruy 1. 曾遷移.Mnsepac theruy ka seediq alang Tongan mesa kari na rudan ta; ma tnheruy hndure hari ka alang ga daha niqun saya hii. 我們的族老們說,Tongan 部落曾遷徙四次 ; 而他們現在所居住的部落是近代所遷入的 tnhiyan( ) 參照 thei 1. 已完全相信.Wada na tnhiyan riyung kari na tama na cbeyo. 他過去非常相信他父親的教導 [ Toda tnhiyan Truku tnhiyan] tnhngelan( ) 參照 hungul 1. 已削尖.Nii puyan tnhngelan na Sapu; mhungu riyung wa. 這是 Sapu 削尖的長矛 ; 很鋒利喔 tnhrigan( ) 參照 theruy 1. 遷徙.Tnhrigan ta na Tanah Tunux meyah ta meniq alang Gluban hini ka ita. 我們移居到清流部落是被日本人所 ( 迫 ) 遷的 tnhuda( ) 參照 huda 1. 下過雪.So hari mesa tnhuda ciga ka dgiyaq Truku; hmuwa ka quri yamu Paran hii? 聽說昨天 Truku 的山嶺下過雪 ; 你們 Paran 的山區怎麼樣? [ Toda tnhuda Truku tnhuda] tnhwayan( ) 參照 thuwe 1. 慢慢地.Tnhwayan mu naq smquri yaku http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 79 of 285
da; ini ku gdema si Umin. 是我自己慢慢地削成的 ;( 因 )Umin 說他沒有空 tninun( ) 參照 tinun 1. 織好的.Kanna lukus ma pala shilo Seediq, tninun baga mqedin kanna. 賽德克族人所穿的和所蓋的布疋, 全都是婦女們親手織成的 [ Toda tninun Truku tninun] tnkanan( ) 參照 tekan 1. 搗擊處 ; 搗過.Niqan mnsngali hlama tnkanan namu ciga nana? Mkmekan ku si Uruh nii. 你們昨天搗過的糯米飯還有剩嗎?Uruh 說他想吃 tnkari( ) 參照 kari1 1. 話題 故事的始作俑者.Ima naq tnkari kii ha? Kedu qnnaqah. 那是誰傳出來的話題? 怎麼那麼缺德 ( 壞 ) [ Toda tnkari Truku tnkari] tnkeguy( ) 參照 keguy 1. 苧麻所有人.Ima tnkegu kngheti nii ha? 這片廣大的苧麻園是誰的? [ Toda tnkeri Truku tnkrig] tnkuran( ) 參照 takur 1. 跌跤.Nii ariq luqah tnkuran mu harac uyung sapah su di, Temu. Temu, 這傷疤就是我在你屋後石牆所受的傷 tnlangan( ) 參照 alang 1. 部落遺址.Niqan so pnhradan ma, so teebun ka dheran qtaun ta lmiqu de, ye ani ba tnlangan seediq cbeyo ka kiya. 我們如果在山林裡看到砌成的石塊, 而且有凹陷的地面, 那可能是前人的部落遺址 tnlaqi( ) 1. 小孩的擁有者.Ima tnlaqi so Plmukan qtaan hnyegan na gaga Walis, ma mu so uxe qntaan. Walis, 那位長得像漢人的小孩是誰家的孩子 ; 我怎麼好像沒見過 [ Toda tnlaqi Truku tnlaqi] tnloongan( ) 1. 婚姻及家庭生活.Egu nadis daha mosa sapah seediq, maha malu tnloongan sapah seno daha duri. 帶的嫁妝東西到男人家, 婚姻家庭生活會比較好一點 [ Toda tnlngan Truku tnluungan] tnlusan( ) 參照 tulus 1. 已被拖.Tnlusan na bubu mu huling ga dehuk hini. 那隻狗是我媽媽拖過來這裏的 [ Toda dnlusan Truku snlusan] tnnais( ) 1. 一下子.Hae ku tnnais mangal lukus sapah han; tara ku hini. 我先到家裡拿一下衣服 ;( 你 ) 在這裡等我 tnngayan( ) 參照 ngayan 1. 命名.Bubu nanaq na tnngayan mesa Buha heya; uxe yami. 是她自己的媽媽叫她 Buha 的 ; 不是我們 Ima tnngayan laqi su nii Pawan? Pawan, 你這孩子 ( 的名字 ) 是誰命名的? [Buha 是本族人對小時候長得胖嘟嘟的女孩所取的綽號 ] tnngyan( ) 參照 ngayan 1. 命名.Tama mu tnngayan mesa Umin ka yaku. 我叫 Umin 是, 我父親給我命名的 [ Toda tmhangan Truku tmhangan] tnpaan( ) 參照 apa 1. 被載.Tnpaan ku na rulu na mosa maruy sama. 我被他用車載去買菜 tnpusu( ) 參照 pusu 1. 最初的.DeBaso ga ka tnpusu ba meyah meniq alang Taso hayan sa. 據說,Taso 部落是由 Baso 他們最先來居住 ( 創立 ) 的 tnqerun( ) 1. 炸.Ima tnqerun hlama paru nii? 這是誰炸的年糕? [1. Toda pnsqrun Truku teyanpura 2. 本族稱年糕為 "hlama paru", 另稱 "taywangmoci" ] tnqiyan( ) 參照 taqi 1. 睡過之處.Qlapo nii tnqiyan mu slaqi si bubu mu. 我媽媽說, 這是我小時候睡過床 tnqliyan( ) 參照 tquli 1. 收養的子女.Laqi Mukan ka Kumu ga, tnqliyan na Temi Tado. Kumu 是漢人的子 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 80 of 285
女 ; 是被 Temi Tado 收養的 tnrima( ) 參照 trima 1. 洗澡.Tnrima su hei di Lulung? Nhari hari wa! Maha ta di. Lulung, 你洗過澡了嗎? 快一點喔! 我們就要出發了 [ Toda tnrima Truku tnrima] tnrmaan( ) 參照 trima 1. 洗澡.Tnrmaan su hei laqi nii di Tapas? Tapas, 妳已幫孩子洗澡了嗎? [ Toda tnrmaan Truku tnrmaan] tnruqan( ) 參照 turuq 1. 某人吐痰.Tnruqan na seediq ga nganguc ga! 是在外面的那些人吐的痰! [ Toda tnyuqan Truku tnruqan] tnsapah( ) 參照 sapah 1. 家人.Asi naq tnsapah ka rmengo de ini ptpuqu seediq. 只有自己家人說話才不會被別人誤解 [ Truku tnsapah] tnsaya( ) 參照 saya 1. 此刻.Kari ta tnsaya nii we mprengo ta ddaun ta smmesung kawas. 我們此刻要討論的是本族明年過年的事務 [ Toda saya Truku tnsaya] tnsiiya( ) 1. 侮辱.Iya mkmhemuc tnsiiya seediq; so kenu su naq knmalu ka isu. 不要隨便侮辱別人 ; 你 ( 看看 ) 自己又有多好 [ Toda tnseyyax Truku tssiyax] tnsiiyax( ) 1. 侮辱.Naqah ka mkmhemuc tnsiiyax seediq. 隨便侮辱別人是不好的 [ Toda tnsiiyax Truku tnsiiyax] tnsiyus( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯 菜 ).Ima tnsiyus sama nii? 這菜是誰炒的? tnssagan( ) 參照 saso 1. 以某物遮陽.Tnssagan mu tikuh pala qneya na Lumu da, laqi nii. Uka tssagan hiya wa. 我帶這孩子到 Lumu 的布棚去遮陽 那裡沒有遮陽的地方 tnssino( ) 1. 嗜酒.Tnssino riyung seediq kiya wa. Uxe naq pkmalu ndaan na. 那個人太愛喝酒了 他不會有什麼好的作為的 [ Toda tnssinaw Truku tnssinaw] tnsyusan( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯菜 ).Ido tnsyusan na bubu mu rudan ka nii. 這是我祖母炒的飯 [ Toda pncyusan Truku tnsyusan] tntengi( ) 參照 ktengi 1. 飽食 ( 祈使 ).Tntengi ta naq mekan ita Takun, uqu naq ini ekan ka dheya. 他們不吃沒關係, 我們來吃個飽 tnteyan( ) 參照 teetu 1. 剁.Tnteyan namu ka nii di? Niqnan tteyun ta dungan? 這些已剁好了嗎? 我們還有要剁的嗎? [ Toda tntuwan Truku tntuwan] tntuwan( ) 參照 tutuy 1. 叫... 起來 ; 叫... 起床.Tntuwan ku na bubu mu soni mrebu. 今天早上是我媽媽叫我起床的 tnugimax( ) 1. 混雜於.Roosun mu ka qpuluh bagah tnugimax qbulic. 我將混雜在木灰中的木炭撈起來 [ Toda trimax Truku tnegimax] tnugiyo( ) 1. 都.Niqan kingal alang tnugiyo ba mqedin cbeyo sa; alang Puuma kesun daha. 據說, 從前有一個全部都是女人的部落 ; 這個部落被叫作 Puuma Tnugiyo mqedin laqi na Dakis wa; uka laqi rseno. Dakis 的孩子都是女的 ;( 他 ) 沒有男孩 [ Toda mtwau Truku tnegaaw] tnugo( ) 1. 都.Tnugo mqedin kanna ka laqi mu. 我的孩子都是女兒 [ Toda tnggo ] tnugsaan( ) 參照 tgesa 1. 被某人教導.Tnugsaan na bubu na tminun miri heya. 她織浮織的花紋是她媽媽教的 tnunan( ) 參照 tinun 1. 織物件數.Ga hii tnunan na bubu mu. 我那裡有我媽媽所織的布 2. 串.Kingal http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 81 of 285
tnunan blebun ga mu witun. 我正在催熟一串香蕉 [ Toda tnunan Truku tnunan] tnutuy( ) 1. 起床.Bubu mu tnutuy yaku soni mgrebu da; naka ku ini ptkela na. 早上是我媽媽叫醒了我 ; 不然我可能還醒不過來 [ Toda tnutuy Truku tnutuy] to( ) 1. 都 ; 大多數.To uxe mnita kanna seediq ga. 那些人都未曾真正見過 [ Toda tow ] tokan( ) 1. 男用背負網袋.Kbrexo ta tikuh tokan su han Takun; wada setuq wahu na tokan mu. Takun, 你的背負網袋借我們一下 ; 我背負網袋的肩帶斷了 [ 本族有兩種男用背負網袋, 一種是以麻線編成的, 稱做 tokan bale 或 rokan doriq, 屬網袋型 ; 另一種是以黃藤編製成的, 稱做 tokan rawa( 籮筐型 ) 但一般提到 tokan 時, 都指麻線編成的網袋型 tokan ] tokei( ) 1. 鐘錶.Bnege seediq tokei su nii? 這支錶是別人送你的嗎? [ Toda tokei Truku tokeyi] tokeso( ) 1. 百香果.Kari Tanah Tunux mesa tokeso, qbuwe mesa kari ta ita. "Tokeso"( 百香果 ) 是日語, 我們的語言是 "qbuwe"( 百香果 ) toma( ) 1. 某物之下 ; 某物旁邊.Ga slmeun eluw qsiya ka toma sapah na Iwan. 伊婉家的旁邊正在做水溝 [ Toda ruma Truku tuma] toma bahak( ) 1. 心臟.Kndalax toma bahak gmarang hei ta ka dara mesa ising. 醫生說, 人的血液是由心臟所發送的 tomato( ) 1. 蕃茄.Kedu kntanah tomato nii! 這個蕃茄好紅喔! [ Toda tomato Truku tamato] tome( ) 1. 髮夾.Ita tome ga wa! Ma so paru hari ka kiya. 那個髮夾給我吧! 那個好像大一點 Tongan( ) 1. 眉溪.Mneyax ku alang Tongan ka yaku. 我來自眉溪部落 tonisi( ) 1. 田螺.Ye ado qnuyux, kii egu qtaun mlkala eluw tonisi nii. 可能是剛下雨, 所以可以看到田螺都爬到路邊來了 tonun( ) 1. 白鷺鷥.Ga mkkesa yqeyaq ka tonun ga. 白鷺鷥在田裡走動 [ Toda waru townun Truku tonun] torah( ) 1. 擋胸巾.Ma na wada sbege seediq ka torah na Umin ga di? Umin 怎麼把他的擋胸巾送給別人了呢? toraku( ) 1. 大卡車.Yahun hmaqul toraku knuwan ka bnaquy nii di? 大卡車何時要來搬運這些砂石? Wada hqulun toraku kanna bnaquy yayung di. 河邊的沙子都被卡車給運走了 [ Toda toraku Truku toraku] toruq( ) 1. 水管.Uka qsiya sapah nami, kika wada mita toruq qsiya ka detama mu. 我們家沒水, 所以我爸爸他們去巡視水管 [ 過去, 本族人都以竹製的水管引水 ] toting( ) 1. 磅秤.Mkela su qmita toting Plmukan ga Siyac? Siyac, 你看得懂那漢人的磅秤嗎? tpaan( ) 參照 apa http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 82 of 285
1. 騎 ; 乘.Wada hani saya bale ka rulu; maanu tpaan ta di? 車剛走, 我們要搭什麼車呢? tpai( ) 參照 apa 1. 騎 ; 乘 ( 祈使 ).Tpai rulu puniq kesa laqi ga, kii si ini beyo. 叫那個孩子搭火車會比較快 tpaun( ) 參照 apa 1. 騎 ; 乘.Maanu tpaun namu mosa gako klaali. 你們都搭乘什麼 ( 交通工具 ) 去學校? tpelaq( ) 1. 薯榔.Ngalan daha rako mgtanah ka tpelaq nii cbeyo, tmaqun daha ma rbegun daha beyuq na ka ware. 她們以前是以薯榔作為紅色的染料, 他們把薯榔打碎, 再將素麻線泡在薯榔的汁液 tperaq( ) 1. 薯榔.Tperaq nii ka ngalun daha rako tanah ware ttinun. 她們用薯榔做為織布麻線的紅色顏料 [ 本族傳統織布麻線的顏色主要有三種, 即白色 黑色及紅色 其中, 紅色的顏料是以薯榔染成的 ] tpetak( ) 1. 掙扎.Ye wada ani knkanna tnsbeyan na, niqan ta kkesan iya tpetak ka heya? 我們怎能叫他不要掙扎呢? 他摔得那麼嚴重 tpunu( ) 1. 枕頭.Niqan naq seediq smkuxun tnpunu tpunu paru ma, niqan naq smkuxun tnpunu biciq na. 有的人喜歡枕大的枕頭, 有的喜歡枕小的 tpurah( ) 1. 大聲斥喝.Iya tpurah laqi bsukan su Bakun; psklui su laqi di. Bakun, 你酒醉時不要對小孩子大聲斥喝 ; 你會嚇到小孩子的 tqari( ) 1. 說不得體的話.Ini tqari rudan ka laqi. Uka gaya ka so kiya. 做晚輩的不可對長輩說不得體的話, 那樣的行為是違背祖 訓的 [ Toda tkari Truku tqari] tqbequq( ) 1. 眼鏡蛇.Mkela milo ka quyu tqbequq mesa kari daha. 聽人家 ( 他們 ) 說, 眼鏡蛇會跳躍 [ Toda tqbqaw Truku tqbqu] tqeerung( ) 參照 qeerung 1. 擋住 ; 躲藏.Tqeerung bukuy qhuni so hiya ka heya, ma kduku kesun ku na. 他躲在那一邊的樹後, 又叫我低下頭 [ Toda tqring Truku tliing] tqeguq( ) 1. 溺水.Iya osa lmanguy so rcilung na laqi nii ha; msae namu tqeguq hiya. 小朋友們, 你們不要到水深的地方游泳喔 ; 不然你們會溺水的 tqelaq( ) 1. 瀑布.Ga yayung Mhebu hii kingal tgelaq paru; malu ba qtaan. 有一處瀑布在 Mhebu 溪上 ; 看起來滿漂亮的 [ Toda tqlaq Truku tqelaq] tqemun( ) 1. 摔倒時面部先著地.Tqemun ku yqeyaq siyo eluw texal slaqi ku; mntakun ku taapa didensya. 我小時候, 有一次曾面部先著地的摔在路邊的田裡 ; 我是因騎腳踏車而摔跤的 tqeraq( ) 1. 休息 ; 躺臥.Tqeraq ku tikuh han, tutuy ku kiya hari denu. 我先躺一下, 等一下叫醒我 [ Toda tqraq Truku taqi] tqii( ) 參照 taqi 1. 睡覺 ( 祈使 ).Tqii tikuh han; maha namu meepah kiya hari nana. 你們先睡一會兒吧 ; 等一下還要去工作 tqilung( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 83 of 285
1. 台灣二葉松.Tqilung nii ceexun daha ma, qbilun daha sapah duri. 二葉松切成的木板也可以拼成屋牆 Nangal daha tqilung kesun harung. 松脂是取自二葉松 [ Toda trabus Truku harung] tqiyan( ) 參照 taqi 1. 房間.Nii ka tqiyan na tama bubu mu ma; taqi miyan hini ka yami. 這是我父母親的房間 ; 我們是睡這裡 [ Toda tqiyan Truku tqiyan] tqiye( ) 參照 taqi 1. 睡覺.Tqiye namu ka tqiyan na tama bubu nii wa, osa taqi qlapo icin de taqi namu. 我父母親要睡的地方 ( 房間 ) 你們不要睡喔, 你們要睡的話就到別的房間 ( 床舖 ) tqiyo( ) 參照 taqi 1. 睡覺.Tqiyo ku ka yaku han, thuwe naq theyaq hini ka yamu. 我先睡了, 你們慢慢這兒玩 ( 聊 ) tqiyun( ) 參照 taqi 1. 房間.Nii tqiyun na laqi mu. 這是我孩子的房間 tqqaras( ) 參照 qaras 1. 高興.Wada asi tqqaras madis wawa rodux bnege tama mu ka Robo Pihu. Robo Pihu 高高興興地帶著我爸爸送給她的雞走 [ Toda tqqaras Truku tqqaras] tqrngelan( ) 參照 qrengul 1. 冒煙.Nima sapah gaga tqrngelan? Ga hai nhari mita. 誰的房子在冒煙? 快點去看看! [ Toda tqrngan Truku tgrngul] tquli( ) 1. 收養子女 ( 祈使 ).Tqui laqi daha han Dakis, mptuting namu laqi bobo na denu. Dakis, 先收養人家的子女, 你們往後就會生孩子的 tquri( ) 1. 裝填.Tquri nhari halung namu; pqduriq ba camac ga di. 你們的槍趕快裝填 ( 火藥 ); 獵物就要逃走了 [ Toda tqri Truku tquri] tquti( ) 1. 放屁.Naqah daha riyung tquti berah seediq ka rudan ta. 我們的長輩最忌諱在別人面前放屁 [ Toda tquti Truku tquci] tqwaqic( ) 1. 畫眉鳥 ( 統稱 ).Swai mqedin na heya mesa malu qbhangan ka uyas na tqwaqic. 她妹妹說 : 畫眉鳥的歌聲很悅耳 [ Toda tqwaqic Truku tqwaqic] tqwilaq( ) 1. 閃光 ; 閃電.Plaale tqwilaq han ma, mbruwa denu. 打雷前, 先閃電 [ Toda tqwilaq Truku tqwilaq] trabak( ) 1. 台灣藍鵲.Qbheni malu riyung qtaan uban na ka trabak nii; asi ka mosa lmiqu qtaan. 臺灣藍雀的羽毛非常好看 ; 要到山林裡才看得到 trabus( ) 1. 台灣五葉松.Mntena hari tqilung qtaan ka qhuni trabus. 台灣五葉松和二葉松長的很像 ( 看起來一樣 ) [ Toda trabus Truku trabus harung] traguh( ) 參照 raguh 1. 開著的.So hari uka hii depadiq ga wa; ma ka ga traguh sapah daha? Padiq 她們好像不在耶 ; 她們的家怎麼是開著的? [ Toda trauh Truku trawah] trai( ) 參照 tara 1. 等待 ( 祈使 ).Trai han, uxe beyo meyah di. 再等一下, 快到了 traki( ) 1. 招徠 ; 誘使.Iya traki riso meeyah mimah sino sapah hini Dakis, mseyang tama su. Dakis, 不要招徠年輕人來家裡喝酒, 你爸爸會生氣 traqil( ) 1. 厭惡.Iya traqil swai su Dakis; mtbale si malu ka mtswai. Dakis, 你不要討厭你弟弟妹妹 ; 兄弟姐妹之間和睦相處才好 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 84 of 285
trasi( ) 1. 斗笠 ; 雨傘.Niqan trasi su tunux, Iwan? Iwan, 你有斗笠嗎? Ga su madis trasi? 你有帶雨傘嗎? [ Toda trasi ] treeru( ) 參照 eru 1. 泡入.Maanu haun namu treeru langu kiya, teta namu ini kgheguh. 你們幹嘛泡在那髒水裡? 小心會得皮膚病 tretun( ) 1. 慫恿.Iya tretun seediq Dakis; hmuwa de tgdiyan bale ka seediq? Dakis 不要慫恿別人 ; 不然他們真的打起來的話怎麼辦? [ Toda sntun Truku tretun] tricuh( ) 參照 ricuh 1. 沾到 ( 口紅 ; 藥 ; 油漆 ).Ndaan su tricuh ini rutiq lukus su so ahing nii? 你衣服肩部的污垢是在哪裡沾到的? trigi( ) 參照 taruy 1. 觸摸 ; 觸碰.Iya trigi qhuni kii, dresiq ka kiya; pdresiq su denu. 不要觸摸那棵樹, 那是漆樹 ; 你 ( 皮膚 ) 會過敏的 trigun( ) 參照 taruy 1. 觸碰 ; 觸摸.Naqah trigun huling nii wa, qmiyuc. 這隻狗不能觸碰,( 牠 ) 會咬 trima( ) 1. 洗澡及洗身體其他部位.Iwan, netun su trima papak de, ga hii qsiya dndangan mu. Iwan, 妳若要洗腳的話, 那裡有我煮好的開水 Malu ka trima hei klaali mesa bubu mu. 我媽媽說, 每天洗澡是好的 [ Toda trima Truku trima] trkiyun( ) 參照 traki 1. 誘騙.Trkiyun daha daring hari ka mptgdiyan. 他們誘騙使人靠近一點再打架 trmai( ) 參照 trima 1. 洗 ( 祈使 ).Trmai kesa laqi ga han Robo, trima ku kiya hari ka yaku di. Robo, 叫孩子們先洗澡, 我等一下再洗 [ Toda trmaai Truku trmai] trmaun( ) 參照 trima 1. 洗.Trmaun mu hei qsiya nii; iya qdaani. 這 ( 桶 ) 水是我洗澡用的 ; 不要倒掉 [ Toda trmaun Truku trmaun] trmediq( ) 1. 旱螞蟥.Wili meniq bbuyu ka kesun trmediq nii, wili paru. 旱螞蟥是棲息在森林裡的水蛭, 是 ( 一種 ) 大水蛭 Trqeling( ) 1. 梅木 ( 地名 ).Ngayan dheran ga quri Paran hiya ka Trqeling, ga toma baang na alang Drodux cbeyo. 梅木是霧社地區的一個地名, 位於 Drodux 舊部落的側面 trqilan( ) 參照 traqil 1. 討厭 ; 厭惡.Trqilan daha ka seediq ini psuupu lnglungan. 他們討厭不合群的人 [ Truku tqilan] trqili( ) 參照 traqil 1. 討厭 ; 厭惡 ( 祈使 ).Iya trqili ka swai su rseno; naka namu mddayo ka mtswai. 你不要討厭你弟弟 ; 你們兄弟之間應該要互相幫忙 Iya trqili seediq gaga ini kela oda. 不要去討厭那個還不會做事的人 Iya ku trqili kesa, ani ku naq ini dehuk smmalu nii. 不要討厭我, 即使我沒有做完成它 trqilun( ) 參照 traqil 1. 討厭.Trqilun riyung pai na ka Tiwas Nabis sa. 聽說 Tiwas Nabis 的婆婆很討厭她 Kenu trqilun su riyung aji na ka kudamono? 你最討厭哪一種水果的味道? Trqilun daha laqi mu, ini daha pspui theyaq. 他們不跟我的孩子一起玩, 他們討厭我的孩子 Trqilun mu riyung ka ini trima mosa taqi qlapo. 我最討厭沒洗澡就上床睡覺 [ Truku trqilun] trteru( ) 參照 teru 1. 三 ( 數詞 ).Ani naq trteru biqun saku de, niqan peni, Besi. Besi, 有的話, 你給我兩三個也好啊! [ Toda trturu Truku trtru] Truku( ) 1. 德路固群.Baso Burang ge qbsran alang Sadu Seediq Truku cbeyo. Baso Burang 是賽德克族德路固群沙度部落以前的頭目 [ Toda Truku ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 85 of 285
truma( ) 1. 裡面 ; 內.Ngali tikuh ka ware ga truma kulu ga. 拿一下在盒子裡面的麻線 [ Toda truma ] truqi( ) 參照 turuq 1. 吐痰 ( 祈使 ).Truqi ka turuq su han ma, rengo. 你先把痰吐掉再說話 [ Toda tyuqi Truku tryuqi] truqun( ) 參照 turuq 1. 吐痰.Wada truqun na Dakis soni lukus su, ado ka ga bsukan, ini kela ani mmaanu. 你的衣服剛才被 Dakis 吐痰, 因他酒醉了, 什麼都不知道 [ Toda tyuqun Truku truqun] Truwan( ) 1. 古聚落名.Mnkdalax ta alang Truwan kana ta mesa kari rudan. 根據族老們的說法, 我們都是來自 Truwan 聚落 [1. Toda Truwan 2. 口傳歷史指出,Truwan 聚落是本賽德克三方言群族人擴散之前共同聚集的古聚落 ] tsaso( ) 參照 saso 1. 乘涼 ; 乘蔭.Osa tsaso hiya, paru bgihul na hiya. 去風大那邊乘涼吧 [ Toda tsasaw Truku tsasaw] tsebu( ) 1. 倒下.Ye tqwilaq doriq ka Habo ma, tsebu naq tnloongan na hiya di. Habo 可能是暈眩, 就在她坐的位置倒下去 tsiyus( ) 1. 炒 ( 飯菜 ).Tsiyus tikuh sama Awe; puqun daha. Awe, 請妳炒一點菜 ; 他們要吃的 [ Toda pciyus Truku tsiyus] tspani( ) 參照 sepac 1. 分成四份 ( 祈使 ).Tspani maasuw ka siyang nii Puhuk; angal isu ka kingal. Puhuk, 你把這 ( 些 ) 豬肉分成四份 ; 你拿一份 [ Truku tspani] tsrusuq( ) 參照 Ruru Tanah Ngucun 1.( 難過 ) 掉淚.Bale tsrusuq kanna daha mbahang mesa wada mgedang ka tama daha rudan. 當他 / 她們聽到他 / 她們的祖父過逝時, 他 / 她們都掉著眼淚 Wada huqil huling na, kii tsrusuq laqi ga. 那孩子的狗死了, 所以他流著眼淚 [1. Toda tsrusuq Truku tsrusuq 2. 瓶子的碎片在陽光之下會反射而閃爍, 淚水滴落時也會產生一樣的現象, 所以本族人會以 tsrusuq 形容 " 掉淚 " ] tssagan( ) 參照 saso 1. 可遮陽處.Niqan tssagan hiya Basi? Nii ini mkmdehuk kntlexan na ka Robo nii di. Basi, 那裡有可遮陽的地方嗎?Robo 已熱得撐不住了 tssagi( ) 參照 saso 1. 以某物遮陽 ( 祈使 ).Tssagi tikuh trasi paru kii laqi nii Pidu; mtilux riyung wa. Pidu, 用那頂大傘為這小孩遮陽一下 ; 太熱了 tssagun( ) 參照 saso 1. 遮陽.Tssagun ta maanu laqi nii Lubi? Lubi, 我們要用什麼來為小孩遮陽了呢? [ Toda tssaun Truku tssagun] tssino( ) 參照 sino 1. 有酒味的.Tssino meyah dehuk sapah mu ka Dakis. Ye mnimah inu peni. Dakis 帶著一身酒味到我家 不知他在哪裡喝的酒 [ Toda tssinaw Truku tssinaw] tsyusan( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯菜 ).Tsyusan su inu sama nii maku ini qbahang ga su tsiyus sama? 你在哪裡炒的菜, 我怎麼沒有聽到炒菜聲? [ Toda cnyusan ] tsyusi( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯菜 )( 祈使 ).Tsyusi han, sama ga paga ga, kii si maha ta ini beyo mekan ido kiya hari. 先把櫥架上的菜先炒了 ; 這樣我們很快就可以吃飯了 [ Toda pcyusi ] tsyusun( ) 參照 tsiyus 1. 炒 ( 飯菜 ).Ani naq tsyusun ma, ani naq prayun begu ini huwa. 用炒的或拿來煮湯 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 86 of 285
都沒關係 ( 都可以 ) ttalang( ) 參照 tmalang 1. 跑.Ttalang ta ho? Uxe ta pskela tpaun rulu di. 我們用跑的好嗎? 不然我們會趕不上車 [ Toda ttalang Truku ttalang] ttei( ) 參照 teetu 1. 剁切 ( 祈使 ).Ttei tikuh puru ka buuc na nii Kuras, ini kmekul slmadac nii wa. Kuras, 這骨頭用斧頭剁, 獵刀切不下去 Ttei tikuh qwarux nii Puhuk. Ini mu kmkeli tmeetu wa. Puhuk, 幫我剁一下這黃藤 我剁不起來 [ Toda ttingi Truku ttei] tteun( ) 參照 teetu 1. 剁切.Tteun na waso bunga ka bubu mu rudan ma, ga na shanguc ribo paru, kela naq ga qmilo puqun babuy. 我祖母剁切著地瓜葉而且用大鍋子煮, 原來她在煮餵豬的食料 [ Truku tteun] ttgesa( ) 參照 tgesa 1. 教導.So kiya ttgesa na rudan cbeyo. 以前的老人就是那樣教的 ttingan( ) 參照 tuting 1. 被敲打處.Ga ttingan baga Ukan di sa, heya naq tmnuting; so hari mesa ga tmuting xiuy eruc sapah na. 聽說 Ukan 被敲到 ( 傷 ) 手了, 是他自己敲打的 ; 他好像是用鐵釘在釘他家的柱子 ttingi( ) 參照 tuting 1. 鎚打 ; 使掉落 ( 祈使 ).Asi ttingi puru ga wa; kii si ini beyo. 直接用那斧頭鎚打 ; 那樣比較快 ttingun( ) 參照 tuting 1. 鎚打.Ye kiya di? Ttingun mu di wa; tai hari baga namu wa. 好了嗎? 我要鎚下去囉 ; 小心你們的手喔 ttinun( ) 參照 tinun 1. 編 織的方法.Bleyaq tminun su Robo; ma so hari ttinun laqi ka kiya di. Robo, 妳用心 ( 好好 ) 織 ; 妳織的怎麼像小孩織的 ( 一樣 ) ttrui( ) 參照 teru 1. 分成三份 ( 祈使 ).Ttrui maasuw namu da; namu teru ka kiya di. 那是你們三個人的了 ; 你們就分成三份吧 [ Toda ttrui Truku ttrui] ttui( ) 參照 tutuy 1. 起床 ( 祈使 ).Ttui dheya ga da; uxe pskela rulu daha mhaduc mosa gako di. 把他們叫起來了 ; 不然會趕不上送他們到學校的車 [ Toda ttui Truku ttui] ttukun( ) 參照 tatuk 1. 敲擊.Ttukun na bino ka pusu qhuni kiya ma, daha ka rapic tgtunux beling na hiya. 他敲擊那棵樹的樹根時, 有兩隻飛鼠在它的洞口冒出頭來 ttuun( ) 1. 起床.Slaqi ku han we, ttuun ku na bubu mu mmaha gako klaali. 小時候每天都是媽媽叫我起床去上學 [ Toda ttuun Truku ttuun] tubu( ) 1. 樂器的總稱.Mkela ku tmubu tubu ka bubu mu. 我媽媽會吹奏口簧琴 Mkela ku smmalu tubu qoqo ka yaku. 我會製作單簧口簧琴 Mkela ku smmalu tubu qoqo ka yaku. 我會製作單簧口簧琴 [ Toda tubu Truku tubu] tuc( ) 1. 呼喚狗的聲音.Tuc! Tuc! Aguh hini! Tuc! Tuc! 來這裏! [ Toda tuc Truku tuc] tude( ) 1. 白頭翁 / 黑頭翁.Daha klegan ka qbheni kesun tude nii, bhege tunux na kingal ma qalux ka kingal. 被稱做 "tude" 的鳥有兩種, 一種是頭部白色的, 另一種是黑色的 [ Toda tuday bhuway Truku tuday bhgay] tudiq( ) 1. 雨滴 ; 水滴.Iya mahi pnstudiq namu tudiq quyax kiya wa; ini huwa strima namu hei. 你們汲取的雨滴不能喝哦 ; 你們用來洗澡沒關係 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 87 of 285
tudu( ) 1. 背脊.Uka ngayus ka tudu slmadac. 獵刀的刀背不鋒利 [ Toda tudu Truku tudu] tukuy( ) 1. 播種.Ini tukuy riyung macu ka seediq saya di; ye ka ado ga mtluhe eekan daha peya di peni. 現在的族人已很少播種小米了 ; 可能已經習慣吃稻米了吧 [ Toda tukuy Truku tukuy] tulus( ) 1. 拖 ; 拉 ; 牽.Tulus dapa ga, haun ta qdiyan sudu daya hiya. 我們把牛牽到上面吃草 [ Toda dulus Truku tulus] tunan( ) 參照 tinun 1. 編 ; 織.Tunan daha pdagic mqedin ka selung duri. 她們也會用毛線來織女用護腿的 tunun( ) 參照 tinun 1. 編 ; 織.Tunun su maanu qwarux dnoosan su nii Tado? Tado, 你精削過的這些藤片你要編什麼? [ Truku tunun] tunux( ) 1. 頭.Daha tunux na quyu ga. 那隻蛇有兩個頭 [ Toda tunux Truku tunux] tupih( ) 1. 青剛櫟.Qhuni mkere ka tupih nii ma; puqul camac ka hei na. 青剛櫟屬堅硬的樹種 ; 野生動物會吃它的果粒 tupo( ) 1. 野生澀梨.So hari nasi ka tupo nii, biciq hei na ma mpmepang puqul. 野生澀梨類似梨子, 它的果子小且吃起來澀澀的 tuqil( ) 1. 獸徑.Asi ka mkela mita tuqil camac mosa lmiqu. 上山狩獵時, 一定要懂得分辨獸徑 [ Toda tuqar Truku tuqil] turuq( ) 1. 吐痰 ; 吐口水.Iya turuq seediq Piling. Bnarah su inu ka so kiya Piling, 不要用 口水吐人家, 你這是哪裡學來的? Nima turuq nii Ma ini osa tmuruq hngali hari. 這是誰的痰? 怎麼不到遠一點的地方吐痰 [ Toda tuyuq Truku turuq] tuting( ) 1. 鐵鎚.Osa mangal tuting Pawan, ttingi tuting. Osa mangal tuting Pawan, ttingi tuting. tutuy( ) 1. 起來 ; 起床.Tutuy di Dakis; kedu ba si ttqiyun su. Dakis 起床了 ; 你怎麼睡那麼晚 ( 久 ) [ Toda tutuy Truku tutuy] tuumal( ) 參照 umal 1. 加入.Iya osa tuuman hii isu. Gquwo su daha beebu. 你不要混進去 ; 以免被他們誤打 [ Toda tuumal Truku tuumal] tuuqu( ) 1. 誤會.Iya tuuqu wa! Uxe ku nii rmengo isu. 你不要誤會! 我不是在說你 [ Toda tuuqu Truku tuuqu] tuwax( ) 1. 葉柄 ( 梗 ).Mangal so waso na rabu de hmanguc sama watan ka bubu mu; ini na ngali ka tuwax na. 我媽媽煮昭和菜時, 是取它的嫩葉, 她不把它的葉柄拿掉 tuya( ) 1. 鰻魚.Uka tuya yayung saya di. 現在河流沒有鰻魚了 [ Toda tuya Truku tuya] txali( ) 參照 texal 1. 一次 ; 試試.Txali texal isu? 你來試一次看看啊? [ Toda txali Truku txali] txalun( ) 參照 texal 1. 一次.Wada na txalun bale ka riso pneyah Tayhoku ka Walis Puhuk. Walis Puhuk 一次就把來自台北的青年擊敗 [ Toda txalun Truku txalun] tyadan( ) 1. 捲線桿.Bubu su mesa snqriyan daha http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 88 of 285
btakan ka tyadan. 紡紗的捲線桿是用竹子削製的, 是你媽媽說的 [ Toda cyadan Truku ciydan] tyaqung( ) 1. 烏鴉.Qtaan klaali ka tyaqung bhege saya duri. 現在也經常看到白烏鴉 Uxe tanah ka uban hei na tyaqung. 鳥鴉身上的羽毛不是紅色的 [ Toda tyaqung Truku ciyaqun] tyuun( ) 參照 tiyu 1. 以食指指.Ima ga su tyuun? Ye seediq ga mlukus tanah ga? 你在指哪一位? 是穿著紅色衣服的人嗎? [ Toda tyuun Truku ciyuun] da( ) 1. 語尾助詞.Baka da, ma na ka uxe qdeun mekan di. 夠了, 他會吃不完的耶 daan( ) 參照 oda 1. 經由.Daan daha gmbabo de paru hari ka sama. 當菜苗稍長時, 要施以疏苗 [ Toda daan Truku daan] daani( ) 參照 oda 1. 經過 ( 祈使 ).Daani snais tikuh bubu mu ka trasi nii. 請把這把傘交給我媽媽 [ Toda daani Truku daani] dadan( ) 1. 親戚.Ini psterung ka dadan cbeyo. 過去禁止親戚結婚 dadan lale( ) 1. 南澳杜鵑.Mntena lale bale ka dadan lale nii duri ma, malu qtaan phepah na duri. 南澳杜鵑也與杜鵑類似, 它開的花也好看 dadan sama bale( ) 1. 苦滇菜.Ye ado ka so sama bale qtaun, kii kesun daha dadan sama bale. 因苦滇菜看起來很像山萵苣, 所以稱它為山萵苣的親戚 (dadan) dadan srkunux( ) 1. 蠍子草.Qmiyuc waso na dadan srkunux nii duri, kii kesun daha dadan srkunux. 蠍子草的葉子也會刺 ( 咬 ) 人, 所以他們稱它為 " 咬人貓的親戚 ( 直譯 )" dadan suro( ) 1. 佩羅特木.So naq hari suro qtaun ka dadan suro nii, kika asi daha kesi dadan suro di. 佩羅特木看起來像阿里山千斤榆, 所以他們就稱它為阿里山千斤榆 (suro) 的親戚 (dadan) dadan trumo( ) 1. 台灣赤楠.Mntena trumo qtaan ka dadan trumo nii, ani si mhenuk hari ka haya. 台灣赤楠看起來像楠木, 但它的木質較軟 dae( ) 參照 oda 1. 經過.Dae mu tmatak yaku ka nngari namu nii di. 你們剩下 ( 沒砍完 ) 的我來砍 daha kbeuy( ) 1. 兩百.Daha kbekuy pila saya de so hari daha pila klabu cbeyo, uka bale de sliqun. 今日的兩百元猶如以前的兩塊錢, 花起來很快就沒有了 daha1( ) 1. 二 ( 數詞 ).Daha ba pusu pnhmaan na tgibu tama mu. 我爸爸只種了兩棵楊梅 Maxan daha ka mtswai mu. 我有十二位兄弟姐妹 daha2( ) 1. 他們 ( 代名詞 ).Ye ku ado bsiyaq meniq ngerac di, kika ini ku daha klai di. 或許我在外面太久了, 所以他們已不認得我了 dahur( ) 參照 huur 1. 以杓汲水.Dahur duma qsiya ribo ga Awi; scuqi egu riyung di. Awi, 把鍋子裡的水以杓汲出 ;( 水 ) 太多了 [ Toda cahu Truku sahur] dai( ) 參照 oda 1. 經過某處做某事 ( 祈使 ).Dai tikuh mege pila laqi mu moda su gako na. 經過我孩子的學校時, 拿錢給我的孩子 dakil( ) 1. 攀爬 ; 成長.Dakil qhuni baro de su na sdrapun huling. 你被狗追的話就爬到樹上 Dakis( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 89 of 285
1. 名字 ( 男性 ).Dakis ku, Dakis ku Pawan. 我是 Dakis, 我是 Dakis Pawan [ 本族人的名字, 係採 子父或子母連名 之形式, 沒有姓氏 例如 :Dakis Pawan 全名中,Dakis 是名字,Pawan 則是父親的名字 平日裡, 族人會以 Dakis 相稱, 必要時才會直呼全名 Dakis Pawan ] daling( ) 1. 近.Moda eluw qtelun de, daling ba mosa Paran. 若走捷徑的話, 到霧社是很近的 damac( ) 1. 菜餚.Maanu damac namu di? 你們要 ( 配 ) 什麼菜了呢? damux( ) 1. 蓋屋頂.Damux nhari ka dnamux behing qhuni ga han; hriqun quyux qhuni de qmuyux. 先趕快把屋頂蓋起來 ; 不然下雨的話柴火會被淋濕 danga( ) 1. 撫養.Danga su maanu ka laqi de, so nii su ini qeepah. 像你這樣不工作的話, 要如何撫養小孩 dangal( ) 1. 石壓式陷阱.Qapi daha boyak ka dangal nii, ani si ini na kmkeli de boyak paru. 這類的石壓式陷阱是陷夾野豬用的, 但大的野豬它就無法陷住 dangi( ) 1. 朋友.Dangi naq mkmalu bale we mbbege naq camac. 好朋友之間會分享獵物 Dangi mu bale kndalax cbeyo ka heya. 他是我的老朋友 Dangi na swai mu ga mlukus qalux ga. 那個穿黑衣服的是我弟弟的朋友 dapa( ) 1. 牛.Dapa ka dmayo ita tmabun yqeyaq cbeyo. 以前, 牛幫我們犁田 [ 牛軛通常木製或竹製, 弧形以配合牛肩, 兩端削刻防止絞繩脫落 供畜牛置於牛肩曳引犁 耙等器具使用 ] daping( ) 1. 腳印.Nima daping papak nii? 這是誰的腳印? daquc( ) 1. 鉤子 ; 鉤住.Dqutun daha daquc so nii denu. 他們會用這種鉤子勾住 dara( ) 1. 楓香樹.Egu hneru na ngiro mngaya ka qhuni dara ma, mcbici hari. 種植在楓香樹上的香菇, 剛開始長得很多, 但長的小一點 2. 血液.Ini pntena kanna dara knkingal seediq. 人的血型並非全都相同 daruk( ) 1. 油脂.Sricuh daha daruk boyak ka hlama tnekan. 他們把糯米糕沾上野豬的油脂 dasan( ) 參照 idas 1. 月夜 ( 有月光的夜晚 ).Kiya naq dasan ba paru keeman ciida. 還好那天晚上月光明朗 [ Toda dasan Truku dasan] daun( ) 參照 oda 1. 經過某處做某事.Daun mu mita ka tama mu han; ga sapah ising. 我會先去看我爸爸 ; 他在診所裡 daus( ) 1. 精削.Isu daus qwarux nii di Abu ha; pknama ku tminun bruru ka yaku. Abu, 這些黃藤由你來精削 ; 我要先編女用揹籃 2. 紡紗.Daus isu ka nuqah qnqihan ga Temi. 那捻好的麻線妳來紡紗 [ 精削後即進行編籃 編簍 或編圓箕 (btuku), 閩南語稱 bitang( 米篩 ) ] dayang( ) 1. 闢防火線.Dayang ssiyo na tntakan su han; mhedu su de yahun ta hmudur denu. 先把你砍伐耕地的周圍開闢防火線 ; 完成後我們就來燒墾 daygakse( ) 1. 大學生.Riso ga muuyas gako paru ka kesun daha daygakse. 他們稱在大學校讀書的青年 ( 男女 ) 為大學生 [ 日 ] daykong tanah( ) 1. 胡蘿蔔.Uxe qmnita daykong so nii ka rudan ta ita Seediq, kika asi ta uyu kari http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 90 of 285
Tanah Tunux mesa "ninjing" ma "daykong tanah" di. 我們賽德克的先祖沒見過這種蘿蔔, 所以我們就模仿日本人說 "ninjing( 紅蘿蔔 )" 或 daykong tanah( 紅蘿蔔 ) dayo( ) 1. 幫忙.Dayo hari seediq, uxe wano lmngelung nnisu. 多幫忙別人, 不要只想到自己的 dayuc( ) 1. 冇骨消.Ddooyan seediq msapuh ka dayuc nii duri. 冇骨消也是治病巫醫所要用到的工具 ( 之一 ) ddaan( ) 參照 oda 1. 經過.Nii eluw ddaan daha mosa Hori. 這是他們要往埔里所要走的路 [ Toda ddaan Truku ddaan] ddaha( ) 參照 daha1 1. 兩個人.Ddaha nami naq mnosa tmlenga ciida, yami ka Abu Piling. 當時去放置陷阱的只有我們兩個人, 我和 Abu Piling. ddanga( ) 參照 danga 1. 養育.Maanu ka ddanga namu laqi, so nii namu mgduru klaali di? 像你們每天這樣閒晃不做事, 那你們拿什麼養育子女? ddangi( ) 參照 dangi 1. 朋友 ( 複數 ).Tiwas, smmesun ta de, adis kanna ka so ddangi namu ma, so gnxalan namu muuyas. Tiwas, 我們過年的時候, 邀請你們的朋友以及你們的同學 ddara( ) 參照 dara 1. 楓樹 ( 複數 ).Egu riyung qhuni dara lmiqu kii, kiya kesun daha ddara. 那座山林很多楓樹, 所以本族人稱之為多楓樹之地 2. 血液.Ye nnima kanna ddara so ceka dheran na hiya? 他客廳的那些血跡不知道是誰的? ddaun( ) 參照 oda 1. 經常經過.Mosa sapah pyasan laqi su de, hako nii ka ddaun na. 你的孩子去學校時, 會經過這一座橋 [ Toda ddaun Truku ddaun] ddgese( ) 參照 dgese 1. 理經法.Mesa ka bubu mu, ttinun kesun gmsunguc ge mntena ttinun bale ka ddgese na. 我母親說 : 挑織或浮織的理經法和平織的理經法是一樣的 ddhekan( ) 參照 dehuk 1. 到達.Uka ta ddhekan ka ndaan na Mona Rudo. 莫那魯道一生的作為我們是難以達到的 ddhekun( ) 參照 dehuk 1. 達到.Ddhekun namu maanu ka ga dgiyaq baro ma uka uleeluw kiya. 你們怎麼到達那座沒有路的高山上的? ddooyan( ) 參照 dooi 1. 握把 ; 可握之處.Niqan ddooyan basu truma cbeyo; ado mheyu ka seediq uka tloongan de, sdoi ddooyan na denu. 以前的公車內有握桿 ; 沒位子坐而站著的人就會握車內的握桿 ddooyun( ) 參照 dooi 1. 拿著 ; 拖 ( 留人 ).Ddooyun su naq maanu ka seediq ga ini gdema. 人家正在忙, 你怎麼留得下來 ddoriq( ) 參照 doriq 1. 眼睛 ( 複數 ).Wada inu ddoriq namu; ani nii ka ruhu ini namu qtai. 你們的眼睛 ( 看 ) 到哪裡去了 ; 鑰匙在這裡你們看不到 ddudul( ) 參照 dudul 1. 照護 ; 保護 ; 呵護.Ma su ddulun nana ka laqi su ani paru di. 你孩子都這麼大了, 你怎麼還是那麼呵護你的孩子 Ddulun mu naq laqi mu, ado so mtduwa. 我要親自帶我的子女, 使他們能聽話 ddulan( ) 參照 dudul 1. 帶領.Ga ddulan na deawi ka dapa upu ta. Awi 他們在帶著 ( 飼養 ) 我們公家的牛隻 [ 在以牛隻耕田的年代裡, 由於牛隻的價格貴, 故通常兩戶人家共同飼養一頭牛 ] dduli( ) 參照 dudul 1. 帶領 ( 祈使 ).Dduli ka laqi su ma, bleyaq tmgesa duri. 引導你的孩子, 也好好教導他 ddyagun( ) 參照 dayo http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 91 of 285
1. 幫忙 ; 協助.Ddyagun su so knuwan ka mosa mapa paye tama su di? 你什麼時候才要去幫你爸爸揹稻穀呢? de( ) 1. 連接詞.So kiya de, gdrege ku saya yaku han denu. 這樣的話, 我今天暫且休息吧 de-( ) 1. 他們.Iya angal na dedakis. 不要拿 Dakis 他們的 deeda( ) 1. 眺望.Iya deeda ngahu hii Awi; hmuwa de sdheriq su? Awi, 不要在崖邊眺望 ; 你滑倒的話怎麼辦? deeran( ) 參照 deur 1. 苗圃.Yqeyaq nii deeran na paye dhequy ka Pawan. 這塊是 Pawan 用來做為糯米苗圃的水田 deeri( ) 參照 deur 1. 育苗 ( 祈使 ).Deeri so nii han, ini kdakin diida de mhiti namu dmeun. 趁這時候育苗吧, 你們拖到後面再育苗的話, 種苗生長地慢 deerun( ) 參照 deur 1. 育苗.Deerun daha kssiyo tudu yqeyaq ka sari. 他們將芋頭育苗在稻田的周邊 dehuk( ) 1. 抵達 ; 達到.Kedu kntheya, maha knuwan dehuk ta sapah su? 好遠啊, 何時才能到你家? dehung( ) 1. 雞絲菇.Hmeru dheran ka dehung, malu riyung mahun ka begu na. 雞絲菇是長在地上的, 它的湯非常喝 deka( ) 1. 破成兩塊 ; 分成兩半.Ma wada deka btunux nii di? 這石頭怎麼破成兩塊了? dekiru( ) 1. 可以 ; 能夠.Dekiru su naq mapa napa su nii? 你可以自己揹你的行李嗎? [ 日 ] deluc( ) 1. 黏著 ; 附著.Mosa psapuh peni na, asi ka dmeluc qapan baga na ka bunun na sa, ini dulec de, ini kmalu mnarux mesa. 據說, 去給巫醫治病時, 巫醫的法器一定要黏著在她的手掌上 ; 不黏著的話病就不會好 demux( ) 1. 穀粒 ; 米粒.Rudan ta cbeyo, dkaun daha pure kingal demux macu mesa. 據說, 我們的祖先是將一粒小米切一半來煮 denci( ) 1. 乾電池.Uka denci tokei mu da, nii ini kkesa di. 我的手錶沒有電池了,( 我的手錶 ) 已經不動了 [ 日 ] dengki( ) 1. 電 ; 電燈.Uka dengki cbeyo han ge, hmiru miyan harung; bobo na ka hmiru kantera di. 以前還沒有電時我們以松柴當照明, 之後才使用煤油燈 Ga hmuwa dengki nii, ma ini hiru di. 這個電燈怎麼了, 不會亮了 [ 在日語中 dengki 是指電器用品, 但在賽德克語的借詞 dengki 是指電流及電器用品 ] dengu( ) 1. 曬乾 ; 烘烤.Ini dengu qelung dheya hii. Asi daha hngedi meluq. 他們不會將木耳曬乾 ; 他們直接煮 ( 來吃 ) dengwa( ) 1. 電話.Ququ paha dengwa ka sense su han peni. 先試試看, 打個電話給你的老師吧! deqo( ) 1. 欺瞞.Iya deqo; asi rengo bale. 不要說謊 ; 說實話 derang( ) 1. 綠鳩.Mgaya ku mosa dmurang tkurih slaqi ku; asi lux derang ka moda tdiyan hiya. 我小時候首次去放陷釣竹雞的陷阱, 卻陷中了綠鳩 ["dmurang" 屬鳥類繩吊套頸式陷阱 ] deriq( ) 1. 墻邊 ; 山腳下.Alang Deriq kesun daha http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 92 of 285
ka alang ga meniq qdderiq lmiqu. 位於山腳下的部落族人們管叫它為 Deriq 部落 derus( ) 1. 雄性動物的生殖器.Asi ka derus rqenux ngalun daha rudan ta cbeyo; dngeun daha ma brigun daha Plmukan. 我們的先祖們會取下來的是鹿鞭 經乾燥處理後賣給閩南人 [ 對本族人而言,"derus" 一般是指鹿鞭 ] desan( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Ini kmalu mnarux na Dakis meniq byoing Hori hiya, kika desan daha Taycyu di. Dakis 的病 ( 情 ) 在埔里沒好 ( 轉 ), 所以他們把他帶到臺中去了 dese( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...)( 祈使 ).Dese ku daha wawa su rodux Takun ha? Kingal bubu ma kingal tama, hao mu prana sapah. Takun, 我帶你的兩隻小雞好嗎? 一隻母的和一隻公的, 我帶回家繁殖 desi( ) 參照 adis 1. 帶來 ( 祈使 ).Desi kanna lukus su, pheyun mu. 將你的衣服全部帶來, 我來洗 deso( ) 參照 adis 1. 帶走 ( 祈使 ).Deso mu parih nii han. 我先把這個鋤頭帶 ( 借 ) 走 desun( ) 參照 adis 1. 帶著.Desun su inu dapa sisu? 你的牛要帶到哪裏? deur( ) 1. 種苗.Ga msngari deur su horay Robo? Robo, 你蓬萊米的種苗有剩下嗎? Kuras, netun msngari deun su horay de krngii ku hii denu. Kuras, 如果你的蓬萊稻苗有剩時留給我 dgehing( ) 1. 狹窄.Dgehing ma egu hiqun eluw mmaha alang daha. 要到他們的部落彎路多又狹窄 dgese( ) 1. 理經 ( 織布 ).Dgese mu yaku ho, bubu? 媽! 我來理經, 好嗎? dgiyaq( ) 1. 崇山峻嶺.Asi ka dgiyaq egu camac. 高山上才有豐富的獵物 dgsayan( ) 參照 dgese 1. 理經架.Wada sburo ka dgsayan na bubu su ruda di? 你祖母的理經架已腐壞了嗎? dgsayun( ) 參照 dgese 1. 理經.Pai su rudan ga smnetur ware pncudan, ware kiya ka dgsayun daha tminun pala. 你的祖母在收拾捲線球紗, 以備理經織布之用 dhdaha( ) 參照 daha1 1. 一兩個 ; 一兩顆 ; 一兩隻.Ani naq dhdaha de mege peni. 即使給我一兩個也好啊 dhekan( ) 參照 dehuk 1. 到達.Maha bale mkteru dhekan mu betaq hiya. 我想我大約會在三天後到達那裏 dheki( ) 參照 dehuk 1. 達到 ( 祈使 ).Ga baro dheran ga nana ini dheki qsiya yayung ga. 那個土地的位置很高, 水位還沒有升上來 dhekun( ) 參照 dehuk 1. 達到.Dhekun mu pbleyaq smmalu. 我一定會將它做到好 dhenu( ) 1. 表結果 ; 就.Psaun su timu de, mremun dhenu. 你放鹽巴, 就會鹹 dhequ( ) 1. 短小.Dhequ hnyegan na mqedin kii. 那女子的身高矮小 dhequy( ) 1. 糯米.Niqan so ali qqrasan daha de, hmlama dhequy kanna seediq denu. 在慶典的時候, 人們都會煮糯米糕來慶祝 [ 只要是有 dhequy 的穀類, 都可以製成糕點, 並在節慶當中食用 ] dheran( ) 1. 泥土 ; 塵土 ; 土地.Ani naq knhenu ka dheran ta muudus han ge, uxe ta desun mhuqin. 我們活著的時候, 不管擁有多少 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 93 of 285
的地, 但我們死後是帶不走的 So hari mskingal hari sapah kanna seediq bobo dheran nii saya di. 現代世界就像一個家庭 Egu riyung dheran na ga alang Gluban ka Sapu. Sapu 有很多土地在清流部落 Gheti dheran ga na phmaan brkawe dara ka Umin. Umin 有很多種植紅肉李的地 [dheran 包括所有跟土有關的物, 如泥土 灰塵 土地等等, 但是耕種的工地, 則用 neepah ( 旱田 ) 或 yqeyaq ( 水田 ) 來形容 所以我們可以指稱那些都是我們的土地 ( 包含造林 輪耕之地 祖先的土地 家族的土地 ), 但是如果是現在已耕種的土地則是指 neepah, 例如菜園 果園等等 ] dheriq( ) 1. 滑.Tasin dheriq ba paru kiya. Uka ddaan. 那是一塊很大的光滑石面, 是無法通行的 dheya( ) 1. 他們 ( 複數 第三人稱 主格 ).Dheya ka dmnayo skadi dapa nami. 是他們幫我們找牛隻的 dhuri( ) 1. 以杓汲水 ( 祈使 ).Dhuri huur ka langu na ga sbbuli baro ga hayan. 浮在上面的雜質先用水瓢撈起來 dhurun( ) 參照 huur 1. 以容器汲水.Dhurun ta maanu di? Uka huur wa. 我們要用什麼汲水了呢? 沒有水瓢耶 [ Toda mchu ] di( ) 1. 語尾助詞.Wada namu saun mita qsiya yqeyaq di? 你們有去巡勘水田的水了嗎? didil( ) 1. 提著 ; 抬著.Didil isu gnbulan qriyan nii, phelo mu yaku ka gnbulan btakan nii. 葫蘆汲水筒你提著, 麻竹汲水筒我來扛 dige( ) 1. 接續詞.Paru namu dige knbeyax meepah, iya kbserux. 你們長大後要努力工作, 不要懶惰 diida( ) 參照 ida 1. 馬上.Naqah riyung kari na seediq kii, diida mu asi bbei peni. 那個人講話很壞 ( 傷人 ); 我很想馬上揍他耶 [ Toda naana ] dile( ) 參照 didil 1. 提.Dile mu yaku ka sama ma paani isu ka srqemu ga. 菜我來提吧, 你來揹那玉蜀黍 dili( ) 參照 didil 1. 提 ( 祈使 ).Dili isu ka sama ga, maapa ku laqi ka yaku. 你提著那些菜, 我來揹小孩 dilun( ) 參照 didil 1. 提著 ; 抬著.Dilun na ka laqi na ma haun na ptaqi qlapo. 她抱起他的孩子, 抱他到床上睡 Gisu na dilun Umin ka qhuni mdengu di. Umin 把那些乾的木柴抱提過來了 diyan( ) 1. 白天 ; 晝日.Wada diyan hari neepah saya ka dheya. 他們今天較晚才去耕作 Diyan da! Tutuy kanna di. 天亮了! 起床吧! dkaan( ) 參照 deka 1. 分一半.Dkaan daha, sugun pnkingan kana seediq. 分一半以使所有人都有一塊 dkai( ) 參照 deka 1. 分為一半 ( 祈使 ).Dkai yamu ka swai su ka kiya di. 那些就由你跟你弟弟去分吧 dkaun( ) 參照 deka 1. 分一半.Wada dkaun na Pawan daka Walis ka mnsngari na. 剩下的由 Pawan 和 Walis 各分一半 dmagun( ) 1. 長葉木薑子.Wahin naqah ka dmagun nii, qmeerung pnhuma. 長葉木薑子是不好的藤蔓, 會妨礙種植物 dmahur( ) 參照 huur 1. 以器皿汲水.Ga mangal huur qriyan ka Bakan ma, dmahur qsiya kndalax liwas. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 94 of 285
Bakan 拿起葫蘆瓜 ( 製做 ) 的水瓢, 從水缸汲水 [ 賽德克族燒墾的傳統耕作法, 一直延續至今 燒墾時難免有失火而造成森林大火, 這時部落的族人都會義無反顧的全體動員去滅火, 苦主就會分送火柴及鹽巴給部落的每戶人家 這是賽德克族 dmahur 的傳統 ] dmai( ) 1. 馬.Uxe mnita dmai rudan ta cbeyo, le daha qmiyuc seediq. 我們的先祖沒看過馬, 他們以為 ( 馬 ) 會咬人 Mngungu dmai rudan ta cbeyo, ado uxe qntaan. 以前的老人很怕馬, 因為沒有看過 dmamac( ) 參照 damac 1. 食用.Ga dmamac qcurux nngari sbbiyan ciga ka Robo. Robo 在食用昨晚剩餘的魚 dmamux( ) 參照 damux 1. 蓋屋頂.Wada dmamux behing na Lais ka deuwah. Uwah 他們去鋪蓋 Lais 工寮的屋頂 dmanga( ) 參照 danga 1. 撫養.Seediq ta ita na, netun so ini tuting laqi diida ka mnsterung de dmanga laqi seediq han denu. 我們的族人, 如果結婚後一時沒能生小孩就會先領養別人的小孩 dmatan( ) 參照 damac 1.( 菜餚 ) 被吃.Wada dmatan debakan mu damac kii ciga di. 那些菜餚昨天被我的 Bakan 她們吃掉了 dmati( ) 參照 damac 1. 食用 ( 祈使 ).Dmati qcurux mremun bnege na Pidu nii, malu puqul wa. 吃 Pidu 送的這條鹹魚吧! 好吃耶! dmatun( ) 參照 damac 1. 要食用的菜.Dmatun mu ido rumu ka sama qnmasan nii. 我要以這醃漬的菜配稀飯吃 dmaus( ) 參照 daus 1. 紡紗 ; 精削藤皮.Ga dmaus nuqah qnqihan na ka bubu mu rudan. 我祖母正將她捻好的麻紗進行紡紗 dmayang( ) 參照 dayang 1. 闢防火線.Ga mosa dmayang tntakan na Pering ka kanna dheya kiya. 他們都到 Pering 已砍伐的耕地開闢防火線 dmayo( ) 參照 dayo 1. 幫忙.Dmayo riyung rudan laqi ga. 那個小孩子很會幫忙老人 dmdamac( ) 參照 damac 1. 菜餚 ( 複數 ).Ani ba dmdamac ini daha dheki maruy. 他們連菜都買不起 dmeeda( ) 參照 deeda 1. 眺望.Saun su dmeeda kndalax ngahu gaga de, taun su alang kii denu. 妳若從那崖邊眺望就可以看到那部落 dmeka( ) 參照 deka 1. 切成半.Ima wada dmeka hlama nii di? 是誰將這個米糕切成兩半? dmengu( ) 參照 dengu 1. 曬乾 ; 烘乾.Ga dmengu ngiro so behing qhuni ka tama na. 他爸爸在柴火屋附近烘烤香菇 dmeqo( ) 參照 deqo 1. 欺騙.Tai hari wa! Dmeqo hari laqi kiya wa. 要謹慎喔! 那小孩是會說謊的 dmeur( ) 參照 deur 1. 育苗.Wada dmeur deur dhequy detama mu rudan. 我祖父他們去育糯米種苗 dmgese( ) 參照 dgese 1. 理經.Ga dmayo dmgese pai na rudan ka Uma. Uma 在幫他的祖母理經 dmgiyan( ) 1. 自負 ; 好強.Phlisan daha seediq dmgiyan, anu rmengo malu naq nheya. 自負的會被人笑, 因為他只會說自己的好 dmidil( ) 參照 didil 1. 抱 ; 提.Wada na haun dmidil ka qhuni mdengu Umin ga. Umin 把那些乾的木柴抱提過來了 dmnahur( ) 參照 huur 1. 斟 ( 酒 ; 液體 ).Dmnahur namu yamu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 95 of 285
di? Ma ini dhuri ka na Ulo ga! 你們已斟過 ( 酒 ) 了嗎? 怎麼沒斟上 Ulo 的 ( 酒 ) 呢! [ Toda dmnahur ] dmnanga( ) 參照 danga 1. 撫養.Ima dmnanga laqi Plmukan seediq alang ta hii di Utun? Utun, 我們部落的哪一位族人曾撫養過閩南人的小孩? dmnayo( ) 參照 dayo 1. 幫忙.Ima dmnayo isu paha rulu baro ka paye nii di? 是誰幫你將這些稻穀搬到車上的? dmnidil( ) 參照 didil 1. 搬動.Isu dmnidil parih mu nii? 我這把鋤頭是你帶過來的嗎? dmoi( ) 參照 dooi 1. 拿著 ; 使用.Mkela dmoi halung kanna riso ta cbeyo. 我們以前的青年族人都會使用槍枝 dmtani( ) 參照 damac 1. 食用 ( 祈使 ).Dmtani mekan namu ido ka qcurux mremun nii. 這鹹魚你們吃飯時食用 dmtanun( ) 參照 damac 1. 食用.Wada daha dmtanun ciga ka rapi dnngeyan di. 燻烤的飛鼠肉昨天已被他們食用 dmudul( ) 參照 dudul 1. 帶領.Puhuk Walis ka dmudul riso mosa phuling. Puhuk Walis 帶領著青年去狩獵 ( 狗獵 ) dmurang( ) 參照 durang 1. 設置套頸式繩索陷阱.Desun ku na dmurang tkurih ssiyo neepah slaqi ku ka tama mu. 小時候我父親帶我去放置 套頸式繩索陷阱 捕獵竹雞 [ 設置 套頸式繩索陷阱 是本族訓練少年族人設陷阱獵的養成教育 ] dmurun( ) 參照 durun 1. 轉達 ; 告知.Dmurun seediq laqi mu, "pdesi ku pila si." 我的孩子託人轉告我 : 寄錢給我 2. 祈禱.Plaale miyan dmurun Tama Baro klaali mekan ido. 我們在吃飯前都會先祈禱 dmuxun( ) 參照 damux 1. 蓋屋頂.Dmuxun namu knuwan ka tibu babuy ga di? 什麼時候你們才要把那豬舍的屋頂蓋上? dnamux( ) 1. 屋頂.Ini baka moda mangal bgihur ka dnamux gmeya, kika dmamux tasin qalux cneexan ka rudan ta cbeyo duri. 由於以白茅所搭的屋頂易被 ( 颶 ) 風所吹毀, 所以我們的先祖也用黑色的頁岩做屋頂 dndilan( ) 參照 didil 1. 搬移.So hari dndilan utux qndriqan daha. 他們逃得無影無蹤 dndulan( ) 參照 dudul 1. 所帶領的.Kingal dndulan supi Tanah Tunux wada daha thdeun ba cmebu ciida mesa. 聽說當時他們擊潰了日軍所率領的一個 ( 連 ) 隊 dndungus( ) 參照 dungus 1. 沒出息.Uxe dndungus seediq kii, mbserux ma ini keepah. 那個人真是沒出息, 懶惰不工作 dneeran( ) 參照 deur 1. 曾育苗之處.Dneeran miyan yqeyaq ruco hii ckawas, mrana phmaun deur dneeran hiya. 我們去年在鹿澤田裡所育的種苗很茂密 dneur( ) 參照 deur 1. 育苗.Dneun namu so sknuwan; ma ku ini klkela ka yaku. 你們是什麼時候育的苗? 我怎麼都不知道 dngai( ) 參照 danga 1. 餵養 ; 養育.Barux nami ini dngai, kndalax slaqi wada miyan blequn dmanga. 從小我們又不是沒有養育他, 我們把他養育的很好 dngao( ) 參照 danga 1. 撫養.Dngao miyan yami ka Robo su nii di ho? ( 讓 ) 我們來撫養你的 Robo, 好嗎? dngaun( ) 參照 danga 1. 撫養.So nii namu ini gdrumuc meepah ma ini osa sntuku pila, dngaun namu maanu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 96 of 285
ka laqi namu denu? 像你們這樣不認真工作又不去賺錢, 要怎樣撫養你們的子女? dngdangi( ) 參照 dangi 1. 朋友 ( 複數 ).Uka dngdangi seediq kii, ini naq skuxun theyaq seediq. 那個人沒什麼朋友, 因他自己不喜歡與人交往 dngedang( ) 1. 滾水.Tai hari wa! dngedang kiya, mtilux nana. 小心一點! 那是滾開的水, 還很燙 dngei( ) 參照 dengu 1. 曬乾 ; 烘烤 ( 祈使 ).Ani naq ini dngei ka trabus; malu puqun hngedun meluq duri. 花生不一定要曬乾 ; 生煮也好吃 Dngei duma lexi namu; bsiyaq skuwan ka lexi dnngeyan. 曬乾你們的竹筍 ; 筍乾可儲存久些 dngeyan( ) 參照 dengu 1. 曬乾 ; 烘乾 ; 燻乾.Nganguc sapah miyan alang Gluban we, kii dngeyan nami paye. 我們清流部落住家的院子, 就是我們的曬穀場 [ 因過去的庭院都沒鋪上水泥, 故於曬稻穀之前會鋪上一層經稀釋的牛糞, 待乾之後即與泥層隔離, 而成為一個曬稻穀的好場所 ] dngeyun( ) 參照 dengu 1. 曬乾 ; 烘烤.Qmuyux de, psaun daha gigan ka macu han ma, dngeyun daha bobo bagah puniq. 若遇到下雨天, 他們先會把小米放到曬簍裡, 再 ( 把整個 ) 放到炭火上烤乾 dngusi( ) 參照 dungus 1. 按照 ( 祈使 ).Dngusi naq lnglungan su ka mosa su meepah. 按照自己的想法去做你的工作 dngusun( ) 參照 dungus 1. 計畫 ; 目標 ; 按照.Kiya naq oda so dngusun su, iya so pquri icin. 確立了你的計畫後, 就不要走偏了 Kiya naq dngusun su, bleyaq naq so moda. 你確立了目標之後, 就好好的達成它 dnhekan( ) 參照 dehuk 1. 到達.Mkteru dnhekan mu sapah di. 我回到家裡已經三天了 dnkaan( ) 參照 deka 1. 分一半之物.Nii dnkaan ta siyang daka Watan, psugi dheya ga kiya hari denu. 這是我們和 Watan 平分的豬肉, 等一下分給他們 dnmatan( ) 參照 damac 1. 食用過.Dnmatan na dekumu ka damac nii. Kumu 她們食用了這些菜 dnngaan( ) 參照 danga 1. 撫養.Dnngaan maku maanu so nii namu mntgao ini thei. 我撫養你們幹嘛! 你們竟然都一樣的不聽話 dnngeyan( ) 參照 dengu 1. 曬乾處 ; 曬乾物.Mqedin ta ita Seediq cbeyo, nuqah dnngeyan daha peni, gmaxan daha tnabus miriq. 以前我們賽德克族的婦女們, 她們曬乾的麻紗會和著米糠粉末壓揉 ( 用腳踩 ) 著 dnngusan( ) 參照 dungus 1. 所想 ; 所設計.Dnngusan su naq smmalu sapah su. 你的房子是你自己設計的 Dnngusan naq mege isu ka rudan su. 這是按照老人家的想法給你的 Nii naq dnngusan na mege isu; pndungus naq nisu. 這是按照他的想法給你的 ; 你就接受這個份量 dnrangan( ) 參照 durang 1. 陷中的獵物 ; 陷中獵物處.Dnrangan su inu glaqan nii Siyac? Uka riyung glaqan quri ita hini wa. Siyac, 這隻藍腹鷴你是在哪裡陷中的? 我們這一帶藍腹鷴很少耶 dnrunan( ) 參照 durun 1. 囑咐 ; 交代.Kiya naq kari dnrunan na tama su. Iya ba chngii wa. 你爸爸就交代了這些話 ; 你千萬不要忘了 dnsanan( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Dnsanan ku na qucun pnhmaan bubu na ka Temi. Temi 帶給我她媽媽種的蕗蕎 dnurang( ) 參照 durang http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 97 of 285
1. 放置套頸式繩索陷阱.Isu dnurang tkurih nii Pidu? Ma su mkela dmurang di peni. Pidu, 這竹雞你陷到的嗎? 你已會放置套頸式陷阱了呢 dnurun( ) 參照 durun 1. 被告知.Dnurun ku daha meyah mimah sino rai. 我被告知來喝喜酒的 dnyagan( ) 參照 dayo 1. 被幫忙.921 mrunu ciida, egu dnyagan seediq quri alang miyan. 921 大地震那時候, 很多人幫助我們的部落 dnyangan( ) 參照 dayang 1. 闢防火線.Ma glahang dnyangan na Siyac nii peni, ye na icuw qerac lmiqu. Siyac 開的闢防火線滿寬的耶 他可能怕燒到山林 2. 燻過的獵肉.Dnyangan su wawa rqenux nii Takun? Takun, 你這鹿肉是燻過的嗎? dodah( ) 1. 鞦韆.Snyukan ware ka dodah nami yami cbeyo; qtehur snuyuk snyukan na. 我們以前的鞦韆是用麻線抽捻的 ; 抽捻成的鞦韆繩索滿粗的 doku( ) 1. 毒.Uka naq doku duma ka quyu duri, so ka quyu qpatun peni. 沒有毒性的蛇也有, 像水蛇就是 [ 日 ] donburi( ) 1. 碗公.Ga donburi hiya begu mtilux. 熱湯裝在大碗公裡面 dooi( ) 1. 拿 ; 握著.Dooi tikuh han! 請先拿著! doosan( ) 參照 daus 1. 紡紗.Doosan daha dosan ka nuqah qnqihan daha. 她們以紡錘紡她們已紡好的紗 doosi( ) 參照 daus 1. 精削.Doosi yamu ka qwarux; mdaus miyan oro nii ka yami. 你們來精削黃藤皮 ; 長節竹我們來用 doosun( ) 參照 daus 1. 精削.Asi ka yayu mhungun malu doosun, kika thngelun daha lmepax yayu daha de mdaus. 精削 ( 黃藤皮 ) 用的刀具一定要鋒利, 所以他們要 ( 進行 ) 精削時會將刀具磨利 2. 紡紗.Ga doosun na Temi ka dnaus na Iwan. Temi 在紡 Iwan 捻好的紗 dooyan( ) 參照 dooi 1. 握把 ; 把手.Ma ka uka dooyan na keruc nii, huwa kesun kmeruc di? 這把鋸子沒把手, 要怎麼鋸呢? dooyun( ) 參照 dooi 1. 拿著 ; 握著.Ye na kndamac yaku ka Temu, kii naq qntaan ku na de, dooyung ku na baga ma tlusun ku na sapah na truma. 或許是 Temu 太思念我了, 一見到我就握住我的手並拉我往他屋內去 Ini huwa, plaxi! Dooyun mu. 沒有關係放掉它! 我會握著 doriq( ) 1. 眼睛.Mbudu icin doriq na baki na. 他祖父瞎了一隻眼睛 dosun( ) 參照 daus 1. 要紡紗.Dosun su knuwan ka mnsngari na nii di? 這剩下的妳什麼時候要紡紗? doyobi( ) 1. 星期六.Wada mgrebu doyobi Hori ka dheya ga, uka hini. 他們在星期六的早上到埔里去了, 不在這裡 [ 日 ] dqagan( ) 參照 deqo 1. 欺騙.Dqagan na kari ka tama bubu na ma, wada gmruus plaling qcurux ka heya. 他對他父母說謊話, 偷偷地去釣魚 dqagi( ) 參照 deqo 1. 說謊 ( 祈使 ).Dqagi rmengo! Iya tgsai bale! 敷衍他幾句, 不要跟他說事實 dqagun( ) 參照 deqo 1. 欺瞞.Ma ani sense dqagun su Dakis, naqah so kiya wa. Dakis, 你怎麼連老師都要騙, 那樣是不好的耶 dqeras( ) 1. 臉.Ma naq mntena riyung bubu na dqeras na laqi ga. 那個小孩子的臉長的非常像他媽媽 2. 面子.Thei hari kari rudan, kii si ini seeliq dqeras tnsapah. 遵從老人家的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 98 of 285
教導, 這樣才不會丟家人的面子 dqutan( ) 參照 daquc 1. 勾上.Dqutan pako qwarux ka lukus na tama mu. 我爸爸的衣服被黃藤的勾刺勾住 dquti( ) 參照 daquc 1. 勾住 ( 祈使 ).Dquti tikuh kagun su trasi mu ga tuting truma ga Bagah. Bagah, 你用你的砍草刀將我掉在底下的帽子勾上來 ( 勾住 ) dqutun( ) 參照 daquc 1. 勾住.Dqutun mu daquc nii wa; ye ini huwa? 我用這鉤子勾住喔 ; 有沒有關係? drangi( ) 參照 durang 1. 放置套頸式繩索陷阱 ( 祈使 ).Drangi papak na tama rodux ga Umin; pnhqilun su de drangun su nduyung na. Umin, 你要陷套那隻公雞的腳部, 你若陷套牠的脖子會把牠弄死的 drangun( ) 參照 durang 1. 以繩索陷阱捕獵.Drangun daha qnawan ka qolic weewe ma rqebux de niqan qnawan. 若有鋼絲線時, 族人們會以鋼絲線來陷獵野兔和狐狸 [ 本族的獵具樣式, 隨著與外來族群的交流互動就有了較先進的狩獵器具, 當然很受族人們的喜用 ] draqun( ) 1. 雌性的野鹿.Gipu kesun ta rqenux tnbugan ma; draqun kesun ta rqenux lmiqu. 飼養的 ( 母 ) 鹿我們稱 gipu; 野生的 ( 母 ) 鹿則稱 draqun dremus( ) 1. 露水.Asi ka mgrebu niqan dremus waso sudu. 清晨期間花草葉才有露水 Ye mnkdalax inu peni dremus nii, mgrebu de mdremus kanna ka speriq ma waso qhuni. 也不知露水是怎麼來的, 晨間的雜草以及樹葉上都沾滿著露水 dresiq( ) 1. 山漆樹.Rudan qhuni na dresiq ge niqan yxeyux ma mgceyas cceka na. 老漆樹的中 間會長出黃色木心 drumuc( ) 1. 勤勞.Kedu naq drumuc na meepah ka Ape! Hmnuwa su naq isu? Ape 是那麼地勤奮工作! 那你是怎麼回事? druni( ) 參照 durun 1. 交代 ; 轉達 ( 祈使 ).Druni tama mu, pdesi ku pila kesa. 轉告我父親, 寄錢給我 2. 代轉 ; 轉求.Druni Tama Baro qnquwan ndaan ta bobo dheran. 我們為在世上的罪惡祈求天主 dsanan( ) 參照 adis 1. 帶來 ( 送來 ).Dsanan na kingal tama rodux ma, kingal bubu rodux tama mu rudan ka Tado; irih mu so sqrasan rudan mesa hiya. Tado 為我祖父帶了一隻公雞和一隻母雞 ; 他說是要讓老人家高興的 dsane( ) 參照 adis 1. 帶 ( 給 回...).Dsane ta tama bubu ta ka wawa rnbruban nii. 我們將這燻烤過的獵肉帶給我們的父母親 dsani( ) 參照 adis 1. 為某人帶 ( 祈使 ).Dsani dheya kanna nngari na da! 把剩下的東西全部帶去給他們吧! dsanun( ) 參照 adis 1. 為某人準備 ; 為某人帶.Ye su dsanun hlama laqi na? 你要帶糖果給他的孩子嗎? dsdesan( ) 參照 adis 1. 帶著.Dsdesan ku na prigo alang seediq Toda hii ka Kumu; moda miyan ptgesa kari rudan alang ntoda hii. Kumu 帶領我逛 Toda 族人的部落 ; 我們逕向 Toda 的耆老們請益 dsdesi( ) 參照 adis 1. 帶著 ( 祈使 ).Dsdesi ba laqi nii Pawan ha; iya plaxi wa; ini kela rmigo alang Taycyu ka heya. Pawan, 你一定要帶著這小孩 ; 不要放掉他 ; 他不會逛台中市喔 dsdesun( ) 參照 adis 1. 帶著.Tiwas, dsdesun saku naq inu wa? Asi ta bleyaq theyaq sapah na Umin nii http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 99 of 285
hayan. Tiwas, 妳究竟要帶我到哪裡? 我們乾脆好好地先在 Umin 的家玩 dudensya( ) 1. 腳踏車.Uka hari seediq taapa dudensya, anu mrkala hari elu nami. 以前的人很少騎腳踏車, 因為我們的路多上坡 dudul( ) 1. 帶領.Dudul naq dapa su Walis! Iya pduli seediq. Walis, 你帶著你的牛吧! 不要給別人帶 duduy( ) 1. 懸吊著.Ye hmnuwa naq seediq ta cbeyo; nii duduy biqir daha nduyng duma naq mesa. 不知我們以前的族人是怎麼回事 ; 據說他們有的脖子上懸吊著這麼大的甲狀腺瘤 duhi( ) 參照 uduh 1. 烤.Duhi kiya bbiyan da; trae ta ka laqi han. 傍晚再烤 ; 我們先等孩子們回來 [ Toda duhi ] duhun( ) 參照 uduh 1. 烤.Duhun ta maanu qcurux nii di? 我們要用什麼來烤這條 ( 些 ) 魚呢? [ Toda duhun ] duhung( ) 1. 臼.Meyah kmbarux duhung mu tama su kusun. 明天你爸爸會來借我的搗米臼 duma( ) 參照 duhung 1. 一些.Gaga mu desun duma ma gaga sapah duma. 有一些我會帶著, 有一些放在家裡 dungan( ) 1. 又 ; 再 ; 還要.Gaga mseyan dungan bubu su? 你媽媽還在生氣嗎? dungus( ) 1. 目標 ; 意義.Wada ku so mnbahang. Ani si ini ku bleyaq mbahang ciida, kii ini ku hari kela dungus na. 我有聽過 只是當時我沒有仔細去聽, 所以我不太知道它的意義 Maanu dungus na yahun su hini dungan? 你再回到這裡還想做什麼呢? 2. 範圍.Kii naq dungus na dheran nnisu. Iya mmhemuc sndayak na seediq. 你的土地範 圍就到這裡, 不要隨便侵占別人的土地 3. 達到某狀況.Uka dungus na so rseno ini qeepah, maha uka brahan dmanga tnsapah na di. 不工作的男人是沒有辦法達到養家的目的 dunuq( ) 參照 duhung 1. 凶.Sapah so wada haan cghuur seediq ge sapah dunuq kesun daha. 他們會稱有人上吊自殺的房子叫凶屋 dupan( ) 參照 aduk 1. 趕走.Wada dupan na Ukan da riso mnimah sino hini. 在這裡喝酒的年輕人已被 Ukan 趕走了 dupi( ) 參照 aduk 1. 趕走 ( 祈使 ).Dupi bibi ga mekan paye gaga wa. 把 ( 那些 ) 正在吃稻穀的鴨子趕走 dupun( ) 參照 aduk 1. 趕走.Dupun ta inu di dapa nii? 我們要把這 ( 群 ) 牛趕到哪裡了? [1. Truku dupun 2.dupun 可以指傳統的獵場 ] durang( ) 1. 套頸式繩索陷阱.Durang nii ge snyukan ware, saanun daha dmurang qbheni, so ka tkurih ramang ma glaqan. 套頸式繩索陷阱是將苧麻線抽成的繩索為套繩 ; 族人們用來套陷鳥類, 如竹雞和綠鳩以及藍腹鷴等等 duri( ) 1. 也.Maha su dmayo meepah duri? 你也要上山幫忙工作嗎? Mnekan ku ido ka yaku di, ma tama mu duri. 我吃過飯了, 我爸爸也吃過了 Snkuhun ku mosa muyas ma sokiya heya uri. 我喜歡唱歌, 他也是 duruk( ) 1. 大葉石櫟.Qhuni mkere ka duruk nii, ngalan daka riduy perih ma riduy kawin. 大葉石櫟屬硬質的樹木, 他們會拿來製作鋤頭及掃刀的柄 durun( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 100 of 285
1. 交代.Ma su ini durun han, naka su krngiyan. 你怎麼沒有先交代, 否則會先預留給你 2. 祈禱.Durun isu han! 請你祈禱吧! -duwa-( ) 1.. duxin( ) 1. 里肌肉.Tnugiyo wawa ka duxin, uka siyang. 里肌肉只有瘦肉, 沒有肥肉 dyagan( ) 參照 dayo 1. 幫助.Dyagan ta daha seediq de, asi ta ka dyagun seediq duri. 我們受人幫助之後, 我們也要幫助人家 dyagi( ) 參照 dayo 1. 幫助 ( 祈使 ).Dyagi tikuh dmidil, chedil napa na laqi ga. 幫那個小孩子提一下行李, 他的東西很重 dyago( ) 參照 dayo 1. 幫忙 ; 協助.Dyago ta hmaqul paye ka Takun ga han, uxe na qdeyun diida di. 我們幫 Takun 搬稻穀吧,( 否則 ) 他會很慢才搬完 dyagun( ) 參照 dayo 1. 幫助.Dyagun daha mheyan eruc ka seediq mksmalu sapah cbeyo. 他們會幫忙搬運樑柱給要蓋傳統房子的人 dyangi( ) 參照 dayang 1. 闢防火線.Iya asi hduri ka tntakan su, dyangi han. 你砍伐的耕地不要馬上燒墾, 要先開闢防火線 dyangun( ) 參照 dayang 1. 闢防火線.Ani naq biciq ma, ani naq paru ka tntakan namu, asi namu ka dyangun de hdurun namu. 不論你們所砍伐的耕地是大是小, 在燒墾之前一定要開闢防火線 ka( ) 1. 格位標記.Pawan Dakis ka tama su, ma ima ka bubu su, Dakis? Dakis, 你爸爸是 Pawan Dakis, 那你媽媽是哪一位? [ Toda ka Truku ka] kaalang( ) 參照 alang 1. 他族人 ; 他國人.Hwaun miicuw kaalang, asi naq kncykani hii. 別族的人有什麼好怕的, 照樣予以反擊 kabang( ) 1. 書包 ; 背包.Mapa ku kabang mosa gako. 我揹書包上學 [ Toda kabang Truku qabang] kacidento( ) 1. 手電筒.Hrui kacidento su han; ini tai elu di. 打開你的手電筒, 看不到路了 [ 日 ] kaciya( ) 1. 尼龍提袋.Ngali; gaga kaciya hii kanna suke. 自己拿, 豆子都在尼龍提袋內 [1. Toda kaciya Truku kaciya 2. 日 ] kacuy( ) 1. 鏟.Kacuy isu deun ga ha, hao ku kraman meelih qsiya yqeyaq ka yaku. 你來鏟秧苗, 我去把田裡的水放掉 [ Toda kcuy Truku kacuy] kacuy ido( ) 1. 鍋巴.Smkuxun miyan riyung mekan kacuy ido slaqi nami. 我們小時候很喜歡吃鍋巴 kadang( ) 1. 臼齒.Kadang rupun ka mpsekan mekan puqun. 臼齒用來咀嚼我們所吃的東西 [ Toda kadang Truku kadang] kadi( ) 1. 網子.Ye su niqan kadi qcurux? 你有魚網嗎? [1. Toda kadi Truku kaji 2. 過去本族群是以狩獵所獵獲的獵物為主要的蛋白質來源, 故本族群的男子幾乎個個善獵, 他們平時極少捕魚, 僅於大雨後河 / 溪水暴漲以及舉行捕魚祭時才捕魚, 故他們還是備有魚網及捕蝦籠 ] kadu( ) 1. 雞寮 ; 雞舍.Tbugi tikuh rodux ga kadu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 101 of 285
ga de bbiyan. 傍晚的時候餵一下在雞寮裡的雞仔 [ Toda kadu Truku kadu] kagami( ) 1. 鏡子.Nima kagami nii? Ma plaxan hini di. 這是誰的鏡子? 怎麼留置在這裡 [ 日 ] kagi( ) 1. 鑰匙.Ye nisu kagi nii? Wada mu psaun inu ka naku di. 這是你的鑰匙嗎? 我的放到哪裡了 [ 日 ] kaguh( ) 1. 搔癢.Iya kaguh tunux, asi rengo de klaun su. 不要搔頭, 你知道的話就說出來 [ Toda kawah Truku kaguh] Kahabu( ) 1. 平埔族.Egu Kahabu ssiyo alang nami cbeyo; ma saya de uka hari qtaan di. 以前住我們部落旁邊的平埔族很多 ; 現在已經很少了 kahan( ) 1. 犁耙.Umin, kbrexi ku tiuh kahan su han, wada gerung kahan mu wa. Umin, 你的犁耙借我一下, 我的犁耙斷了 [ Toda kahar Truku kahan] kahar( ) 1. 較細的樹稈.Ga kanna kahar qhuni, dao ta mapa kiya di. 那兒有很多的乾樹桿, 我們等一下再揹回去 [ Toda rawraw Truku kahaw] Kako( ) 1. 中正村.Alang Mktina ka Kako gaga. 中正村是布農族的部落 [ 日 ] kama( ) 1. 煮飯鍋.Kenu kama su hprayun ido, Tado? Tado, 你煮飯用的鍋子是哪一個? [ 日 ] kanggohu( ) 1. 護士.Kanggohu ka qbsuran mqedin na Umin. Umin 的姊姊是護士 [1. Toda mqlahang Truku mqlahang 2. 日 ] kanna( ) 1. 全部.Aguh hini kanna namu. 你們全部都過來這裡 [ Toda kana Truku kana] kanso( ) 1. 乾燥.Asi naq kanso ka ngiro ma qelung, ki brigun mukan. 香菇和木耳一定要先乾燥, 平地人才會買 [ 日 ] kansoki( ) 1. 乾燥機.Hai posa kansoki hiya kana ngiro ga han. 將香菇全部放到乾燥機裏頭 [ 日 ] kanteng( ) 1. 愛玉子.Nima kanna kanteng gaga phdagun ga? Ma egu nngalan na! 那些曬著的愛玉子是誰的? 採集的不少哦! [1. Toda kanteng Truku kanteyng 2. 日 ] kantera( ) 1. 煤油燈.Slaqi ku han we hniru miyan kantera han ma, ye ku wada yongnense de niqan dengki di. 小時候我們是以煤油燈當照明, 約在我讀四年級時就有電了 [1. Toda kantera Truku kantera 2. 日 ] kanzume( ) 1. 罐頭製品.Uka hari ppuqul ka cbeyo, maruy hari kanzume ka seediq ciida. 以前比較沒有東西可以吃, 常會買罐頭製品 ( 食用 ) [ 日 ] kapa( ) 1. 膠質雨布.Uka ta kapa ka ita Seediq cbeyo, kika muyu ta kari Tanah Tunux mesa kapa di. 我們賽德克人以前沒有雨布這個名詞, 所以我們就以日語的 kapa 來稱呼雨布 [1. Toda kapa Truku kapa 2. 日 ] karac( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 102 of 285
1. 天空 ; 天候.Iya osa de naqah karac. 天氣不好的話就不要去 [ Toda karac Truku karac] karang( ) 1. 螃蟹.Ma so hari karang ndaan na seediq ga. 那人的行徑怎麼像螃蟹一樣? [1. Toda krarang Truku kmarang 2. 喻夜郎自大, 目中無人, 橫行霸道 ] Karengko( ) 1. 花蓮.Wada naq ciga Karengko ka tama mu. 我爸爸昨天就去了花蓮 [1. Toda Karengko 2. 日 ] kari1( ) 1. 語言 ; 話語 ; 故事.Kari su maanu kiya? 你那是什麼話 ( 語 )? [ Toda kari Truku kari] kari2( ) 1. 挖掘.Kari ta maanu di? Ini ta adis parih. 我們要用什麼挖了呢? 我們沒帶鋤頭 karic( ) 1. 因用力而爆筋.Asi lux so karic snkribu bubu na laqi kii, ado ini desi na bubu na. 那小孩要跟著媽媽去而死命的纏著她媽媽, 因她媽媽沒帶她去 karo( ) 1. 整理.Ini karo sapah mqedin kii, ado ka mbserux. 那位婦女不整理家務, 因她懶惰 [ Toda karaw Truku karaw] kasing( ) 1. 芒萁.Saun tmrudu boyak ka kasing nii, kika ddngaun daha kayko laqi han. 野豬會在芒萁叢中做窩, 就是小朋友常拿來養蠶的啊 [ Toda kerang Truku egan] kati( ) 1. 惹 ( 人家 ).Iya kati seediq mbeyax de su naq ini kbeyax wa. 你打不過人家就不要惹人家 [ Toda thri Truku kati] kawas( ) 1. 年 ; 明年.Kawas kawas na mosa rmigo Tanah Tunux deawi Takun. Awi Takun 他們每年都會到日本旅遊 [ Toda kawas Truku kawas] kawing( ) 1. 鐮刀.Asi naq kawing moda tmaatak neepah cbeyo. 以前砍草做工非得要用鐮刀不可 [ Toda soki ] kayak( ) 1. 切.Isu kayak siyang nii Uma; sae ku smino sama ka yaku. Uma, 妳來切豬肉, 我去洗菜 kaydang( ) 1. 階梯 ; 樓梯.Qtai hari moda su kaydang ga. 你走樓梯要小心 [1. Toda kaydang Truku kaydang 2. 日 ] kayobi( ) 1. 星期二.Qdeun mu mhuma kayobi ka ucik mu. 我會在星期二 ( 之前 ) 把我的辣椒種完 [1. Toda tudha diyax iyax sngayan Truku tgdha jiyax iyax sngayan 2. 日 ] kayu( ) 1. 小罈子.Sqrugun daha kayu ka qucun ma, gmaxun daha ucik. 他們將蕗蕎或著辣椒醃在小罈子裡 kazari( ) 1. 裝飾品.Mnlamu naq kazari riso ma weewa saya da; ani muhing dnguxun daha duri. 現在青年男女的裝飾品可說是五花八門, 連鼻子也穿起飾物 [1. Toda kazari Truku kazari http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 103 of 285
2. 日 ] kbarux( ) 1. 借.Iya hari kbarux pila seediq; prihun su maanu bobo na de egu knbrexan su. 不要一直向別人借錢 ; 借多了之後, 你拿什麼還人家 [ Toda kbarux Truku kbarux] kbbegax( ) 1. 水冬瓜.Mkela tmngayan ssudu ma qqhuni ka rudan ta cbeyo, kbbegax kesun daha ka nii. 我們先祖有為花草樹木命名的智慧, 他們稱水冬瓜為如睪丸似的瓜 (kbbegax) kbberih( ) 1. 後退 ; 折返.Tminun doriq ge ttinun kbberih kesun daha. 菱形織紋的織法被稱做反織法 [ Toda kbbrih Truku kbberih] kbbobo( ) 參照 bobo 1. 沿著某物之上.Ga kbbobo harac mkkesa ka laqi. 孩童們沿著石牆上走 ( 孩子們走在石牆上 ) kbbungu( ) 1. 沿著山巒.Kbbungu miyan mkkesa; ma uka cmcamac lmiqu kii. 我們延著山巒走 ; 但那座山林沒有獵物 [ Toda kbbungu Truku kbbungu] kbekuy( ) 1. 一百 ; 百.Niqan si kari ta mesa kbekuy; ani si ini ta bleyaq smepu dehuk kbekuy ka ita seediq. 我們是有一百這樣的語彙, 但我們賽德克的族人不會由一地數到一百 kbhege( ) 參照 bhege 1. 使變白.Uka ta kesun kbhege de asi kbhege ka seediq, heun naq ini pntena hei kkingal seediq. 我們沒辦法說讓人變白就會變白, 因每個人的身體髮膚本來就不一樣 kbhingan( ) 參照 behing 1. 搭工寮之處.Asi ka malu kbhingan haun daha smmalu behing. 族人會選擇適宜搭 建工寮的地方蓋工寮 kbkii( ) 參照 biki 1. 彎曲.Kbkii tikuh quri hini, ga msbaang quri icin. ( 將它 ) 向這裡彎過來一點, 它在向一邊傾斜 kbkiyan( ) 參照 biki 1. 彎曲.Wada kbkiyan na Utun da kawin mu; ye na snipaq maanu peni. 我的砍草刀被 Utun 砍 ( 用 ) 彎了 ; 不知他拿去砍了什麼東西 kbkiyun( ) 參照 biki 1. 彎曲.Ma su kbkiyun qnawan nii? Hwaun su? 你怎麼要把這金屬線彎折? 你要做什麼用? kbnuhan( ) 參照 bunuh 1. 戴帽子.Ga kbnuhan laqi mqedin na Takun ga ka bunuh tanah na laqi mu. Takun 的女兒戴著的是我孩子的紅帽子 kbnuhi( ) 參照 bunuh 1. 戴帽子 ( 祈使 ).Kbnuhi bunuh su nii wa; chngiyun su kiya hari denu. 把你的帽子戴上 ;( 不然 ) 等一下你會把它給忘了 kbnuhun( ) 參照 bunuh 1. 戴帽子.Wada kbnuhun na Bagah ta bunuh su Ukan; so hari mesa maha ku Hori. Ukan, 你的帽子被我們的 Bagah 戴著 ; 他好像說他要去埔里 kbragan( ) 參照 baro 1. 加長處.Kbragan daha hari riduy kagun de, mseqic cida tlahi ga baro. 當要砍除柚樹較高的枝椏時, 他們會把掃刀的柄加長 kbragi( ) 參照 baro 1. 加長一點 ( 祈使 ).Kbragi tikuh smeqic namu btakan; hmuwa de ini baka qndisan na? 你們切竹子的時候切長一點 ; 不夠長的話怎麼辦 ( 怕到時候長度不夠 )? kbragun( ) 參照 baro 1. 加長.Ye ini huwa kbragun tikuh negul dapa nii? 把這牽牛的繩索加長沒關係嗎? kbrexan( ) 參照 kbarux http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 104 of 285
1. 借.Uka kbrexan pila alang ta ita Seediq nii; ye hmuwa mesa knbarux pila ka alang Plmukan peni. 我們賽德克的部落是沒地方借款的 ; 不知漢人居住的地方是怎麼借款的 kbrexi( ) 參照 kbarux 1. 借 ( 祈使 ).Iya kbrexi seediq slmadac su kii Sapu; ini pntena ddoi ttaxa. Sapu, 你的獵刀不要借給別人 ; 每個人的使用方式不同 kbrexo( ) 參照 kbarux 1. 借 ( 祈使 ).Kbrexo ta tikuh bakic su nii han Pidu; ga gerung ddooyan na ka naku hii wa. Pidu, 我跟你借一下水桶 ; 我家的 ( 水桶 ) 手把斷了 kbrexun( ) 參照 kbarux 1. 借.Wada su kbrexun ima parih ta dapa mesa su tama? Naka mu saun smiling. 爸爸, 你說你把我們的牛犁借給誰? 我去問 ( 他 ) 看看 kbudu( ) 參照 budu 1. 眼盲.Tglayan miyan texan tama rodux miyan yami ka Takun, wada bteran doriq ka naku; ani so kii we ini kbudu nana. 有一次我的公雞和 Takun 的公雞打鬥 ; 我的被踢到眼睛, 即使那樣也沒有瞎掉 kbunuh( ) 參照 bunuh 1. 戴帽子.Kbunuh mosa su ngerac, paru riyung hido saya. 妳到外面要戴帽子, 今天太陽很大 kbyaxi( ) 參照 beyax 1. 用力 ( 祈使 ).Kbyaxi megun su negun dapa wa! 你要用力的綁好牛的繩子哦! kchaya( ) 1. 那樣 ( 的方式 動作等 ).Iya kchaya gmuulah laqi Pihu; greme su baga na. Pihu, 不要那樣與小孩玩耍 ; 你會弄斷他的手 kcherus( ) 參照 kchaya 1. 陡峭 ; 斜坡.Ini kcherus bale ka eluw ddaan miyan kiya. 我們經常要經過的路沒那麼陡峭 kchungi( ) 參照 chungi 1. 睡得很沉.Ye ku wada kchungi na; ma ku ini qbahang ani tikuh kari namu skeeman. 我可能是睡得很沉 ; 你們昨晚的談話我一點都沒聽到 kcigi( ) 參照 kacuy 1. 鏟.Tai hari ha! Iya kcigi ka rabu sama nii. 小心一點喔! 不要把這菜苗給鏟除掉 [ Toda kciwiy Truku kcigi] kcigun( ) 參照 kacuy 1. 鏟.Kcigun namu kanna rabu dhequy nii? 你們要把這糯米稻苗全部鏟起來嗎? [ Toda kciun Truku kcigun] kciyuk( ) 參照 ciyuk 1. 反抗 ; 反擊.Ini kciyuk tama bubu na ka Iwan; laqi thei kari ka heya. Iwan 不會反抗她的父母親 ; 她是聽話的孩子 kclokah( ) 參照 clokah 1. 輕.Kclokah hari lnglungan su; iya lngelung ani maanu. 你心理放輕鬆一點, 不要想太多 kcugun( ) 參照 icuw 1. 害怕.Kcugun saku? Kedu su qnbsiyaq ini eyah sapah mu di. 你會怕我嗎? 你怎麼很久沒來我家了 [ Truku kiisu] kdakan( ) 1. 袒護.Iya hari kdakan laqi Dakis; uxe pthei bobo na denu. Dakis, 你不要一直護著小孩 ; 否則他將來會不聽話 [ Toda kdakan Truku kdakan] kdakil( ) 參照 dakil 1. 攀爬.Kdakil kesa Tumun ga wa; teta pnkela? 你叫 Tumun 爬看看啊 ; 看她爬得上去或爬不上去? kdengu( ) 參照 dengu 1. 乾.Geegi mdengu na; iya ngali ka ini kdengu na nana. 挑乾的 ( 撿起來 ); 還沒乾的不要拿 ( 撿起來 ) kdere( ) 1. 懸崖峭壁.Kdere paru ka tgiicin na, uka ddaan. 它的另一邊是大峭壁, 無法通過 [ Toda katu Truku kdere] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 105 of 285
kdhai( ) 參照 daha1 1. 兩人合力 ( 祈使 ).Kdhai mheyan de chedil peni. 如果重的話, 就兩人合力扛吧 kdhaun( ) 參照 daha1 1. 二人合力.Paru seediq kii, kika kdhaun daha di. 那個人滿高大的, 所以他們兩個合起來攻擊他 kdhaye( ) 參照 daha1 1. 讓二人做某事.Kdhaye ta mheyan qhuni nii! 讓我們兩人一起來扛這木頭吧! kdiida( ) 參照 ida 1. 快一點.Kdiida hari mkkesa namu wa! uxe ta pskala basu denu. 你們要走快一點喔! 不然我們會趕不上公車的 [ Toda llu Truku kdiida] kdira( ) 1. 記取教訓.Ini su kdira mnnarux su paru nmahan su sino hndure dungan, Dakis? Dakis, 你上回因喝酒而生了一場大病, 你不記取教訓? kdiyan( ) 參照 kadi 1. 網.Kdiyan bolung na skmangis Tado ka hini. 這裡是已往生的 Mangis Tado 的網蝦場 [ Toda kdiyan Truku djiyan] kdiye( ) 1. 蟬.Egu klegan kesun kdiye nii, niqan naq paru na ma, niqan naq biciq na duri. 蟬有很多種, 有大的也有小的 [ Toda kdiyac Truku kjiyay] kdiyun( ) 參照 kadi 1. 網.Kadi so nii kdiyun daha qcurux ka dheya. 他們是以這種網子來捕魚的 [ Toda kdiyun Truku kaji] kdkilan( ) 參照 dakil 1. 攀爬.Pnheyu daha kdkilan riso alalng ka eruc ga. 他們立樁是要讓部落的青年人攀爬用的 kdkili( ) 參照 dakil 1. 攀爬 ( 祈使 ).Uka ta kesun kdkili ka wahil, uxe seediq ka dheya. 我們無法叫藤子爬上去, 因它們不是人類 kdkilun( ) 參照 dakil 1. 攀爬.Kdkilun na beluh pnhmaan daha ka btakan ga daha sgeqi gaga. 他們插著的那 ( 些 ) 竹竿是要讓豆子攀爬用的 kdmatun( ) 參照 damac 1. 思念.Kdmatun su mu riyung si tama su rudan. 你祖父說他很想念你 kdongi( ) 參照 kodung 1. 使勾住 ( 祈使 ).Kdongi baro hari; ini baka nana. 在往上勾一些 ; 還不夠 kdrai( ) 參照 kdira 1. 痛打 ( 祈使 ).Puhuk, asi kdrai beebu texal han wa; ini thei ani tntikuh ka laqi uka luqi nii. Puhuk, 你就痛打他一頓吧 ; 他是這麼不會著想, 一點都不聽話的孩子 [ Toda kdrai Truku kdrai] kdraun( ) 參照 kdira 1. 凌虐 ; 痛打.Ga kdraun pqeepah tama na ka Siyac, so sgaalu qtaan. Siyac 被他爸爸幾近凌虐地 ( 不停止 ) 工作, 看起來滿可憐的 [ Toda kdraun Truku kdraun] kduku( ) 1. 低下頭.Iya kduku Pering, uxe na klaun smeung hnyegan su denu. Pering, 你不要低下頭 ; 不然她量不準你的身高 kduruk( ) 1. 額頭.Kedu knparu kduruk na laqi ga! 那個小孩子的額頭好大喔! Glahang ka kduruk su. 你的額頭很寬 [ Toda kduruk Truku pnglux] kedang( ) 1. 茴香菖蒲.Srugun daha nduyung daha kedang ka seediq msapuh. Srugun daha nduyung daha kedang ka seediq msapuh. kedix( ) 1.( 好 ) 痛.Kedix! Ga su trigun luqah mu da! ( 好 ) 痛! 你碰到我的傷口啦! keegu( ) 參照 egu 1. 多.Ini keegu bale ka paye miyan ciida duri, knbaka naq so ppuqun peni. 當時我們的稻穀也並不是那麼地多, 夠吃而已 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 106 of 285
keeki( ) 1. 跳舞.Keeki ta keeki na Tiwas Pawan, so nii kmeeki heya wa. 我們來跳 Tiwas Pawan 的舞, 她是這麼跳的 [ Toda rmri Truku grig] keelih( ) 1. 退潮.Ma ini keelih nana qsiya yayung ga. 那個河水怎麼還沒有退潮! keeman( ) 1. 晚上 ; 夜晚.Asi ka keeman mosa cmebu rapic, ini tai diyan ka rapic. 要到晚上才去打飛鼠, 白天是看不到飛鼠的 Ma ani keeman meepah namu? 你們怎麼連晚上都工作? Keeman da! Osa di! 晚上了! 回家吧! [ Toda kman Truku keeman] keguy( ) 1. 苧麻.Pnhuma su naq keguy nii? 這個苧麻是妳種的嗎? Nima keguy nii? 這是誰的苧麻? Bubu mu rmnengo mesa keguy we niqan daha klegan. 我媽媽說苧麻有兩種 [ Toda keri Truku krig] kekong( ) 1. 結婚.Kekong knuwan weewa na Padiq si, Mahung? Mahung,Padiq 的女兒什麼時候結婚? [1. Toda kekong Truku keykong 2. 日 ] kela( ) 1. 知道 ; 會 ; 懂.Ini kela tmlenga ka Dakis Pawan. Dakis Pawan 不會設置套足吊掛式的陷阱 [ Toda kla Truku kla] kemux( ) 1. 握拳.Kemux baga su Pihu; teta so kenu knmexan na baga su. Pihu, 你握拳 ; 看看你的拳頭有多大 kenan( ) 1. 我 ( 代名詞 ).Qita kenan wa! teta namu dehuk so nii. ( 你們 ) 看我吧! 你們做得 到這樣子嗎? kenu( ) 1. 哪一個.Kenu ka lukus sisu? Tanah nii? Ye mbhege nii? 你的衣服是哪一件? 是這紅色的嗎? 還是這白色的? 2. 如何地.So kenu ka knsliko tnlaman na Takun Takun 跑得有多快? [ Toda tuinu ] keras( ) 1. 豌豆.Malu puqun ka ludux keras ma lmuan daha beluh na duri. 碗豆苗很好吃, 而且可以採收他的豆子 [ Toda keras Truku kras] kere( ) 1. 大型的網袋.Apa paye, bunga, sari ma camac rseno ka kere nii. Ado egu pnsaan na. 這大型網袋, 是男人用來揹穀物和甘藷和芋頭以及獵物的 因它容量大 ( 可以裝很多 ) [kere 是指本族傳統的大型網袋, 是以麻線織成的 今族人已不再製作 ] keruc( ) 1. 鋸子.Nima keruc nii? Ma ini ekan. 這是誰的鋸子? 怎麼鋸不下 ( 鈍掉了 ) 2. 鋸.Keruc btakan ga, scuqi qnedis. 把那竹子鋸掉, 太長了 [ Toda kruc Truku kruc] kerung( ) 1. 縐紋.Egu kerung dqeras na baki mu rudan, ado naq ka rudan di. 我祖父的臉上有很多縐紋, 因他年紀大了 [ Truku krung] kerung puyaq( ) 1. 佛手柑.Malu phmaun ka kerung puyaq; ini beyo gmarang. 佛手柑很好種植, 很容易蔓延開來 [ Toda cangi kerung Truku kerung sulay] kesa( ) 1. 告訴某人這樣.Phdagi lukus kesa Iwan ga. 叫 Iwan 曬衣服 2. 說.Kesa (kesi) tama mu, meyah ku kusun di kesi (kesa). 跟我爸爸講, 我明天才回家 [ Toda kca Truku ksa] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 107 of 285
kesacu( ) 1. 警察.Egu ba riso ta hndure ga mosa muuyas kesacu gako saya di. 如今, 我們年輕一輩的青年已有不少在唸警察學校 [1. Toda kesacu Truku keysacu 2. 本族的借詞中要以借自日語者最多, 這是由於在本族的歷史上, 本族人最先接受的是日本教育之故 3. 日 ] kesan( ) 參照 kesa 1. 如此做 ; 這樣做.Kesan na phepux nbuyas mu ising kii; ye ga mita mnarux mu. 那位醫生這樣按我的腹部 ; 他可能在為我看病 kesi( ) 參照 kesa 1. 這樣做 ; 按這方法做 ( 祈使 ).Kesi! Tmulus qhuni nii. 按照這樣子! 拖這個木頭! [ Toda kchaya Truku ksi] keso( ) 參照 kesa 1. 這樣做 ( 祈使 ).Keso ta mhuma paye nii. 讓我們用這樣的方式種稻子 [ Toda kchaya Truku ksaw] kesun( ) 參照 kesa 1. 這樣做.Kesun smalu gakac nii. 這個椅子要這樣子製作 2. 所謂的.Kesun sapac ge dheran nuupu kanna seediq tnaalang. 所謂的 sapac 是部落人所共有的土地 ketu( ) 1. 嚙合.Ketu rupun su wa, teta mttuku hnreyan na. 把你的牙齒嚙合, 看看長得整不整齊 [ Toda mqqic Truku ketu] ketuy( ) 1. 摘取.Ketuy sama kudung ga Paras; mahun ta begu. Paras, 把那龍葵菜摘下 ; 我們把它煮湯來喝 [ Toda ktuuy Truku ktuy] kexin( ) 1. 手指.Kexin baga kana smalu ani maanu wa. 都是手指在製做許多東西 [ Toda wawa bawa Truku luling] kgahan( ) 參照 kugah 1. 撥開.Kgahan ising ka doriq mu ma, sricuh ku na iyu doriq. 醫生撥開我的眼睛, 幫我差擦眼藥 kgahi( ) 參照 kugah 1. 撥開 ( 祈使 ).Kgahi ka lnglungan su, iya lngelung ani maanu. 你要放開心胸, 不要想太多 [ Toda rwahi Truku kgahi] kgahun( ) 參照 kugah 1. 撥開.Kgahun qapan baga rseno ge, bale niqan so mgdara ka qapan na baga. 撥開男人的手掌時, 他的掌上留有血痕 [ Toda krihun Truku kgahun] kgcilung( ) 參照 rcilung 1. 水的深淺.Ini kgcilung ssiyo na, ani naq mosa lmanguy hiya ka laqi. 它旁邊不深, 小孩子們可以到那裡游泳 kgei( ) 參照 egu 1. 使多 ( 祈使 ).Kgei tikuh ka na rudan ga, ini huwa ka nita. 讓長者的多一點, 我們的 ( 少一點 ) 沒關係 kgeli( ) 1. 白耳畫眉鳥.Qmneraq teru kgeli ka tama su. 你爸爸抓了三隻白耳畫眉鳥 2. 太陽穴.Gisu mnarux kgeli ssiyo tunux mu. 我頭的兩側的太陽穴正在痛 [ Toda kweli Truku kgeli] kgeun( ) 參照 egu 1. 多加的.Kgeun ku na mege yaku ka Siyac. Siyac 多給了我一些 kguhi( ) 1. 抓癢.Ga mrkerak ka bukuy na Sapu ga, kii mesa kguhi tikuh. Sapu 的大腿背部很癢, 所以他說幫他抓癢 khada( ) 1. 熟.Ma ini khada ido pnure laqi nii ha! Tsyusi dungan Robo. 這孩子煮的飯沒煮熟耶!Robo, 妳再用炒的 khaya( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 108 of 285
1. 如此大.Khaya knparu nngalan mu qcurux. 我捕到這麼大的魚 [ Toda khaya Truku khaya] khei( ) 參照 hei 1. 結果實.Niqan tama daka bubu tgibu duri sa; ini khei ka tama na mesa. 聽說, 楊梅有公的也有母的 ; 公的不會結果實 [ 本族的族老常將自然界的植物 ( 或非植物 ) 分為雌 雄兩性 ] khekus( ) 1. 麻絲的計算單位.Maxal pungu de kingal khekus kesun daha denu. 有十個被捆成一結的麻紗就稱作一個 khekus [1. Toda bnkiyan Truku khekus 2. 約由 8~10 根苧麻刮下的麻絲 / 麻紗捆成一結, 稱作一個 pungu ] khenuk( ) 參照 henuk 1. 鬆軟的程度.Ini khenuk puqul hei dapa nii nana; srbuge ta tikuh han. 這牛肉吃起來還硬硬的 ; 我們再蒸軟 ( 催熟 ) 一點 kheyu( ) 參照 heyu 1. 站.Uka gakac di; kheyu han! 沒有椅子了 ; 先用站的吧! [ Truku khiyu] Khilang( ) 1. 客家人.Mdrumuc riyung mqedin khilang. 客家的女人很勤勞 Ye ta ado ini suupu meniq Khilang, kika ini ta kela mbahang kari daha. 或許我們沒與客家人混居之故, 所以我們聽不懂他們的言語 khneki( ) 參照 henuk 1. 用力.Khneki ku na beebu bubu mu texan. 有一次, 我被我媽媽打的很慘 [ Toda riqan Truku knbyaxan] khngeras( ) 1. 膩.Ini su khngeras tmkaxa mita terebi sapah hini? 你整天在家裡看電視不會看膩嗎? khrehun( ) 1. 掉落 ( 植物的果實 ).Misa ini khrehun hei quti rodux dungan? 番石榴的果實可能還沒掉落吧? khrenang( ) 參照 hrenang 1. 發出聲響.Ngaba kiya Awi, ma ini khrenang ani ttingun? Awi, 那是鐵皮嗎? 怎麼敲起來也發不出聲響? khungul( ) 1. 鋒利.Ini khungul da slmadac nii lpaxi tikuh. 這把開山刀不利了 ; 要磨一磨了 [ Toda khungul ] kii( ) 1. 因此 ; 所以 ; 那個.Wada mu malan pila na, kii wada mqaras. 我增加了他的錢, 所以他很高興 [ Toda ee Truku kleelug] kiiyo( ) 1. 睜眼.Kiiyo doriq su si ising nii; rcuhur su na iyu doriq. 醫生叫你睜開眼睛 ; 他要 ( 幫你 ) 點眼藥 kika( ) 1. 所以.Ye daha ado ga hliyan ka heya, kika ga mseyang riyung. 因他被他們誣告, 所以 ( 他 ) 很生氣 kikuc( ) 1. 固定布軸.Seediq mtinun ge niqan qyqeya daha kesun kikuc. 織布的人有固定布軸的器具 [ Toda kikuc Truku kikuc] kingal( ) 1. 一 ( 數詞 ).Kingal huling ga na tbugan swai mu rseno. 我弟弟在養一隻狗 Smnalu maxal kingal gukuc rulu ka tama mu. 我的爸爸製作十一部車的車輪 [ Toda kingal Truku kingal] kingal kbekuy( ) 1. 一百.Ini nami qita pila kingal kbekuy ka yami cbeyo. 我們以前沒見過一百元的錢財 kira( ) 1. 新收成的稻米.Paye snbetan hndure kesun daha paye kira ma; paye ncuuxan we; paye nbaki kesun daha ka kiya. 新收成的稻穀他們稱做新稻米 (paye kira); 上一期所收成的稻穀則稱舊稻米 (paye nbaki) [ Truku kira] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 109 of 285
kisya( ) 1. 火車.Uka kisya alang miyan cbeyo. 我們以前的部落沒有火車 [ Toda kisya Truku kisya] kiya( ) 1. 那個 ; 就是那樣.Ye nisu lukus kiya? 那是你的衣服嗎? [ Toda kiya Truku kiya] kiya hari( ) 1. 待會兒 ; 等一下.Asuw kiya hari da, trai duma seediq han. 等一下再分, 等一下其他的人 kkarang( ) 參照 karang 1. 使爬行.Ye nami wada ini thei texan meniq miyan gako cbeyo, mseyang ka sense ma, kkarang kesun nami na. 以前有一次, 我們在學校時可能不聽話, 老師生氣叫我們爬行著 kkaro( ) 1. 攀爬上.Iya kkaro harac kesa laqi ga Subung; hmuwa de mtuting? Sabung, 叫那小孩不要爬牆 ; 掉下來的話怎麼辦? [ Toda kkaraw Truku kkaraw] kkcui( ) 參照 kucu 1. 穿鞋 ( 祈使 ).Kkcui kucu Lawa; dao su naq tdiyan pako eluw. Lawa, 穿鞋子 ; 不要在路上被刺到腳 [ Toda kkcui Truku kkcui] kkcuun( ) 參照 kucu 1. 穿鞋子.Kkcuun su so knuwan kucu su nii di Bakan; ma su krwahun riyung. Bakan, 妳什麼時候才要穿妳這雙鞋子 ; 妳怎麼那麼疼惜它 [ Toda kkcuun Truku kkcuun] kkcuwan( ) 參照 kucu 1. 穿著鞋子.Maanu na tama mu kiya wa! Ma na wada kkcuwan ka kucu mu di! Ye ga gmuuqu mita na. 我爸爸是怎麼回事啊! 他怎麼把我的鞋子給穿走了! 他可能是看錯了吧 [ Toda kcuwan Truku kkcuwan] kkeguy( ) 參照 keguy 1. 苧麻 ( 複數 ).Ga smkeguy kkeguy truma ga bubu su. 妳媽媽在苧麻園中刮採苧麻 [ Toda snkeri Truku kkrig] kkere( ) 1. 堅實.Ini kkere ka bnrigan na Dakis. Dakis 賣的不貴 ( 價錢不硬 ) kkesa( ) 1. 走路.Kkesa naq kesa wa, ma kii uka papak di. 叫他自己走路, 又不是沒有腳 [ Toda kksa Truku kksa] kkkingal( ) 參照 kingal 1. 任何一個.Uka kkkingal seediq ga meniq sapah na. 沒有任何一個人住在他家 kklaan( ) 參照 kela 1. 辦清 ; 分辦.Iwan, spegi qnqihan su, kklaan su mesa piya pungu kanna. Iwan, 你要算妳所捻過的紗,( 算過之後 ) 妳才知道全部捻了多少結 [ pungu 是計算麻線的基本單位 一般來說, 在刮麻 ( 絲 ) 時依苧麻樹的大小, 約 8~10 棵的麻絲捆為 kingal pungu 一個結 ] kklai( ) 參照 kela 1. 知道.Ado ka so mntena lukus na laqi muuyas, kika ini mu kklai kenu si laqi na Sama Tado di. 由於學生的服裝都一樣, 所以我不知道哪一個是 Sama Tado 的小孩 kklaun( ) 參照 kela 1. 知道.Qtai ha; so ba cnhngiyan bubu mu ga wa; uxe na kklaun mesa ima ka wada knbarux wahu na. 你看著 ( 好了 ); 我媽媽是個很健忘的人 ; 她會忘 ( 不知道 ) 了是誰向她借了揹帶的 kkngalun( ) 參照 kingal 1. 逐一.Daan daha nanaq kkngalun lmamu bobo na dhenu. 之後他們會再繼續逐一的去撿起 [ Toda kkngalun Truku kkngalun] kkretan( ) 參照 keruc 1. 鋸.Bbuyu nii kkretan daha cakus cbeyo. 他們以前採 ( 鋸 ) 樟樹的地方就是這片森林 [ Toda kkretan Truku http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 110 of 285
kkrtan] kksaan( ) 參照 kkesa 1. 常走的路.Moda quri gaga kksaan daha klaali. 他們每次都是從那個方向走的 [ Toda kksaan Truku kksaan] kksai( ) 參照 kkesa 1. 走路 ( 祈使 ).Kksai naq kesa laqi ga chedil riyung paanun. 叫那個孩子自己走路吧, 他背起來很重 [ Toda pksai Truku kksai] kksaun( ) 參照 kkesa 1. 走路.Theya riyung kksaun kndalax alang betaq Paran. 從部落走路走到霧社很遠 [ Toda kksaun Truku kksaun] kkucu( ) 參照 kucu 1. 穿鞋子.Iya kkucu Ape; maha ta yqeyaq wa. Ape, 不要穿鞋子 ; 我們要到水田裏耶 [ Toda kkucu Truku kkucu] kkuni( ) 參照 kuni 1. 發飆.Iya kkuni wa! Nii kanna dadan ta. 不要發飆喔! 我們的親戚都在這裡 [ Toda kutux Truku kkuni] klaali( ) 參照 ali 1. 每日 ; 經常.Seediq meepah klaali ka Tado Walis. Tado Walis 是日日工作的人 klaan( ) 參照 kela 1. 知道 ; 熟悉.Klaan daha riyung cmebu rapic kana laqi rseno. 年輕的男孩子都知道怎麼打飛鼠 [ Toda klaan Truku klaan] klabi( ) 1. 眼皮.Heyung naq sduduy klabi doriq rudan. 老人的眼皮下垂是正常的 [ Toda rhiq dowriq Truku klabi] klabuy( ) 參照 klabi 1. 紙張.Rima pila klabuy bnrigan kingal dapa tanah cbeyo. 以前一頭黃牛可以五圓紙幣 ( 當時的日圓 ) 交易 [1. Toda klabuy Truku klabuy 2." 以物易物 " 是本族一直以來的交易的 方式, 以貨幣交易屬近代的事, 牛隻原來也是以族人所獵獲的鹿茸來交易, 後來亦可用貨幣來購買 ] klai( ) 參照 kela 1. 知道 ; 認知 ; 了解 ( 祈使 ).Klai hari lnglungan na tama su. 請了解你爸爸的心意 Ini daha klai gaga tgleing inu seediq kiya. 他們不知道那個人躲藏在哪裡 [ Toda klai Truku klai] klaun( ) 參照 kela 1. 知道.Klaun su ngayan na qedin Takun? 你知道 Takun 太太的名字嗎? Klaun mu wa. Iya rengo di. 我知道了 別再說了 [ Toda klaun Truku klaun] kleeluw( ) 參照 eluw 1. 沿著道路.Asi kleeluw paru, iya oda rmaro lmiqu. 沿著大路走, 不要在叢林裡尋捷徑 klegan( ) 1. 種類.Niqan daha klegan ka keguy nii mesa bubu mu. 我母親說 : 苧麻有兩個種類 [ Toda klawan Truku klgan] klgelu( ) 1. 晃動.Phyegan miyan na mseru ka sense nami ma ani ima ini klgelu. 我們站著被老師訓戒, 沒人敢動 Iya klgelu hini ha, uxe sumu slaun kiya hari denu. ( 你 ) 在這裡不要走動, 不然等一下我會找不到你 [ Toda klelu Truku klglu] klmei( ) 參照 malu 1. 使好.Klmei ka mnarux su han ma, osa meepah. 你先把病治好再去工作 klmelux( ) 參照 melux 1. 不自主地 ; 無中生有.Ini klmelux meniq ka paye, asi ta ka knbeyax meepah. 稻米是不會無中生有的, 我們必須努力耕作 ( 才有 ) klmeyan( ) 參照 malu 1. 被某物弄好的.Wada klmeyan Iyu nngalan mu byoing nii ka mnarux mu cuuxan. 我上回的病, 是被我從這家醫 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 111 of 285
院拿的藥所治好的 klmeyun( ) 參照 malu 1. 被某人弄好.Wada klmeyun na ising Mukan Hori ka mnarux na tama mu. 我爸爸的病 ( 痛 ) 是被埔里的漢人醫師治好的 kmacuy( ) 參照 kacuy 1. 鏟.Ga su kmacuy maanu Tapas? Tapas, 妳在鏟什麼? [ Toda kmaci Truku kmari] kmadi( ) 參照 kadi 1. 網.Maha miyan kmadi qcurux yayung ka kusun. 我們明天要到河流網魚 [ Toda kmadi Truku kmaji] kmaguh( ) 參照 kaguh 1. 抓癢.Ga mdresiq ka qbsuran mu rseno, kii ini gdema kmaguh hei na. 我哥哥因漆樹過敏, 所以他不停地往自己身上抓癢 [ Toda kmawah Truku kmaguh] kmalu( ) 參照 malu 1.( 治 ) 好.Iya osa lmanguy isu Takun; ini kmalu mnarux su dungan. Takun, 你不要去游泳 ; 你的病還沒好 kmari( ) 參照 kari2 1. 挖掘.Wada kmari bunga qhuni detama mu. 我爸爸他們去挖木薯 [1. Toda kmari 2. 木薯曾是清流及中原 眉原等部落的經濟作物 ] kmaro( ) 參照 karo 1. 整理.Ga kmaro qnalang sama uyung hii ka tama mu. 我爸爸在後院的菜園整地 [ Toda kmaraw Truku kmaraw] kmayak( ) 參照 kayak 1. 切.Ga kmayak siyang ka Tiwas ma, ga mtahu puniq ka Umin. Tiwas 在切豬肉,Umin 在生火 kmbagah( ) 1. 驅蟲巫術.Tama mu rudan mkela kmbagah; mnita ku slaqi ku knbagah na macu. 我祖父會施驅蟲巫術 ; 我小時候曾 看過他對小米施驅蟲術 kmbarux( ) 參照 kbarux 1. 借.Osa kmbarux tikuh parih urung na Ukan han Awi. Awi, 你去向 Uka 借一下他的十字鎬 kmbegax( ) 1. 剝 ( 花生 豆類 ).Ga kmbegax trabus so behing qhuni hiya ka debubu mu. 我媽媽她們在柴火屋那裡剝花生 kmberah( ) 參照 berah 1. 側臥.Smkuxun riyung kmberah mtaqi ka Dakis. Dakis 很喜歡側臥著睡覺 kmbeyax( ) 參照 beyax 1. 努力 ; 用力.Uka naq mpdayo heya, heya naq kmbeyax meepah neepah na. 沒有人幫助他, 他自己努力墾殖他的耕地 kmbgurah( ) 參照 bgurah 1. 開闢新耕地.Mesa ka rudan ta, knkingal nsaan daha theruy we, asi ka psbarah kmbgurah qqpahan daha dungan ka rudan ta cbeyo mesa. 我們的族老們說, 我們的先祖每次遷徙時, 他們都要從新開闢新耕地來耕作 kmbobo( ) 參照 bobo 1. 在某物之上.Maanu daun su kmbobo harac baro, naqah moda eluw bale peni? 你幹嘛走在石牆上, 走在道路上不好嗎? kmbukuy( ) 1. 背向走路.Maanu na seediq ga wa? Ma knbukuy mkkesa. 那個人是怎麼搞的? 怎麼背向走路 [ Toda kmbukuy Truku kmbukuy] kmburux( ) 參照 burux 1. 單獨一人.Ga naq kmburux taqi so muxi ka Utun. Utun 獨自在牆角睡覺 kmciyuk( ) 參照 ciyuk 1. 反抗 ; 反擊.Wada scqiyan psqrinuc Tanah Tunux qnlahang hini cbeyo ka rudan ta, kika spooda daha gaya ta kmciyuk de, wada ani knkana ndaan kiya di. 日本人在此管理我們的時候, 對我先祖採取過份的奴役, 所以我先祖透過本族的律法予以激烈反擊 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 112 of 285
kmdakan( ) 參照 kdakan 1. 護衛著.Kmdakan riyung laqi na ka Robo Walis. Robo Walis 很護著她的子女 [ Toda kmdakaw Truku kmdakan] kmdangi( ) 參照 dangi 1. 想與某人做朋友.Kmdangi riyung yaku ka kingal seediq mneyah alang Byoricu. 有一位來自苗栗的原住民很認我是他的朋友 kmeeki( ) 參照 keeki 1. 跳舞.Suupu kmeeki qnrasan daha smmesun ka dheya gaga. 他們因過年而一起歡樂跳舞 [ Toda mri Truku rmgrig] kmekul( ) 1. 能夠.Ini kmekul mapa kingal rubuy paye ka Temu nana. Temu 還揹不動一包麻袋的稻穀 [ Truku kmekul] kmeruc( ) 參照 keruc 1. 鋸 ; 切 ( 蔬果 ).Ga mosa kmeruc qhuni pthuun ka tama mu. 我爸爸去鋸當柴火用的木頭 [ Toda kmeruc Truku kmruc] kmetuy( ) 參照 ketuy 1. 徒手摘取.Ado tmukuy macu ka rudan ta cbeyo; kika mhada macu de daun daha kmetuy denu. 我們的先祖播種小米 ; 小米成熟時就以徒手摘取的方式採收 [ Toda kmtuy Truku kmtuy] kmhako( ) 參照 hako 1. 使用梯子.Kmhako miyan mosa dmamux repun na Yako Pingo. 我們搭建 Yako Pingo 的屋頂時要用梯子 [ Toda kmhakaw Truku kmkakaw] kmhemuc( ) 參照 mhemuc 1. 隨便 ; 隨意.Ini kmhemuc mimah sino riso cbeyo. 以前的青年人不會隨意喝酒 [ Toda kmhmuc Truku kmhmuc] kmhetan( ) 參照 hemuc 1. 隨便.Ga na kmhetan gmarang qlapo ka lukus na. 他把他的衣物隨便散置在床上 kmheti( ) 參照 hemuc 1. 隨便 ( 祈使 ).Iya kmheti paha ka qyqeya su; bleqi smeku. 你的東西 ( 工具 ) 不要隨便亂放 ; 要收拾好 kmhetun( ) 參照 hemuc 1. 隨便.Ma su kmhetun mqada ka patis daha kiya di? 你怎麼把他們的書 ( 籍 ) 隨便丟了呢? kmkelan( ) 參照 kmekul 1. 能夠.Uka kmkelan rmengo seediq kii. Saadux riyung lnglungan na. 那個人很難溝通 ; 他的心思很堅硬 [ Truku kmkelan] kmkeli( ) 參照 kmekul 1. 能夠.Ani nii ini su kmkeli, Sudu; ma su so hari uxe mnekan ido. Sudu, 就連這 ( 件事 ) 你都沒辦法做 ; 你怎麼好像沒吃飯似的 [ Truku kmkeli] kmkelun( ) 參照 kmekul 1. 能夠.Kmkelun su mheyan kingal lubuy paye nii, Tado? Tado, 這包稻穀你扛的起來嗎? [ Truku kmkelun] kmkucu( ) 參照 kucu 1. 穿鞋子.Bale kmkucu bgurah ka Tihung; ini kela mesa mmaha miyan tmremux qcurux yayung biciq. Tihung 還穿著新鞋子呢 ;( 因 ) 他不知道我們是要去小溪流徒手抓魚 [ Toda kmkucu Truku kmkucu] kmnaro( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Ima kmnaro habun na tama mu nii ha? Ye deawi mu na. 我爸爸的墓是誰整理的呢? 可能是我的 Awi 他們吧 kmneruc( ) 參照 keruc 1. 鋸了.Ima kmneruc qulic pnhmaan mu nii? 是誰把我種的杉木給鋸了? [ Toda kmneruc Truku kmnruc] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 113 of 285
kmnugah( ) 參照 kugah 1. 睜開著眼.Kmnugah doriq na soni hari han; wada mqemi saya bale. 剛才他的眼睛還睜開著 ; 剛剛才閉上的 [ Toda mnneyyaw Truku kmnugah] kmodung( ) 參照 kodung 1. 勾住.Ga su kmodung maanu Tapas? Tapas, 妳在勾什麼東西? kmraguh( ) 參照 kraguh 1. 珍惜.Hwaun su kmraguh ka kucu naqah kiya? Asi baruy kingal bgurah na. 你幹嘛捨不得那雙爛鞋子? 乾脆再買一雙新的 [ Toda kmrawan ] kmraki( ) 參照 kraki 1. 誘騙 ; 誘使 ; 勸誘.Ga kmraki ptkuhun nedan na ricah ga. 正在勸誘使梅子降價 kmrawah( ) 1. 可惜 ; 小氣.Kmrawah riyung pila na seediq ga. 那個人很小氣 kmremux( ) 1. 闖入 ; 侵入.Asi osa kmremux sapah seediq ka pais. 敵人會直接侵入人家的家裡面 kmrete( ) 參照 keruc 1. 鋸 ( 祈使 ).Tai hari wa! Kmrete su baga laqi. 小心一點! 不要把小孩的手給鋸到 ( 傷 ) 了 [ Toda kreti Truku krtai] kmrobo( ) 參照 robo 1. 結網.Ma uka inu ini na hai kmrobo ka kui probo nii; heya kanna bebe nii ma sapah truma. 怎麼蛛蜘結網的地方無所不在 ; 屋簷下及屋內都是 ( 蜘蛛網 ) kmtrasi( ) 參照 trasi 1. 戴斗笠.Iyung, ga kmtrasi kanna seediq ga meepah yqeyaq ga; ma wano isu ka sqquyux? Iyung, 在田裡工作的人都在戴著斗笠 ; 怎麼只有你一個人冒著雨 ( 工作 )? [ Toda kmtrasi Truku kmtrasi] kmulu( ) 參照 kulu 1. 召集.Hwaun su kmulu kana laqi nii, Pawan. Pawan, 你邀集這些小朋友幹嘛? [ Toda psli Truku kmulu] kmumax( ) 參照 kumax 1. 沒擊中 ; 漏擊.Sdrexi tikuh halung mu nii Takun, kmumax scebu wa. Takun, 把我的槍校正一下,( 常常 ) 打不中 knama( ) 1. 事先.Ini sange tminun ka laqi ta mqedin ita Seediq cbeyo, knama tminun egu pala so ddesun daha de mosa seno. 以前我們賽德克族的女孩會不停的織布, 事先織好很多的布疋, 於結婚嫁人時當做嫁妝 [ Toda klama Truku knama] knari( ) 參照 kari2 1. 某人已挖.Knari na ima kana beling biciq nii. 這些小洞都是誰挖的 knarux( ) 1. 痛.Ye malu hari baga su di? Ini knarux di? 你的手好多了吧, 不再痛了嗎? [ Toda knarux Truku knarux] knbaka( ) 參照 baka 1. 合適.Knbaka na bale lukus bnari na bubu na. 他媽媽幫他買的衣服穿起來很合適 knbarux( ) 參照 kbarux 1. 借.Knbarux naq qburung paye na Umin ka Dakis. Dakis 自己向 Umin 借了割稻用的鐮刀 [ Toda knbarux Truku knbarux] knbbaro( ) 1. 高 ; 長.Kedu knbbaro, ma ta asi ka tkhako mosa baro ga. 怎麼那麼高, 我們必須踩著梯子才能到那上面去 knbbiyan( ) 參照 bbiyan 1. 很晚.Kedu su bale knbbiyan dehuk sapah. 你這麼晚到家! knbbkuy( ) 參照 bukuy 1 1. 倒著走.Knbbkuy mkkesa laqi ga. 那個小孩子倒著走 knbbungu( ) 參照 bungu 1. 沿著山頭.Asi ka knbbungu dgiyaq baro mosa lmiqu. 上山狩獵就得行過崇山峻嶺 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 114 of 285
knbeeba( ) 參照 beeba 1. 這麼腫 ; 如此腫.Hai pqita isin papak su kii. Kedu bale knbeeba na. 去給醫生看你的腳, 怎麼那麼腫! knbeyax( ) 參照 beyax 1. 用力 ; 加油.Knbeyax naq meepah ma angal mqedin. 自己認真工作再娶太太 knbguun( ) 1. 江某.Qhuni mhenuk kesun knbguun, ini daha slmei sapah. 江某屬於軟質木種, 不會用來蓋房子 [ Toda kndurung Truku drisiq] knbhege( ) 參照 bhege 1. 那麼地白.Kedu knbhege ka pala nii? 這張布疋怎麼這樣白? knbiki( ) 參照 biki 1. 彎曲.Kedu knbiki, huwa kesun psderux ka so nii di? 怎麼這麼彎曲, 這怎能使它變直? knbkeyan( ) 參照 bekuy 1.( 一 ) 綑.Kesun kingal knbkeyan we, yaani maha kesun ta icimang saya. 所謂的一綑 ( 紙幣 ), 可能相當於我們今日所謂的一萬 [ 在本族的族語裡,"kingal knbkeyan" 原指被綁成一綑之物 過去百元紙幣綑為一綑是壹萬元, 本族人稱 "kingal knbkeyan" ] knbrawan( ) 參照 baro 1. 長度.Akedu knbrawan di; btuli han ma seengi qndisan na. 怎麼那麼長 ; 先切掉再量它的長度 knbrexan( ) 參照 kbarux 1. 曾借給.Knbrexan na Paras texal ka paga mu nii; saun na mapa bnaquy. 我這只負薪架曾借給 Paras; 他拿去揹砂土 knbsiyaq( ) 參照 bsiyaq 1. 過了多久.Kedu knbsiyaq traun kiya, wada inu di? 等了那麼久了, 到底去哪裡了? knbsukan( ) 參照 bsukan 1. 酒醉.Kedu su knbsukan ciga Dakis, mnimah su inu? Dakis, 你昨天那麼醉, 是在哪裡喝的酒? knbunuh( ) 參照 bunuh 1. 戴帽子.Ga knbunuh bunuh tanah ga ka bubu na Sapu. 那戴著紅色帽子的是 Sapu 的媽媽 knbyaxi( ) 參照 beyax 1. 用力 ( 祈使 ).Knbyaxi blebin, uxe psetuq. 用力拉, 不會斷掉的 knbyaxun( ) 參照 beyax 1. 用力.Knbyaxun daha miriq, kika maha mtkerang denu mesa. 他們會用力壓緊, 他們說這樣才會結實 knceecu( ) 參照 ceecu 1. 嫌惡.Knceecu ku ini skesik ma rutiq sapah na. 我嫌他不會打掃以及房子很髒亂 knchdilan( ) 參照 chedil 1. 重.Teyan knchdilan srqemu nii wa. 這 ( 包 ) 玉蜀黍怎麼這麼重 knchedil( ) 參照 chedil 1. 多重 ; 好重.Kedu su knchedil di. Paru su di na. 你怎麼這麼重了 你已長大了耶 Maha knhenu knchedil paye desun su? 你要帶多少重量的稻米? knciya( ) 1. 糖.Knciya kesun daha sato ka rudan ta; ani si kari Mukan ka knciya ma kari Tanah Tunux ka sato. 我們的族老稱糖為 knciya, 但 knciya 是閩南語, 而 sato 卻是日語 [1. Toda knciya Truku knciya 2. 糖對本族人而言屬外來的物品 因此, 日治之前稱糖為 knciya 是, 借自閩南語的 kam-cya; 而 sato 是借詞於日語 由這語言的現象, 可知本族人食用糖是在日治之前 3. 閩 ] knciyuk( ) 1. 抵抗.Alang Seediq Tgdaya ka Gluban nii; seediq ga meniq alang nii ka knciyuk http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 115 of 285
Tanah Tunux cbeyo. Gluban 是賽德克族德固達雅的部落 ; 住在該部落的人是以前曾抵抗日本政府的人 knclokah( ) 參照 clokah 1. 輕 ( 重量 ).Kedu knclokah de, mdengu ngiro nii. 這香菇 ( 曬 ) 乾後, 就這麼輕了 kncykani( ) 參照 knciyuk 1. 反抗 ; 反擊.Kncykani naq duri wa; maanu kcugun su. ( 你 ) 也反擊啊 ; 你怕什麼 Asi kncykani kari na, kii si ini prana kari. 直接 ( 口語 ) 反擊他, 這樣這些話才不會蔓延 kncyuki( ) 參照 knciyuk 1. 反抗 ; 反擊 ( 祈使 ).Kncyuki naq duri wa! Ga pkuuro tikuh maanu ka heya? 你也反抗啊! 他在驕傲什麼? [ Truku knsyuki] kndalax( ) 1. 從某處.Kndalax miyan alang mkkesa betaq Pico hii mosa miyan Hori cbeyo. 我們以前到埔里是從部落走到小埔社 [ Toda kndalax Truku kdalax] kndaling( ) 參照 daling 1. 很近.Teyan ba kndaling moda hini na. 原來從這裡 ( 走 ) 是這麼地近 kndamac( ) 參照 damac 1. 欣喜 ; 歡迎.Te peni Abis! Ga kndamac nyahan su kanna huling mu nii. Abis, 你看啊! 我的狗都因你的到來而欣喜 knddesi( ) 參照 adis 1. 帶 ( 祈使 ).Mntalang texal Umin daka Dakis ma, ini na knddesi ani tikuh ka Dakis. 有一次 Umin 和 Dakis 摔角,Dakis 根本不是 Umin 的對手 ( 摔角時,Dakis 無法拉扯 帶 贏過 Umin ) kndesan( ) 參照 muudus 1. 生命.Kesun kndesan ta ita seediq ga muudus bobo dheran nii geuxe ita ga mgseediq nii ka mpkela sneengan kndusan na kiya. 我們人類的生命, 不是生為人身我們可以量測的 [ Toda kndusan Truku kndesan] kndkilan( ) 參照 dakil 1. 成長.Kedu kndkilan na laqi su nii Walis; ma so hari wada lux paru. Walis 你這孩子長的那麼快 ; 怎麼好像一下子就長這麼高大 kndlaxi( ) 參照 kndalax 1. 從某處.Kndlaxi theya hari pkkesa laqi kii wa; teta dehuk inu knksaan na. 你讓那小孩從較遠的地方走 ; 看他能走到哪裡 [ Toda plaxi Truku kndlaxi] kndongan( ) 參照 kodung 1. 勾.Kndongan mu kodung nii han, wada tlqeluq dungan. 我本來用這鉤子勾住, 但又鬆脫了 [ Toda dnaun Truku kndongan] kndudul( ) 參照 dudul 1. 漸漸地.Kndudul paru ka laqi de, asi ka ddulun tmgesa oda. 子女漸漸長大時就要適時地 ( 帶領 ) 教導他 / 她們 kndudun( ) 1. 越來越.Ga kndudun paru kana pnhmaan mu di. 我種的東西越來越大了 knduwa( ) 1. 照樣 ; 依舊.Ani asi rngagi Dakis ga wa; ini thei. Knduwa naq hii mimah sino nana. 你就是跟 Dakis 勸說, 他也不會聽 照樣在那裡喝酒 -knedux-( ) 1.. kneegu( ) 參照 egu 1. 眾多貌.Kedu kneegu ka na Ape Tado di? Ape Tado 的怎麼那麼多呢? kneruc( ) 參照 keruc 1. 鋸.Ima kneruc tqilung nii? hwaun daha kmeruc? 這棵松樹是誰鋸的? 他們鋸下來要做什麼? knesa( ) 參照 kesa 1. 對某人說.Yahi mangal saya rehak sunguc knesa ku na ciga tama su. 你爸爸昨天交代我, 今天來拿樹豆的種子 kngaha( ) 1. 張開.Kngaha quwaq su sa ising nii; mqita http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 116 of 285
rupun su. 醫生要你嘴巴張開 ; 他要看你的牙齒 kngahan( ) 參照 kugah 1. 撥開.Kngahan naq bubu na ka lukah na Takun ma, rcuhan na iyu. 是 Takun 自己的媽媽把 Takun 的傷口撥開, 再擦藥的 kngangah( ) 參照 ngangah 1. 傻 ; 笨.Iya kngangah Batu; hawan ba brigun su seediq ka yqeyaq su untubung paru kiya. Batu, 你不要 ( 那麼 ) 傻 ; 你那塊大的水田賣給別人太可惜了 [ 本族買賣田地是近年來的事, 過去都以 以物易物 的方式進行 ] kngihun( ) 參照 ngihun 1. 辣.Ucik maanu nii? Ma ini kngihun ani tikuh. 這是什麼辣椒? 怎麼一點都不辣 kngungu( ) 參照 ngungu 1. 害怕.Ini ku kngungu kndalax naq sbiciq yaku. 我從小就不害怕 knguun( ) 參照 ngungu 1. 害怕.Knguun daha posa theyaq laqi daha cbeyo. 以前的人會害怕將孩子嫁娶到遠方 [ Toda kcuun Truku kenguun] knhbragan( ) 參照 hbaro 1. 人群.Akedu knhbragan seediq ga msseli berah sapah ptasan ga? 派出所前怎麼聚集那麼多人? [ Toda knhbrawan Truku knhbragan] knhekan( ) 參照 henuk 1. 用力.Wada knhekan beebu tama na Dakis sa, ado ka mbrinah mosa gako. 聽說 Dakis 被他爸爸打的很兇, 因為他中途逃學 knheki( ) 參照 henuk 1. 用力 ( 祈使 ).Knheki blebil wa. Teta hmuwa. 用力拉 ; 看看會怎樣 knhekun( ) 參照 henuk 1. 用力.Ani mu knhekun tmuting we, ini qperuq ka btakan kiya. 即使我用力敲打, 那竹子也不會破 knhenu( ) 參照 henu 1. 多 ( 大 ); 多 ( 高 ); 多 ( 重 ).Knhenu nngalan namu qcurux ciga? 你們昨天撈得多少的漁獲呢? Muudus ta han ge, ani naq knhenu hntiyan ta na dheran ka rudan ta, uxe ta ddesun mhuqil ka kiya. 我們活著的時候, 不管繼承多少父母留給我們的土地, 那些土地我們死後是帶不走的 [ Toda knhnu Truku knhnu] knhenuk( ) 參照 henuk 1. 柔軟度 ; 全力地.Ima tnekan hlama nii? Kedu knhenuk puqul. 這麻糬是誰衝杵的? 吃起來怎麼那麼軟 [ Toda knhnuk Truku knhnuk] knhrenang( ) 參照 hrenang 1. 聲響.Hmuwa karac nii? Paru bale ka knhrenang na bruwa ma uka qquyux. 這天是怎麼回事? 雷打的這麼響卻沒下雨 knii( ) 1. 下回 ; 接下來.Pgdema namu maanu knii ka yamu denu Pawan? Pawan, 接下來你們要忙什麼呢? [ Toda enduray nii Truku snii] kniyan( ) 參照 kuni 1. 因... 而鬧事.Asi sugi kana dheran da ki kniyan na. 就將土地分了吧! 那是他鬧事的原因 kniyun( ) 參照 kuni 1. 因故鬧事.Maanu ga na kniyun ka riso ga? 那位年輕人為了什麼而鬧事? [ Toda skutux Truku kniyun] knkawas( ) 參照 kawas 1. 年齡.Wada piya hari knkawas na Lubi Sama di? Lubi Sama 究竟多少歲數了呢? Piya knkawas su saya di? 你幾歲了? [ Toda knkawas Truku knkawas] knkeeman( ) 參照 keeman 1. 夜深貌.Kedu knkeeman di! Sao ta sapah di ho! 已經那麼晚了! 我們回家了吧! [ Toda knkman Truku knkeeman] knkela( ) 參照 kela http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 117 of 285
1. 會 ; 知道 ; 懂得.Inu tikuh knkela na, quwaq nanaq. 他懂得 ( 會 ) 什麼, 只會耍嘴皮 [ Toda knkla Truku knkla] knkingal( ) 參照 kingal 1. 每一.Patis ltlutuc knkingal tnsapah alang miyan Gluban ka nii. 這本書是我們清流部落每戶人家的系譜 Ga mhuma keguy kanna ka knkingal sapah alang miyan. 我們全部落的每一戶人家都有種植苧麻 [ Truku knkingal] knklaan( ) 參照 kela 1. 所知道的.Inu bale knklaan namu, wano ba kari uka dndungus. Inu bale knklaan namu, wano ba kari uka dndungus. [ Toda knklaan Truku knklaan] knkniyan( ) 參照 kuni 1. 發飆.Hmnuwa Padiq ga? Kedu ba si knkniyan na. 那 Padiq 是怎麼回事? 發飆得那麼利害 [ Toda knnutux Truku knkniyan] knksaan( ) 參照 kkesa 1. 走過的路.Kedu bale knksaan miyan meniq supi ciida. 我們行軍的時候走了好長的路 [ Toda knksaan Truku knksaan] knkure( ) 參照 kure 1. 瘦.Kedu su ba knkure di; hmnuwa su? 你怎麼變得這麼瘦 ; 你是怎麼了? [ Toda lqlin Truku knkuray] knkuung( ) 參照 kuung 1. 黑暗貌.Kedu knkuung, saano ta mangal harung han. 怎麼那麼暗, 我們先去拿火把 ( 再來 ) [ Toda knkuung Truku knkuung] knledax( ) 參照 ledax 1. 光 ; 光亮.Teyan bale knledax idas keeman saya ha, ma so hari diyan. 今夜的月光那麼亮, 怎麼像白天一天 [ Toda knrdax ] knmalu( ) 參照 malu 1. 那麼地好.Kedu knmalu kingal sapah nii. 這棟房子好漂亮 Ani naq ini bleyaq psraman ssaun na pseung mskari Seediq ka laqi ga we, mosa ba de mangal snadu knmalu rnngagan na klaali. 那個孩子隨意參加族語比賽都拿到好的名次 [ Toda knmalu Truku knmalu] knnangi( ) 參照 nangi 1. 假裝 ( 祈使 ).Iya knnangi wa! Klaun su daha. 別假裝了! 大家都知道妳 [ Toda tnnangi ] knngihun( ) 參照 ngihun 1. 辣 ; 鹹 ; 苦.Ucik maanu nii Kuras? Kedu bale knngihun. Kuras, 這是什麼辣椒? 怎麼那麼辣 [ Truku kengihur] knpahan( ) 參照 qeepah 1. 耕作地.Nii knpahan na sktama mu. 這是我先父所耕作的地 [ Truku qnpahan] knpahung( ) 參照 pahung 1. 兇悍.Teyan knpahung tama su rodux nii! Ma ani seediq gtukun na. 你這隻公雞怎麼那麼兇! 連人都要啄 ( 攻擊 ) [ Toda knpahung Truku knpahung] knparu( ) 參照 paru 1. 那麼大 ; 如此大 ; 高大.Akedu bale knparu hnyegan na laqi ga! 那個小孩子的身材這麼高大! knpriyux( ) 參照 riyux 1. 替換 ; 換.Iya chungi, dai knpriyux rehak na beluh. 不要忘記換豆子的種子 [ Toda knpriyux ] knpruwan( ) 參照 paru 1. 如此的大 ; 如此的高.Akedu knpruwan! Huling maanu so hari wawa dapa nii? 怎麼這麼大! 這是什麼狗像小牛一般大? [ Toda knpruwan Truku knpruwan] knragan( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Knragan mu ciga bale hayan, ma gisu rduwan dungan. 我昨天剛整理好的, 怎麼又被弄亂了 knrbuwan( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 118 of 285
1. 早安.Knrbuwan namu! kanna rsriso ma uweewa. 各位女士先生, 大家早! [ Toda mrbuwan Truku krbuan] knretan( ) 參照 keruc 1. 被鋸之物.Nii qhuni dara knretan na tama mu rudan. 這一棵楓樹就是我祖父所鋸的 [ Toda knretan Truku knrtan] knriyan( ) 參照 kari2 1. 已挖.Knriyan daha snknuwan kana elu nii? 這些路都是何時挖的? knrkerak( ) 參照 krkerak 1. 癢.Kedu knrkerak puqun tarux hprayan su nii Umin! Umin, 你煮的這芋頭莖吃起來怎麼那麼癢! knrngiyan( ) 參照 -ngari- 1. 剩下.Desi! Nii knrngiyan daha, nadis daha dgiyaq hii. 帶回去吧! 這是他們去山上帶回來剩下的 knrudan( ) 參照 rudan 1. 老的模樣.Knrudan na tama mu rudan di, ini riyung qbahang ka birac na di. 我祖父年紀已大, 他的耳朵已不怎麼聽得到了 knsaadux( ) 參照 saadux 1. 硬的.Kedu knsaadux; maanu nii? 怎麼那麼硬? 這是什麼東西? [ Toda knkrayan Truku knkray] knseengan( ) 參照 seyang 1. 被某人罵.Knseengan na tama na ka laqi ga. 那個孩子被他的爸爸罵 knseung( ) 1. 忍耐.Knseung tikuh han; maha ini knarux de su mnekan iyu. 你先忍耐一下 ; 你吃過藥後就不痛了 [ Toda knrmung Truku krmul] knseyang( ) 參照 seyang 1. 發多大的脾氣.Tai knseyang na rudan ga, Iya thei nana. 看那老人發了多大的脾氣, 你們再不聽話看看 kntaani( ) 參照 knteetu 1. 經常 ( 祈使 ).Kntaani mekan ka iyu su, ado su so ini beyo malu. 你要經常 ( 按時 ) 吃藥, 這樣你很快就會好起來的 [ Toda kntaani Truku kntaani] kntaanun( ) 參照 knteetu 1. 經常.Kntaanun ku na meyah mita mmaha phuling ka Pering Mahung. Pering Mahung 經常來邀我一起去狩獵 [1. Toda kntaanun Truku kntaanun 2. 本族狩獵的方式很多種,phuling 為其中之一 phuling 是以狗追逐獵物為主的狩獵方式 ] kntama( ) 1. 認某人為父.Kntama riyung yaku ka Tiwas na Dakis Pwan wa. Dakis Pawan 的女兒 Tiwas 把我當爸爸看待 [ Toda kntama Truku kntama] knteetu( ) 1. 經常.Hwaun su knteetu mosa smqeya seediq. 你幹嘛常常去打擾人家? [ Toda knttu Truku knteetu] kntheya( ) 參照 theya 1. 遠.Kedu ba kntheya ga namu niqun nii wa. 你們怎麼住得這麼遠! [ Toda knthiyaq Truku knthiyaq] kntilux( ) 參照 -tilux- 1. 燙 ; 熱.Keyan ba kntilux alang hini wa! 這地區 ( 部落 ) 怎麼那麼熱啊! [ Truku kntalux] kntlexan( ) 參照 -tilux- 1. 熱 ; 燙.Kedu ba kntlexan ali saya ha! 今天天氣怎麼那麼熱啊! [ Truku kntlxan] kntruwan( ) 1. 大後天.Uxe nicyobi kntruwan di? 大後天不是禮拜天了嗎? [ Toda pntruwan Truku kntruwan] knttanun( ) 參照 knteetu 1. 經常.Knttaanun na mosa cmuwaq iyu ka sama na, ma asi lux wada huqil di ka sama na kiya. 他所種植的蔬菜經常灑農藥, 卻把蔬菜給灑得枯死了 [ Toda knttanun Truku knttanun] knttei( ) 參照 knteetu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 119 of 285
1. 經常 ( 祈使 ).Knttei rmebu dnngedang, kndudun naq malu denu. 你要不時地熱敷, 就會漸漸地好起來 [ Toda knttuy Truku knttei] kntteun( ) 參照 knteetu 1. 經常.Kntteun na mseang ka weewa na, inu naq pthei ka so kiya di. 他經常責罵他的女兒, 那樣 ( 女兒 ) 怎麼會聽話呢? [ Toda knttun Truku kntteun] knugeyan( ) 參照 egu 1. 多給的部分.Nii ka knugeyan namu na mege Sapu Pawan. 這是 Sapu Pawan 多給你們的 knuruh( ) 1. 主樑.Qmnita ku qmada hlama pheyu sapah bgurah cbeyo, asi ka mhedu paha knuruh na ma, ini dmuxi dungan. 我看過以前蓋新房子時, 一定要在主樑安置後, 還沒蓋上屋頂之前灑糖果 knuwan( ) 1. 何時.Haun namu hmudur knuwan tntakan namu di, Walis? Walis, 你們什麼時候要去燒墾你們已砍伐的耕地? Maha su knuwan Holi ka isu? 你什麼時候到埔里去? [ Toda knuwan Truku knuwan] knwana( ) 1. 那麼快.Knwana naq da. Ini na. 沒那麼快了 還沒 ( 好 ; 到...) [ Toda knwana ] kobu( ) 1. 以籠捕魚蝦.Iya kobu eluw qsiya nii; osa kmobu yayung. 不要在水圳放蝦籠 ; 去溪流放置 [ Toda kobu Truku kobu] koco( ) 1. 校長.Koco sapah pyasan alang miyan ka Umin ga. Umin 是我們部落國小 ( 學校 ) 的 校長 [1. Toda kocyo Truku bukung ptasan 2. 日 ] kodung( ) 1. 鉤子.Mosa skadi prihuc ka ssalu daha kodung, qyaanun daha wawa mnsngari pnuqan. 他們會採集鹽膚木製作鉤子, 用來吊掛他們吃剩的野肉 [ Toda downgun Truku kodung] kopu( ) 1. 杯子.Nima kopu bgurah nii? 這是誰的新杯子? [ Toda kopu Truku kopu] kori( ) 1. 冰.Oda mari kori de su mosa Hori. 你去埔里的時候, 買冰回來 [ Toda huda Truku kori] kosuy( ) 1. 香茅草.Ado ka niqan pila iyu kosuy cbeyo, kika mhuma kosuy kanna seediq alang miyan ciida. 以前因香茅油 ( 很 ) 值錢, 所以當時我們部落的族人都種植香茅草 [ Toda kosugaya Truku kosuy] koto( ) 1. 厚外套.Ini mu klai wada mu pniqun ini koto mu di? 我不知道我的厚外套放在哪裡了? [ Toda koto Truku koto] koyomi( ) 1. 日曆.Uka su koyomi? Ali piya ka saya di? 你沒有日曆嗎? 現在幾號了? [ Toda koyomi Truku koyomi] kparu( ) 參照 paru 1. 放大.Kparu hari kari su; ini miyan bhangi. 你 ( 講 ) 大聲一點 ; 我們聽不到 kpika( ) 參照 pika 1. 跛腳.Ini kpika Dakis wa; ye su ga gmuuqu qmita. Dakis 沒有跛腳耶 ; 可能你看錯人了 kpiya( ) 參照 piya 1. 多少.Ini miyan kpiya mnosa saya; ye ga http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 120 of 285
ini gdema lmamu ricah ka dheya. 我們今天沒幾個人去 ; 他們可能在忙著採收梅子罷 kprui( ) 參照 paru 1. 使某物變大 ( 祈使 ).Kprui hari hrenang na trebi ga. Ini bhangi. 把電視的音量放大聲一點 聽不到 [ Toda kprui Truku kprui] kpruun( ) 參照 paru 1. 放大 ; 加大.Kpruun su hrenang na de, pkseyang seediq ssiyo sapah nii denu. 你如果把聲響放大, 左右鄰居的住戶會生氣的 [ Toda kpruun Truku kpruun] kraani( ) 參照 kruwa 1. 像某物一樣 ; 當做.Dakis, kraani naq so klaali; thuwe ma iya ptaaguh. Dakis, 就像平常一樣 ; 慢慢來不要急 kraanun( ) 參照 kruwa 1. 像某物一樣 ; 當做.Kraanun nami na dapa pqeepah ka seediq tndheran kiya mesa Pawan. Pawan 說 : 那地主要我們當牛般的工作 krabi( ) 參照 rabi 1. 過夜.Maha namu krabi mosa namu Hori kusun? 你們明天去埔里要過夜嗎? [ Toda em Truku krabi] kragan( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Wada kragan na bubu su ka sudu mneniq eluw ga di. 在路上的垃圾被你媽媽清理掉了 kragi( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Kragi ma sksiki sapah kiya hari yamu Pawan. 你和 Pawan 等一下整理和清掃房子 krago( ) 參照 karo 1. 整理 ; 清理.Krago ta saya ka ttqiyan namu nii hayan ho? 我們今天先整理你們的房間 ( 要睡的地方 ), 好嗎? kraguh( ) 1. 珍惜.Kraguh hari ppuqun; ini asi klmelux meniq hii ka ppuqun. 要珍惜食物, 食物不會無中生有的 [ Toda krauh Truku kraguh] kragun( ) 參照 karo 1. 清理 ; 整理.Kragun su knuwan ka repun ta di Takun? Takun, 你什麼時候要清理我們的穀倉? kraki( ) 1. 誘騙.Iya hari kraki hlama puqul laqi wa; ma su mgrabu. 不要再誘騙小孩子要吃的糖果了 ; 你怎麼像小孩子一樣 krako( ) 1. 攀越.Iya krako qhuni kiya wa, mgipuh de pgerung denu. 不要攀越那棵樹喔,( 它 ) 木質軟的話會斷裂的 kraman( ) 1. 先.Heya kraman mkela na. 是他先知道的 [ Toda klama Truku kraman] krao( ) 1. 涉水而過.Nii ddaan miyan krao mmaha lmiqu klaali. 這裡是我們上山狩獵經常涉溪而過之處 [ Toda mkraw Truku kraw] kraqan( ) 參照 karo 1. 清理 ; 整理.Ga kragan na Dakis ka ooda qsiya ssiyo sapah. Dakis 在清理房子四周的排水道 krbuni( ) 參照 rbuni 1. 耳聾.Ani naq ini qita doriq na pai mu rudan we; ini krbuni ka birac na. 我的祖母雖然眼睛看不到 ; 但沒有耳聾 krebu( ) 1. 埋染.Rudan ta cbeyo peni na, haun daha krebu yqeyaq qalux ka ware de mqalux denu. 我們的先祖們是, 將素麻線埋染在黑泥沼裡, 就可以得到黑麻線 [ Toda rmbu Truku krumu] kretan( ) 1. 貨幣單位.Maxal pila kretan ga skkulan na Habo. Habo 身上 ( 口袋裡 ) 有十錢鎳幣 2. 野生菇.Malu riyung mahun begu na ka kretan, mntena begu rodux. 野生菇的湯很好喝, 喝起來像雞湯 [1. Toda kretan Truku krtan http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 121 of 285
2. 當時的日幣單位, 一錢等於目前台灣貨幣單位的一分錢, 十錢等於一角 ( 毛 ) 錢 ] kreti( ) 參照 keruc 1. 切 ( 菜 )( 祈使 ).Kreti isu sama nii Obing; mkayak siyang ka heya. Obing, 妳來切菜 ; 他要切豬肉 kretun( ) 參照 keruc 1. 鋸.Kretun su qhuni nii de, maha uka hhaun ta tsaso denu. 你若把那棵樹給鋸了, 我們就沒有可供避陽光的地方了 [ Toda kretun Truku krtun] krhngasan( ) 參照 khngeras 1. 已感到厭煩 ; 膩了.Nii mu krhngasan bale mekan hndayu nii da; kiya naq klaali ka damac na. 我對吃便當已感到非常的厭膩了 ; 它的菜色每天都那樣 ( 都一樣 ) krhngasi( ) 參照 khngeras 1. 已感到厭煩 ; 膩了.Ini na bale krhngasi ka eekan na tmaku klaali. 他對自己每天抽煙 ( 的行為 ) 從不感到厭膩 krhngasun( ) 參照 khngeras 1. 已感到厭煩 ; 膩了.Ga na krhngasun omocya na gaga da, kika ini na thiqi di. 他對他的那些玩具已 ( 玩 ) 膩了 ; 所以他不玩了 krii( ) 參照 kari2 1. 挖 ( 祈使 ).Iya kari baga, krii parih ini beyo. 不要用手挖, 用鋤頭挖比較快 [ Toda krii Truku kriyi] kriyun( ) 參照 kari2 1. 挖.Kriyun ta maanu di beling arung nii? Ye ba ga truma hini wa. 我們用什麼挖這穿山甲的洞穴? 牠很可能在裡頭耶 [ Toda kriyun Truku kriyun] krkerak( ) 1. 癢.Ini kkerak puqun hnanguc su tarux nii? 你煮的這 ( 鍋 ) 芋頭莖吃了會不會癢? [ Toda kkrak Truku kkrak] krkii( ) 參照 kraki 1. 引誘 ; 欺騙 ( 祈使 ).Puyasi han krkii ta tikuh wawa na. 我們先唱著歌來引誘他 拿山肉出來 krkio( ) 參照 kraki 1. 引誘 ; 誘拐 ; 騙 ( 祈使 ).Iling hari pila su wa krkio su daha. 藏好你的錢會被人騙了 krmani( ) 參照 kraman 1. 先做某事 ( 祈使 ).Uma, krmani tikuh dmngedang kesi Awe mu de su qtaun. Uma, 若妳見到我的 Awe 時, 請妳跟她說先煮開水 Krmani mekan ka iyu su han ma, puqi ido. So kiya kari ising. 先把妳的藥吃了再吃飯 ; 醫生是這麼說 ( 交代 ) 的 [ Toda knmai Truku krmani] krmari( ) 參照 mmari 1. 頑皮.Tai hari; iya krmari. 注意一點 ; 不要頑皮了 krngii( ) 參照 -ngari- 1. 留下 ( 祈使 ).Iya asi qdei mekan wa; krngii ka yahun mekan laqi duri. 不要全部吃光 ; 也要留下孩子們要來吃的 [ Truku krngii] krruru( ) 參照 ruru 1. 小溪流.Krruru nami mkkesa mosa mita kesun daha alang Kriro cbeyo. 我們沿著小溪流走到從前的 Kriro 部落 [ Toda krruru Truku krruru] kruma( ) 1. 車子.Egu gaga tmalang eluw ka kruma ga nana. 在馬路上疾駛的車子還很多 [ Toda rulu Truku kruma] kruwa( ) 1. 當做.Kruwa ku na ba bubu na gmaalu yaku ka Tiwas. Tiwas 是把我當做她自己的媽媽照顧 krwahun( ) 參照 kraguh 1. 珍惜.Krwahun na riyung lukus na kiya qedin mu. 我太太很珍惜她那件衣服 [ Toda krwahun Truku krwahun] ksaadux( ) 參照 saadux 1. 硬.Mhenuk puqun ka aring nii. Ini ksaadux puqun. 這桃子吃起來軟軟的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 122 of 285
吃起來不很硬 [ Toda kkray Truku ksaadux] ksange( ) 參照 sange 1. 休息 ; 停止.Ksange han de su mnarux, qlahang hari hei su. 你生病的話就休息吧, 要保重自己的身體 [ Toda ksangay Truku ksangay] ksaro( ) 1. 躺.Iya ksaro taqi hini Sapu, asi osa taqi qlapo. Sapu, 不要躺在這裡睡, 乾脆到床上睡 [ Toda ksaraw Truku ksaraw] ksedan( ) 1. 一雙 ; 一對.Daha ksedan kucu bnaruy ku na bubu mu. 我媽媽給我買了兩雙鞋子 [ Toda ksdan Truku ksedan] kseedan( ) 1. 一雙 ; 一對.Asi naq niqan kingan ciyuk na ma, so mddaha peni, kii kesun kseedan. 一定要有另一個可以成雙 ( 成對 ) 的才稱之為 kseedan [ Toda kingan knsdan Truku kseedan] kseengan( ) 參照 seyang 1. 被某人罵.Wada tmalang lmingis nganguc, kseengan na tama na. 她被爸爸罵她哭著跑出去 kseengi( ) 參照 seyang 1. 訓誡.Kseengi tikuh laqi ga hayan wa! Ini thei ani tikuh. 罵一罵那小孩吧! 他一點都不聽話 [ Toda ksngi Truku kseengi] kseengun( ) 參照 seyang 1. 罵.Laqi mqedin Seediq cbeyo na, dehuk mpitu mmsepac ka knkawas daha ma, ini slluhe tminun de kseengun bubu daha denu. 從前, 賽德克族人的女孩約七歲或八歲時, 如果不學習織布, 會被她的母親責罵的 [ Toda ksngun Truku kseengun] ksengi( ) 參照 seyang 1. 罵某人 ( 祈使 ).Asi ksengi wa kiisi mbahang kari denu. 直接罵下去這樣他才 會聽話 ksepi( ) 參照 sepi 1. 做夢.Iya ksepi! Inu tikuh ka ndaan su isu. 不要做夢! 你自己究竟做了多少事! [ Toda kspi Truku ksepi] kseyang( ) 1. 生氣.Iya kseyang, Lubi. Uxe mnnangi ka Dakis uri han. Lubi, 不要生氣啦 Dakis 也不是故意的啊! [ Toda ksang Truku ksaang] ksibus( ) 參照 sibus 1. 甜.Ima mnadis sibus nii, ma ka ini ksibus. 這是誰帶來的甘蔗, 怎麼不甜? [ Toda ksibus Truku ksibus] kskenux( ) 參照 skenux 1. 臭.Rwahi kanna bais sapah kii, ini kskenux denu. 把家裡的窗戶都打開, 家就不會有臭味 [ Toda kskenux ] ksnawan( ) 參照 sino 1. 宿醉.Nii ku sknawan nana wa, kedu ba nmahan miyan ciga. 我還在宿醉, 我們昨天喝過頭了 [ Toda ksnawan Truku ksnawan] kssiyo( ) 參照 siyo 1. 沿著某物.Kssiyo miyan yayung skadi dapa wada setuq nulan kii. 我們沿著河邊尋找那斷了繩的牛隻 [ Toda kssiyaw Truku kssiyaw] ksuwak( ) 1. 打哈欠.Iya hari ksuwak, sntqeran su naq seediq. 你不要一直打哈欠, 會讓人想睡覺 [ Toda ksurak Truku msurak] kteetu( ) 1. 上坡.Kndalax strengan hii de, kteetu miyan di. 從合流點 ( 溪流會合處 ) 那兒我們就開始走上坡路段 [ Toda sttu Truku kteetu] ktei( ) 參照 ketuy 1. 摘收 ( 祈使 ).Ktei ka macu pnllayan tmkuy ga da; mhada kii di. 把先播種下的小米摘收啦 ; 那些已成熟了 [ Toda ktii Truku ktiyi] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 123 of 285
ktengi( ) 1. 飽食.Ktengi naq mekan namu wa; iya qsiqa. 你們要吃飽耶 ; 不要客氣 kteyun( ) 參照 ketu 1. 咬斷 ; 採 ; 摘.Satang na so kteyun ka buuc pada kii ma; ini na kmkeli. 他想要咬斷山羌的骨頭 ;( 但 ) 他無法咬斷 ktilux( ) 參照 -tilux- 1. 熱 ; 燙.Ini ktilux wa. Tlengi naq kini. 不會燙啦!( 你 ) 自己摸看看 ktngii( ) 參照 ktengi 1. 飽食 ( 祈使 ).Iya ktngii peekan laqi ga wa; hmuwa de pberih. 不要讓那小孩吃得太飽 ; 吐了怎麼辦 ktngiyun( ) 參照 ktengi 1. 飽食.Ye wada ktngiyun tmabu na bubu mu ka huling nii, maku ini osa phlingan di. 我媽媽可能把這隻狗餵得太飽, 所以牠不追獵物了 ktrasi( ) 參照 trasi 1. 撐傘 ( 祈使 ).Ktrasi Pucaq! So puniq hido ngerac; mttilux riyung wa. Pucaq, 要撐傘! 外面的陽光像火一樣 ; 非常地炎熱 [ Toda ktrasi Truku ktrasi] ktruma( ) 參照 truma 1. 再深一些.Ktruma hari knriyan namu; ini baka na. 你們再挖深一點 ; 挖的還不夠深 [ Toda ktruma Truku ktruma] ktruun( ) 參照 teru 1. 三個同時.Chedil qhuni kii; asi ka ktruun mheyan. 那木頭 ( 很 ) 重 ; 必需由三人一起扛 [ Toda ktruun Truku ktruun] ktteun( ) 1. 走上坡路段.Dehuk namu ktteun pusu hako hii de daling di. 當你們抵達橋頭的上坡路段時就接近了 [ Toda msstu Truku ktteun] ku( ) 1. 我.Wada ku scuqi mseyan ciida. 那時候我太生氣了 [ Toda ku Truku kunedis] kubuy( ) 1. 佈滿藤蔓貌.Iya osa mgleing kubuy hii wa. Tai hari quyu. 不要躲到佈滿藤蔓之處喔! 小心有蛇 [ Toda kubuy Truku kubuy] kucu( ) 1. 鞋子.Bnaruy na bubu mu kucu tanah nii. 這雙紅色的鞋子是我媽媽買的 [ Toda kucu Truku kucu] kucusta( ) 1. 襪子.Naqah bale sknexan ka kucusta na. 他的襪子真難聞 kudamono( ) 1. 水果.Egu pnhmaan su kudamono Walis? Walis, 你種很多水果嗎? [ 日 ] kugah( ) 1. 睜開.Kugah doriq su, iya qemi si ising. 醫生要你的眼睛睜開, 不要閉著 [ Toda kuwah Truku kugah] kugus( ) 1. 收集.Kugus tikuh paye ga phdagan nganguc ga Temi. Temi, 曬在外面的稻穀收集起來 [ Toda kuus Truku kugus] kui( ) 1. 蟲.Kui kanna hei na huling ga. 那隻狗身上都是蟲 [ Toda kui Truku kuwi] kui tatac( ) 1. 大白蟻.Neluk sapah na Umin ga, wada puqul kui tatac, kika wada sburo di. Umin 家的大門被大白蟻啃蝕, 所以腐爛掉了 [ Toda uyah Truku kuwi tatac] kukuh( ) 1. 指甲.Uka atak kukuh cbeyo; sqriyun daha yayu ka kukuh daha de qnedis. 以前沒有指甲剪 ; 他們的指甲長了, 就用刀子削 kukul( ) 1. 振動.Ini kukul beebu laling ani gmatuk http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 124 of 285
qcurux nii sa. 聽說這種魚在咬餌時釣桿也不會振動 [ Toda kllu Truku kukul] kukun( ) 1. 振動 ; 振盪.Ma ini kukun nana, uxe uka qcurux? ( 吊桿 ) 怎麼還沒振動, 是不是沒有魚? kulo( ) 1. 竹節.Bbaro kulo sibus tanah pnhmaan na Kuras ma, msibus puqul. Kuras 種的甘蔗, 它的節長而且吃起來滿甜的 Sepac kulo qoran qtehur duma gbulan daha qsiya seediq cbeyo. 以前的人汲水用的竹筒, 有以四個節的粗麻竹製成的 2. 前 ( 一節 ) 手臂.Bbaro kulo baga na runge, ini so ita seediq ge puto hari. 猴子的前手臂是長的, 不像人類的比較短 kulu( ) 1. 召集.Iya hari kulu seediq miimah sino. 不要經常邀集要喝酒的人 2. 箱子 ; 盒子.Hwaun kulu kii Takun? Mtabu su qolic weewe? Takun, 你那箱子要做什麼? 你要飼養兔子嗎? [ Toda pssli Truku kulu] kuluk( ) 1. 烏龜.Thuwe riyung na kkesa ka kuluk. 烏龜走的很慢 2. 蚌 ; 蛤蠣.Ini traguh kuluk na nana, ga ini khada na. 它的蚌殼還未開, 它還沒熟 [ Toda kuluk Truku kuluk] kulung( ) 1. 眼皮浮腫貌.Niqan naq so kulung ka klabi doriq daha duma seediq. 有人的眼皮是像浮腫了似的 kulux( ) 1. 燙.A kulux! Kedu kntilux. 啊! 好燙! 怎麼那麼燙 [ Truku akilix] kumax( ) 1. 沒擊中.So hari mesa Ini kumax mnexan cmebu rapic ka seediq kiya. 據說, 那個人射飛鼠從不曾失手過 kuni( ) 1. 鬧事 ; 惹事生非.Ani kanna kuni na riso kiya, ani asi psrui tama na ge ini thei. 那年輕人很會鬧事, 他爸爸教訓他也不聽 kunu( ) 1. 踵.Puting bukuy ta papak kesun kunu, kiya kesun ta kunu papak. 我們 ( 人的 ) 腳後跟叫做踵, 就是我們所說的 kunu papak( 腳踵 ) kunuy( ) 1. 土石 ; 土堆.So hari mesa wada tbneyan kunuy sunu ka alang kiya mesa kari daha. 聽他們說, 那座部落好像被坍塌的土石所掩埋 kurang( ) 1. 繭.Kedu kneegu kurang su baga. 你手上的繭怎麼那麼多 2. 硬顎.Saadux riyung kurang camac. 山豬的顎很硬 [ Toda pulas Truku kurang] kure( ) 1. 瘦.Bale so kure qtaan ka weewa kesun daha mado. 被稱為模特兒的女性看起來瘦瘦的 [ Toda mliwan Truku mliwang] kusuc( ) 1. 線綜絖棒.Kusuc ka dmayo brexuu mosa truma ma mosa baro. 協助經線上上下下織布的是線綜絖棒 kusun( ) 1. 明天.Maha su inu kusun? 你明天要去哪裡? [ Toda kusun Truku kusun] kuudus( ) 1. 使活著.Uka ta bbrahan kesun kuudus ka seediq wada mgedang. 我們無法叫已死的人再活著 Kuudus han! Iya lngelung ani maanu. 先活著! 什麼都不要去想 [ Toda kuudus Truku kuudus] kuung( ) 1. 黑暗 ; 沒有夜光的夜晚.Uka idas keeman ciida ma, kuung riyung. 那是沒有月亮的晚上很暗 [ Toda kuung Truku kuung] kuure( ) 參照 ure 1. 餓.Ini su kuure isu peni? 你難道不餓嗎 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 125 of 285
? [ Toda kuuray Truku kuuray] kuxun( ) 1. 喜愛.Kuxun hari sense laqi mgedin, anu ini hari krmari han. 老師比較喜愛女生, 因為不那麼頑皮 Kuxul riyung mekan pada ka rabu waso qhuni ma sudu. 山羌很喜歡吃嫩的樹葉及嫩草 [ Toda kuxun Truku kuxun] kyokay( ) 1. 教會.Mdrumuc riyung mosa kyokay ka bubu mu rudan; snhii riyung Utux Baro. 我祖母勤於去教會 ; 她很信上帝 Mosa ku kyokay klaali niciyobi. 我每個星期天都去教堂 [ Toda kyokay Truku kyokay] kyyayung( ) 參照 yayu 1. 沿著河邊.So bobo snqsiya paru de, kyyayung mosa mangal ruting ka seediq alang denu. 洪水之後, 部落的族人會沿著河邊採集漂流木 [ Toda kyyayung Truku kyyayung] gaalu( ) 1. 疼愛 ; 愛護.Gaalu hari laqi su ga Iwan. 伊婉多疼愛你的小孩一些? [ Toda puwalu ] gaaluk( ) 1. 竹製拱形吊橋.Gaaluk kesun daha hako snalu btakan cbeyo, so hari mbukung qtaan. 以前的竹製吊橋他們稱做 gaaluk, 看起來如駝背般 ( 拱形 ) gabil( ) 1. 拔除.Gabil sudu pusu na mudu ga, ma uxe pkdakil di. 把橘子樹根部的雜草拔除,( 不拔除 ) 怎麼會成長呢 [ Toda bali ] gabul( ) 1. 整裝 ; 收拾.Gabul qyqeya ddesun namu han. 先將你們要帶的東西整裝好 [ Toda ubuli ] gaciyo( ) 1. 鵝.Ma chedin gacyo su nii di! 你的鵝已經很重了耶 [ 日 ] gaga( ) 1. 在某處.Gaga inu sapah na Iwan? Iwan 的家在哪裡? 2. 那個.Ga mlukus lukus qalux ga ka tama mu ma, bubu na Takun ka ga mheyu ssiyo na. ( 那位 ) 穿著黑色衣服的是我爸爸, 站在他旁邊的是 Takun 的媽媽 3. 正在 ( 進行某個動作 ).Wada mahu lukus ruru hii ka bubu mu ma, ga cmeyax qhuni gaga ka tama mu. 我媽媽到溪裡洗衣服, 我爸爸正在那裡劈柴 [ Toda wawa Truku gaga] gagi( ) 1. 玻璃 ; 鏡子.Osa theyaq hngali hari mqqada namu boru laqi nii; mcebu namu gagi bais nii di. 小朋友們到遠一點地方玩球!( 在這裡 ) 你們會丟到窗戶的玻璃 gagi doriq( ) 1. 眼鏡.Bnari kingal gagi doriq ka Takun, malu qtaan mesa. Takun 買了一付眼鏡, 他說好看 gakac( ) 1. 椅子.Malu tloongun gakac snalu na qbsuran mu rseno. 我哥哥做的椅子很好坐 [ Toda wakac ] gako( ) 1. 學校.Gaga siyo elu ka gako miyan. 我們的學校在馬路旁邊 [ Toda gako ] galiq( ) 1. 破掉.Ga galiq lukus su di. 你的衣服破掉了 2. 抹布.Sresi galiq ka gakac nii han. 先用抹布擦這個椅子 [ Toda mhliq ] galiq putung( ) 1. 秋鼠麴草.Ngalan daha srading rana puniq ka galiq putung nii. 秋鼠麴草是他們拿來點火用的引信 ( 引子 ) [ Toda waliq putung Truku galiq putung] galu( ) 1. 血藤.Mita mphepah galu nii de psratuc rudan ta cbeyo. 我們的祖先是循 ( 看 ) 血藤開花之際舉行播種祭 [1. Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 126 of 285
qnahul Truku wahil qnahol 2. 農獵時代, 播種祭 (smratuc) 是本族重點祭儀之一, 族人會循血藤開花的時節舉行 但因遷徙擴散之故, 不同的地區, 就有可能會循不同植物的開花時機舉行 ] galuk( ) 1. 銜接.Pheyu ta sapah we, asi ita ka mosa pggaluk eruc; uka ta kesun galuk naq ka eruc. 蓋房屋時, 我們要把樑柱銜接起來 ; 我們無法叫樑柱自己銜接 gamin( ) 1. 根.Bbili kanna gamin na. 要連根都拔起來 [ Toda wamil ] gamin tanah( ) 1. 紅藤子草.Tanah gamin na sudu nii, kii kesun daha gamin tanah. 這紅藤子草的根是紅色的, 所以他們稱之為根是紅色的草 gao( ) 1. 挑選.Iya gao. Mntena kanna. 不要挑, 全部都一樣 [ Toda aw ] garang( ) 1. 散撒.Garang mhido namu macu ga; iya gtui hii. 你們曬小米要散開 ; 不要堆積著 gasu( ) 1. 瓦斯.Uka gasu su di wa. 你的瓦斯用完了喔! [1. Toda gasu 2. 臺灣於日本殖民時期, 本族人首次遭受到外來文化的重大衝擊, 因此語言上出現了以日語為主要的 借用語 之現象 3. 日 ] gatuk( ) 1. 啄.Ini gatuk ka qcurux ssaan plaling hii, ye hani tnbugan na tnqcurux. 釣魚場的魚不啄餌, 可能是魚場主人剛餵食過吧 [ Toda watuk ] gaya( ) 1. 文化 ; 律法 ; 規範.Spooda daha gaya kanna ooda daha ka rudan ta cbeyo. 我們的祖先凡事都要透過一定的律法行事 [ Toda waya Truku gaya] gbili( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔 ( 祈使 ).Gbili duma paru na da, ado so mrana. 把大的拔掉, 它才會繁殖 gbilun( ) 參照 gabil 1. 拔除.Gbilun mu pusu tlahi kii ma; ini mu kmkeli. 我要拔除那棵柚子樹 ; 但我拔不起來 [ Toda ukalun ] gblingan( ) 參照 beling 1. 打洞 ; 挖洞.Dngeyun daha surun dapa han, mdengu de bglingan daha cceka na denu. 他們會先將牛髂骨曬乾, 曬乾後他們才在牛髂骨的中間打洞 gbulan( ) 參照 gabul 1. 汲水處 ; 把 ( 水 ) 裝好之處.Gaga ayu tgrahuc ga ka gbulan nami qsiya. 我們的汲水處在那山溝底下 [ Toda bbulan ] gbuli( ) 1. 收拾 ; 整理 ( 祈使 ).Gbuli ka ddesun su han, chngiyun su kiya hari di. 你要帶的東西先整理好, 等一下你會忘了東西 [ Toda ubuli ] gbulun( ) 參照 gabul 1. 收拾.Ye ta gbulun kanna ka biciq na nii duri? 連 ( 它 ) 這小的我們也要收拾嗎? [ Toda ubulun ] gcahu( ) 參照 -cahu- 1. 毒性.Mbeyax riyung ka gcahu na bngehun tnbugan mqedin Puuma mesa. 傳說中 Puuma 女人所飼養的土蜂毒性很強 gdema( ) 1. 閒著 ( 靜下來 ).Heung naq ini gdema ka laqi. Hwaun su mseyang. 小孩子本來就頑皮 ( 沒空閒 ), 你幹嘛罵 ( 他 ) [ Toda udma ] gdraan( ) 參照 dara 1. 使流血.Wada gdraan na Bagah ka quyux bbuyu di, ma wada na spiimah dangi na. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 127 of 285
錦蛇被 Bagah 宰殺取血, 並將蛇血給他的朋友喝 gdrai( ) 參照 dara 1. 殺牲畜 ( 祈使 ).Gdrai yamu ka rodux ga, sao ku dmngedang qsiya ka yaku. 雞你們來殺 ; 我去煮開水 gdraun( ) 參照 dara 1. 使流血.Gdraun daha tuya nii Mukan wa! Ma mahun daha dara na; skbeyax hei mesa hii. 漢人他們會取 ( 放出 ) 鱸鰻的血喔! 而且會生喝牠的血 ; 聽他們說有助於強健體魄 gdrege( ) 參照 gduru 1. 休假.Gdrege ta ali saya ho? 我們今天休息好嗎? [ Toda uduru ] gduru( ) 1. 休假 ; 休息.Iya hari gduru, psdiyan su qnpahan maanu ka so kiya di. 不要經常休息, 不然怎麼會有收穫呢 [ Toda nduru ] ge( ) 1. 是.Nii ge na tama mu, gaga ka naku. 這是我爸爸的, 那才是我的 [ Toda ka ] gebuh( ) 1. 碎粒.Laxi gebuh na paye tnkanan namu kiya da; tbugi rodux di. 你們搗過已粉碎的米粒不要了 ;( 拿去 ) 餵雞吧 gecyobi( ) 1. 星期一.Psterung ta gecyobi denu mesa ka deheya ga. 他們說 : 那我們在星期一見面吧 [ 日 ] gedang( ) 1. 遺失 ; 死亡.Wada gedang inu di ka ruhu naqah kii? 那把爛鑰匙掉到哪裡去了? [ Toda mrdang ] geegi( ) 參照 gao 1. 挑 ; 選 ( 祈使 ).Geegi nhari hari ga tmara kanna seediq. 趕快挑, 那些人都在那裏等你了 geegun( ) 參照 gao 1. 挑 ; 選.Geegun kana suke nii? 這些豆 子都是要挑的嗎? geeguy( ) 1. 偷竊.Ani naq so kenu ndaan su, iya ba geeguy nseediq. 不論你處在什麼狀況, 絕對不可偷別人的東西 [ Toda wowuy ] geela( ) 1. 先.Geela yamu; phiti nami bukuy ka yami. 你們先走 ; 我們跟在後面 Geela isu han; meeyah ku bukuy. 你先回去 ; 我跟著後面來 geeluk( ) 1. 搶奪.Geeluk naq nhari isu duri; uxe su maangal di. 你自己也趕快搶吧 ; 不然你會拿不到 [ Toda ueluk ] gelang( ) 1. 串 ; 把.Mhei doriq huling de, hei mnsuupu kingal gutu cida ludux kesun daha kingal gelang. 當龍眼結果時, 長在同一枝椏梢頭的果實叫做 kinga gelang(" 一把 " 龍眼果 ) gelu( ) 1. 喉嚨.Scuqi bsiyaq muuyas uyas ciga keeman ka Temu, kika ka ga mnarux gelu na saya di Temu. 昨天晚上唱歌唱太久了, 所以他的喉嚨現在正在痛 [ Toda welu Truku glu] geluq( ) 1. 樹脂.Mosa mangal geluq dresiq ka seediq alang miyan ciida, ma brigun daha. 那時候, 我們部落的族人會採集漆樹的油脂拿去賣 [ Toda weluq ] gemuk( ) 1. 蓋住 ; 蓋子.Gemuk ido ga, saun rngedi di. 把飯蓋起來, 不然會引來蒼蠅的 Wada namu psaun inu gemuk ribo nii di? 你們把這鍋子的蓋子放到哪裡去了? [ Toda umuk ] gepuk( ) 1. 藤製便當盒.Gepuk ka irih daha bentobako rudan ta cbeyo. Gepuk 就是我們先祖的便當盒 [ Toda tpuk ] geqi( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 128 of 285
1. 插.Wada geqi eruc truma raqic budi na; ini knkeli blebil di. 他的箭射入柱子裡 ; 他無法拔出 [ Toda mqi ] gerung( ) 1. 斷裂.Wada gerung riduy na ahuc mu urung di. 我十字鎬的握把斷了 [ Toda marung ] gesak( ) 1. 刮麻具 ( 竹製的 ).Ga dmoi gesak ka Tapas smkeguy. Tapas 用刮麻具來刮取苧麻絲 [ Toda qataq Truku gisak] geyu( ) 1. 砍伐.Geyu kingal pusu ricah nii da. Qmeerung pphmaan sama. 將這一棵梅子樹砍掉 它妨礙 ( 我們 ) 種菜 [ Toda uqraqi ] ggeegan( ) 參照 gao 1. 挑 ; 選.Ggeegan daha malu puqul kanna gaga supih ga. 他們選最好吃的放在鍋子裡 ggeegun( ) 參照 gao 1. 挑選.Ggeegun su maanu ka hei mudu nii, uxe mntena naq knpruwan na kanna peni? 這些橘子你有什麼可挑的, 不是都一樣大嗎? ggui( ) 參照 geeguy 1. 偷竊.Ggui qyqeyaq seediq kesi tama su wa; Teta su na hwaun. 你叫你爸爸偷別人的東西看看 ; 看他怎麼對待你 gguun( ) 參照 geeguy 1. 偷.Ini su bleqi paha de gguun seediq di wa. 你沒有放好會被別人偷走喔 gguyan( ) 參照 geeguy 1. 偷竊.So hari mesa wada gguyan na Dakis ka pila na Takun. 聽說 Takun 的錢好像被 Dakis 偷走了 gguyo( ) 參照 geeguy 1. 將 ( 會 ) 被偷.Bleqi smeku qqeya namu, gguyo daha. 你們的東西好好收著, 免得被人偷了 gguyun( ) 參照 geeguy 1. 偷竊.Ma ani hlama puqul laqi gguyun namu mekan. 你們怎麼連小孩子吃的糖果也要偷吃? gheguh( ) 1. 皮膚病 ; 癬.Mkkerak riyung gheguh nii. 這個皮膚病非常癢 [ Toda bkiluh ] gheti( ) 1. 廣闊.Gheti riyung tgibu pnhmaan na Pawan Nawi. Pawan Nawi 所種植楊梅樹園很廣闊 [ Toda uhti ] ghriqi( ) 參照 huriq 1. 弄溼.Iya ghriqi lukus namu wa! Uka lukus riyux namu. 你們的衣服不要弄溼喔! 你們沒衣服可以換 ghriqun( ) 參照 huriq 1. 弄溼.Ma su wada grhiqun ka klabuy hatang mu sepuy qbulic halung nii di. 你怎麼把我本來要塞獵槍火藥的紙給弄溼了? ghuriq( ) 參照 huriq 1. 弄溼.Iya hari ghuriq sapah laqi nii! Osa theyaq nganguc. 小朋友們不要把屋子弄溼了! 你們到院子裡玩 gicang( ) 1. 紫豆.Gicang daka sunguc ka ini daha ba plaxi mhuma seediq cbeyo; saya de ini riyung tai ka gicang di. 紫豆和樹豆是以前的人從不間斷種植的 ( 食物 ); 但現在卻很少看到紫豆了 gidi( ) 1. 頭飾.Daha psaun daha gidi tunux mqedin cbeyo. 從前, 女人們都在頭上戴著兩條頭飾 [ Toda widi ] gigan( ) 1. 穀物乾燥簍.Qmuyux de psaun daha gigan ka macu ma, phdagun daha puniq. 下雨的話, 他們會必把小米放在乾燥簍裡用火曬乾 [ Toda wiwan Truku gigan] gigi( ) 1. 矮小.Mneyah inu kingal seediq gigi nii Takun? Takun, 這矮小的人是哪裡來的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 129 of 285
? [ Toda llbu ] gihu( ) 1. 補種植.Gihu pnhmaan namu aring ga Uwe; egu ga mdengu. Uwe, 你們種植的桃樹要補種 ; 有很多枯掉了 gikus( ) 1. 編網針 ; 梭子. Niqan naq ka gikis ttinun pala ma, niqan naq ka gikus ttinunu tokan bale duri, ini pntena. 有織布的梭子, 也有編網袋的網針,( 兩者 ) 不一樣 [ Toda wikus Truku gikus] gilang( ) 1. 碾 ( 米 ).Gilang isu dhequy nii Mona ha; hlmaun daha kusun. Mona, 這糯米你來碾吧 ; 這是他們明天要蒸煮的 giman( ) 參照 igin 1. 找尋.Giman daha kanna ka so cenga qlapo ma, toma qlapo, ini daha slai. 他們找遍了床舖的間隙和床底下, 都沒找到 gimax( ) 1. 混以某物.Gimax ta maanu tmsiyus lexi nii di bubu? 媽! 我們要用什麼跟這竹筍一起炒呢? [ Toda prmaxun ] gimi( ) 參照 igin 1. 找尋 ( 祈使 ).Ani mu asi gimi ka ruhu mu kiya de, ini mu slai di. 不論我如何找我那把鑰匙, 我就是找到了 gimun( ) 參照 igin 1. 尋找.Gimun su naq inu dungan; ye su wada daun ptuting ndaan su. 你還要怎麼找 ; 你可能把它遺失在你所經過的地方 gino( ) 1. 只有.Gino isu so kiya mseyang seediq Lubi; Naka su smeung hari rmengo. Lubi, 就只有妳會那麼罵人 ; 妳罵人應衡量一下 gipu( ) 1. 雌性.Ngale ku gipu na ka yaku, saun mu prana. 我拿母的, 帶回去繁殖 [ Toda wipu ] -gipuh-( ) 1.. girang( ) 1. 污垢.Hmnuwa naq laqi cbeyo ha? Ye ado ka ini riyung trima hei, asi lux girang kanna bukuy daha birac. 以前的小孩不知怎麼回事? 可能太少洗澡的關係, 他們的耳候根都沾滿著污垢 girin( ) 1. 全緣卷柏.Tanah Tunux snkuxun mekan girin. 日本人喜歡吃全緣卷柏 [ Toda wirin ] gisu( ) 1. 來.Gisu di bubu su? Kedu knbbiyan yahun na. 你媽媽到了嗎? 她怎麼那麼晚才到 [ Toda wisu Truku wisu] gita( ) 1. 吉他.Wada mosa smluhe tmubu gita kanna ka riso alang. 部落所有的男年青都去學習彈吉他 [ 日 ] gitu( ) 1. 山枇杷.Ini uqi seediq ka hei gitu nii, qbeheni ka meekan. 人不會吃山枇杷的果實, 鳥類會吃 [ Toda witu Truku gitu] giyas( ) 1. 未成熟的 ; 未長成的.Keguy giyas we niqan rako mgsama ka qmuru na. 尚未長成苧麻的莖部會有綠色的條紋 [ Toda wiyas ] glaalu( ) 參照 gaalu 1. 愛護 ; 疼愛.Glaalu naq tnsapah su isu. 你自己要愛護你的家人 [ Toda swalu ] glaani( ) 參照 gaalu 1. 疼愛 ; 愛護 ( 祈使 ).Anaq laqi seediq duri glaani kana. 即便是別人家的孩子我們也要愛護他 [ Toda ulani ] glaanun( ) 1. 疼愛.Glaanun tama bubu na kndalax sbiciq ka heya. 她從小就受到父母親的疼愛 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 130 of 285
glahang( ) 1. 寬敞.Ga pheyu sapah paru ka detemu Bae sa, glahang kanna ttqiyan na sapah kiya mesa. 聽說 Temu Bae 他們在蓋一間豪宅 ( 大房子 ), 那間豪宅的房間很寬敞 [ Toda llabang ] glahi( ) 參照 guulah 1. 逗著玩.Glahi laqi ga Temi, ado so ini lingis. Temi, 妳逗那小孩玩, 他就不會哭了 glahun( ) 參照 guulah 1. 逗著玩.Ani naq ini kela kari ka laqi nii nana we, mhulis de glahun su. 這小孩雖然還不會說話, 你逗他的話他會笑 glangan( ) 參照 gilang 1. 碾米器.Nyahan tmgesa Khilang smmalu glangan alang ta hini cbeyo sa. 聽說我們以前部落裡的碾米器是客家人教我們做的 glangi( ) 參照 gilang 1. 碾米 ( 祈使 ).Glangi kesa dheya ga peni; Ye uxe maha unuinu saya ka dheya nii? 叫他們碾米啊 ; 他們今天不是不出去? glangun( ) 參照 gilang 1. 碾米.Glangun mu kiya hari paye nii ha; maha ku mita qsiya yqeyaq han. 等一下我會把米碾好 ; 我先去看水田的水 glaqan( ) 1. 藍腹鷴.Daha ba ngungu na bhege ka knkingal tama glaqan. 每隻公藍腹鷴的尾巴都只有兩根白羽毛 glekan( ) 參照 geeluk 1. 搶奪.Wada glekan laqi na Dakis ka na laqi su di, seung naq ini thei laqi na kiya. 你小孩的被 Dakis 的小孩搶走了, 他那小孩本來就不聽話 gleki( ) 參照 geeluk 1. 搶奪 ( 祈使 ).Iya gleki hlama laqi kiya wa; mplings di wa. 不要搶那小孩的糖果 ; 他會哭喔 Iya gleki ka na laqi kiya, osa naq mangal ka isu. 那小朋友的你不要搶, 你自己去拿 [ Toda ulki ] glekun( ) 參照 geeluk 1. 搶奪.Iya pqtai qbsuran su pila kii wa! Glekun su na hiya denu. 你那錢不要讓你哥哥看到喔! 他會搶了你的錢 [ Toda ulkun ] glganan( ) 參照 lgelu 1. 移動 ; 搖動.Wada daha glganan btunux pnsaayus ta hiya di. 我們做為界線 ( 用 ) 的石頭已被他們移動了 glgani( ) 參照 lgelu 1. 搖動 ( 祈使 ).Iya glgani qhuni kii; qtaun ta seediq di. 不要搖動那顆樹 ; 別人會發現我們的 Glgani pusu bubu na aring ga Pering; teta mhrehun hei na? Pering, 搖動那顆桃樹的主幹 ; 看看它的果實會不會散落下來? [ Toda lwani ] glganun( ) 參照 lgelu 1. 搖動.Iya glgani qhuni kii Takun, ga tmrudu qhuni baro ga tdiyung; glganun su de, ima naq qyutun na kiya hari denu. Takun, 不要搖動那顆樹, 虎頭蜂在那樹上築窩 ; 誰也不願待會兒被螫到 [ Toda plwanun ] Gluban( ) 1. 清流部落.Mkela ku mneyah su alang Gluban ka isu ciga. 我知道你昨天來過清流部落了 Alang Seediq Tgdaya ka Gluban nii; seediq ga meniq alang nii ka knciyuk Tanah Tunux cbeyo. Gluban 是賽德克族德固達雅群的部落 ; 住在該部落的人是以前曾抵抗日本政府的人 [ Toda uluban ] glui( ) 參照 gaalu 1. 疼愛 ; 疼惜 ( 祈使 ).Uka hini tama su glui kana suwai su. 你爸爸不在這兒 ; 你要好好疼愛你的妹妹 [ Toda ului ] gluun( ) 參照 gaalu 1. 疼愛.Gluun ta kanna ka laqi. 我們要疼愛所有的孩子 [ Toda uluun ] gluwan( ) 參照 gaalu 1. 疼愛.Heyung ta naq gluwan kana ka laqi. 我們當然要疼愛小孩子 [ Toda uluwan ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 131 of 285
gmaalu( ) 參照 gaalu 1. 同情.Gmaalu riyung seediq lnglungan na. 他很有同情心 gmabil( ) 參照 gabil 1. 拔除.Ga su gmabil maanu Walis? Walis, 你在拔什麼? [ Toda umakan ] gmabul( ) 參照 gabul 1. 收拾 ( 衣物 行李等 ).Nii gmabul qyqeya ddesun na ka Robo Walis mosa ku sapah na. 我到 Robo Walis 的家時她正在收拾行李 [ Toda umabul ] gmao( ) 參照 gao 1. 挑選.Asi naq gmao malu na sbege seediq. 一定要挑好的才能送人家 [ Toda umaw ] gmarang( ) 參照 garang 1. 散撒.Dao ta gmarang kusun ka tayhi ga yqeyaq ta hiya di. 明天我們把我們稻田裡的堆肥撒開來 gmatuk( ) 參照 gatuk 1. 啄.Tai hari tama rodux ga, gmatuk seediq wa. 要小心那隻公雞 ; 牠會啄人喔 [ Toda umatuk ] gmaxan( ) 參照 gimax 1. 混以.Ttinun bale we gmaxan daha rako ani mmaanu, ani si niqan naq eluw ka rako tnunan daha. 平織紋路可以調配各種色彩, 但它的紋路是有規律的 [ Toda rmaxan ] gmaxi( ) 參照 gimax 1. 混合 ( 祈使 ).Gmaxi hmanguc lexi ka siyang nii si bubu su. 妳媽媽說, 把這豬肉和著竹筍煮 gmaxun( ) 參照 gimax 1. 混合.Gmaxun daha bunga ka pure ido rumu cbeyo, ado uka riyung paye ka ciida. 他們以前煮稀飯和著甘藷, 因那時候稻米稀少 gmbaang( ) 參照 baang 1. 阻擋對付.Msseli kanna ka seediq alang miyan, ma mpprengo mesa huwa ta kesun gmbaang ka pais ta mesa. 我們全部落的 人都聚集在一起, 討論該如何對付我們的敵人 gmbabo( ) 1. 疏耕.Ga gmbabo macu tnkuyan daha ka seediq alang. 部落的人將播種好的小米疏耕 [ Toda mbabaw Truku gmbabaw] gmbaro( ) 參照 baro 1. 欺壓.Qsiqa hari isu Dakis! Maanu sun su haya gmbaro rudan. Dakis, 你放尊重一點! 你幹嘛這樣欺壓長輩 gmbeling( ) 參照 beling 1. 鑽洞.Hwaun su gmbeling qtinuh kii Mona? Mona, 你把那板子鑽洞要做什麼? gmdara( ) 參照 dara 1. 殺牲.Ga gmdara rodux ppuqun seediq meyah theyaq ka Padan. Padan 在殺雞要招待來造訪的客人 gmeeguy( ) 參照 geeguy 1. 偷.Wada daha yahun gmeeguy skeeman ka kingal bubu mu rodux. 他們昨 ( 晚 ) 偷走了我的一隻母雞 gmeeluk( ) 參照 geeluk 1. 搶奪.Ma naku rudan ka yahun su gmeeluk, naka su mosa gmeeluk na riso ga. 你怎麼來搶我老人家的, 你應該去搶那些年輕人的 [ Toda umluk ] gmegang( ) 1. 粥.Uka miruku cbeyo, gmegang sqdiyan daha laqi rabu. 以前沒有牛奶, 他們用粥餵食嬰孩 gmemuk( ) 參照 gemuk 1. 蓋住.Ga mosa gmemuk maanu Watan ga, kedu qnbsiyaq? Watan 去蓋 ( 住 ) 什麼東西, 怎麼那麼久? [ Toda umluk ] gmeqi( ) 參照 geqi 1. 插著.Wada gmeqi btakan kkrawan kyuri yqeyaq ka dheya. 他們到田裡插胡瓜藤要攀爬的竹竿 [ Toda umqi ] gmerung( ) 參照 gerung 1. 折斷.Ima wada gmerung rabu mu doriq http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 132 of 285
huling nii di? 是誰把我這龍眼苗給折斷了? [ Toda urmung ] gmeya( ) 1. 白茅.Daha klegan ka dnamux sapah seediq ta cbeyo. Kingal ge gmeya ma, kingal ge tasil cneexan. 我們以前族人的屋頂有兩種 ( 型式 ); 一是白茅, 一是鑿切下來的頁岩 [ Toda umiya Truku gumiya] gmeyu( ) 參照 geyu 1. 伐木.Ima wada gmeyu tgebin pusu qsiay hii di? 是誰砍伐了水源地的櫸木? [ Toda smipaq ] gmhei( ) 參照 hei 1. 挑瘦肉部份.Qtai laqi ga te! ga gmhei mekan, laxan na ka siyang na. 你看! 那小孩挑瘦肉吃,( 他 ) 把肥肉丟掉 gmihu( ) 參照 gihu 1. 補種植.Wada gmihu paye na saya ka Bakan. Bakan 今天去補種她的稻子 [ 插秧過後, 數日內要經常巡勘, 補植種壞了的稻苗 ] gmilang( ) 參照 gilang 1. 碾 ( 米 ).Ga gmilang paye detama mu; maha ku dmayo hiya. 我爸爸他們在碾米 ; 我要到那邊幫忙 gmnaalu( ) 參照 gaalu 1. 疼愛過.Bubu mu rudan gmnaalu yami kndalax sbiciq. 我們是從小就被祖母疼愛的 gmnabil( ) 參照 gabil 1. 拔除.Isu gmnabil yumo yqeyaq nii Awi? Awi, 這稻田裡的稗子是你拔除的嗎? [ Toda mnbil ] gmruus( ) 參照 gruus 1. 偷偷地.Gmruus miyan moda milo bais na; ini kkela tnsapah na. 我們偷偷地從他窗口跳出去 ; 他家裡的人沒發現 gmsegus( ) 參照 gsegus 1. 刷洗.Ga ini gdema gmsegus qatun bagah sule supih na ka Cili. Cili 忙著刷洗他炒菜鍋底的灰垢層 gmtange( ) 1. 依賴.Wano ba isu gmtange riyung tama bubu. 就只有你最會依賴父母親 [ Toda mnrabu ] gmteguc( ) 參照 gteguc 1. 搓揉.Ga qnheqin gmteguc lukus na ka Habo; ye na ndaan treeru inu ka rutiq ini tkaangal kii. Habo 拼命地搓揉著她的衣服 ; 不知她哪裡沾染洗不掉的污 ( 漬 ) 物 gmuicin( ) 參照 icin 1. 往別處看.Kseengun de gmuicin mita ka laqi ini thei nii. 這不聽話的孩子, 教訓他的時候臉就往別處看 [ Toda umuicin ] gmukan( ) 參照 gemuk 1. 蓋著.Ga hmanguc buuc boyak ka Sapu daka Pawa ma, gmukan daha ka ribo ga daha shanguc kiya. Sapu 和 Pawa 在煮山豬的骨頭, 他們將煮鍋的蓋子蓋上 [ Toda mukan ] gmuki( ) 參照 gemuk 1. 蓋上 ( 祈使 ).Gmuki gemuk na ribo ga de, namu dmngedng qsiya; uxe pkdiida mbuwa denu. 你們煮開水的時候, 要把鍋蓋蓋起來 ; 不然水會滾的很慢 [ Toda umuki ] gmukun( ) 參照 gemuk 1. 蓋起來.Gmukun daha btuku de, kddamac rodux si ma, thwayun daha tmuting ka btuku de, mtkela rodux dungan mesa. 他們用圓箕蓋住昏厥掙扎的雞, 在圓箕上慢慢敲擊, 那麼昏厥的雞就會醒過來 [ Toda amukun ] gmutu( ) 參照 gutu 1. 堆積.Ima ga gmutu wara yqeyaq su ga, Umin? Umin, 是誰在你的田那兒堆積稻草? [ Toda umutu ] gmuulah( ) 參照 guulah 1. 逗樂.Ga ku gmuulah dheya nii wa; naqah peni? 我在逗他們玩 ; 不好嗎? [ Toda muulah ] gmuuqu( ) 1. 錯認.Gmuuqu muwa mangal lukus http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 133 of 285
seediq ka Baso, ado mntena kanna ka lukus laqi muuyas peni. Baso 拿錯了別人的衣服, 因學生的衣服 ( 制服 ) 都一樣 [ Toda qnuqu ] gnaalu( ) 參照 gaalu 1. 付出愛心.Paru riyung gnaalu na quri ita Seediq ka kingal qbsran kiya. 那位長官對我們原住民付出了很大的愛心 gnabul( ) 參照 gabul 1. 已收妥.Gnabul namu yamu di? maha ta di wa 你們收拾好了嗎? 我們要出發了耶! [ Toda nabul ] gnao( ) 參照 gao 1. 挑選.Tai lukus gnao ku na bubu mu nii, malu plkusun. 你看我媽媽幫我挑的衣服, 很好穿 [ Toda gnaw ] gnbegax( ) 參照 begax 1. 閹割.Ini ta kela gnbegax tnbugan ka ita Seediq; mukan mkela. 我們賽德克人不會閹割家畜家禽 ; 閩南人才會 gnbeling( ) 參照 beling 1. 鑽洞.Ima gnbeling qnabin nii ha? 是誰將牆壁鑽了 ( 一個 ) 洞? gnbgaxan( ) 參照 begax 1. 被閹割的.Ini naq kneeru so ini kbeyax ka dapa gnbgaxan. 相形之下被閹割的牛隻比較弱一點 gnbulan( ) 參照 gabul 1. 已整理好的行李.Ma nii ka gnbulan na peni, asi ka wada inu di laqi nii? 他的行李在這裡呀, 這孩子究竟到哪裡了呢? [ Toda nbulan ] gncahu( ) 參照 -cahu- 1. 毒性.Mbeyax riyung ka gncahu na quyu qbequq. 眼鏡蛇所施放的毒性很強 gndara( ) 1. 殺牲畜.Gndara namu rodux di? Uxe beyo dehuk ka dheya ga di. 雞你們殺了嗎? 他們就快要到了 [ Toda undran ] gndraan( ) 參照 dara 1. 已宰殺.Gndraan Qapah kanna rodux nii; ini beyo ka baga na heya. 這些雞隻都是 Qapah 宰殺的 ; 他的手法俐落 gndregan( ) 參照 gduru 1. 休假天數.Sepu naq ka ali gndregan su ma ptasi hii; kii si maha su naq klaun sntkeyan su. 將你休假的天數算好且記下來 ; 那麼你就會知道你可以賺到多少 [ Toda emdruwan ] gneegan( ) 參照 gao 1. 挑選過的.Nii ka gneegan na bubu su. Desi kiya hari di. 這些是妳媽媽挑選出來的 ; 等一下帶走 [ Toda nwewan ] gneeguy( ) 參照 geeguy 1. 偷.Gneeguy daha sknuwan sapah ga so rudu nii. 他們是什麼時候到家裡偷東西的? 把家裡弄成這麼亂 gneeluk( ) 參照 geeluk 1. 搶奪.Gneeluk mu na Mona lukus nii. Egu pnsugan na heya mosa miyan kyokay. 這件衣服是我從 Mona 那裡搶來的 ; 我們去教會時他分到很多 ( 衣服 ) [ Toda uneluk ] gneyu( ) 參照 geyu 1. 砍伐.Ima gneyu pusu bluqun siyo behing mu hii ha? 我那工寮旁邊的柿子樹是誰砍的? [ Toda snipaq ] gnkela( ) 參照 kela 1. 得知.Uxe mu gnkela naq yaku ka nii; tnugsaan ku na rudan. 這些並非我原本就知道的, 是族老們教導我的 [ Toda gnkla ] gnklaan( ) 參照 kela 1. 知道.Ye na gnklaan inu kanna kari uxe bnhangan kii peni. 那些 ( 我們 ) 沒聽過的事情, 不知他是哪裡聽來的 [ Toda gnklaan Truku kla] gnlaanan( ) 參照 gaalu 1. 疼愛 ; 眷顧.Ye gnlaanan utux ka laqi kiya, ani qluli yayung we muudus nana. 那小孩可能是受神靈眷顧, 即使被河流流走依然活著 ( 回來 ) gnlekan( ) 參照 geeluk http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 134 of 285
1. 搶奪.Gnlekan mu pgeeluk miyan theyaq ka bunuh nii. 這頂帽子是我在搶奪遊戲中搶到的 gnlekuh( ) 參照 lekuh 1. 支撐架.Irih so plekuh puurung dnamux sapah ka gnlekuh nii; paru naq sapah de, egu naq gnlekuh na. 支撐架是用來支撐房屋橫樑的 ; 房子越大, 其支撐架就越多 gnlganan( ) 1. 被 ( 搖 ) 動的.Uxe yaku gnlgelu wa! Gnlganan na dheya ga. 不是我 ( 搖 ) 動的喔! 是他們 ( 搖 ) 動的 gnlgelu( ) 1. 搖動.Ima gnlgelu bubu aring ga? Kedu hei na ga tuting dheran. 是誰搖動了那顆桃樹? 那麼多的果實掉落在地上 gnmaxan( ) 參照 gimax 1. 已混合過的.Ina na Iwan, wada madis ware gnmaxan daha beyuq waso sero ma, wada na haun krebu rumu yqeyaq qalux ka ware. Iwan 的媳婦帶著已沾染九芎樹葉汁的苧麻線, 到黑泥沼裡埋染 gnmukan( ) 參照 gemuk 1. 曾蓋住.Gnmukan mu mhedu ku mekan ido ka gemuk na kama ido han wa; ima ka rmnaguh di? 我吃過飯後我有用鍋蓋蓋住飯鍋的 ; 那是誰打開的呢? [ Toda unmukan Truku gmuk] gnreman( ) 參照 gerung 1. 折斷.Nii ahuc gnreman na qmheruy btunux paru ka tama mu. 這把鋤頭就是我爸爸撬開大石頭時用斷的 [ Toda emrman Truku gmi] gnruus( ) 參照 gruus 1. 偷偷地.Ima gnruus moda hmaduc bruru mesa su wada gedang nii di, bubu? 媽! 妳說已遺失的這背簍, 是誰偷偷地送 ( 還 ) 回來了? gnsunguc( ) 參照 sunguc 1. 挑織.Lukus gnsunguc na swai su mqedin ka gaga. 那件衣服是你妹妹挑織成的 [ Toda unsunguc Truku gnsunguc] gnteguc( ) 參照 gteguc 1. 搓揉.Robo ka gnteguc pala nii, kiya ka wada tkaangal rutiq na. 這布匹是 Robo 搓揉的, 所以它的污垢才被洗掉 gntukan( ) 參照 gatuk 1. 已被啄.Gntukan maanu dqeras su kii Basi? Basi, 你的臉是被什麼啄到的 [ Toda mntukan Truku gntukan] gnyean( ) 參照 geyu 1. 已被砍伐的.Nii qhuni gnyean na tama mu daka qbsuran mu. 這 ( 些 ) 就是我爸爸和我哥哥所砍伐的樹 [ Toda enpapan Truku gnyean] gogacu( ) 1. 五月.Yaani gogacu hari ka kesun daha quyux bngerux. 族人所謂的 " 五節芒發芽 " 之雨, 大約指的是五月天的雨 [ Toda qnquway Truku gogacu] Gokang( ) 1. 合歡山.Mnosa qmita huda Gokang ciga ka dheya ga. 他昨天去合歡山賞雪 gomu( ) 1. 橡皮 ; 橡皮筋.Bkei tikuh gomu snuunux na laqi ga. 把那小孩的頭髮綁上橡皮筋 goro( ) 1. 流氓.Egu riyung goro wa saya. 現在很多流氓呢 gqii( ) 參照 geqi 1. 插著 ( 祈使 ).Asi gqii siyo eluw ga, kiya si leexan. 就插在那路邊, 那裡容易看得到 [ Toda uqii Truku gqi] gqiyan( ) 參照 geqi 1. 插 ( 入 ).Mangal yxeyux bruling gqiyan daha qumi ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖會拿蓪草心當作針氈 gqiyun( ) 參照 geqi 1. 插著.Gqii hiya ka nisu, ma gqiyun mu hini ka naku ho? 你的插在那裡, 我的插在這裡, 好嗎? [ Toda uqiyun Truku gqi] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 135 of 285
gquwo( ) 1. 誤認.Tai hari bubu bluqun msibus hani pnhmaan ha; gquwo namu tmatak di. 你們砍草時, 小心剛種的甜柿苗 ; 不要砍掉了 [ Truku gquwaw] grangi( ) 參照 garang 1. 散亂 ( 祈使 ).Iya grangi lukus hani snteran na bubu su kii wa. 不要把妳媽媽剛整理過的衣物弄亂了 grbui( ) 參照 grebu 1. 使更早 ( 祈使 ).Qrbui hari tutuy namu kusun, uxe namu pskela rulu di. 明天你們要更早一點起床, 你們會趕不上車子 grebu( ) 1.( 更 ) 早上.Grebu ta hari mosa neepah kusun ho; ini beyo mtilux de diyan ka rbagan. 我們明天早上早一點去耕作地,( 因 ) 夏天的白晝很快就會熱起來 greman( ) 參照 gerung 1. 折斷.Wada greman maanu bubu bunga mu qhuni nii? 我這木藷的枝幹是被什麼給折斷的? gremi( ) 參照 gerung 1. 折斷.Asi gremi baga cida qhuni ga, Ulo; qmeerung oda. Ulo, 就用手把那樹枝折斷,( 用來 ) 擋通路 [ Toda urmi Truku grung] gremo( ) 1. 折斷.Gremo su kawin mu kii wa! Iya pqani qhuni saadux. 你別把我那把刀用斷喔! 不要用它砍硬質的木頭 [ Toda urmay Truku grmaw] gremun( ) 參照 gerung 1. 折斷.Wada gremun na Kuras slmadac mu da. Tnteyan na buuc dapa mesa. 我的獵刀被 Kuras 用斷了, 他說他是在砍牛骨時折斷的 [ Toda urmun Truku grung] gruus( ) 1. 偷偷地.Iya gruus mosa plaling ike na Roro hiya si Duya, mnoda rrmengo hini soni ka Roro. Duya,Roro 剛才經過到 ( 我們 ) 這裡說, 不要偷偷地到他的魚池釣魚 gruusan( ) 參照 gruus 1. 偷偷地.Rima wawa rodux bnege ku na Kumu han ma, wada gruusan meyah mangal seno na daha dung; klaun ini sruwa mbege egu peni. Kumu 本來送給我五隻小雞, 後來她先生又把兩隻偷偷地抓回去 ; 可能是不願意給多吧! [ 賽德克族有 mddahur( 饗宴 回饋 賠補 ) 的傳統, 因此親友之間常會互相饋贈物品, 包括家禽家畜等 ] gruusun( ) 參照 gruus 1. 偷偷地.Wada gruusun dmidil laqi na Pawan mneyah hini soni ka kingal wawa su rodux mneniq hini di. 你在這裡的小雞, 被剛才到這裡來的 Pawan 的孩子偷偷地帶 ( 抓 ) 走了 gseesu( ) 1. 安靜下來.Gseesu hari yamu duri wa; ma namu so ba laqi duri. 你們也安靜下來 ; 你們怎麼像小孩子一樣 Gseesu hari lnglungan su; iya prmari di. 讓你的心情安靜下來 ; 不要再去想了 gsegus( ) 1. 刷除.Gsegus tikuh girang bukuy su birac. 你把你耳朵背後的污垢刷除 [ Toda usgus Truku gsgus] gsgesi( ) 參照 gsegus 1. 刷洗 ( 祈使 ).Gsgesi nhari hari uxe ta qdeun di. 趕快刷 ; 我們快刷不完了 Gsgesi nhari hari wa; maha ta sapah di. 趕快刷吧 ; 我們要回家了 [ Toda ususi ] gsgesun( ) 參照 gsegus 1. 刷洗.Gsgesun su knuwan di? Kedu qnrutiq na lukus su! 什麼時候要刷洗? 你的衣服這麼髒! [ Toda ussun ] gtange( ) 1. 依賴.Iya gtange rudan Dakis. Knbeyax naq meepah isu duri. Dakis, 不要依賴父母親, 你自己也要努力工作 [ Toda snnangi Truku gtangay] gteguc( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 136 of 285
1. 搓揉.Gteguc girang bukuy su birac ga duri. 你耳背的污垢也搓洗掉 [ Toda mtruc Truku gtguc] gtgeti( ) 參照 gteguc 1. 搓洗 ( 祈使 ).Gtgeti girang bukuy birac su de su trima; rutiq qtaan. 你洗澡的時候把你耳後的污垢搓洗 ; 看起來髒兮兮的 gtgetun( ) 參照 gteguc 1. 搓洗.Ma su ga gtgetun papak ka tawasi ssino pngerah kiya di? 你怎麼把洗碗用的絲瓜布拿去搓洗你的腳了呢? gtngayan( ) 參照 gtange 1. 依賴.Uxe wano tama bubu ka gtngayan kiya di. Naka naq kmbeyax si bale ba. 不能一直依賴著父母親, 自己也應該努力才是真的 gtngayun( ) 參照 gtange 1. 依賴.Uka ba gtngayun ka laqi ini thei. 不聽話的孩子是無法依賴的 [ Toda stmaun Truku gtangay] gtui( ) 參照 gutu 1. 堆放 ( 祈使 ).Gtui hini napa namu bnaquy ma, gutu hiya ka napa namu qperas. 你們揹的砂土堆在這裡, 揹的水泥堆在那裡 [ Toda utui ] gtukan( ) 參照 gatuk 1. 啄.Gtukan ku na papak ka bibi naqah nii. 這隻討厭的鴨啄我的腳 [ Toda wntukan Truku gtukan] gtuki( ) 參照 gatuk 1. 啄 ( 祈使 ).Mkela maanu kari ka rodux kesun su gtuki di. 你叫雞啄, 雞怎麼會聽得懂人的語言呢? [ Toda utiki Truku gtuki] gtukun( ) 參照 gatuk 1. 啄.Iya sdlingi tama ququq kii, gtukun su na denu. 不要靠近那隻公鵝, 牠會啄你的 [ Toda utukun Truku gtukun] gtuun( ) 參照 gutu 1. 堆放.Ga daha gtuun repun ka macu knteyan daha. 他們把收割的小米堆放在 穀倉裡 [ Toda utuun ] gtuwan( ) 參照 gutu 1. 堆放.Gtuwan miyan behing ka qhuni mreemux pthuun ma; cneexan ka duma. 我們將柴火用的原木堆積在柴房 ; 有的已劈過 [ Toda utuwan ] guguc( ) 1. 小腿肚.Paru guguc seediq kii, kiya mbeyax mapa chedil. 那個人的小腿肚很粗壯, 所以能揹重物 gukuc( ) 1. 輪胎 ; 輪子.Mpneyah inu kari ta mesa "gukuc" nii ha? Niqan gukuc cbeyo peni? 有關本族 " 輪胎 " 這個詞彙是怎麼來的呢? 以前有輪胎這種物品嗎? [ Toda duruy Truku dduruy] gutu( ) 1. 堆積.Gutu hini ka qhuni snbrexan namu. 把你們截斷的段木堆在這裡 [ Toda mutu Truku gutu] guulah( ) 1. 逗樂.Iya guulah laqi; nleelu hari mosa. 不要逗小孩 ; 趕快去 [ Toda umulah Truku guulah] guuqu( ) 參照 uqu 1. 認做.Huwa guuqu mosa remux tqiyan seediq ka Paras. Paras 怎麼差一點誤走進別人的房間 [ Toda tuuqu Truku guqu] guyuq( ) 1. 削成尖銳之物.So ka btakan tnhngelan ma qhuni tnhngelan, sreus daha dheran kesun guyuq. 如削尖的竹子或木棍, 將其埋設在地面 ( 他們 ) 稱做陷器 2. 設陷阱.Iya guyuq eluw ddaun seediq; uxe de moda tdiyan hii ka seediq. 不要在人要走的路上設陷阱 ; 陷中路人就糟糕了 gyean( ) 參照 geyu 1. 砍伐.Wada daha gyean da pusu brkawe hiya, ga daha phmaan ocya di. 他們已將那裡的李子園給廢掉, 用來種茶了 [ Toda uqraran Truku gyean] gyei( ) 參照 geyu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 137 of 285
1. 砍伐 ( 祈使 ).Ima mesa gyei btakan nii? 誰說把這竹子給砍了? [ Toda krti Truku gyei] gyeun( ) 參照 geyu 1. 砍伐.Wada naq gyeun Temu ka rbuqin mneniq siyo neepah na hii di. Temu 將他耕地旁的梧桐樹砍掉了 [ Toda uqraqun Truku gyeun] gyusi( ) 參照 ayus 1. 劃界線 ( 祈使 ).Gyusi de namu mhuma sama daka suke. 你們若要種菜和豆子, 就劃界線 qada( ) 1. 丟棄.Qada ta inu ka rusuq nii di? 這瓶子我們要丟哪裡? [ Toda qada Truku qada] qahi( ) 1. 踩踏 ; 踹.Seediq cbeyo ge asi daha qahi papak knbegax sunguc, so kiya mahu pacang duri. 我們過去的族人是以腳踩踏的方式剝樹豆, 洗大被褥時也一樣 [ Toda qahi Truku qahi] qahun( ) 1. 指 多石 之地.Qahun dheran kii wa; uxe pkmalu phmaun ani maanu. 那是多石之地 ; 種什麼都不適宜 [ Toda qahur Truku qahur] qalang( ) 1. 搭建圍籬.Qalang tikuh isu ssiyo na peni Watan. Watan, 它的周圍你來搭建圍籬吧 [ Toda qlangi Truku qalang] qalux( ) 1. 黑色.Ware daha mgqalux we, nsaan daha krebu yqeyaq qalux. 黑色的麻線是她們拿到黑色的泥沼裡埋染而得的 [ Toda qalux Truku qalux] qamas( ) 1. 醃漬 ( 祈使 ).Qamas isu ricah nii di Buha; mkela su qmamas? Buha, 這些梅子你拿去醃 ; 妳會醃嗎? [1. Toda qmasi Truku qamas 2.Buha 是賽德克女性的綽號, 並非傳統名字 ] qango( ) 1. 一步的大小.Maha piya qango papak dehuk hiya? 到那邊要幾個步伐? 2. 跨 ( 步 ).Qango hini papak su, sdheriq ka btunux gaga. 你的腳要跨到這裡, 那塊石頭是滑的 [ Toda qangaw Truku qangaw] qapah( ) 1. 黏貼.Qapah ta inu ka kingal nii di? 這一張我們要貼在哪裡? [1. Toda qpahun Truku qapah 2.Qapah 也可以是男性人名 ] qapan( ) 1. 腳掌.Niqan naq seediq mtbale qapan daha papak sa. 聽說有人的腳掌是扁平的 ( 扁平足 ) [ Toda qapan Truku qapan] qapi( ) 1. 捕獸陷阱的一種.Wada paha qapi boyak ka Takun. Takun 去放置捕獵野豬的陷阱 [1. Toda turuk Truku qapi 2. 賽德克族有多種的狩獵方法, 設置陷阱是其中之一, 這也豐富了該族狩獵文化的內涵 qapi 有最原始的石壓式陷阱以及後來發展的鐵鋏器陷阱兩種, 而兩種陷阱捕獵的獵物也不盡相同 前者頂多可陷得大田鼠或松鼠類, 而後者依其型式大小, 可陷得山羊或山豬等 ] qaras( ) 1. 高興.Kedu qaras na Dakis ga? Dakis 怎麼那麼高興? [ Toda qaras Truku qaras] qatan( ) 1. 夾子.Niqan ka qatan qtapun daha qmapi qapi xiluy. Pdayo qmatan tubu na de paha qapi. 他們 ( 本先祖 ) 有一種夾子是獵者放置金屬陷阱的輔助器具, 該夾子可讓獵者順利放置金屬陷阱 So ba atak ka ngungu na qbheni qatan ngungu. 燕子尾巴的模樣很像剪刀 [1. Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 138 of 285
daquc Truku qatan 2.qatan 原為 夾子 之意, 只因燕子尾巴的尾端狀似夾子而得名 ] qataq( ) 1. 夾 ; 夾子.Qataq su maanu qataq su kiya Tiwas? Tiwas, 妳那夾子要夾什麼 ( 東西 )? qataqqataq( ) 1. 鍬形蟲.Mekan beyuq qhuni ka qataqqataq. 鍬形蟲吸食樹汁 [ Toda pungaw Truku saqic] qatul( ) 1. 污垢.Niqan qatul dqeras su Sabung, sai smino han. Sabung, 你臉上有污垢, 先去洗一下 qawan( ) 1. 豆芽.Mekan ta qawan layan ita Seediq duri bubu? 媽, 我們賽德克族人也會吃綠豆芽嗎? qayu( ) 1. 跨過.Iya qayu seediq ga mtaqi Cili; kseengun su daha di wa. Cili, 不要跨過在睡覺的人 ; 你會被他們罵哦 qbahang( ) 1. 聽.Qbahang laqi nii, iya osa lmanguy yayung si sense namu. 小朋友們聽著, 你們老師說不要到河流游泳 [ Toda qbahang Truku qbahang] qbciciq( ) 參照 biciq 1. 小 ; 少.Qbciciq hari tneetu su; nii scuqi paru di. 你剁小一點 ; 你剁的太大了 qbciqan( ) 參照 biciq 1. 使少 ( 小 ).Qbciqan daha kmayak ka lexi ma, spuun daha tmsiyus siyang. 他們將竹筍切得小一點, 再與豬肉一起炒 qbciqi( ) 參照 biciq 1. 使變小 ( 祈使 ).Qbciqi hari hrenang terebi namu kesa dheya ga. 跟他們說將電視的聲音關小一點 Qbciqi hari tneetu su; nii scuqi paru di. 你剁小一點 ; 你剁的太大了 qbciqun( ) 參照 biciq 1. 使變小.Qbciqun daha quwaq na, kii ini asi keegu ka cnwaqan na qsiya denu. 他們會把它的出水口用小, 這樣就不會一下子倒出很多的水 qberiq( ) 1. 說謊 ; 欺瞞.Asi rengo bale; iya qberiq. 誠實地講 ; 不要說謊 [ Toda qbling Truku qbling] qbhangan( ) 參照 qbahang 1. 聽過.Mprengo ku ka kari qbhangan mu pneeru ku na tama mu. 我要講的故事是我聽我爸爸告訴我的 qbhangi( ) 參照 qbahang 1. 聽 ( 祈使 ).Qbhangi wa! Ye uyas pada ka nii? ( 你 ) 聽聽看! 這是山羌的叫聲嗎? Qbhangi tikuh lingis laqi mu, lmingis de plaani ku denu. 幫忙聽我孩子的哭聲, 若哭了就叫我一下 [ Toda qbhangi Truku qbhangi] qbhangun( ) 參照 qbahang 1. 聽.Kparu hari kari su, uxe daha qbhangun di. 你講話大聲一點, 不然他們會聽不到的 [ Toda qbhangun Truku qbhangun] qbheni( ) 1. 鳥.Mkela skiya ka qbheni. 鳥會飛 [ Toda qbhni Truku qbhni] qbiciq( ) 參照 biciq 1. 小 ; 少.Qbiciq hari kari namu wa; ini ptaqi seediq. 你們說話的聲音小一點 ; 不然會讓人睡不著覺 ( 會吵到別人 ) qbilun( ) 參照 qnabil 1. 築牆.Qbilun daha btakan ma, sekuy ka sapah daha cbeyo. 他們是以竹子和箭竹築為家屋的牆壁 qbnhangan( ) 參照 qbahang 1. 聽過的.Qbnhangan mu kari rudan kanna nii; uxe mu naq gnkela yaku. 這些都是我聽族老說的 ; 不是我自己所知道的 [ Toda bnhangan Truku bnhangan] qbriqan( ) 參照 qberiq http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 139 of 285
1. 欺騙.Qbriqan muwa ka rudan di. Uxe so kiya da. 怎麼騙老人家呢! 那是不行的啦! [ Toda qblingan Truku qblingan] qbriqi( ) 參照 qberiq 1. 欺騙.Qbriqi ku ha; teta su mu hwaun dhenu. 你騙我試試看 ; 看我怎麼對你 [ Toda qblingi Truku qblingi] qbriqun( ) 參照 qberiq 1. 欺騙.Ani bubu na qbriqun na ka laqi kii. Laqi uxe dndungus. 那孩子就連他的媽媽也騙 ( 他 ) 是個要不得的孩子 [ Toda qblingun Truku qblingun] qbsiyaq( ) 參照 bsiyaq 1. 久.Ini ku qbsiyaq tmara de, dehuk hii ka kanna dheya ga di. 我在那裡沒等多久, 他們就全部都到齊了 qbsiyaqi( ) 參照 bsiyaq 1. 使久一點.Qbsiyaqi hari pure, kii si maha mrubu pugun. 煮久一點, 這樣吃起來會很軟 qbsuran( ) 1. 兄長.Qbsuran mu rseno ka Takun ma, swai mu mqedin ka Kumu. Takun 是我的哥哥, 而 Kumu 是我的妹妹 Uka qbsuran rseno daka mqedin ka sapah na Pawan. Pawan 的家裏沒有兄長 [ Toda qbsuran ] qbubun( ) 1. 大體 ; 遺體.Ga psaun sapah qbubun na tama mu na. 我爸爸的遺體還放在家裡 [ Toda qbubun Truku qbubun] qbulic( ) 1. 石朴.Ado daha slmeun qbulic halung ka bagah na qhuni nii, kika asi daha kesi qbulic di. 因他們用石朴的炭來製作槍枝火藥, 所以他們就稱它為 " 火藥樹 "( 石朴 ) Saangal daha qbulic rngeung gimax daha pure ware ka mqedin alang nami, kika bhege ware pnrayan daha denu. 我們部落的婦女們會用山麻黃的木灰和麻線一起煮, 麻線會煮成白色 2. 火藥.Mbeyax riyung qbulic pnrayan na Ibuq Pawan. Ibuq Pawan 所煮的火藥很強 Madis miyan qbulic mosa lmiqu. 我們帶火藥到獵場去 Ini so qbulic halung saya ka qbulic halung snalu ta naq ita Seddiq, ini kbeyax ka nita. 我們賽德克人所製作的火藥不像現代的火藥, 我們的比較弱 3. 灰 ; 灰燼.Netun ta mnarux, meniq ka seediq psapuh mangal qbulic pkmalu hei seediq mnarux. 當人們生病了, 治病儀式的施行者會使用灰來治病 So hari mesa kcugun quyu ka qbulic pnthuwan nii, ye so kiya? 據說, 蛇類會怕火堆的灰燼, 是這樣嗎? [ Toda qbulic Truku qbulic] qburang( ) 1. 守候.Qburang hiya yamu ma pqburang ku hini ka yaku. Iya ba rhuqi qmeraq rodux ga. 你們守在那裡, 我在這麼守著 ; 不要捉漏了那隻雞 [ Toda qburang Truku qburang] qburung( ) 1. 割.Qburung duma nira ga da; scuqi mknedux. 把那韭菜收割一些 ; 長的太密了 2. 小鐮刀.Qburung biciq ge daun daha qmburung sudu ma waso bunga. 小鐮刀是用來割草和地瓜葉的 [ Toda smaqic Truku qburung] qbusun( ) 1. 大口吃東西的樣子.Piya blebun wada na qbusun mekan di. 他已大口大口地吃下幾根香蕉了? [ Toda qbusun Truku qbulun] qbuwe( ) 1. 西番蓮 ; 百香果 ; 四季果.Skadi nami hei qbuwe, brigun nami. 我們找百香果的果實, 要拿去賣 [ Toda tokeso Truku tokeso] qcahul( ) 1. 心裡 ; 心靈.Psai ba qcahul namu ka kari nii ma, thwai naq mosa lmngelung. 一定要把這些話放在你們心裡, 自己慢慢去領悟 qceli( ) 參照 qecul 1. 掐 ; 擰 ( 祈使 ).Asi qceli laqi ini tehei http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 140 of 285
ga. 掐那個不聽話的孩子 [ Toda qcli Truku qsli] qcelun( ) 參照 qecul 1. 掐 ; 擰.Qcelun su mu di wa! Iya thei na. 再不聽話, 我就掐你喔! [ Toda qclun Truku qslun] qcurux( ) 1. 魚.Egu klegan ka qcurux yayung. 河裡魚的種類很多 [ Toda qcurux Truku qsurux] qdaani( ) 參照 qada 1. 丟掉 ; 拋棄 ( 祈使 ).Qdaani ka rodux mnhuqil ga sburo kesun ku na bubu mu. 我媽媽叫我把那已死且腐爛了的雞丟掉 [ Toda qdanun Truku qdaani] qdaanun( ) 參照 qada 1. 丟棄.Qdaanun su knuwan ka sudu knrawan sapah ga di? 你什麼時候要把整理家裡掃出來的垃圾丟掉? Wada na qdaanun theya riyung ka kingal sbrangan. 他把一隻長矛丟擲的很遠 [ Toda qdaanun Truku qdaanun] qdali( ) 參照 uqul 1. 使吃 ( 祈使 ).Qdali ido hulimg su, ga muure riyung di. 你要餵你的狗, 牠實在很餓了 qdalun( ) 參照 uqul 1. 吃.Qdalun su maanu laqi so nii su ini qeepah Walis? Walis, 你這樣不工作, 你要給你的孩子吃什麼? qdderiq( ) 參照 deriq 1. 沿牆 山邊...Iicu daha qtaun seediq. Kika qdderiq lmiqu meyah alang. 他們怕被別人發現, 他們就沿著山邊回部落 qdei( ) 參照 qhedu 1. 完成 ( 祈使 ).Qdei mekan isu ka mnsngari na. 剩下的你把它吃完 [ Toda qdui Truku qdui] qdeun( ) 參照 qhedu 1. 完成.Qdeun su knuwan matis patis su di? 你何時會寫完成你的書? [ Toda qduun ] qdeyan( ) 參照 qhedu 1. 完成 ; 了結.Wada qdeyan mekan na Kuras ka damac nngari namu ceka na ali di. 你們中午剩下的菜餚已被 Kuras 吃完了 qdeyo( ) 參照 qhedu 1. 將完成 ( 祈使 ).Qdeyo ta saya hayan ho; ado ta so mosa na Temu ga kusun denu. 我們今天就把它完成吧 ; 明天我們就可以去做 Temu 的 ( 工作 ) [ Toda qduuy Truku qduway] qdeyun( ) 參照 qhedu 1. 完成.Wada namu qdeyun tmatak ratuc ini ta qdei di? 我們沒砍完的部分你們已經砍完了嗎? qdgiyaq( ) 1. 奔走山嶺.Asi ka qdgiyaq smdurak camac de mosa phuling. 狗獵時得奔跑於山領間 [ Toda qdduyaq Truku qdgiyaq] qdhequ( ) 1. 短.Qdhequ hari kari su; iya rengo egu riyung. 你 ( 的話 ) 說短一點 ; 不要講太多 [ Toda qcikoh Truku qputuh] qdiro( ) 1. 老鷹.Qmerac rodux ka qdiro. 老鷹會抓雞 [ Toda kdiraw Truku qjiraw] qdqudi( ) 參照 quduq 1. 搔別人的胳肢窩 ( 祈使 ).Qdqudi Robo ga wa; teta hmuwa. 你搔 Robo 的胳肢窩 ; 看她會怎樣 qdqudun( ) 參照 quduq 1. 搔別人的胳肢窩.Ani qdqudun ka Pihu we, ini ku krkerak mesa. 即使你搔 Pihu 的胳肢窩, 他說他不會癢 qdriqan( ) 參照 qduriq 1. 躲開 ; 閃開 ; 逃開.Mita so quyu de qdriqan daha, kcugun daha. 看到像是蛇的東西, 他們會害怕所以會躲開 [ Toda qdriqan ] qdriqi( ) 參照 qduriq 1. 使逃 ; 使躲開 ( 祈使 ).Iya rengo da! http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 141 of 285
Qdriqi hii, ga bsukan. 躲開吧! 不要跟他說了, 他喝醉了 qdriqun( ) 參照 qduriq 1. 逃開 ; 躲開 ; 閃開.Qdriqun hari ka seediq bsukan ma uka rngagan. 喝酒醉而無法溝通的人最好是躲開他 [ Toda qdriqun ] Qdura( ) 1. 男性名.Ngayan rseno ka Qdura nii, niqan kesun Qdura ka seediq mneyah Paran. Qdura 是男性的名字,Paran 部落有叫 Qdura 的人 [ Toda tuday qalux Truku tuday qalux] qduriq( ) 1. 逃跑.Mosa metaq rudu tdiyung delaqi riso hari, gisu ka bubu tdiyung ma so utux qduriq kanna ka laqi. 有一群青少年去戳虎頭蜂的窩, 虎頭蜂群飛出來, 他們如無魂地逃跑 [ Toda qduriq Truku qduriq] qduwan( ) 1. 腋窩.Mrkerak riyung toma qduwan mu. 我的腋下很癢 [ Toda qbuwan Truku qduwan] qecul( ) 1. 掐 ; 擰.Qecul gelu na! 掐他的脖子! [ Toda qcul Truku qsli] qedin( ) 1. 配偶.Qedin mu ka Lubi gaga. 那位 Lubi 是我太太 [ Toda qridin Truku qrijil] qeepah( ) 1. 工作.Qeepah naq neepah namu; iya kbrexi seediq. 你們的耕地自己耕作 ; 不要租給別人 Qeepah hari sa. Iya so heya mbserux. 要常常工作, 不要像他一樣懶惰 [ Toda qpahi Truku qeepah] qeere( ) 1. 阻撓.Iya qeere qqtaan seediq. 不要擋住別人的視線 [ Toda qrin Truku qrung] qeerung( ) 1. 擋住.Iya qeerung hiya wa, ini tai. 不要擋在那兒, 看不到 [ Toda qrung Truku qrung] qehur( ) 1. 壓制.Qehur ku na Tado de, ini ku kweko di. 我被 Tado 壓制時, 就無法動彈了 qelus( ) 1. 巒大秋海棠.Uka qhuni qelus ka alang na dheya. 他的部落沒有巒大秋海棠的樹種 qemi( ) 1. 閉.Qemi doriq su, taqi di. 將你的眼睛閉起來, 睡覺吧 [ Toda qmi Truku qmi] qemul( ) 1. 餵食.Qemul kesi bubu na. Mlingis de qmulun ta ita. 叫他媽媽自己餵他 若是我們來餵, 他會哭的 [ Toda qmuli Truku qmuli] qemun( ) 1. 徒手餵食.Qemun isu laqi nii han Pawan, sao ku mahu lukus han. Pawan, 你來餵食這孩子吧, 我先去洗衣服 [ 過去本族是徒手使用食物的,qemun 即以手指餵食嬰孩 因是直接用手餵食, 所以摔倒時, 面部直接著地稱為 tqemun ] qen( ) 1. 活該.Ken! Kii si ini su thei kari. 活該! 你就是這麼不聽話 [ Toda qeyc Truku qeyn] qepi( ) 1. 扁的.Ma wada qepi bakic ta ga di? Ima qmnepi? 我們的水桶怎麼扁掉了? 是誰把它壓扁的? [ Toda mqpi Truku qpi] qepu( ) 1. 濾酒.Qepu sino macu ga Dakis; maho ta. Dakis, 把那小米酒濾出 ; 我們來喝 [ Toda qpi Truku qpii] qerac( ) 1. 抓 ; 捉.Qerac kingal tama rodux ga kiya bbiyan di, sliqun ta si bubu su. 傍晚把那隻公雞抓起來, 你媽媽說我們要宰來吃 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 142 of 285
qeraq( ) 1. 捕抓.Qeraq, wada moda berah su qbheni ga. 有隻鳥往你前面過去, 抓住牠 Qeraq ququq ga Pinang; maha qduriq di. Pinang, 抓住那隻鵝 ; 牠要逃走了 [ Toda qraq Truku qraq] qerul( ) 1. 燒焦 ; 烤焦 ; 焦狀物.Angal ka qerul na. Malu puqun ka truma na nana. 把燒焦的部份拿掉, 它的內層還可以吃的 [ Toda qrul Truku sqrul] qeya( ) 1. 吊掛.Qeya mu hini naku, qyaanun su inu ka nisu? 我的要掛在這裡, 你的要掛哪裡? [ Toda qiya Truku pqyanun] qeyaq( ) 1. 泥濘.Ye mnosa theyaq inu peni ka laqi nii! Qeyaq kanna lukus na dehuk sapah hini. 這孩子不知到哪裡玩! 回到家時衣服都沾滿了泥巴 [ Toda claq Truku qiyaq] qgeri( ) 1. 栓皮櫟.Malu riyung sphuma ngiro ka qgeri nii, ani si ini eniq tqrehaq peni. 栓皮櫟是種香菇的好樹種, 只是皮很容易裂掉 [ Toda qgeri Truku qgri] qheding( ) 1. 溫泉.Malu riyung seediq mneniq alang miyan Mhebu hii cbeyo sa; trima qsiya qheding klaali si. 聽說我們以前居住在馬赫坡部落的族人很好 ; 他們天天都以溫泉水洗澡 [ Toda qhding Truku qhjing] qhedu( ) 1. 完成.Qhedu nisu han ma, dae ta bobo ka naku denu. 先把你們的做完之後再去做我的 Qhedu han! Kisi uxe ta selaq ali kusun. 我們做完它吧! 這樣就不會浪費到明天的時間了 [ Toda qhdu Truku qhdu] qheruy( ) 1. 撬開.Qheruy tikuh pusu qhuni nii, Bagah. Bagah, 把這棵樹頭撬開 2.( 向賣主 ) 喊價.Qheruy tikuh Umin; kedu ba knkere bnrigan na. Umin,( 跟他 / 老闆 ) 殺個價 ;( 他 ) 怎麼賣的那麼貴 [ Toda qhruy Truku qhri] qhqeni( ) 1. 渴.Uka ta kesun iya qhqeni ka seediq; mhqeni de heung naq mimah qsiya denu. 我們沒辦法叫人不要口渴 ;( 人 ) 口渴的話當然就會喝水 qhruyun( ) 參照 qheruy 1. 撬開.Uxe pkmekun qhruyun qhuni kii; saani mangal baru. 用那木頭是撬不開的 ; 去拿鐵撬來 [ Toda dulaun Truku qhriyun] qhuni( ) 1. 樹 ; 木柴.Egu riyun qhuni paru dgiyaq cbeyo. 以前的森林有許多的大樹 Malu slungu ka qhuni mdengu mesa tama mu. 我父親說, 乾的木柴很好燒 [ Toda qhuni Truku qhuni] qhuni maung( ) 1. 大青.Hwaun daha qhuni maung nii cbeyo, mkela su? 以前大青是用來做什麼的, 你知道嗎? qhuni pako( ) 1. 小花鼠刺.Ini kparu ka qhuni pako nii, ani si egu riyung ka pako na. 小花鼠刺的樹木不大, 但 ( 長滿著 ) 很多刺 qhuni qmiyuc( ) 1. 咬人狗.Paru waso na ka qhuni qmiyuc nii; iya tlengi. 這個咬人狗的葉子很大 ; 不要摸它 qhuqil( ) 1. 死亡.Ma ini qhuqil diida ani cwaqan iyu sudu nii ha? 這些草怎麼噴藥 ( 除草劑 ) 也不會 ( 枯 ) 死的那麼快? [ Truku qhuqil] qilic( ) 1. 削.Qilic sibus ga Mahung, pqdali laqi. Mahung, 把那甘蔗削給小孩們吃吧 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 143 of 285
[ Truku qlisi] qilo( ) 1. 煮豬食料.Qilo daha babuy kanna bunga, waso bunga, tmurak, kerung ma so nngari pnuqan. 地瓜和地瓜葉和南瓜和佛手瓜以及廚餘都是它們餵豬的食料 qilu( ) 1. 頸子.Ptahu ta puniq di ho, msekuy kana qilu mu di. 我們來烤火吧! 我的頸子都冷冷的了 [ Toda hudun waru Truku qeylu] qiri( ) 1. 彎路.Mkala su strengan hii de, niqan kingal qiri paru ka mmaha so baro na. 當你越過合流點時, 有一處向上的大轉彎 Qiri papak na, ini kbeyax papak na. 用小內割摔他, 他的腳沒力量 [ Toda tqiri Truku qiri] qita( ) 1. 看.Qita berah, iya qita uciicin. 看前面, 不要四處張望 [ Toda qita Truku qita] qiti( ) 1. 啃.Qiti kana urac buuc na, mrubu hnpure na di. 骨頭上的筋都可以啃了, 他煮的很軟 qiyuc( ) 1. 咬.Ini qiyuc seediq huling mu nii. Iya kiicu. 我這隻狗不會咬人 不要怕 [ Toda qiyuc Truku qiyuc] qlahang( ) 1. 照顧 ; 看護.Qlahang naq hari hei su. Iya sriyung mimah sino. 你要多照顧自己, 少喝點酒 [ Toda qlahang Truku qlahang] qlangun( ) 參照 qalang 1. 築圍籬.Qlangun namu so knuwan ka qnalang sama ga di? 你們什麼時候才要把菜園的圍籬做好? [ Toda qlangun Truku qlangun] qlapan( ) 1. 指不能生育的女性.Mqedin ini tuting laqi kesun daha qlapan. 他們稱不能生育 的女性為 "qlapan" qlapo( ) 1. 床舖.Qlapo cbeyo ge, sniisan daha qmuru bngerux. 他們以前的床舖, 是用五節芒的梗枝編成的 qlbingun( ) 參照 qnabil 1. 築牆璧.Qlbingun namu maanu qnabil sapah namu cbeyo? 你們以前房屋的牆璧是用什麼築成的? qlebang( ) 1. 蜥蜴.Ini range qlebang ka laqi mqedin, kcugun daha. 女孩子不拿蜥蜴來玩耍, 她們會怕 [ Toda cleybang Truku qleybang] qlengi( ) 1. 一定要.Qlengi ba ppuuyas ka laqi namu mesa hmiti kari bubu su. 你媽媽留下遺言說, 一定要讓你們的孩子讀書 ( 受教育 ) [ Toda qlngi Truku qlngi] qlengun( ) 1. 一定 ; 非要 ; 達到 ; 盡 ; 極.Anaq uka pila daha, qlengun daha wada mhedu smmalu sapah daha. 他們盡力蓋好他們的家, 雖然他們沒有錢 [ Toda qulung ] qleqah( ) 1. 踏.Qleqah hini papak su, sdheriq hari wa. 你的腳踏這裡, 有點滑喔 [ Toda qlqah Truku qlqah] qlhangan( ) 參照 qlahang 1. 照顧.Bsiyaq qlhangan tnsapah na de, wada kndudun malu ka hei na Walis di. 經過他家人一段時間的照料,Walis 漸漸恢復了健康 qlhangi( ) 參照 qlahang 1. 使照顧 ; 使看著 ( 祈使 ).Qlhangi kana laqi biciq ga. Iya pusai nganguc. 看好那些較小的孩子, 不要讓他們出去了 Qlhangi tikuh laqi mu nii, maha ku maruy sama. 請幫我照顧一下我的小孩子, 我要去買菜 [ Toda qlhangi Truku qlhangi] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 144 of 285
qlhangun( ) 參照 qlahang 1. 照顧 ; 看護.Ini huwa. Qlhangun mu hini laqi nii. 不要緊 我會在這裡照顧這小孩的 [ Toda qlhangun Truku qlhangun] qlitan( ) 1. 剝 ; 削.Ga qlitan na Pawan ka sibus nadis na Umin. Pawan 在削 Umin 帶回來的甘蔗 [ Toda qlitan Truku qlisan] qliti( ) 參照 qilic 1. 剝皮 ; 削皮 ( 祈使 ).Ini daha qliti rehaq tmurak de pure duma seediq. 有的人煮南瓜是不削皮的 [ Toda qliti Truku qlisi] qlitun( ) 參照 qilic 1. 剝皮 ; 削皮.Qlitun ta maanu bunga nii di? Gimax daha pure ido. 我們要用什麼削這些地瓜的皮? 他們要和著飯煮 [ Toda qlitun Truku qlisun] qllii( ) 參照 qluli 1. 流走 ( 祈使 ).Iya gllii gepuk kii wa, kseengun ta na tama mu denu. 不要把那便當盒給流走喔, 我會被我爸爸罵 qlmeluq( ) 參照 meluq 1. 生吃.Ye wada qlmeluq mekan ka uka putung daha puniq seediq cbeyo ha? 以前的人沒有點火的火柴 ; 是生吃 ( 食物 ) 的嗎? qlmiqu( ) 參照 lmiqu 1. 叢林中.Qlmiqu miyan mosa mangal qwarux. 我們在叢林中採黃鱔藤 [ Toda qlmiqu Truku qlmiqu] qlmuqan( ) 參照 meluq 1. 生吃.Ga na qlmuqan mekan ka bunga laqi kiya qtaan mu; ye ado ka ga muure. 我看到那小孩生吃著甘藷 ;( 他 ) 可能是很餓的關係 qlmuqi( ) 參照 meluq 1. 生吃 ( 祈使 ).Ini huwa ka bunga wa. Asi qlmuqi mekan. 甘藷是沒關係的 ; 直接生吃就可以 qlmuqun( ) 參照 meluq 1. 生吃.Ani tmurak qlmuqun daha mekan duri sa; uxe mpmepang qlmuqun peni? 聽說他們連南瓜也生吃 ; 生吃 ( 南瓜 ) 不是澀澀的嗎? qlqahan( ) 參照 qleqah 1. 原木製階梯 ; 踩踏之處.Ado ka mquri dheran truma kmari sapah cbeyo, truma knari na de teru sepac ka qlqahan na denu. 因過去的住屋是向地下開挖的, 挖得較深的就有三或四階的原木階梯 qlqahi( ) 參照 qleqah 1. 踩踏 ( 祈使 ).Qlqahi tikuh negul nii wa; seengun mu knhenu ka knbrawan na. 踩一下這條線 ; 我要量它有多長 Seediq cbeyo ge asi daha qahi papak knbegax sunguc; so kiya mahu pacang duri. 我們過去的族人是以腳踩踏的方式剝樹豆 ; 洗大被褥時也一樣 qlqahun( ) 參照 qleqah 1. 踩踏.Qlqahun bsiyaq hari meniq rumu hiya malu ka nuqah mesa bubu mu. 我媽媽說, 在泥中踩踏久一點對苧麻更好 Malux qlqahun ka lexi pnhdagan kiya di? 怎麼用腳踩那乾筍呢? qluli( ) 1. 漂流 ; 流走.Wada qluli moda miyan krao yayung ka rawa mu qcurux yaku di. 我的魚簍在我們徒步渡河時被河水流走了 qmada( ) 參照 qada 1. 丟.Iya mhemuc qmada sudu nlaxan mesa ka koco. 校長說 : 不要隨便丟垃圾 qmagas( ) 1. 山藥.So hari bubga qhuni qtaan ka qmagas, puqun seediq duri. 山藥看起來像木薯, 人也可以食用 qmalang( ) 參照 qalang 1. 築籬笆.Wada qmalang pplaxan dapa daha desine Labah. Sine Labah 他們去圍築要放牛的牧地 [1. Toda qmalang Truku qmalang 2. 在過去, 本族會擇地圍築野放牛隻的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 145 of 285
草原 ] qmamas( ) 參照 qamas 1. 醃製.Mkela qmamas ani maanu ka Robo ga, so ka qmamas sama, lexi, bunga wasi ma ricah. Robo 會醃製各種醃漬物, 例如醃菜或筍子或蘿蔔以及梅子 ( 等 ) qmango( ) 參照 qango 1. 跨步.Niqan gaya moda qmango puniq ka Plmukan. 漢人有過火的習俗 [ Toda qmangaw Truku qmangaw] qmapi( ) 參照 qapi 1. 放陷阱.Wada qmapi qolic Temu daka Utun. Temu 和 Utun 去放置田鼠陷阱 [1. Toda dungar Truku qmapi 2. 本族狩獵的方法繁多, 常隨獵物的體型大小予以分類, 獵具也因而有所不同 如狗逐獵 槍擊獵 陷阱獵 夜候獵 燒山獵等等 ] qmasan( ) 參照 qamas 1. 醃漬物.Kretun daha tikuh hari ka siyang qmasun daha ma, qmasan daha timu nanaq de baka di. 他們會把要醃漬的切小塊一點, 僅用鹽巴來醃漬就夠了 qmasi( ) 參照 qamas 1. 醃漬 ( 祈使 ).Qmasi duma bunga namu wasi nii kesa bubu su Awe; hmeri malu puqun ka qmasun. Awe, 叫妳媽媽將妳們的一些蘿蔔醃起來 ; 醃過的反而好吃 [ Toda qmasi Truku qmasi] qmasun( ) 參照 qamas 1. 醃漬.Qmasun mu sama nii si bubu su; iya hngedi mesa. 妳媽媽說這些菜她要醃起來 ; 她說不要煮掉 [ Toda qmasun Truku qmasun] qmatan( ) 參照 qatan 1. 夾.Ga su qmatan maanu? Kmkelun na qmatan qapi daha tubu peni? 你在夾什麼? 它可以用來夾雙彈鈑的金屬陷阱嗎? [ Toda snbalay Truku qmasan] qmayu( ) 參照 qayu 1. 跨過.Naqah daha riyung moda qmayu berah ka rudan. 從長者面前跨過是他們 最不喜歡的事 qmbahang( ) 參照 qbahang 1. 聽.Ga su qmbahang uyas na ima Watan? Watan, 你在聽誰唱的歌? qmburang( ) 參照 qburang 1. 守候 ; 守候獵.Asi keeman mosa qmburang camac, saun daha qmburang so ppuqan na. 守候獵是在晚上進行的, 他們會到獵物吃 ( 東西 ) 的地方守候 qmburung( ) 參照 qburung 1. 收割.Wada qmburung paye nima tama su? 你爸爸去幫誰收割稻子? [ Toda qmburung Truku qmburung] qmecun( ) 參照 qecul 1. 擰 ; 掐.Smkuxun riyung qmecun laqi wa laqi ga. 那個小孩子很喜歡掐其他的孩子 [ Toda qmcun Truku qmsun] qmeepah( ) 參照 qeepah 1. 工作.Seediq qmeepah klaali ka Dakis Pihu, ini seeliq ali. Dakis Pihu 是天天工作的人, 不浪費時日 [ Toda qmpah Truku gmeepah] qmeere( ) 參照 qeere 1. 阻礙.Ga su meyah qmeere ddaan seediq da. 你在阻礙人家的通道囉 [ Toda qmrin Truku qmhruy] qmeerung( ) 參照 qeerung 1. 擋住.Gyei duma tlahi siyo sapa nii da; qmeerung phdagan paye. 把一些家屋四周的柚子樹砍了吧 ; 它阻礙了曬穀場的陽光 [ Toda qmring Truku qmrung] qmegi( ) 1. 老荊藤.Strima daha tunux ka gamin na qmegi nii cbeyo. 從前, 老荊藤的根是用來洗頭 ( 髮 ) 的 [ Toda qemuy Truku qmutux] qmemul( ) 參照 qemul 1. 餵食.Ga qmemul ido laqi na ka Ape kuras. Ape Kuras 正在餵飯給她的小孩 [ Toda qmmul Truku qmul] qmepu( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 146 of 285
1. 扭乾.Swai na mqedin ka wada qmepu lukus mhuriq ma, ga na phdagan bebe sapa. 是她妹妹把濕的衣服扭乾後, 拿到屋簷下晾乾 [ Toda qmpi Truku qmpi] qmerac( ) 參照 qerac 1. 抓.Ga qmerac mpgeeguy ka keysacu. 警察抓小偷 qmeya( ) 參照 qeya 1. 掛.Wada daha daun qmeya ludux qhuni nuqah pntiting na mqedin ga di. 他們已經將那個女人掉了的苧麻線掛在樹枝上 [ 這是有關織布的傳統, 女人掉的苧麻線, 不可以占為己有, 要將織掛在鄰近的樹枝上, 以便遺失苧麻線的女人回來著尋失物 ] qmheruy( ) 參照 qheruy 1. 撬開.Ado paru ka btunux kii ma, ga daha kdhaun qmheruy. 因那塊石頭滿大的, 所以他倆合起來將它撬開 [ Toda qmhruy Truku qmhruy] qmii( ) 參照 qemi 1. 閉眼睛 ( 祈使 ).Qmii doriq su narac wa; teta su mkela skkingal pqemi doriq. 你閉上你的右眼 ; 看你會不會一次閉上一隻眼睛 qmilic( ) 1. 剝皮 ; 削皮.Ga qmilic lexi sekuy uyung sapah mu hiya debubu su. 妳媽媽她們在我家後院剝竹筍 ( 的皮 ) [ Toda qmilic Truku qmilis] qmilo( ) 參照 qilo 1. 煮豬食料.Ga qmilo puqul babuy behing qhuni ka bubu mu ma; ga naq cmeyax qhuni hii ka tama mu duri. 我媽媽在柴房煮豬食料 ; 我爸爸也在那裡劈柴火 qmiri( ) 參照 qiri 1. 繞.Ani qmiri nduyung na quyu we, ini kesa mmaanu ka seediq kii. 即使蛇繞在他脖子上, 那個人也不覺得怎樣 [ Toda qmiri Truku qmiri] qmita( ) 參照 qita 1. 看.Ini ku kdrumuc riyung qmita patis ka yaku. 我並沒有很認真的看書 qmiyuc( ) 參照 qiyuc 1. 咬.Tai hari huling tanah ga. Qmiyuc wa. 要注意那隻紅色的狗 牠會咬人喔 [ Toda qmiyuc Truku qyuti] qmlahang( ) 參照 qlahang 1. 照顧 ; 管理.Iwan ga meniq sapah, ga qmlahang tama na mnarux. Iwan 在家裏照顧生病的父親 [ Toda qmlahang Truku qmlahang] qmleqah( ) 參照 qleqah 1. 踩踏.Ima wada moda qmleqah sama hani pnhuma nii? 是誰踩了這個剛種下去的青菜? qmnuqah( ) 參照 nuqah 1. 捻紗.Bobo qmnuqah de mangl bgiya ma tgyaun daha di. 捻紗之後, 她們就拿捲線具捲捻好的麻線 [ Toda qmnuqah Truku qmnuqih] qmnuti( ) 參照 quti 1. 上大號 ( 大便 ).Ima qmnuti eluw nii? Ma ani kii si naqah daha. 誰在這路上大便的? 他們怎麼那麼差勁 [ Toda qmnuti Truku qmnuci] qmnuyux( ) 參照 quyux 1. 下過雨.Ye qmnuyux soni keeman hini na; ma ka nii mhuriq dheran nii nana. 怎麼地面上還濕濕的 ; 這裡昨晚可能下過雨 [ Toda qmnuyux Truku qmnuyux] qmqemi( ) 參照 qemi 1. 闔眼 ( 閉眼睛 ).Ini qmqemi lmngelung laqi na ka Uma. Uma 因想念她的孩子而難闔眼 [ Toda qmqmi Truku qmqmi] qmquduq( ) 參照 quduq 1. 胳肢癢.Gaga mhulis da laqi nii; ye smkuxun qmquduq. 這個小孩子笑了 ; 原來他喜歡胳肢癢 [ Toda skrakan ] qmqugu( ) 1. 雞鳴聲.Mntexal qmqugu rodux de, tutuy ka tama mu dhenu. 一聽到雞鳴聲, 我父 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 147 of 285
親就會醒來 Qmqugu ka rodux mgrebu de, tutuuy kanna ka tnsapah mu di. 早晨,( 公 ) 雞鳴叫時我們全家人都起床了 [ Toda qmquu Truku qmqugu] qmrequr( ) 參照 qrequr 1. 鑽洞.Gaga qmrequr beling maanu seediq ga? 那個人再鑽什麼洞啊? qmteqic( ) 參照 qteqic 1. 啃食.Ini skuxun qmteqic buuc ka ngiyo. 貓不喜歡啃骨頭 [ Toda qmqic Truku tmqic] qmulah( ) 1. 鋤草.Wada qmulah sudu pusu paye mdengu ka debubu mu rudan. 我祖母她們去鋤除旱稻根部周邊的雜草 Qhedu qmulah han, kii si maha ta ini ta beyo tmukuy macu. 我們趕快除完草, 這樣我們很快就可以播種小米了 [ Toda qmiboh Truku qmbgulah] qmulan( ) 參照 qemul 1. 餵食.Qmulan ku na bunga klaali sbiciq ku mesa bubu mu. 我媽媽說, 我小時候她常常餵食我甘藷 [ Toda qmulan Truku qmulan] qmuli( ) 1. 餵食.Asi daha qmuli tnqiyan na di, ini kkesa ma ini klgelu kanna baga na duri di. 他們直接在床上餵東西給他吃, 因他已不能走路手也無法動作 [ Toda qmuli Truku qmuli] qmulun( ) 參照 qemul 1. 餵食.Ga qmulun bunga na bubu na ka Pawan. Pawan 的媽媽餵食甘藷給 Pawan qmuru( ) 1. 梗.Malu puqun qmuru na sari wa. 芋頭梗很好吃喔 [ Toda qmuru Truku qmuru] qmuti( ) 參照 quti 1. 上大號 ( 大便 ).Ini ta asi kesa maha ku qmuti ka ita Seediq; hae ku nganguc han mesa. 我國賽德克人不會直接說 我去大便, 會說 我先到外頭一下 [ Toda qmuti Truku qmuci] qmuyux( ) 參照 quyux 1. 下雨.Qmuyux riyung sa alang nii. 這個國家經常下雨 [1. Toda qmuyux Truku qmuyux 2. 自從本族有了電視之後, 世界各國有關風災 地震的消息常會出現在電視畫面上, 長輩們會說 :alang inu nii? 這是哪一個國家?] qmyuxo( ) 參照 quyux 1. 下雨.Qmyuxo ba karac nii ha! Ma so msurung. 天好像要下雨耶! 天陰陰的 [ Toda qmyuxay Truku qmyuxo] qnabil( ) 1. 牆壁.Qhuni pntpaan daha gmutu ka qnabil sapah cbeyo. 從前家屋的牆壁是用木頭堆疊而成的 [ Toda qnabil Truku qnabil] Qnahaqul( ) 1. 泰雅族之一支.Ini miyan pntena yami daha ka Qnahaqul. 我們跟泰雅族不一樣 [ 今仁愛鄉境內的泰雅族至少有三個語群 一為居住於力行 發祥一帶, 本族稱之為 Qnahaqul( 今稱 " 賽考列克 " 語群 ); 二為居住於新生村眉原部落, 本族稱 Mbgala(" 澤敖利 " 語群 ); 三為居住於親愛村的萬大族人, 本族稱 Plnawan, 亦歸類於 " 澤敖利 " 萬大語群 ] qnalang( ) 參照 alang 1. 籬笆 ; 圍牆.Ga na qlangan btakan ka qnalang na Sapu. Sapu 用竹子來做籬笆 qnawan( ) 1. 金屬線 ; 電話.Qnawan maanu kiya Takun? Takun, 那是那一種金屬線? [1. Toda qnawan Truku qnawan 2. 由於電話線是由金屬線所製成, 所以本族稱電話為金屬線 (qnawan) ] qnbahang( ) 參照 qbahang 1. 聽過.Qnbahang su kari daha so nii Kuras? Kuras, 他們這樣的說法你聽過嗎? http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 148 of 285
qnbhangan( ) 參照 qbahang 1. 聽.Qnbhangan namu inu kari so kiya? Iya mkmhemuc rmengo. 那樣的 ( 閒 ) 話你們是哪裡聽來的? 不要亂講話 qnbiciq( ) 參照 biciq 1. 小 ; 少.Huling maanu huling ga daha thiqun nii ha? Kedu ba qnbiciq. 與他們玩耍的這隻寵物狗是什麼狗? 怎麼那麼小 qnbriqan( ) 參照 qberiq 1. 欺騙.Qbriqan ku na Dakis naqah kii wa. Naka mesa rmeno ku duri. 我是被 Dakis 那壞傢伙給騙的 他應該跟我說他是開玩笑的 qnbsiyaq( ) 1. 久.Mnosa namu inu di? Keyan namu qnbsiyaq. 你們去哪裡了? 怎麼那麼久 [ Toda qnbsiyaq Truku qnbsiyaq] qnburung( ) 參照 qburung 1. 割 ( 草 ).Ima qnburung gmeya nii? Ma daha ini hquli na. 這些白茅是誰割下來的? 他們怎麼還沒搬走! [ 白茅 (gmeya) 和頁岩 (tasin) 是賽德克族主要的屋頂材料 ] qncelan( ) 參照 qecul 1. 擰 ; 掐.Ani biciq wa laqi nii, mnarux qncelan na. 這個小孩子雖然還小, 捏人也很痛 [ Toda qnclan Truku qnslan] qndhediq( ) 參照 hediq 1. 不受干擾地做某事.Ga naq qndhediq meepah kanna seediq, ma su tkseung mgduru hini ka isu. 人家都在拼命地工作, 而你卻在這裡毫無牽掛地閒混著 [ Toda qndhdiq Truku qndhediq] qndheriq( ) 參照 dheriq 1. 滑.Qndheriq tikuh de malun daha posa abura. 他們混上油脂後就非常地滑 qndisan( ) 參照 qnedis 1. 長的狀態.Kedu qndisan na qwarux nii wa! 這條黃藤怎麼那麼長! [ Toda knbbaraw Truku qndusan] qndriqan( ) 參照 qduriq 1. 逃.Ani kanna qndriqan miyan qmita quyu qbequq. 我們看到眼鏡蛇時, 我們死命地逃跑 [ Toda qndriqan Truku qndriqan] qnduriq( ) 參照 qduriq 1. 逃跑.So hari mesa qnduriq kndalax sapah kuung ka kingal Mukan, ga mgleing quri lmiqu alang ta si. 據說, 有一個漢人好像是從監獄逃出來的, 在我們部落的山林裡躲著 qnedis( ) 1. 長的 ( 條狀物 ).Scuqi qnedis ka habik na, kika wada na sqitun tikuh. 因他的皮帶過長, 所以他把它剪短一些 [ Toda bbaraw Truku qnudus] qneepah( ) 參照 qeepah 1. 耕作.Tado qneepah neepah ga na qpahun Awi ga saya. 今天 Awi 正在工作的耕地曾是 Tado 開墾的地 [ Toda qnpahan Truku qneepah] qnepu( ) 1. 酒.Ga hii qnepu mu dungan wa; uxe su mimah? 我那裡還有酒喔 ; 你要喝嗎? [qnepu: 是指本族人自釀的小米酒 "qnepu" 原為 擰擠 之意 ; 因第二次再加水發酵後, 族人就會以篩簍過濾, 所以稱 擰擠 之酒 ] qnheqil( ) 1. 使盡全力.Chedil riyung saapa Qedu ga; qnheqil ku ba mapa heya. Qedu 揹起來很重 ; 我要使盡全力地揹她 [ Toda qnheqil Truku qnhqil] qnhqeni( ) 參照 qhqeni 1. 渴.Kedu ba qnhqeni suku; ma ini haduc tikuh qsiya ka dheya kii duri. 真的是很渴 ; 他們怎麼也不送一下水 qnhqilan( ) 1. 辛苦.Laqi na nii wada na qnhqilan ba ppuuyas ka Losi Temu. Malu peni, ga mgsense saya di. Losi Temu 很辛苦地讓他念書的就是這孩子 好的是他如今已 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 149 of 285
當老師了 [ Toda qnhqilan Truku qnhqilan] qnhqili( ) 參照 qnheqil 1. 盡力.Isu naq mesa phelun mu wa! Qnhqili naq mheyan denu. 是你自己說要扛 ( 回去 ) 的喔! 你自己要盡力扛 ( 回去 ) [ Toda qnhqili Truku qnhqili] qnhqilun( ) 參照 qnhqilan 1. 辛苦.Ani tikuh nii qnhqilun su mapa? 就這一點點你就揹得這麼辛苦 [ Toda riqun Truku qnhqilun] qnilo( ) 參照 qilo 1. 煮豬食料.Iya qdaani nngari pnuqan ga psaan bakic ga wa; qnilo babuy kiya. 不要把水桶裡的廚餘丟棄喔 ; 那是煮豬食料 qniri( ) 參照 qiri 1. 纏繞.Qmnuqah ka mqedin ge betaq stenge qniri daha baga. 婦女們捻紗時直到 ( 捻線 ) 纏繞著滿滿的手 [ Toda qniri Truku qniri] qnlahang( ) 1. 照顧.Ima qnlahang tama su mnarux hndure? 上回你父親生病時是誰照顧的? [ Toda qnlahang Truku qnlahang] qnlaqi( ) 參照 laqi 1. 只因年紀輕.Iya tgqui kari na! Qnlaqi na. 不要介意他所說的話! 他太年輕 ( 不懂事 ) qnlhangan( ) 參照 qlahang 1. 已照顧.Qnlhangan na bubu mu kana laqi ga. 那些小孩子都是我媽媽照顧的 [ Toda qnlhangan Truku qnlhangan] qnlitan( ) 參照 qilic 1. 剝皮 ; 削皮.Gaga lubuy ga sunguc qnlitan na Habo. Stkuhi naq hmanguc denu. Habu 剝好的樹豆在那袋子裡 你就一點一點地拿來煮吧 [ Toda qnlitan Truku qnlisan] qnmasan( ) 參照 qamas 1. 醃漬物.Nii sama qnmasan Padiq, meekan su Padiq, 這是醃過的菜 ( 鹹菜 ), 妳要吃嗎? [ Toda qnmasan Truku qnmasan] qnmulan( ) 參照 qemul 1. 餵食.Qnmulan ku na sari sbiciq ku mesa bubu mu rudan. 你祖母說, 我小時候她曾餵過我芋頭 [ Toda qnmulan Truku qnmulan] qnnaqah( ) 參照 naqah 1. 有多壞.Qnnaqah na laqi ga mburung riyung, ini ba thei kari rudan. 這個小孩子真的壞到耳朵像聾了一樣, 不聽老人的話 Qnnaqah na seediq nii, uka tikuh lnglungan na dmayo rudan na. 這個人壞到連幫忙父母的一點點心意都沒有 [ Toda qnnaqah Truku qnnaqih] qnpahan( ) 參照 qeepah 1. 曾經工作之地.Qnpahan na tama mu kana dheran nii. 這些土地都是我爸爸曾經工作的地方 [ Toda qnpahan Truku qnpahan] qnpiyan( ) 1. 陷中獵物.Qnpiyan mu qapi btunux qtehur ngungu nii. 這隻大田鼠是我用石壓式陷阱陷中的 [ Toda qnpiyan Truku qnpiyan] qnqihan( ) 參照 nuqah 1. 捻好的麻線.Bobo qmnuqah bubu na de, egu bkuul ka qnqihan na ma, psaun na bruru di. 她媽媽捻紗之後, 等捻好的麻線夠多了, 就放在女用的背籃裏 [ Toda qnqihan Truku qnqihan] qnqihi( ) 參照 nuqah 1. 捻紗 ( 祈使 ).Qnqihi isu duma nuqah nii Uma; uxe mu qdeun diida di. Uma, 這些麻紗有的妳來捻吧 ;( 不然 ) 我沒辦法很快完成 qnqihun( ) 參照 nuqah 1. 捻紗.Niqan naq ssepu daha qmnuqah ka rudan ta cbeyo; kklaan daha mesa ye knhenu ka wada qnqihun di; sepac pnungu de kingan khekus kesun daha. 我們的先祖在捻麻紗時有她們的計算方法 ; 這樣才 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 150 of 285
知道捻了多少麻紗 ; 四捆綁在一起, 稱為 kingal khekus qnqugu( ) 參照 qugu 1. 雞鳴.Qnqugu soni mrebu tama rodux nii Sapu? Sapu, 這隻公雞早上鳴叫嗎? [ Truku qnqugu] qnquwo( ) 1. 弄錯 ; 錯誤.Bleyaq mita Padan; qnquwo su mangal bruru seediq. Padan, 仔細看 ; 不要拿錯人家的揹籃 [ Toda qnpuway Truku qnquwaw] qnrasan( ) 參照 qaras 1. 高興.Qnrasan mu naq yaku ka so nii; iya psai lnglungan. 這是我高興要這麼做的 ; 不要放在心上 [ Toda qnrasan Truku qnrasan] qnreengan( ) 參照 qeerung 1. 擋住.Qnreengan wahin ka kingal pusu bluqun nii, kika ini kdakil diida, ado ini cbui hido. 這棵柿子曾被蔓藤擋住, 所以長得較慢, 因照不到太陽 qnsingan( ) 參照 qsingan 1. 醃漬物.Ga hini qnsingan qcurux na qedin mu; meekan su? 這裡有我太太醃的醃魚 ; 你要吃嗎? qnthuran( ) 參照 qtehur 1. 粗度 ; 粗的狀態.Kedu qnthuran qhuni nii di tama, paqo ta duma cida na ho. 爸爸, 這棵樹怎麼那麼粗了, 我們把它部份的枝椏砍掉吧 [ Toda qnthuran Truku qnthran] qntiyan( ) 參照 quti 1. 指排泄物.Kedu qntiyan na camac nii; yaani maha malu mnangal daha wa. 野獸的排泄物很多 ; 也許他們會有很好的收穫 qntqitan( ) 參照 qteqic 1. 啃食.Angal buuc ga rngayun laqi ga wa; buuc qntqitan huling ka kiya. 那小孩把玩的骨頭拿掉 ; 那是狗啃過的骨頭 qnuuqu( ) 1. 犯錯.Uka ta kesun ini qnuuqu ka ita seediq, ani si asi ta ka mkela kmpriyux lnglungan. 身為人沒有不犯錯的, 但要知過能改 [ Toda qnuuqu Truku qnuuqu] qnyaanan( ) 參照 qeya 1. 已掛.Qnyaanan daha sknuwan kana hata nii? 他們是在什麼時後掛上這些旗子的? qnyexan( ) 參照 quyux 1. 淋過雨.Qnyexan quyux ciga capang kii, ga ini kdengu nana. 那被褥被昨天的雨淋過, 還沒有乾 [ Toda qnyexan Truku qnyixan] qnyutan( ) 參照 qiyuc 1. 被... 咬.Qnyutan maanu baga su nii, kedu knbeeba na. 你的手是被什麼咬的這麼腫 qogun( ) 1. 分隔棒.Wada gerung ka qogun mu, kika mosa ku kmbarux na Tiwas. 我的分隔棒斷了, 所以我向 Tiwas 借 [ 分隔棒是織布工具之一 ] qolic( ) 1. 老鼠 ( 統稱 ).Ado niqan qolic ga mosa mekan pnhmaan na Umin, kika ga na haun qmapi. 有老鼠在吃 Umin 的農作物, 所以他設陷阱捕獵 [ Toda qolic Truku qowlic] qoqo( ) 1. 口簧琴 ( 無黃銅片 ).Mkela su tmubu tubu ququ? 你會吹奏單竹簧的口簧琴嗎? [ Toda qwe qaw Truku qawqaw] qoran( ) 1. 麻竹.Qmasun daha ma, dngeun daha ka lexi qoran nii duri. 他們會把麻竹筍醃漬, 也會將它曬乾 [ Toda qowwan Truku qowwan] qpahun( ) 參照 qeepah 1. 工作.Jiday saya we, uxe psdiyan qpahun ka riso naq mbserux. 現在的時代, 懶惰的年輕人是不會找到工作的 Wada qpahun na Iyung kanan ka sudu ssiyo sapah di. 家四周的雜草已被 Iyung 鋤除了 [ Toda qpahun Truku qpahun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 151 of 285
qpatun( ) 1. 青蛙.Bbaro riyung hema na qpatun. 青蛙的舌頭很長 [ Toda qpatun Truku qpatur] qpei( ) 參照 qepi 1. 擰乾 ; 使扁.Qpei lukus pnheyan namu, kii si ini beyo mgengu. 你們洗過的衣褲要擰乾, 那樣才會乾的快 qperas( ) 1. 水泥.Uka qperas cbeyo, ma ka niqan kari ta mesa qperas? 過去沒有水泥, 我們怎麼有水泥的稱呼 ( 族語 ) 呢? [ Toda qpras Truku qperas] qperuq( ) 參照 peruq 1. 破裂.Ma mkere cuqi nii na; ini qperuq ani riqan. 這竹筒滿堅硬的嘛 ; 壓著也不會破裂 qpiyun( ) 參照 qapi 1. 陷阱.Ga na qpiyun qapi xiluy kanna ssiyo neepah na ka Takun, icuw na eyah smeeliq pnhmaan ka runge. Takun 在他耕作地的周圍都設置了金屬陷阱, 以防止猴群來破壞農作物 [ Toda qpiyun Truku qpiyun] qpudi( ) 1. 耳屎.Seediq ini asi ciyuk kari we, ye ga spuwan qpudi birac su kesun daha rmengo. 不會馬上回應別人問話的人, 他們會揶揄說他耳朵可能被耳屎塞住了 qpupu( ) 1. 獨立的小山頭.Wada qmita qapi na qpupu gaga ka Takun. Takun 到那座小山頭巡勘他的陷阱 qpuruh( ) 1. 塊狀物.Quti maanu qpuruh ga tama? Ye uxe rqenux? 爸爸, 那塊狀物是什麼 ( 獵物 ) 的糞便? 會是水鹿的嗎? qqaras( ) 參照 qaras 1. 高興.Qqaras hari wa. Iya qnaqah kuxun. 高興一點嘛 不要難過 Qqaras hari! 高興點啊! [ Toda qqaras Truku qqaras] qqeman walu( ) 1. 排香草.Egu riyung ka phepah qhuni ma sudu qqeman walu nii, qhuni nii ka kingal. 蜜蜂採蜜的花草很多, 排香草是其中之一 [ Toda qqeman walu Truku qqeman walul] qqiti( ) 參照 qiti 1. 咬啃.Qqiti huling kana buuc mnsngari ga da, maha daha knbaka mekan. 剩下的這些骨頭給那些狗正好夠牠們吃了 qquduq( ) 參照 quduq 1. 搔癢 ( 引人發笑 ).Iya qquduq yaku Rabe; osa naq qmquduq bubu su wa. Rabe, 不要搔我的癢 ; 妳去搔妳媽媽的癢吧 qqugu( ) 參照 qugu 1. 雞鳴聲.Mbahang qqugu rodux tutuy rudan ta cbeyo. 我們的先祖們是聽雞鳴聲而起床的 [ Toda qnuu Truku qqugu] qqui( ) 1. 試看看 ( 祈使 ).Qqui smipaq qhuni nii wa; teta mhungun yayu su? 你試著砍這棵樹看看 ; 看你的刀利不利? [ Toda qqui Truku qqui] qqusun( ) 1. 沉迷 ; 只貪於做某事.Wano ba kiya qqusun su isu; ani laqi su ini su dheki dmanga. 你就只會那麼混 ; 連你自己的孩子都養不起 Ma wano kii ka qqusun su, ini su qlahangi ka laqi su. 你就沉迷在那樣的事, 不照顧你的孩子 qquun( ) 參照 ququ 1. 試著.Qquun mu mekan ma ida naq meluq truma na dungan. 我試著吃 ; 但它的內層還是生的 [ Toda qquun Truku qquun] qrapun( ) 參照 qerac 1. 抓住.Ga qrapun na Pawan ka papak na. Iya ba plaxi kesa. 牠的腳被 Pawan 抓住了 ; 叫他不要放掉 [ Truku qrapun] qraqin( ) 1. 皮.Saadux riyung qraqin camac wa. 獵物的皮很硬喔 [ Toda qraqin http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 152 of 285
Truku qraqil] qrari( ) 1. 燧石 ; 水晶石.Mosa skadi qrari bhege ptungan daha cbeyo; asi ka ini ba hriqi, kika sdhegan daha riyung. 他們以前會去找白燧石當點火石 ; 絕對不能弄濕, 所以他們會妥善存放 qrasan( ) 參照 qaras 1. 高興.Qrasan riyung tnsapah na ka Utun Tipiq. Utun Tipiq 的家人很為他高興 [ Toda qrasan Truku qrasan] qrase( ) 參照 qaras 1. 高興 ( 祈使 ).Qrase ta wada mangal snadu laqi mu. 讓我們為我的孩子得獎而高興 [ Toda qrasay Truku grasey] qrasi( ) 參照 qaras 1. 高興 ( 祈使 ).Qrasi hari, kii naq oda seediq muudus. 高興一點吧! 人生就是這樣 Qrasi ta kana psuupu mimah sino; wada mangal camac. 他們獵捕到野獸了 ; 讓我們一起高興喝酒吧 [ Toda qrasi Truku qrasi] qraso( ) 參照 qaras 1. 快樂 ; 高興 ( 祈使 ).Qraso ta ali saya hayan, smqaras ta ga mangal mqedin ka riso mu. 我們今天要快樂, 我們為我兒子取媳婦而高興 qrasun( ) 參照 qaras 1. 喜悅 ; 喜歡.Qrasun mu riyung ka laqi thei kari. 我最喜歡聽話的孩子 [ Toda qrasun Truku qrasun] qreengan( ) 參照 qeerung 1. 擋 ( 遮 ) 住.Ga qreengan na rulu ka eluw; uka nami ddaan. 路被車子擋住了 ; 我們無法通過 [ Toda qrngan Truku qreengan] qreengi( ) 參照 qeerung 1. 擋住.Iya qreengi ka laqi ga, ye mqita trebi. 不要擋住那小孩, 他要看電視 qreengun( ) 參照 qeerung 1. 擋住.Iya heyu hiya wa; qreengun saku di. 不要站在那邊 ; 你會擋住我 [ Toda empqrun Truku qreengun] qrengul( ) 1. 煙.Kedu bale qrengul puniq ga. 那個火冒出來的煙好大喔 Egu riyung qrengun na hmudur cbeyo. 以前燒墾時, 火的煙霧很多 [ Toda qrngul Truku qrengul] qrequr( ) 1. 鑽 ( 入 ).Iya qrequr beling muhing sa; naqah taan. 他們說不要挖 ( 鑽 ) 鼻孔 ; 不好看 [ Toda qrqur Truku qrqur] qreti( ) 1. 泛指細的條狀物.Sbetun nami na qreti btakan de ini nami thei slaqi miyan bubu mu. 我們小時候若不聽話, 我媽媽會用細竹條打我們 qrinuc( ) 1. 獨身者 ( 鰥夫 寡婦 ).Hmnuwa naq alang kiya ha? Egu riyung qrinuc mqedin. 那個部落不知怎麼回事? 很多寡婦 qriyan( ) 參照 qiri 1. 圍繞在.Mqedin ta ita Seediq cbeyo we, niqan snuyuk rqeling ka qriyan daha nduyung daha. 以前賽德克族的女性, 有些婦女在脖子上繞著細麻繩子 [ Toda qriyan Truku qriyan] qriyun( ) 參照 qiri 1. 纏繞.Ga na qriyun nduyung na ka ngungu rapic bhege nnglan na tama na. 他把他爸爸獵獲的白鼯鼠尾巴纏在他的脖子上 [ Toda qriyun Truku qriyun] qrquri( ) 參照 qrequr 1. 鑽入 ( 祈使 ).Iya qrquri baga beling kii. Hmuwa de niqan psirak. 不要用手去鑽那個洞 ; 若洞裡有蜈蚣的話怎樣辦 [ Toda qrquri Truku qrquri] qrqurun( ) 參照 qrequr 1. 鑽入.Qrqurun ta maanu di toruq nii? Yaani ga spuwan sudu. 我們要用什麼鑽 ( 通 ) 這水管? 可能被雜物阻塞 [ Toda qrqurun Truku qrqurun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 153 of 285
qrtibun( ) 1. 薏苡. [ Toda qretibun Truku qrutibun] qrubi( ) 1. 蝌蚪.Wawa qpatun ka qrubi; mgqalux han swawa. 蝌蚪是青蛙的雛蛙 ; 雛蛙是黑色的 qseyaq( ) 參照 seyaq 1. 咳嗽.Iya qseyaq hini Tanah. Osa mseyaq nganguc. Tanah, 不要在這裡咳嗽 到 ( 屋 ) 外面咳 qsingan( ) 1. 醃.Ani maanu qsingan daha dheya ga, so ka bolung, qcurux, hei rapic, hei pada ma miric. 他們什麼都醃, 如蝦子和魚和飛鼠肉和山羌肉以及山羊肉 qsiqa( ) 參照 siqa 1. 客氣.Qsiqa hari isu Walis; tnugiyo rudan ga hini. Walis, 你客氣一點 ; 在座的都是長者 [ Toda qsiqa Truku qsiqa] qsiya( ) 1. 水.Gaga ka qsiya tleetu ma; qsiya mtilux ka nii. 那是溫水 ; 這是熱 ( 開 ) 水 So smiicu ka qsiya paru. 洪水很可怕 [ Toda qsiya Truku qsiya] qtaan( ) 參照 qita 1. 看.Kedu qnrqeling qtaan ka nduyung na. 他的脖子看起來怎麼那麼細 [ Toda qtaan Truku qtaan] qtaani( ) 參照 qita 1. 看 ( 祈使 ).Qtaani kndalax hini wa, teta namu qtaan. 從這裡看 ( 過去 ), 看你們是否看得到 [ Toda qtaani Truku qtaani] qtahi( ) 1. 螞蟻.Egu riyung klegan kesun qtahi duri. 螞蟻也有很多種類 [ Toda uyah Truku qtahi] qtai( ) 1. 看 ( 祈使 ).Qtai! gisu bubu mu di. 你看! 我媽媽來了 [ Toda qtai Truku qtai] qtao( ) 參照 qita 1. 看.Qtao su patis na Awi ga wa; yahun su na mseyang denu wa. 你不要看 Awi 的信件喔 ; 他回來會罵你的 [ Toda qtaw Truku qtaaw] qtapun( ) 參照 qatan 1. 夾.Ma su ga qtapun papak rodux di? Mpkpika rodux ga di wa. 你怎麼用 ( 它 ) 夾雞腳呢? 那隻雞會 ( 被夾 ) 成跛腳喔 [ Toda dmuran Truku gqugan] qtehur( ) 1. 胖 ( 人 ); 粗 ( 物 ).Qtehur riyung saya Sama Sine di wa. Sama Sine 現在變得很胖了耶 [ Toda qthur Truku qthur] qteqic( ) 1. 啃食.Qteqic isu buuc na nii Tanah; uka ku rupun wa. Tanah, 這骨頭你來啃吧 ; 我沒牙齒 qtii( ) 參照 quti 1. 上大號 ( 祈使 ).Qtii han kesa kisi ini skadi sapah qutiun moda elu. 叫他先去上大號就不會在路上找廁所了 qtinuh( ) 1. 板材.Qtinuh ssalu sapah ga kretun Puhuk ga. Puhuk 在鋸的板材是蓋房子要用的 [ Toda qtinuh Truku qcinuh] qtqeran( ) 參照 taqi 1. 睏 ( 想睡覺 ).Iya qtqeran wa! Pscaman ta lmungu hlama paru nii keeman saya. 不要想睡覺喔! 我們今晚要整夜 ( 熬夜 ) 蒸煮這年糕 qtqitan( ) 參照 qteqic 1. 啃食.Ga qtqitan huling ga ka buuc ini su qdei qmteqic da. 你還沒啃完的骨頭被那隻狗啃著了 qtqiti( ) 參照 qteqic 1. 啃食 ( 祈使 ).Qtqiti kesi Takun ga ka buuc kii peni; malu rupun na heya. 那骨頭叫 ( 給 )Takun 啃吧 ; 他的牙齒好 ( 可以啃 ) qtqitun( ) 參照 qteqic http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 154 of 285
1. 啃食.Maanu ga na qtqitun huling ga Tado? Tado, 那隻狗在啃什麼東西? qubus( ) 1. 大口吃東西.Ye wada muure ba ka laqi nii; teyan ba qubus na mekan ido peni. 這孩子可能已經很餓了 ; 他吃飯是那麼樣地大口大口吃 [ Toda qubus Truku qubus] qucun( ) 1. 蕗蕎.Daha klegan ka qucun nii; qucun tumun ma qucun ciwin. 蕗蕎有兩種, 其球莖有圓形和長形的 [ Toda qucun Truku qusun] qudi( ) 1. 白髮.Rudan ta de qudi kanna tunux ta denu. 我們老的時候, 我們的頭髮會變白髮 [ Toda quti Truku quci] quduh( ) 1. 水份少的 ; 乾.Ado ka saadux ka dheran na alang miyan, kii kesun daha alang Quduh. 由於我們部落的基地很硬, 所以被稱做 Quduh( 缺水的 ) 部落 [ Toda quduh Truku quduh] quduq( ) 1. 腋窩 ; 膝窩 ; 胳肢癢.Iya quduq wa! Mnarux. 不要騷胳肢癢! 很痛 [ Toda skrak ] qugu( ) 1. 雞鳴聲.Kedu hrenang qugu rodux ga; ma kiya si maha asi ptutuy seediq. 那隻雞的鳴叫聲是那麼地響亮 ; 這樣的鳴叫聲會讓人馬上醒來 [ Toda quu Truku qugu] quhing( ) 1. 頭蝨.Ye ado uka baciq trmaan tunux cbeyo, kika niqan quhing ka mqedin? 是不是以前沒有洗頭髮的肥皂, 所以女性 ( 們 ) 會有頭蝨? qulah( ) 1. 鋤草.Qulah ka sudu na pusu mudu ga. 把橘樹根部的草鋤掉 quli( ) 1. 佣人.Tiwas, uxe ta uka quli ita Seediq peni? Mneyah inu ka kari ta mesa quli nii di? Tiwas, 我們賽德克人家不是沒佣人嗎? 那我們佣人的詞彙是怎麼來的呢? [ Toda quli Truku quli] qulic( ) 1. 柳杉.Slmeun daha eruc sapah ka qulic nii. 柳杉木可以做屋樑 [ Toda qulic Truku qowlic] qulic runge( ) 1. 檜木.Daha kegan ka qulic runge, tanah kingal ma bhege ka kingal. 檜木有兩種, 一種是紅檜另一種是白檜 quluh( ) 1. 剪 ; 理 ( 頭髮 ).Quluh snuunux su di Cili; ga scuqi qnedis di. Cili, 理掉你的頭髮吧 ; 太長了 qulung( ) 1. 持續不懈.Wada qulung dehuk mangal koco ka Umin. Umin 很努力才當到校長 [ Toda qulung Truku qulung] qumi( ) 1. 針.Ngalun mu yaku ka qumi nii di wa. 這支針我拿走了喔 [ Toda qumi Truku qumi] qungu( ) 1. 茅瓜.Asi naq mtanah malu puqun ka qungu nii. 這個茅瓜一定要紅了才能吃 [ Toda qengu Truku qawngu] ququ( ) 1. 試試看.Sai ququ mita peni; hmuwa de bale ba. 先去看看嘛 ; 也許是真的 [ Toda ququ Truku ququ] ququq( ) 1. 鵝.Bbaro riyung ka nduyung na ququq. 鵝的脖子很長 [ Toda gacyo Truku ququq] quri( ) 1. 向某個方向 ( 地區 ).Gisu nami so smmalu quri pdaun patis kana ka ndaan rudan cbeyo nii. Ado so ini chngiyun kanna lqlaqi nami. 現在我們將要透過書寫的方式來陳明過去祖先的傳統, 期盼後代子 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 155 of 285
孫永遠不會忘記 Mnosa ku alang kesun daha Paran, snpahan rudan ta cbeyo ka alang kii, ga quri so qdgiyaq Osan hii, uka sseediq saya di. 我去過他們所說的 Paran 部落, 那是我們先祖的部落遺址, 位於 Osan 山脈一帶, 現在已沒人 ( 居住 ) 了 [ Toda quri Truku quri] quti( ) 1. 大便 ; 上大號.Ini quti huling nii desun mu ngerac soni; ye ado ka uka ba pnuqan na. 剛才我帶這隻狗出去溜時牠沒大便 ; 可能是牠吃得少吧 [ Toda quti Truku quci] quti rodux( ) 1. 番石榴.To prparu quti rodux ga brigun Mukan Hori hii, ini pntena quti rodux alang ta hini. 漢人在埔里賣的番石榴都滿大粒的, 跟我們部落的番石榴不一樣 [1. Toda quti rodux Truku quti rowdux 2. 字面的意思原為 " 雞糞 " ] quwa( ) 1. 水鳥之泛稱.Egu riyung klegan kesun quwa nii. 秧雞的種類很多 [1. Toda waru tonun Truku quwa 2. 形容其叫聲 ] quwaq( ) 1. 嘴巴.Paru quwaq kesun seediq mnquwaq riyung. 愛講話的人常常會被說成大嘴巴 [ Toda quwaq Truku quwaq] quyu( ) 1. 蛇.Mngungu ku riyun quyu ka yaku. 我很怕蛇 Egu klegan quyu duri. 蛇也有 很多種類 Meniq quyu mseyang mesa mheyu qmita seediq. 有些蛇很兇, 會挺起來盯著人看 Kii bale snuyuk qtaan quyu ga. 那條蛇看起來像繩子 [ Toda quyu Truku quyu] quyux( ) 1. 雨.Teyan ba quyux skeeman ha, asi lux ini pqemi seediq. 昨晚下那麼大的雨, 直 讓人難以入睡 Meeyah dungan sa quyux paru ga. 可能又會下大雨 [1. Toda quyux Truku quyux 2. 部落時期的賽德克族, 若遇久旱不雨就會舉行祈雨祭 (lmawa quyux), 由部落的祈雨主祭者帶領祈雨祭團, 在部落附近的溪流舉行 ; 主要是祈求農作物不因乾旱而枯萎, 導致族人缺糧而危及族群命脈 ] qwarux( ) 1. 黃鱔藤.Malu tunun qyqeya sapah ka qwarux. 用黃鱔藤來編織家庭工具是最好的 [1. Toda qwarux Truku qwarux 2. 賽德克族的藤編, 皆用作屬於日常生活實用的籐製物, 例如男女生的揹籃 便當盒 刀柄 米桶等 其中編織的花紋, 也分成多種方式, 各依實用的方式來選擇, 例如女生揹籃是用八角型鏤空的織紋以減輕重量, 米桶則用緊密度高的上下交錯的平行紋來織 ] qyaani( ) 參照 qeya 1. 掛 ( 祈使 ).Qyaani baro hari lukus ga; kii si ini dai tmelung laqi. 將衣服掛高一點 ; 這樣才不會被小孩子摸到 qyaano( ) 參照 qeya 1. 吊掛.Qyaano mu hini ka hndayu mu, ado so ini thdagi hido. 我把我得便當吊掛在這裡, 這樣就曬不到太陽 qyaanun( ) 參照 qeya 1. 掛.Qyaanun inu nuqah nii bubu? 媽! 這個苧麻線要掛在哪裡? qyexi( ) 參照 quyux 1. 雨淋 ( 祈使 ).Ini huwa! Qyexi naq hiya ka nuqah kii, kndudun mkere denu. 沒關係, 那些苧麻讓它在那裡讓雨淋著, 他會越來越堅韌 qyexun( ) 參照 quyux 1. 將被雨淋.Msurung di; hai mangal kanna ka pnhdagan, qyexun bale quyux di. 變陰天了 ; 將外面曬的東西都拿進來, 會被雨淋到了 Iya psai hiya, qyuxun na di. 不 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 156 of 285
要放在那裡, 會被雨淋到 qyqeya( ) 1. 工具.Egu riyung ka qyqeya ddooyun de tminun. 織布時所要使用的工具很多 2. 行李.Gbuli qyqeya namu han, chngiyun namu duma denu. 你們先把行李整理好, 不然你們會有所遺漏 [ Toda qqiya Truku qqaya] qyuti( ) 1. 咬.Qyuti isu wa. Teta su kmkelun psetuq qnyutan su? 你咬看看呀 看你咬得斷咬不斷 [ Toda qyuti Truku qyuci] qyutun( ) 參照 qiyuc 1. 咬.Wada qyutun quyu pkagun skciyun mesa kari rudan ta alang hini. 聽部落的長輩說, 已過世的 Ciyun 是被龜殼花所咬死的 [ Toda qyutun Truku qyutun] qyuxan( ) 參照 quyux 1. 會淋到雨之處.Qyuxan quyux hiya, phdagi hini. 那裡會淋到雨, 把它曬在這裡 [ Toda qyuxan Truku qyuxan] cadu( ) 1. 山柿子.Cadu de bluqun lmiqu kesun. 野柿子我們稱為 cadu -cahu-( ) 1.. caic( ) 1. 褲子.Uxe uka caic rudan ta cbeyo peni, mneyah inu ka kari ta nii di? 我們的祖先不是沒有褲子嘛, 那這褲子的語彙是哪裡來的呢? cakus( ) 1. 樟樹.Cakus ka ngalun daha eruc sapah rudan ta cbeyo. 樟樹是我們祖先的築屋建材 [Mukan pkaguh 係指採樟的漢人,Mukan 是漢人, pkaguh 指 刮碎 的動作 日治時期, 由樟樹所提煉出的樟腦油是多用途的貴重物品, 因此日人將採樟的技術引進台灣後, 顧用漢人上山煉樟, 而提煉樟腦油時要將樟樹皮與 樟樹的木質部分別刮碎再蒸餾煉油, 刮碎 的操作本族人稱 kmaguh, 因當時的漢人是受顧 刮碎 樟樹, 故稱為 Mukan pkaguh ] camac( ) 1. 獵物 ( 統稱 ).Mhero camac seediq cbeyo ge, puyan ka scebu ma sbetaq daha camac. 以前的人追逐獵物時, 他們是用長矛來射殺獵物的 caman( ) 1. 清晨天未亮之前.Wada naq mgrebu caman ka tama mu. 我爸爸清晨天未亮之前就走 ( 出發 ) 了 came( ) 1. 水麻.Egu klegan kesun came nii, came bhege waso ka qqtaan ta alang hini. 水麻有很多種類, 我們在部落看得到的是白葉水麻 ["came" 是蕁麻科植物的統稱 ] came glahang( ) 1. 長梗紫麻.Glahang ka waso na came nii, kii kesun daha came glahang. 由於長梗紫麻的葉子較寬, 所以他們稱做寬葉水麻 came tanah( ) 1. 紅果野牡丹.Suuban ka qmuru na came uban. came uban( ) 1. 布勒德藤.Suuban ka qmuru waso na came uban, kiya kesun daha came uban. 布勒德藤的枝節及葉柄長滿絨毛之物, 所以他們稱做毛水麻 cangi( ) 1. 葫蘆瓜.Puqun ka cangi nii ma, slmeun daha gbulan qsiya ma huur duri. 葫蘆瓜可食用, 也拿來製作汲水容器和水瓢 capang( ) 1. 厚布疋.Capang ge pala mknedux. Hlagun daha ka kiya. Capang 是厚的布匹, 是他們拿來蓋的 capil( ) 1. 墊著.Capil qhuni nii tmeetu su pusu btakan. 你剁竹子的根部時, 用這木頭墊 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 157 of 285
著 caw-an( ) 1. 早安.Caw-an! mesa ka kari Telu ma, uka ta kari so nii ka ita. 國語說 : 早安!,( 但 ) 我們沒有這類的用語 cbeyo( ) 參照 beyo 1. 以前.Egu camac cbeyo dgiyaq ddupun ta hiya. 以前獵場有很多野獸 Mgaya hari seediq cbeyo. 過去的人比較遵守 gaya 的傳統 Ini pntena ndaan cbeyo daha ka saya. 以前的生活和現在的生活不一樣 cbqiran( ) 參照 biqir 1. 長出甲狀腺腫.Cbqiran kanna seediq mneniq Truwan hii cbeyo sa. 據說以前居住在 Truwan 的族人都會長甲狀腺腫 cbui( ) 參照 cebu 1. 叫人擊射 ( 祈使 ).Cbui toma qduwan na, kika ga mu pqpahan klabuy qalux ga peni. 射牠的前腳近處, 就是我貼上黑色紙張的地方 cbuking( ) 1. 妓女.Bale ba we uka ta kesun cbuking ka ita Seediq, bnarah daha hndure ka kari nii di. 事實上, 本賽德克族是沒有所謂的妓女 該詞是近代所創出的新詞 [1. 其實 "cbuking" 一詞是由閩南語的 " 查某間 (cabo king)" 轉化為本族群的語言 2. 閩 ] cbuun( ) 參照 cebu 1. 丟擲 ; 擲射.Cbuun ku na btunux ka Umin Pawan. Umin Pawan 用石頭丟我 cbuwan( ) 參照 cebu 1. 被擊中.Ga cbuwan papak Ubus Nabu di sa, so hari mesa pklihu bteriq na bbali. 聽說 Ubus Nabu 被擊中腳了耶 ; 據說子彈貫穿他的腿部 cceka( ) 1. 中間 ; 之間.Ga mheyu cceka na tama bubu na ka Iwan. Iwan 站在她爸爸媽媽之間 cebu( ) 1. 射 ; 擲射 ; 擲擊.Tai hari wa! Cebu quri hiya. 小心一點!( 請你 ) 往那邊射擊 ceecu( ) 1. 厭惡貌.Ceecu su naq bale! 你真的很噁心喔! ceexi( ) 參照 ceyax 1. 劈 ( 祈使 ).Ceexi qhuni kesi Walis de plaale dehuk sapah. 如果 Walis 先回到家的話, 叫他劈木材 ( 柴火 ) ceexun( ) 參照 ceyax 1. 劈.Malu ceexun qhuni baran nii sa; niqan naq eluw na mesa. 據說苦柃樹很好劈 ; 它有它 ( 順劈 ) 的紋路 cehaq( ) 1. 舔.Cehaq naq beyuq walu cnwaqan su. 你自己弄翻的蜂蜜自己舔 ceka( ) 1. 裂開.Kedu knsaadux qhuni nii wa! ma ini ceka ani ceexan puru. 這木頭怎麼那麼硬! 用斧頭劈也劈不開 ceka rabi( ) 1. 半夜.Taqi da! Ceka rabi di! Egu tlengun ta kusun na. 睡吧! 半夜了! 明天還有很多事呢! cenga( ) 1. 間隙 ; 間隔.Scuqi paru cenga qnlangan namu di, bleqi kiya hari denu. 你們圍的籬笆間隙太大了, 等一下把它用好 cequr( ) 1. 勒脖子.Iya cequr nduyung laqi wa. Hmuwa de kddamac! 不要掐小孩的脖子 昏厥過去的話怎麼辦! ceyax( ) 1. 劈.Ceyax qhuni ga kiya hari Umin ha! Maha uka qhuni lungu ta denu. Umin, 等一下你來劈那 ( 些 ) 木材喔! 不然我們沒柴火可燒 cghurun( ) 參照 cghuur 1. 吊死.Wada mu cghurun huling mu qalux kii da. 我把我那隻黑色的狗吊死了 cghuur( ) 1. 上吊 ( 自縊 ).Kmciyuk ta Tanah Tunux http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 158 of 285
ciida si ge, egu riyung wada cghuur seediq ta mesa. 據說, 我們起義抗日的當時, 有很多族人上吊自殺 Ini cghuur hari saya seediq di. 現在的人比較不會上吊自殺 Wada cghuul ceka rabi cnkaxa ka baki rudan bnsiyaq riyung mnarux kiya di. 那個生病很久的老人, 在前天半夜已經上吊死了 Egu wada cghuun seediq ciida pccebu daha ka Tanah Tunux. 賽德克族人跟日本人打仗之後, 很多人上吊自殺 chedil( ) 1. 重.Chedil paanun ka paye daka trabus. 稻穀揹起來比花生重 Knhenu chedin paye desun su? 你要帶多少重量的稻米? chepi( ) 參照 cehaq 1. 舔.Chepi nhari baga su, ga chrulas beyuq na di. 趕快舔你的手, 它的汁都流出來了 cheya( ) 1. 很好吃.Cheya puqul hlama nii wa; uxe su? 這糖果很好吃 ; 妳要吃嗎? chngiyan( ) 參照 chungi 1. 已忘記.Wada mu chngiyan taapa rulu lukus mu di. 我的衣服被我忘在車上了 chngiyun( ) 參照 chungi 1. 會忘記.Ga na chngiyun madis dungan. 他又忘記帶了 chungi( ) 1. 忘記 ( 祈使 ).Iya chungi madis hndayu kusun wa. 明天不要忘了帶便當喔 cida( ) 1. 樹枝 ; 枝幹.Paru bale ka qhuni nii, ani kanna cida na ga qtehur di. 這棵樹很大, 連枝幹都很粗 cidang( ) 1. 魚腥草.Malu riyung sgimax pure sama ka waso cidang nii mesa duma rudan ma, qyqeya ssapuh daha mesa duma. 有的長輩說魚腥草很好配菜煮, 有的說魚腥草是巫醫治病的工具 ciga( ) 1. 昨天.Mnosa su inu ciga di? 你昨天去哪裡了? ciida( ) 1. 當時.Wada namu cmebu rapic ciida di, Umin? Umin, 當時你們去打飛鼠了嗎? cikau( ) 1. 使用.Cikau parih qmulah neepah cbeyo. 以前的人使用鋤頭來除草 [ 日 ] cikul( ) 1. 推.Cikul texan isu han Puhuk, sngae ku tikuh hayan. Puhuk, 換你來推, 我先休息一下 cilaq( ) 1. 扯斷.Wada cilaq snbhuran bgihur ka cida na qhuni paru uyung mu sapah hiya di. 我家後面大樹的枝幹已被颶風所扯裂 cilu( ) 1. 壁虎.Egu cilu sapah mu. 我家有很多壁虎 cimo( ) 1. 綠眼畫眉.Ini kparu ka hnyegan na cimo. 綠眼畫眉鳥的身材不是很大的 ciq( ) 1. 形容鳥叫聲.Wada mesa "ciq" ka sisin moda berah na Takun, kika kbberih miyan alang ma; ini miyan osa lmiqu ciida di. 繡眼畫眉 "ciq" 地一聲從 Takun 的面前掠過, 我們就折回部落 ; 那一次後我們就沒有上山狩獵了 [ 繡眼畫眉 (sisin) 是本族的 " 靈鳥 " 農獵時代, 族人都要觀視 " 祂 " 的啟示 例句中所陳述的現象是不宜上山狩獵 ] ciqo( ) 1. 翻白眼.Hmuwa qtaqi na Dakis nii? Ma so ciqo doriq na. 這 Dakis 是怎麼睡的? 怎麼翻著白眼 cirigami( ) 1. 衛生紙.Ita hini kingal kulu cirigami gaga wa. 請把那一盒衛生紙給我 ciriq( ) 1. 噴灑.Iya ciriq quri hini wa, hriqun su pnhdagan nii denu. 不要往這裡噴灑喔, 你會把曬著的東西弄溼的 ciyak( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 159 of 285
1. 胡瓜.Ga ta muyu kari Tanah Tunux saya di, kyuri kesun ta ka ciyak. 我們 ( 本族人 ) 今天已仿用日語, 將 "ciyak" 稱做 "kyuri" ciyak rudu( ) 1. 絲瓜.Rudan ka ciyak rudu de, mgrudu ka hei na truma denu, kika kesun daha ciyak rudu. 絲瓜的瓜果老化之後, 其瓜果內會形成巢類樣, 所以他們稱做 " 巢瓜 "( 直譯 ) [ 本族人對動 植物的命名方式常採直譯方式, 屬傳統文化的一部份, 解讀有時會因人而異 ] ciyuk( ) 1. 回應.Isu ciyuk kari na sense kiya hari denu. 等一下由你答覆老師的 ( 問 ) 話 ckai( ) 參照 ceka 1. 劈開 ; 剖開.Ckai ka btakan hayan ma, thngeli ka icin na. 先把竹子剖開, 再將它的一端削尖 ckawas( ) 參照 kawas 1. 去年.Pnhmaan mu ckawas ka aring nii. 這桃子樹是我去年種的 [ Toda ckawas Truku skaw] ckcakus( ) 參照 cakus 1. 樟樹 ( 複數 ).Ado ka ga hreyan egu qhuni cakus lmiqu kii, kiya kesun daha ckcakus. 因那座山生長著很多樟樹, 所以被稱為多樟樹之地 ckulan( ) 參照 cikul 1. 推.Ckulan nami yami ka Umin ma; ini nami kmkeli. 我和 Umin 推著 ; 但我們推不動 ckuli( ) 參照 cikul 1. 推 ( 祈使 ).Ckuli tikuh quri hini ka gakac kii Lulung. Lulung, 把那椅子推向這裡一點 [ Truku skuli] ckulun( ) 參照 cikul 1. 推.Ckulun su quri inu hiya di, pqrii hini. 你怎麼推向那裡了, 推向這裡 claqi( ) 參照 cilaq 1. 扯裂 ( 祈使 ).Asi claqi baga de, namu uka yayu. 若你們沒刀子, 就用手將它撕裂 claqun( ) 參照 cilaq 1. 扯斷.Claqun su cida na de, mphuqil ka bubu ricah kiya denu. 你若把它的枝椏扯斷, 那麼那棵梅樹就會 ( 枯 ) 死的 clingi( ) 1. 燙 ( 祈使 ).Clingi puniq kui uban nii, ma mqiyuc laqi di. 把這毛毛蟲用火燙 ( 死 ), 不然會咬到小孩 clokah( ) 1. 輕 ( 重量 ).Clokah phlanun ka btakan daka qhuni. 竹子扛起來比木頭輕 cmagan( ) 1. 燭火台 ; 柴火台.Ppsaan daha harung hiru keeman kesun cmagan nii. 燭火台是放置燃燒松柴的架台, 當作照明用具 cmapang( ) 參照 capang 1. 縫補.Mkela su cmapang lukus, Bakan? Bakan, 妳會縫補衣服嗎? cmapil( ) 參照 capil 1. 當襯墊.Cmapil qhuni mkere de, tmeetu so buuc camac ka dheya. 他們剁切獵物的骨頭時, 會以硬木頭當襯墊 cmebu( ) 參照 cebu 1. 擲射 ; 射擊.Wada cmebu qcurux yayung depuhuk Nawi. Puhuk Nawi 他們去河流射魚 cmehaq( ) 參照 cehaq 1. 舔.Ga cmehaq pngerah huling ga, ye ado ga muure di. 那隻狗可能餓了, 牠正在舔牠的盤子 Cmehaq baga na mekan seediq ga, ye ado malu riyung ga na puqul. 那個人連手指頭都在舔, 他可能在吃很好吃的東西 2. 交配.Ga cmehaq tama rudux ga. 這公雞正在交配 cmeka( ) 參照 ceka 1. 劈開 ; 切開.Hwaun su cmeka btunux kii Walis? Walis, 你劈開那石頭要做什麼 ( 用 )? cmequr( ) 參照 cequr 1. 勒脖子.Kiya na heya, smkuxun riyung cmequr nduyung laqi. 他就是那樣, 很喜歡掐小孩的脖子 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 160 of 285
cmeyax( ) 參照 ceyax 1. 劈.Ga cmeyax qhuni ka Kuras ma, ga dmayo smnetur qhuni cneexan hii ka qedin na. Kuras 在劈木材, 他太太在收拾劈過的柴火 cmhungi( ) 參照 chungi 1. 忘記.Cmhungi riyung pnsaan wa bubu mu rudan. 我的祖母常常忘記東西放在哪裡 Wada ku cmhungi madis parih di. 我忘記帶鋤頭了 Cmhungi riyung pdesan kari ka Iban. Iban 常常忘記交代好的話 cmikul( ) 參照 cikul 1. 推.Sai dmayo cmikul ryaka tama su Duya; ye ado egu napa na qhuni ma, ga na ini kmkeli tmulus di. Duya, 你去幫你爸爸推拖拉車 ; 因他拉運的木頭多, 所以他拉不動了 cmilaq( ) 參照 cilaq 1. 扯斷.Hwaun su cmilaq cida na brkawe kii Awi? Awi, 你扯斷那李樹的枝椏要做什麼? cmiyuk( ) 參照 ciyuk 1. 回應.Cmiyuk kari na bubu na ka Piling, mesa"mpkbeyax ku naq meepah bobo na; iya ku lnglungi mesa." Piling 回答他媽媽說 : 以後我會努力做事, 不要為我擔心 cmnebu( ) 參照 cebu 1..Cmnebu rqebux bgilaq nii? 這隻白鼻心是誰打中的? [ 台灣的野狐狸種類繁多, 白鼻心為其中之一 每年的 5~10 月間是本族人獵白鼻心的時機 ] cmoriq( ) 1. 公蟋蟀.Tama bsiyus kesun daha cmoriq, slau kesun daha ka bubu na. 它們稱公蟋蟀為 "cmoriq", 稱母公蟋蟀為 "slau" cmucac( ) 1. 舊的.Ye ado naq cmucac ka riduy parih nii di, kika ini eniq mgerung. 由於這鋤頭的把手已陳舊, 所以很容易斷裂 Cmucac ka sapah mu. 我的房子是舊的 cmuhing( ) 1. 地鼠.Tama mu mesa mkela ba kmari beling dheran ka cmuhing. 地鼠很會挖地洞是我爸爸說的 cmula( ) 參照 cula 1. 刨切 ( 木料 ).Mkela cmula Walis Utun ga; mnosa sluhe mgdayku ka heya, klaun na kanna cmula eruc ma qtinuh pheyu sapah. Walis Utun 曾學習與刨切技術 ; 蓋房子用的樑柱及其板材他都會刨製 cmuling( ) 參照 culing 1. 燙.Kika qraqin pada ssalu daha so lubuy peni na, tnnesun daha cmuling qsiya mtilux han. 要製成 " 狩獵靈包 " 的羌皮, 他們會先用熱水燙過 [" 狩獵靈包 " 是過去本族獵人出獵時, 隨身攜帶的狩獵工具之一 ] cmuwaq( ) 參照 cuwaq 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Iya chngii cmuwaq qsiya ka sama ga de bbiyan ma mgrebu. 別忘了那些菜早晚要澆水 cnbuwan( ) 參照 cebu 1. 被擊中之物 ; 曾獵過獵物之處.Cnbuwan na hini kingal miric ka Pihu Nara. Pihu Nara 在這裡獵過一隻山羊 cnebu( ) 參照 cebu 1. 擲.Wada peruq kana gagi cnebu na btunux Pawan. Pawan 丟石頭將玻璃都打碎了 cneka( ) 參照 ceka 1. 打破.Ima cneka rusuq siyo eluw ga? Ma ka ddaun tdiyan seediq di. 那路邊的瓶子是誰打破的? 路過的人會踩到 ( 而受傷 ) cneyax( ) 參照 ceyax 1. 劈.Ga qhuni cneyax na Puhuk; plaani ku naq de, ini baka mesa. Puhuk 劈的柴火在那兒 ; 他說不夠的話再叫他 cnghuran( ) 參照 cghuur 1. 上吊.Pusu qhuni nii cnghuran na skdakis sa. 聽說 Dakis 是在這棵樹上吊的 cngirus( ) 1. 裡白蔥木.So hari mesa ini riyung qtaan hmeru ssiyo alang ka cngirus. 聽說在部落 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 161 of 285
附近比較看不到裡白蔥木 cnhepan( ) 參照 cehaq 1. 舔過.Cnhepan huling pngerah ga; iya ngali. 那只碗被狗舔過 ; 不要拿 cnhngiyan( ) 參照 chungi 1. 已忘記.Cnhngiyan su hiya ka lukus su. 你把你的衣服忘在那邊了 cnilaq( ) 參照 cilaq 1. 扯斷 ; 扯裂.Nii ka cida cnilaq na Temu. 這是 Temu 扯斷的枝椏 cnkaan( ) 參照 ceka 1. 劈開 ; 剖開.Ga kanna btakan qoran cnkaan daha ciga. 他們昨天剖開的麻竹都在那裡 cnkau( ) 參照 cikau 1. 某人曾使用過.Cnkau na Pawan parih nii. 這是 Pawan 曾經使用過的鋤頭 [ 日 ] cnkaxa( ) 1. 前天.Mnosa su inu cnkaxa Pihu? Pihu, 你前天去哪裡? cnkulan( ) 參照 cikul 1. 推.Cnkulan ku na Dakis, kika mangal ku luqah. Ani si uxe mnnangi ka heya duri. 我是被 Dakis 推才受傷的 但他也不是故意的 cnlaqan( ) 參照 cilaq 1. 被扯斷之物.Cnlaqan na Paras ka cida aring nii. 這桃樹的枝椏是 Paras 扯斷的 cnpangan( ) 參照 capang 1. 縫補.Tnugiyo cnpangan lukus na seediq kii. Kedu ba si ulu na lukus. 那個人的衣服到處都是縫補過的 他是那麼珍惜著衣物 cntruwan( ) 1. 大前天.Cntruwan ka mnosa Paran debubu mu. 我媽媽她們是大前天去霧社的 cnuru( ) 1. 斜紋織.Tminun su cnuru de, qtai naq kuxun su ma, pyagi ware rako kuxun su naq. 當妳織斜紋布時, 依妳個人的喜好去調配麻線的顏色 cnwaqan( ) 參照 cuwaq 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Cnwaqan namu qsiya qhuni ngiro nii di? 這些香菇你們澆過水了嗎? congtong( ) 1. 總統.Ma-Ing-Cyo ka congtong ta saya. 我們現在的總統是馬英九 ( 先生 ) [ 漢 ] cpangan( ) 參照 capang 1. 縫補.Wada cpangan na bubu mu ka usuk na lukus nii di. 這件衣服的袖子已被我媽媽縫好了 cpangi( ) 參照 capang 1. 縫補 ( 祈使 ).Nii galiq pungu na caic mu nii, Kumu. Cpangi tikuh ho? Kumu, 我褲子的膝蓋部位破了 ; 幫我縫補一下好嗎? cpangun( ) 參照 capang cpilan( ) 參照 capil 1. 砧板.Ga inu cpilan su Puhuk? Mpteetu ku buuc babuy nii. Puhuk, 你的砧板在哪裡? 我要剁這 ( 些 ) 豬骨頭 cqeran( ) 參照 cequr 1. 勒脖子.Mbeyax riyung baga na Ukan ga; cqeran ku na de ini ku kweko denu. Ukan 的手臂很有力量 ; 他勒住我的脖子我就無法動彈 cqeri( ) 參照 cequr 1. 勒脖子.Cqeri nduyung na ma, qtapi papak na, uxe pkweko denu. 勒住他的脖子, 再挾住他的腳 ( 腿 ), 他就動彈不得了 cqerun( ) 參照 cequr 1. 勒脖子.Cqerun ku na ma; mnnangi ku spaux, kika qrapun mu ka papak na di. 他勒住我的脖子 ; 我假裝倒下去, 就抓住他的腳了 cqii( ) 參照 cuqi 1. 以某物充塞 ( 塞緊 ).Cqiyun daha cuqi http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 162 of 285
halung de, tmquri qbulic ka halung baang. 他們裝填獵槍的火藥時, 要用獵槍的衝稈加以充塞 ( 塞緊 ) ["halung baang", 是本族傳統的獵槍 裝填子彈與火藥時, 必須由槍口填入並塞緊 ] cqiran( ) 參照 -cuqir- 1. 噎到.Iya ptaaguh peekan su laqi, maha cqiran di. 餵食孩子不要太快, 會噎到的 cqiyun( ) 參照 cuqi 1. 以某物充塞 ( 塞緊 ).Cqiyun ta maanu di? Asi ka stlangun, tkaangal denu. 我們要什麼充緊? 一定要塞緊, 不然會脫落 cquru( ) 1. 巒大秋海棠.Qhuni mhenuk ka cquru nii duri, uka oda na. 巒大秋海棠也屬於軟質木頭, 沒什麼用途 cruhing( ) 1. 山蘇.Waso cruhing kuxun daha smalu behing lmiqu. 他們喜歡用山蘇葉來做獵寮 cubu( ) 1. 氣球.Egu klegan cubu nii wa! 氣球有很多種喔! cubu runge( ) 1. 王瓜.Ye ba wada kuxun riyung mekan runge ka hei na qhuni nii, kii kesun daha cubu runge. 或許猴子很喜歡吃這種樹的果實, 所以被他們稱之為 " 猴子的氣球 ( 直譯即王瓜 )" cudu( ) 1. 魚藤.Mangal gamin cudu mosa smcudu qcurux. 他們取魚藤的根來毒魚 cudu gamin( ) 1. 蕗藤.Scudu daha qcurux ka cudu gamin nii. 蕗藤是他們用來毒魚的 Lmiqu nii skdiyan daha cudu gamin ka seediq alang miyan. 這座山是我們部落族人尋找蕗藤的地方 cudu rebu( ) 1. 揚波.Mangal gamin qhuni nii mosa cmcudu de, mbuwa ma so hari rebu ka beyuq na, kii kesun daha cudu rebu. 用這種 樹的根去毒魚時, 它的汁會起泡像尿液, 所以他們稱做 " 尿毒藤 ( 直譯即揚波 )" cuguk( ) 1. 咸豐草.Kuxun daha mimah begu duri waso cuguk nii. 他們也喜歡用咸豐草來煮湯喝 cuguk brahu( ) 1. 豨薟.Ado ka asi qapun lukus cuguk na, kii kesun daha cuguk brahu. 因豨薟會黏著一團在衣服上, 所以被稱做團黏 (brahu) 的黏著草 (cuguk) cuguk dapa( ) 1. 野棉花.Ye ado cuguk paru ka cuguk dapa nii, kii kesun daha cuguk dapa. 因野棉花屬較大的沾粘草 (cuguk), 所以他們稱之為 " 牛的沾粘草 ( 直譯 )" [cuguk: 泛指會沾粘上衣物的草 ] cuguk qalux( ) 1. 小白花鬼針草.Cuguk qalux nii seedan riyung lukus, asi qapun egu ma naqah lmuun. 小白花鬼針草最會沾粘到衣物, 沾的多而且很不好拿掉 cuhe( ) 1.( 動作 ) 緩慢.Ado ka mcuhe Iban ga, kii asi daha kesi "cuhe". 因為 Iban 的動作緩慢, 所以他們就叫他 緩慢者 cukuwe( ) 1. 桌子 ; 書桌.Gaga mu brigun cukuwe ka laqi mu, kii si mbeyax mita patis. 我給我的孩子買了書桌, 這樣他就可以努力的讀書 cula( ) 1. 刨木器.Osa tikuh knbarux cula na Roro han Mona, mpcula qtinuh angal na neluk tama mu kesi. Mona, 你去向 Roro 借他的刨木器 ; 跟他說爸爸要刨切門用的板材 2. 刨切.Cula yamu ka qtinuh ga, mcula nami eruc ka yami. 那木板由你們刨切, 我們來刨切柱子 [ 日治後期, 日警曾鼓勵本族人學習木工技藝, 所以有很多族人擁有木工技術與木工器具 ] culing( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 163 of 285
1. 燙到.Culing namu di wa. Iya eniq hiya. 你們會被燙到喔, 不要待在那兒 cumiq( ) 1. 蝨子.Kui biciq ka meniq hei huling we, cumiq kesun daha duri. 狗身上的小蟲, 他們也叫做蝨子 cuqi( ) 1. 竹杯 ; 竹筒.Smalu cuqi btakan de, piimah seediq ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖們宴客時, 會製作竹杯 2. 性事.Kari na maanu mesa cuqi laqi ga ha? 那孩子在說什麼肏 ( 操 ) 她? -cuqir-( ) 1.. curi( ) 1. 陰莖.Ita Seediq ge, rmeno ta laqi rseno han we curi kesun ta ka laqi, mgriso de eyu kesun ta di. 我們賽德克人跟男孩童開玩笑時會稱陰莖為 "curi", 等他們長大之後, 我們就說 "eyu" 2. 準星.Uka curi halung ta cbeyo, asi naq qtai knkela cmebu knkingal seediq, ini so halung saya. 不像現在的槍枝, 我們以前的獵槍沒有準星, 完全看 ( 靠 ) 個人的槍法 curung( ) 1. 杜英.Slmeyun daha rudu slmadac curung nii duri. 他們會拿杜英來製作獵刀的刀鞘 cuuxan( ) 1. 較久的過去.Ma ka cuuxan mnoda su hini texan hayan. 你那一次經過這裡已是較久的事了 Mgkela nami naq cuuxan na. 我們以前就相識 Ma ka cuuxan mnosa ta texan han, bsiyaq ka kiya di. 我們是上回去過一次, 那已經是滿久的事了 cuwaq( ) 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Cuwaq qsiya tnrmaan papak laqi kii di. 把小孩洗過腳的水倒掉 cuxun( ) 參照 icux 1. 攪拌.Niqan icux snalu daha qhuni ka rudan ta cbeyo; kii cuxun daha ido rumu. 我們先祖有木製的飯匙 ; 他們用來攪拌稀飯 [ Toda cuxun Truku suxun] cwaqani( ) 參照 cuwaq 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Iya cwqani hiya sudu namu kii wa. Msepuy oda qsiya di. 你們的垃圾不要到在那裡 它會塞住水的通道 cwaqi( ) 參照 cuwaq 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Cwaqi qsiya han, ma sksiki, tqrengun denu. 先灑水, 再掃地, 不然會有灰塵 cwaqun( ) 參照 cuwaq 1. 倒出 ( 溢出 ); 灑 ( 噴 ) 水.Cwaqun su iyu knuwan ka sama ga di? 那些菜你什麼時候要噴農藥? cyuki( ) 參照 ciyuk 1. 回應 ( 祈使 ).Asi cyuki, iya kngungu rmengo. 直接回話, 不要怕講他 jawang( ) 1. 飯碗 ; 碗.Bnaruy mu Tanah Tunux jawang nii. 這只碗是我在日本買的 [1. Toda jiawan Truku ciyawan 2. 日 ] jikang( ) 1. 時間.Niqan jikang su? Qtai tikuh laqi mu nii. 你有時間嗎? 幫我看一下孩子 [ 日 ] jipu( ) 1. 吉普車.Nima jipu qalux ga? 那部黑色的吉普車是誰的呢? [1. Toda zipu 2. 日 ] joking( ) 1. 抹布.Ga rutiq joking ga, riyuxi di. 那個抹布髒了 ; 可以換了 [1. Toda joking Truku joking 2. 日 ] jubong( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 164 of 285
1. 男長褲.Jubong na qbsuran mu nii. 這是我哥哥的長褲 [1. Toda jubong Truku jubong 2. 日 ] jujika( ) 1. 十字架.Egu riyung seediq smiru jujika nduyung. 很多人脖子掛著十字架 [1. Toda jujika Truku jujika 2. 日 ] junsa( ) 1. 警察.Junsa kenu ka mneyah sapah ta hini Temu? Temu, 是哪一位警察來過我們家? [1. Toda junsa Truku junsa 2. 日 ] jyabong( ) 1. 柚子.Ini phuma jyabong bubu mu ma, mudu ka ga na phmaun. 我媽媽沒有種柚子, 她種橘子 [ 日 ] jyanba( ) 1. 大衣.Desi jyanba su; msekuy keeman wa! 晚上會冷 ; 帶你的大衣去吧! [ 日 ] sa( ) 1. 據說 ; 聽說.Pnsperuq Pusu Qhuni ga dgiyaq Bnuhun hii pusu ba rudan ta ita Seediq sa. 傳說中, 我們賽德克族的始祖誕生於 Bnuhun 山區的 Pusu Qhuni saadis( ) 參照 adis 1. 帶.Malu bale saadis saku texal hini, uxe ku mneyah ani tntexal. 你帶我到這裡非常好, 我從來沒來過 saadux( ) 1. 很硬 ; 很緊.Saadux bbilun duma gamin sudu. 有些草的根很硬, 拔不起來 [ Toda mkray Truku mkray] saan( ) 參照 osa 1. 經常去的地方.Baki daka pai mu, qnpahan baro kii saan daha. 那曾經耕作的山上耕地是我祖父母經常去的地方 saangal( ) 參照 angal 1. 為某人取.Saangal na icin bteriq rodux Iyung mu ka Ukan Nape. Ukan Nape 為我的 Iyung 拿了一隻雞腿 saapa( ) 參照 apa 1. 揹.Malux muwa saapa dheran ka lubuy beras kii di? 那米袋怎麼用來揹泥土了呢? saasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分送.Wada mu saasuw ppai rudan ka qcurux nngalan. 我將捕獲的魚分送給阿婆她們 sabak( ) 1. 彈殼.So hari gntuwan sabak bbari pncbuwan daha kmciyuk Tanah Tunux Paran hii ciida rudan ta. 當時, 我們先祖於霧社抵抗日本人的戰役中, 其彈殼如堆積般的多 sae( ) 參照 osa 1. 去.Sae ta kusun Hori di kini ho, uxe ku pgdema saya na mesa Takun. 我們明天再去埔里好了,Takun 說他今天還要忙 sai( ) 參照 osa 1. 去 ( 祈使 ).Sai mangal dapa de bbiyan si tama su ma, dai piimah qsiya mesa. 你爸爸說 : 傍晚的時候你去把牛牽回來, 並讓牠喝水 sais( ) 1. 縫.Sais tikuh lukus mu Temi, ga sgaliq lubuy na. Temi, 幫我縫一下衣服, 它口袋的部位破了 [ Toda sais Truku sais] saji( ) 1. 湯匙.Ini baka saji nii nana. 這些湯匙還不夠 [ 日 ] sakaki( ) 1. 月橘.Kari Tanah Tunux ka sakaki, ado ta ka ini ngali smmalu mmaanu, kika ini klai ngayan na. Sakaki( 月橘 ) 是日語, 因我們賽德克人沒拿它做什麼, 所以不知其名稱 [ Truku sakaki] saku( ) 1. 你... 我...( 代名詞 ).Uxe pkseyang http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 165 of 285
bubu su de, sbege saku yaku? 你送給我的話, 你媽媽不會生氣嗎? salu( ) 1. 製作 ; 修繕.Salu tikuh neluk mu nii han Roro. Roro, 請你把我的門修一下 [ Toda salu Truku salu] sama( ) 1. 青菜.Ani saya ini miyan alix mbbege sama nana. 一直到現在, 我們還是沒有放棄互相交換分享青菜 [ Toda sama Truku sama] sama bale( ) 1. 山萵苣.Ye ado ka kuxun riyung mekan ita Seediq ka sama nii, kika kesun daha sama bale. 由於山萵苣是我們賽德克人非常喜歡吃菜, 所以叫它為 " 真正的菜 "( 直譯 ) [ 對本族人最喜歡食用或最先食用的動 植物, 於稱謂上本族人會以 "bale" 來表達 ; 如 sama bale qcurux bale(? 魚 ) 另外, 對原生種的動 植物或對本族最有幫助者亦同 ; 如 huling bale( 臺灣土狗 ) dapa bale( 水牛 ) ] sama boyak( ) 1. 阿里山薊.Kuxun riying mekan boyak ka sudu nii, kika asi daha kesi sama boyak. 阿里山薊是野豬非常喜歡吃的野草, 所以他們就乾脆叫它 " 野豬菜 "( 直譯 ) [1. Toda sama bowyak Truku sama bowyak 2. 這般對植物的命名方式 ( 思維模式 ), 在本族的狩獵文化裡屢見不鮮 ] sama kudung( ) 1. 光果龍葵.Kuxun riyung mimah seediq nami yami ka begu sama kudung nii. 我們的族人很喜歡喝光果龍葵的湯 [ Toda sama qucun Truku sama kudung] sama qlebang( ) 1. 台灣麟球花.Puqun seediq sama qlebang nii ma, tbugun daha bibi ma ququq duri. 台灣麟球花的葉子人可以食用, 他們也拿來餵食鴨及鵝 [ Toda sama qlebang Truku sama qlebang] sama robo( ) 1. 兔仔菜.Stabu daha bibi ka waso na sama robo nii duri. 他們也會把兔仔菜的葉子 ( 拿 ) 來餵鴨 sangas( ) 1. 刺蔥.Sangas pspuun daha ka tarux hmanguc malu riyung pukun. 刺蔥和芋頭梗一起煮很好吃 [ Toda sangas Truku sangas] sange( ) 1. 停止 ; 休息.Sange tikuh han! 先休息一下吧! [ Toda sangay Truku sangay] sao( ) 參照 osa 1. 去.Sao ta mangal kusun mgrebu kusun ka qyqeya ta han denu. 我們明天一早先去把我們的工具拿回來 sapac( ) 1. 公有地.Sapac deriso alang ka yqeyaq nii cuuxan han; pphmaan daha keguy. 以前這塊田是部落青年的公有地 ; 他們用來種植苧麻 [ Toda upu ] sapah( ) 1. 家.Sapah qnabil qhuni ka sapah miyan cbeyo han ma, bobo na de qmabil dheran, saya de sapah qperas di. 我們早期的房子是以原木為牆, 後來是以土築牆, 今天則為水泥蓋的房子 Tnaapa ku sapah skiya mosa theyaq. 我搭過飛機去旅行 Tnaapa ku sapah skiya mosa theyaq. 我搭過飛機去旅行 [ Toda sapah ] sapah pyasan( ) 1. 學校.Sapah pyasan ge ssaan muuyus laqi muuyas ka kiya ma, sapah ptasan we niqan junsa ka kiya. 學校是學生唸書的地方, 而派出所是有警察的地方 sapah skiya( ) 1. 飛機.Ma so hari hrenang sapah skiya. 怎麼像是飛機的聲音 [ Toda hikoki Truku hikoki] sapic( ) 1. 鞋子.Kucu snais daha benac miric ka sapic daha cbeyo. 從前的 sapic 是他們以 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 166 of 285
羊皮縫製的鞋子 [1. Toda ramil Truku ramil 2."sapic" 是以羊皮或羌皮縫製的套腳鞋, 其型式猶如以往的草鞋 ] sapo( ) 1. 鋪床.Sapo capang paru ga de taqi namu. Msekuy keeman. 你們要睡覺時鋪那厚的被褥 晚上會冷 [1. Toda sapaw Truku sapaw 2.capang 屬本族傳統厚的布疋, 是拿來當被褥用的 ] sapuh( ) 1. 施術 ( 巫醫治病 ).Sapuh kesa bubu su rudan; heya mkela smapuh. 請你祖母施術 ; 她會施治病的巫術 saqic( ) 1. 生氣時說話尖銳.Ini ku remux sapah na nana we, ga so saqic mseyang laqi na ka Tiwas. 我還沒進入屋裡就聽到 Tiwas 尖銳地在罵她的小孩 sara( ) 1. 菜盤 ; 盤子.Wada na phengun sara mu di. 他把我的盤子打破了 [ Toda sara Truku sara] sari( ) 1. 芋頭.Irih so ido na rudan ta cbeyo ka sari nii duri. 芋頭也可說是我們祖先的米飯 [1. Toda sari Truku sari 2. 甘藷 芋頭是賽德克族人過去主要的副食, 主食為小米 ] -saro-( ) 1.. [ 無解釋無例句 ] saruk( ) 1. 燒 ( 毛 ).Saruk uban na boyak ga han, byakun daha kiya hari di. 先把那山豬的 毛燒除, 等一下他們要切割 sasing( ) 1. 相片.Ga su ngalun sasing su di? 你拿到你的相片了嗎? [ Toda sasing Truku sasing] saso( ) 1. 影子 ; 蔭影.Paru saso na qhuni ga; osa tloong hiya. 那棵樹的樹蔭很大 ; 去那邊坐吧! [ Toda sasaw Truku sasaw] sato( ) 1. 糖.Msibus hlama nii, ye egu sato wada daha psaun. 這個糕點很甜, 可能糖放多了 [ Toda sato ] saun( ) 參照 osa 1. 去.Saun namu qmalang knuwa ka qnalang dapa di? 你們什麼時候要去圍築牛隻的圍欄? [ 在過去, 本族會擇地圍築野放牛隻的草原 ] sawiq( ) 1. 剝葉.Sawiq duma waso na Durah, ado so mdakil. Durah, 把它有的葉子剝掉 ; 好讓它成長 [ Toda rhqi Truku swasun] saya( ) 1. 現在 ; 今天.So hari mesa saya mphuma ku paye ka Iyung Nawi. Iyung Nawi 好像說是今天要插秧的 [ Toda saya Truku sayang] sayuk( ) 1. 交配.Niqan su kesun iya sayuk isu ka huling di; ma so mkela kari ta ita seediq ka dheya di. 你那有辦法叫狗不要交配呢 ; 牠們又不懂我們人類的語言 sbaang( ) 1. 阻攔.Yamu sbaang hiya, psbaang nami hini ka yami. 你們在那裡攔著, 這裡我由們來阻攔 sbaangan( ) 參照 sbaang 1. 攔阻處.Uxe mesa ga sbaangan na Kuras ka eluw ooda ta mosa neepah di peni? 不是說, 我們上山工作要通過的路被 Kuras 攔住了嗎? http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 167 of 285
sbaangi( ) 參照 sbaang 1. 攔阻 ; 阻擋 ( 祈使 ).Sbaangi yamu ka rnhuqan nami; hai smbaang tgrahu ga. 我們所遺漏的你們來阻截 ; 到底下那裡攔阻 sbaangun( ) 參照 sbaang 1. 攔阻.Sbaangun nami na eluw eeyah alang miyan ka depihu Pawan. Pihu Pawan 他們在我們回部落的路上攔阻我們 sbaruy( ) 參照 baruy 1. 買賣.Ga na sbaruy kingal jidensya laqi mu ka Takun. Takun 為我的小孩買了一部腳踏車 sbbaang( ) 參照 baang 1. 側著.Snkuxun sbbaang taqi ka tama mu; malu mu tqiyun ka so kiya mesa. 我爸爸很喜歡側著睡 ; 他說他那樣睡會好睡 sbbengux( ) 參照 sbengux 1. 酸味 ; 臭酸.Wada ku mimah begu ga, Yaani sbbengux hari di, kii gisu ku mnarux hari nbuyas. 我喝了那個湯, 可能有點酸味了, 所以我現在肚子好痛 [ Toda sbbngux ] sbbirac( ) 參照 birac 1. 喧鬧.Iya hari sbbirac laqi nii, ini namu pqbahang kari. 小朋友們, 你們不要喧鬧, 我們會聽不到 sbbiyan( ) 參照 bbiyan 1. 傍晚.Walis, mnoda ku sapah bbrigan parih hii sbbiyan ciga ma; ga meluk. 我昨天傍晚有經過鋤頭店 ; 但沒開門 sbbugan( ) 1. 球莖.Ma so hari sbbugan blebun qtaan? 那看起來怎麼很像香蕉的球莖? [ Toda qcarur Truku sbbugan] sbbuli( ) 參照 sbuli 1. 漂浮.Hmnuwa qcurux yayung nii Utun? Ma ga sbbui baro? Utun, 這些河裡的魚是怎麼了, 怎麼漂浮在上面 ( 河面 )? sbciqan( ) 參照 biciq 1. 一小塊.Wada sbciqan kmayak na Takun ka wawa mneniq hini di. 在這裡的獵肉已被 Takun 切成一小塊一小塊了 sbciqi( ) 參照 biciq 1. 少一點.Sbciqi maasuw namu wa. Yaani uxe pbaka. 你們分的時候 ( 分 ) 少一點喔! 或許會不夠 ( 分 ) sbciqun( ) 參照 biciq 1. 小 ; 少.Sbciqun daha kmayuk ka uciqapan ma gmaxun daha pure sama. 他們把生薑切成薑絲 ; 做為煮菜時的配料 sbeebu( ) 參照 beebu 1. 打.Ye su pnkuuro beyax su, kii sbeebu su seediq. 你要炫耀你很有力量, 所以你打人家 sbege( ) 參照 bege 1. 給.Ma su wada sbege seediq ka uruk na Pawan nii di? 你怎麼把 Pawan 的小狗送給別人了呢? sbekuy( ) 參照 bekuy 1. 綁.Sbekuy su muwa hiya ka huling ga di? 你怎麼把狗綁在那兒呢? sbengux( ) 1. 酸臭.Ye gaga sbengux di ha, sama ga? Ma so skenux hari sknexun? 那些菜已經酸臭了嗎? 怎麼聞起來臭臭的 [ Toda sknux ] sberih( ) 1. 解開 ; 解咒.Sberih isu tninun na nii Umin, ini ku kela smberih. Umin, 你把他織的解開, 我不會解 sbetaq( ) 參照 betaq 1. 刺.Sbetaq ku na qumi mnarux teeran ka ising, kika nii ku so malu hari di. 醫生為我打了肺結核的藥物 ; 所以我好多了 sbetun( ) 參照 sebuc 1.( 以條狀物 ) 打.Wada sbetun na tama mu ka huling huwa ba qiyuc laqi ga. 那隻差一點要咬小孩的狗被我爸爸打 [ Toda sbtun Truku sbtun] sbeyuk( ) 1. 台灣赤楊木.Qbilun daha sapah ka sbeyuk, ado msderux riyung. 台灣赤楊木形體很直, 所以常用來建造房子的牆 [ Toda sbiyuk Truku sbiyuk] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 168 of 285
sbgebil( ) 1. 水暴漲.Niqan kari pnsltudan daha mesa wada sbgebil qsiya ka rudan nami cbeyo. 我們的祖先流傳著洪水的故事 sbgihur( ) 參照 bgihur 1. 刮風.Sbgihur ba paru de ini na baka rmehaq ka dnamux gmeya. 真的刮起大風時, 用白茅搭建的屋頂會被刮走 sbgihur paru( ) 1. 颱風.Sbgihur paru riyung ciida, wada na daun mangal kanna dnamux sapah. 當時刮強烈颱風, 屋頂都被它掀掉 sbhuran( ) 參照 bgihur 1. 風 ( 吹 ).Naqah sbhuran bgihur de tmmering nii; kanbo dhenu. 流汗被風吹著是不好的 ; 會 ( 著涼 ) 感冒 sbhurun( ) 參照 bgihur 1. 風 ( 吹 ).Sbhurun riyung sapah miyan mneniq Mhebu hii cbeyo sa. 據說我們以前在馬赫坡的住屋很多風 sbiciq( ) 參照 biciq 1. 小時候.Mnkari ku riyung sbiciq ku si bubu mu. 我媽媽說我小時候很多話 sbirac( ) 參照 birac 1. 吵.Iya sbirac sapah hini laqi nii, osa theyaq nganguc denu kini. 小朋友們, 不要在屋裡吵鬧, 不然 ( 你們 ) 到院子裡玩 sbleqi( ) 1. 使好 ( 祈使 ).Sbleqi tmgesa oda ka laqi su si tama ta rudan. 我們的阿公說你要盡力把你的小孩教育好 [ Toda sbliqi Truku sbliqi] sbragun( ) 參照 buro 1. 腐爛.Wada sbragun quyux hndure nii ka hei na aring mu. 我家的桃子被這次的雨水所腐壞 sbrako( ) 參照 krako 1. 墊高 ; 跳著走.Mqaras ma sbrako mkkesa laqi ga. 那個小孩子高興得跳著走 [ Toda sqqu Truku sbrakaw] sbratan( ) 參照 birac 1. 被吵.Ado ga sbratan desama ga ka laqi, kii ini qtaqi. 因小孩被 Sama 她們所吵, 所以不睡覺 sbrati( ) 參照 birac 1. 吵嚷 ( 祈使 ).Iya miyan sbrati wa, maha nami meepah kusun. 請不要吵我們, 我們明天要去工作 sbratun( ) 參照 birac 1. 吵.Ini nami bleyaq taqi skeeman ciga; sbratun miyan na seediq muuyas kara-oke. 昨晚我們沒能好好睡 ; 我們被唱卡拉 OK 的人吵 sbrinah( ) 1. 照顧.Ini sbrinah laqi kingal mqedin kiya; heya naq tdheriq de baka na di. 那個女人是不照顧孩子的 ; 她自己打扮得光鮮亮麗就好 sbrnexan( ) 參照 breenux 1. 填平.Sbrnexan namu hini de, ma psrcilung rnecux ka uyung sapah de qmuyux. 你們若將這裡填平, 下雨的話家屋後面會積水的 sbrnexi( ) 1. 整平.Sbrnexi tikuh ooda daha nii han wa. 人們要通行的這通道先整平吧 [ Toda sbrnxi Truku sbrnxi] sbrnexun( ) 參照 breenux 1. 整平.Sbrnexun su knuwan qnalang sama nii di? 你什麼時候要把菜園給整平? Sbsawan( ) 參照 bgihur 1. 多風之地.Ado ka sbhuran riyung bgihur ka dgiyaq kiya, kii kesun daha Sbsawan. 由於那山巒是個多風之地, 所以被稱 Sbsawan( 風多之所 ) sbsukun( ) 1. 哭到哭不出聲來.Pgluwe laqi nii ha; ma asi lux sbsukun lnngisan na. 這小孩好可憐啊 ; 怎麼哭到哭不出聲來 sbukuy( ) 參照 bukuy 1 1. 之後.Mnoda ku sbukuy namu ka yaka di, kika ini ta pgnetun. 我是在你們之後經過 ( 那裡 ) 的, 所以我們沒相遇 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 169 of 285
sbuli( ) 1. 漂浮.Osa sbuli bobo qsiya yayung ga Pawan. Teta su dehuk inu? Pawan, 你到那河面上漂浮著, 看你 ( 漂 ) 到哪裡 sburo( ) 參照 buro 1. 腐壞.Skenux de sburo camac. 獸肉腐敗就會很臭 sburux( ) 1. 截斷成小段.Takun, isu sburux btakan ga ma; yaku ka psburux qhuni ga. Takun, 那竹子你來截斷 ; 我來截斷那木頭 sccakus( ) 參照 cakus 1. 有樟腦味.Ma sccakus, ga namu rmicuh iyu cakus? 怎麼有樟腦味, 你們在使用樟腦油嗎? scebu( ) 參照 cebu 1. 射 ; 擲.Ma su ga scebu rodux ka halung kiya di? 你怎麼用那支槍射雞呢? scudu( ) 參照 cudu 1. 以某物毒魚.Cudu gamin nii scudu daha qcurux. 他們是以魚藤來毒魚的 scugi( ) 1. 嚇.Iya scugi laqi ga. Maha mngungu di. 別嚇那個孩子, 他會害怕 scuqi( ) 1. 太 ( 過份 ).Ye naq wada scuqi ba pnsqrinuc na rudan nami cbeyo ka Tanah Tunux, kika skciyuk daha. 以前 ( 日治時期 ), 或許日本人對我們先祖壓迫的太利害, 所以他們起而抗暴 sdage( ) 1. 大型的爬岩鰍.Daha klegan ka qtapi; qtapi paru hari ka sdage nii. 爬岩鰍有兩種 ; 其中 sdage 屬較大型的爬岩鰍 sdahar( ) 1. 靠著.Ga sdahar ahing bubu na taqi ka Tapas. Tapas 靠在她媽媽的肩上睡 [ Toda sdahar Truku sdahar] sdanga( ) 1. 養育.Ye kii sdanga namu laqi; ssaun namu hmgeluq pila. 這就是你們養育子女的目的 ; 一直向孩子們索取錢財 [ Toda sdanga Truku sdanga] sdangi( ) 參照 dangi 1. 搭臂 ( 祈使 ).Sdangi Ukan ga wa; maanu ka sdngiyung saku yaku di. 你跟 Ukan 搭著臂啦 ; 你幹嘛要搭我的臂 sdara( ) 1. 流血.Ma ga sdara baga su Pering. Hmnuwa su? Pering, 你的手在流血 ; 怎麼回事? [ Toda sdara Truku sdara] sdaring( ) 1. 呻吟.Kedu ba sdaring na Pawan kiya wa; ye wada paru ba ka luqah nngalan na. Pawan 呻吟的利害 ; 可能他的傷勢很嚴重 sdaus( ) 參照 daus 1. 精削.Ma su sdaus qhuni yayu mu kii di Ukan? Ukan, 你怎麼把我那把刀拿來精削木頭了呢? sdayak( ) 1. 侵佔.Iya sdayak dheran seediq qmeepah namu, asi naq bleyaq meepah qnpahan namu. 你們耕作時不要侵佔別人的地, 好好把自己的耕地做好就好 sdayo( ) 參照 dayo 1. 去幫忙.Wada madis sama ma beras dheya sdayo daha seediq uka sapah. 他們帶了蔬菜和米要去幫忙失去家園的人 sddaha( ) 參照 daha1 1. 兩個兩個.Sddaha dmidil namu, iya pteeux. 你們兩個兩個抬, 不要急 sddema( ) 1. 做惡夢.Sddema ku skeeman; tama, bhragun ku na smdurak seediq; uxe mu gnklaan ma, mtuting ku kdere mliwas de, mtkela ku di. 爸爸, 我昨晚做了 ( 一場惡夢 ); 我被一群不相識人追逐, 當我掉落懸崖時就醒過來了 sddui( ) 參照 sduduy 1. 懸掛 ( 祈使 ).Sddui saso toma qhuni ga hndayu namu; kii si tssagan. 把你們的便當懸掛有樹蔭的樹下 ; 那裡可以遮陽 [ Truku sqyayi(pqyani)] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 170 of 285
sdduyun( ) 參照 sduduy 1. 懸掛.Sdduyun daha ssiyo rqeda baro ka wawa nngari pnuqal daha seediq ta cbeyo. 我們從前的族人, 將吃剩的臘肉懸掛在三腳爐灶旁的上方 [1. Truku swilun 2. 因家裡的三腳爐灶常常要生火, 食物可由火溫得到保存, 不致很快腐敗 ] sdehu( ) 1. 保管.Sdehu isu slmadac nii Takun, iya ba kbrxani seediq. Takun, 這把獵刀你來保管, 千萬不要借給別人 sdeka( ) 參照 deka 1. 使成半.Wada mu sdeka laqi ka hlama nii. 我將糯米糕切成半給孩子 sderux( ) 1. 直.Tuting su ttingan basu Hori hii de, asi sderux eluw paru mquri hunac, ga hiya ka bbrigan sama. 當你在埔里的下車站下車時, 你順著大馬路往下走, 菜市場就在那裡 sdgese( ) 參照 dgese 1. 為理經之用.Netun so gnsunguc ma miri tminun bubu mu de, asi ka qtehur hari ware sdgese na denu. 若我媽媽要織出浮織及花織時, 會用比較粗的麻線來理經 sdharan( ) 參照 sdahar 1. 身體靠著某物.Eruc nii sdharan na Kuras de meyah hini. Kuras 來到這裡的話, 就會靠著這根柱子 [ Truku sdharan] sdhari( ) 參照 sdahar 1. 靠在 ; 靠著 ( 祈使 ).Iya ku sdhari han wa; nii ku muuwic. 不要靠著我 ; 我很累 sdharun( ) 參照 sdahar 1. 靠在 ; 靠著.Sdharun su muwa ka tqilung kiya di? Niqan geluq wa. 你幹嘛靠在那棵松樹?( 松樹 ) 有松脂耶 sdheriq( ) 參照 dheriq 1. 使滑倒 ; 滑.Tai hari! Mdae namu sdheriq. 小心, 不要滑倒 sdiyal( ) 1. 找到.Ini sdiyal dedakis sa, ye daha wada chngiyun ka eluw oosa lhengo kii di. 聽說 Dakis 他們沒找到, 他們可能已忘了走向那岩窟的路了 sdlingi( ) 參照 daling 1. 靠近 ( 祈使 ).Iya sdlingi riyung cmebu su, pqduriq denu. 你不要太靠近射牠 ; 不然牠會逃走 sdlingun( ) 參照 daling 1. 靠近.Naqah sdlingun ka camac; malu muhing daha; ma ini beyo qduri. 獵物不好靠近 ; 牠們的鼻子很靈 ; 很快就會跑掉的 sdoi( ) 參照 dooi 1. 抓住 ( 祈使 ).Sdoi baga su. Sa su mtakun. 手要抓好可別跌倒了 sdoyan( ) 參照 dooi 1. 抓住 ; 勾住.Kedu bale sudu pako ka sdoyan lukus na. 那麼多的鬼針草沾黏在她的衣服上 sdoyun( ) 參照 dooi 1. 抓住 ; 勾住.Ga sdoyun bgihul laqi ga, ki lmingis riyung. 那個小孩子被風抓住了 ( 被祖靈所驚嚇 ), 所以不停的哭 [ 風 有時候會被比喻成祖靈, 因此 sdoyun bgihul 在字面上雖然是說被風抓住了, 但實際的意義是指被祖靈所驚嚇了, 因此要去占卜收驚 ] sdrapan( ) 參照 sdurak 1. 被追.Ga sdrapan huling ka ngiyo ga. 那隻貓被狗追 sdrapi( ) 參照 sdurak 1. 追逐.Sdrapi isu wa. Teta su sklaun. 你去追看看 看你追得到追不到 [ Toda mhraw Truku bhraqi] sdrapun( ) 參照 sdurak 1. 被某人追.Ini thei kari Sapu ga; kii ga sdrapun bubu na mseyang. Sapu 不聽話 ; 所以被媽媽追著罵 sdrexi( ) 參照 sderux 1. 使直 ( 祈使 ).Sdrexi tikuh riduy parih mu nii han Pawan; ini tduwa dooyun wa. Pawan, 幫我將這鋤柄校直一下 ; 用起來 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 171 of 285
很不順手 sdrexun( ) 參照 sderux 1. 校直 ( 正 ).Sekuy malu sdrexun, kika kuxun daha smalu bubu raqic budi. 箭竹容易校直 ( 正 ), 所以他們喜歡拿來製作箭矢 sduduy( ) 1. 懸吊.Iya sai sduduy hligan ga kesi laqi ga Bakun; ma ka pgerung di. Bakun, 叫那小朋友們不要在曬衣竿上懸吊著 ;( 曬衣竿 ) 會被弄斷的 [ Truku sduduy] sdurak( ) 1. 追.Sdurak isu ka bubu na ma; qlahange mu ka wawa na. 你去追捕牠的媽媽 ; 我來看著牠的小孩 [ Toda mhraw Truku aduk] sdurun( ) 參照 durun 1. 使告知 ; 使轉告.Wada mu sdurun tama mu maha mneru kari. 我已經交代傳話給我父親去轉告 seban( ) 1. 揹小孩的背帶.Wada inu seban laqi hini di Robo? Paane mu laqi nii han. Robo, 揹小孩的背帶在哪裡了? 我先把小孩揹著 sebiro( ) 1. 西裝.Gaga mlukus sebiro ka riso; maha smrai weewa. 他穿著西裝, 青年人要去跟小姐提親了 [ Toda sebiro Truku sebiro] sebuc( ) 1. 用條狀物打.Sebuc tikuh laqi ga hayan Pawan; ini thei ani ttikuh. Pawan, 你教訓 ( 打 ) 那孩子一下 ;( 他 ) 一點都不聽話 [ Toda sbuc Truku shuc] seedan( ) 1. 黏住.Ga hmuwa ini seedan? Ani asi pqpahi? 為何怎麼黏也黏不著? 是怎麼回事? [ Toda sqapah Truku sedan] seediq( ) 1. 人 ; 人類 ; 本族的自稱用語.Hbaro riyung seediq ga msseli nganguc na Takun hii. 很多人聚集在 Takun 的庭院裡 [1. Toda sediq Truku seejiq 2.seediq 當普通名詞時為 " 人 ; 人眾 ; 人類 " 之意 當專有名詞時, 需大寫 Seediq, 為本族的 " 自稱用語 ", 但僅及於本賽德克族的三語群 例如 :Seediq Toda 都達人,Seediq Truku 德路固人以及 Seediq Tgdaya 德固達雅人等等 絕不會稱閩南人為 Seediq Klmukan 或稱客家人為 Seediq Khilang, 其他族群亦同 ] seegul( ) 參照 egul 1. 繫在...Mnuqah ka mqedin de, seegun daha nduyung nuqah qqihun daha. 婦女們捻紗時, 會把要捻的麻紗繫在脖子上 seekan( ) 參照 ekan 1. 為某事而吃.Maanu ba seekan namu tmaku? Mtengi mekan tmaku peni? 你們抽煙究竟是為了什麼? 抽煙能吃得飽嗎? seelih( ) 參照 Elah 1. 水 ( 逐漸 ) 減少.Seelih qsiya ribo ga de, hbugi dungan denu. 當鍋裡的水逐漸減少後, 再加水 seeliq( ) 1. 浪費 ; 破壞.Iya seeliq ppuqun. Ini barah meniq ka ppuqun. 不要浪費食物 食物的獲得不是無中生有而得 [ Toda mmliq Truku seeliq] seeluk( ) 參照 eluk 1. 關 ( 起來 ).Maanu su kiya Kuras! Ma su seeluk kadu su rodux ka huling seediq di. Kuras, 你怎麼那樣! 把別人的狗關你的雞舍裡 seengi( ) 參照 seung 1. 量測 ( 祈使 ).Seengi lukus nii Takun; teta su baka. Takun, 這件衣服你試穿看看合不合身 [ Toda sngi Truku seengi] seengun( ) 參照 seung 1. 測量.Seengun daha toting kanna ppuqun de, mbbari ka Mukan. 漢人在交易食物用品時, 都要使用度量器具 [ Toda sngun Truku seengun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 172 of 285
seeru( ) 參照 eru 1. 分食.Seeru daha dadan kana camac cbeyo. 我們以前會將獸肉分食給親戚們 [ 在這裡 seeru 和 saasuw ( 分配 ; 分送 ) 的意義是一樣的 有分食或分享的文化意義 ] seexan( ) 1. 尿急或急著想上大號.Maha ku smrebu inu di? Nii ku seexan rebu. 我要到哪裡尿尿了呢? 我尿急 seeyah( ) 參照 eyah 1. 為... 而來.Ye kiya seeyah su, ye su meyah mita tama bubu su? 你來這裡是為了探望你的父母親, 是嗎? sekeng( ) 1. 肥皂.Sekeng ge kari Tanah Tunux ka kiya; baciq mesa tita. Sekeng 是肥皂的日本話 ; 我們說 baciq [ Toda sekeng Truku sekeng] seku( ) 1. 存放 ; 收藏.Seku isu ruhu nii Rabe, cmhungi ku hari wa. Rabe, 這把鑰匙妳收著吧, 我常常會忘東忘西的 [ Toda sku Truku seku] sekur( ) 1. 摺疊.Sekur naq pacang tnqiyan namu. 你們蓋 ( 使用 ) 過的被褥自己摺好 [ Toda skur Truku sekur] sekuy( ) 1. 箭竹.Egu riyung ooda na ka sekuy nii; slmeun daha raqic budi, ngalun daha bheniq durang ma, ssais daha saro qlapo, puqul daha ka lexi na duri. 箭竹有很多用途, 他們用來製作箭矢, 用作陷阱的吊桿, 拿來編織床舖, 它的筍子也可食用 seli( ) 1. 將某物集中.Seli hini kanna buuc, haan mu tmabu huling mu. 把骨頭都集中在這裡, 我要拿去餵我的狗 [ Toda sli Truku sli] selung( ) 1. 毛線.Heya snalu selung qalux nii. 他做了黑色毛線 [ Toda slung Truku qugun] semento( ) 1. 水泥.Snalu semento kanna sapah saya di. 現在的房子都是水泥蓋的了 -semun-( ) 1.. seno( ) 1. 丈夫.Seediq mneyah inu seno na Uma ga? Ma mu so hari uxe qntaan. Uma 的丈夫是哪裡人? 我怎麼好像沒見過 sense( ) 1. 老師.Malu riyung sense miyan gako hiya. 我們學校的老師真的很好 [ Toda sense Truku seynsey] sepac( ) 1. 四 ( 數詞 ).Sepac miyan seediq ka tnsapah mu, tama bubu mu ma kingal qbsran mu, kii ka yaku di. 我家有四人, 我爸爸媽媽和我一個哥哥, 還有我 [ Toda spac ] sepi( ) 1. 夢.Yaani maha Gaya ta ita Seediq ka kesun mita sepi nii. 以夢中啟示做為行事的參考可視為我們賽德克族族律 (gaya) 的一環 [ Toda spi Truku spi] sepu( ) 1. 數 ; 算.Sepu pngerah ga Dakis; teta baka. Dakis, 算一算那些碗, 看夠不夠 Sepu pila ga su dooyun han. 算一算你手上拿的錢 [ Truku spa] sepuy( ) 1. 堵住 ; 塞住.Sepuy galiq ka icin na, ado so asi pskingan moda hini. 它的另一端用破布堵住, 就會集中流往這一端 [ Toda spuy Truku spuy] seqic( ) 1. 砍掉.Seqic ludux na daka pusu na sibus nii. 把這根甘蔗的尾端及根部砍掉 [ Toda sqil Truku sqic] seri( ) 1. 芹菜.Pkmalu hei mekan egu seri mesa http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 173 of 285
seediq. 聽人家說多吃芹菜對身體很好 [ Toda seri Truku sri] seriq( ) 1. 遷怒 ; 怪別人.Iya seriq seediq Siyac; isu naq ga qnuuqu. Siyac, 你不要怪別人 ; 是你自己的不對 sero( ) 1. 九芎.Sreeru daha beyuq waso sero ka ware duri, pskere rako na ware. 她們將麻線搓揉在九芎葉汁中, 使它 ( 麻線 ) 不易退色 [ Toda suraw Truku suraw] seru( ) 1. 杵.Na Dakis ka seru nii, hai hmaduc sapa na kiya hari denu. 這是 Dakis 的杵具, 等一下送 ( 還 ) 到他家裡 serus( ) 1. 擦拭.Serus tikuh dqeras na Temu ga Rabe. Rabe, 把 Temu 的臉擦一下 Serus isu gagi ga di Uma; mhedu ku smkesik sapah ka yaku di. Uma, 窗戶由妳來擦了哦 ; 家我已掃好了 [ Toda srus Truku srus] sese( ) 1. 伸展雙臂之長 ( 計算單位 ).Maha piya sese qndisan na negun kii? 那條繩子約有幾個臂長? [1. Toda sesay Truku sese 2. 本族計算長度的方法約有 :1. 以人一步跨出之大小 (kingal qango papak) 計 2. 以姆指與食指張開之距離 (kingal qango baga) 計 3. 以一個人伸展雙臂之大小 (kingal sese) 計 4. 以數人環抱樹圍 (tmamux qhuni) 計等 ] -sesung-( ) setuq( ) 1. 斷裂.Ma ini eniq setuq negul nii ha? 這繩子怎麼那麼容易斷裂? [ Toda stuq Truku stuq] setur( ) 1. 整理.Ini setur sapah sa mqedin kiya. 聽說那個婦女不整理家務 [ Toda stur Truku setur] seung( ) 1. 量測.Seung qndisan na negul ga wa; teta pbaka qndisan na. 量一量那條繩子的長度 ; 看它的長度夠不夠 [ Toda smung Truku seung] seyang( ) 1. 生氣 ; 氣憤.Kedu seyang na tama su rudan. 你祖父怎麼生那麼大的氣 [ Toda saang Truku saang] seyaq( ) 1. 痰 ; 濃痰.Iya kmhemuc tmruq dheran ka seyaq su. 不要隨地吐痰 [ Toda siyaq Truku seyaq] seyung( ) 1. 一定.Seyung naq maha so kiya duri ka laqi ga; so kiya naq bubu na duri. 那個孩子一定也會這樣 ; 他媽媽也是那樣的 sgaalu( ) 參照 gaalu 1. 疼愛 ; 愛護.Scuqi daha sgaalu laqi ga, kii ini thei rngagun. 他們太溺愛那個孩子了, 所以他都不聽勸 [ Toda swalu Truku sgaalu] sgaani( ) 參照 asuw 2 1. 分送 ( 祈使 ).Sgaani laqi ga duma peni! Hwaun su naq kanna? 有的分給那些小孩們吧! 你要那麼多幹嘛? sgabil( ) 參照 gabil 1. 拔除.Sgabil ku na rima pusu sama ka Uma, ma pdesan ku na. Uma 為我拔了五顆菜, 並讓我帶回家 [ Toda umakal Truku sgabil] sgaliq( ) 參照 galiq 1. 已破 ; 破了.Ga sgaliq lukus su. Ma ini siisi? 你的衣服破了 ; 怎麼不縫一縫? [ Toda mhliq Truku sgaliq] sgao( ) 參照 gao 1. 挑 ; 選.Sgao daha qreti ka pako ga tgimax demux paye. 他們用細木條挑出混在穀子裡的荊棘 sgaya( ) 參照 gaya 1. 破壞規矩.Iya sgaya seediq wa, naqah so http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 174 of 285
kiya. 不要破壞人家的規矩, 那樣不好 sgbeling( ) 參照 beling 1. 用來鑽孔.Sgbeling daha xiluy sntlexan so mttanah qtinuh ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖是以加熱泛紅的鐵器來鑽孔 sgeeru( ) 1. 改嫁 ; 續絃.Wada sgeeru alang icin ka Maya Puhuk di. Maya Puhuk 已改嫁到別的部落了 [ Toda mseru Truku sgeeru] sgemin( ) 1. 咬人蟻.Niqan sgemin hini wa; qtai hari. 這裡有咬人蟻喔 ; 要小心一點 sgeqi( ) 參照 geqi 1. 插.Ma daha sgeqi ckceka eluw ka btakan nii ha? 他們怎麼把竹竿插在路中間呢? [ Toda swqi Truku sgeqi] sgeyu( ) 參照 geyu 1. 為某目的而砍樹 / 伐木.Maanu ba sgeyu na btakan pnhmaan na ka Sapu Bagah? Sapu Bagah 為什麼要砍伐他所種植的桂竹? [ Toda eqraqu Truku sgeyu] sgidi( ) 1. 黃鱔魚.Qtehur hari sgidi nngalan na qbsuran mu rseno. 我哥哥捕撈到的黃鱔魚還滿粗的 sgila( ) 1. 耽擱別人.Iya sgila seediq Pidu. Ga ini gdema dheya ga. Pidu, 不要去耽誤別人 ( 的時間 ) 他們正在忙著 [ Toda swila Truku sgila] sgimax( ) 參照 gimax 1. 以... 混合.Wada na sgimax ajimoto ka timu nii bubu mu, ini na klai qmita. 我媽媽把這鹽巴混入了味精, 她分 ( 看 ) 不清楚 sglaan( ) 參照 sgila 1. 耽誤 ; 耽擱.Ga ta na sglaan malu nii da, naka ta mhedu hari di. 我們被這傢伙給耽誤了, 我們差不多該做完了 sglai( ) 參照 sgila 1. 耽擱 ; 耽誤.Iya sglai ka dheya nii hayan, ga ini gdema. 不要耽誤他們, 他們很忙 sglaun( ) 參照 sgila 1. 耽誤 ; 耽擱.Ga sglaun na Dakis ka Takun, ye kari maanu peni, ga srengo na Dakis ga. Takun 被 Dakis 耽誤了, 不曉得 Dakis 在講什麼事情 sgliqan( ) 參照 galiq 1. 撕破.Wada sgliqan na Iyung ka usuk lukus mu, mssdurak miyan mtheyaq ciida. 我的衣袖被 Iyung 撕裂, 當時我們互相追逐玩耍 sgliqi( ) 參照 galiq 1. 撕掉 ( 祈使 ).Naqah lukus su da, asi sgliqi. 你的衣服壞了, 乾脆撕掉了吧! [ Toda huliqi Truku sgliqi] sgliqun( ) 參照 galiq 1. 撕破.Ye ga matis maanu peni Watan ga; matis ma sgliqun na. Watan 不知在寫什麼 ; 寫了又把它撕掉 sgluun( ) 參照 gaalu 1. 某人憐惜 ; 憐愛.So sgluun laqi ga, uka tama bubu. 那個孩子沒有爸爸媽媽, 實在惹人憐愛 [ Toda splun Truku sgluun] sgrangan( ) 參照 girang 1. 生鏽.Wada sgrangan puyan mu da, ado mu ka bnsiyaq snkuwan. 我的長矛已生鏽了, 因我存放了很久的關係 Ini eniq sgrangan ka yayu xiluy. 鐵製的刀很容易生鏽 sgutu( ) 參照 gutu 1. 堆積.Sgutu daha dheran ka lnmuwan daha, spagan daha pala. 他們將採收下來的堆積在地上, 他們用布匹鋪著 shaluy( ) 參照 haluy 1. 遮掛.Seediq ta cbeyo we, pnguwan daha ka pala pungu ma shaluy daha berah. 我們以前的族人, 會將小型布匹的兩角打結遮掛在胸前 ( 禦寒 ) [ Toda shalui ] shanguc( ) 參照 hanguc http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 175 of 285
1. 煮.Shanguc ku na sama kudung ka Sama Watan. Sama Watan 為我煮了龍葵菜 [ Toda shanguc Truku shanguc] sharac( ) 參照 harac 1. 以某物築牆.Wano ba btunux ka sharac daha harac ka rudan ta cbeyo, anu ka uka naq qperas ma xiluy ka ciida. 從前我們的先祖僅以石材砌牆, 因那時候沒有水泥和鋼筋 shetur( ) 參照 hetur 1. 關起來.Shetun su muwa sapah ka huling di? Naka su spaalix nganguc. 你怎麼把狗關在家裡? 你應該把牠放出室外 [ Toda brhuun Truku shtur] shilo( ) 參照 hilo 1. 蓋.Msekuy keeman de, shilo mu pacang mknedux hari ka laqi mu. 晚上冷的時候, 我會用較厚的被褥給孩子蓋上 shiru( ) 參照 hiru 1. 照明.Mosa cmeyax harung ma shiru daha keeman. 他們去劈松柴做為晚上照明用 shulis( ) 參照 hulis 1. 因故而笑.Maanu ga namu shulis hiya wa? 你們在那兒笑什麼? [ Toda shulis Truku shulis] si( ) 1. 說.Robo, aguh di si bubu su. Robo, 妳媽媽要妳回家了 [ Toda da Truku si] sibus( ) 1. 甘蔗.Daha klegan ka sibus, sibus tanah ma sibus bhege. 甘蔗有兩種 : 紅甘蔗與白甘蔗 [1. Toda sibus Truku sibus 2. 對本族來說, 甘蔗是外來的可食用植物, 因吃起來是甜的, 我先祖即稱之為 sibus 本族語 msibus 為 " 甜 " 的意思, 但 sibus 一詞並沒有 " 甜 " 的意思 ] sibus bhege( ) 1. 白甘蔗.Tanah Tunux mnhuma egu riyung sibus bhege meniq hini hayan, slmeyun daha sato. 日本人在這裡 ( 臺灣 ) 時種了很多白甘蔗, 他們用來製糖 [ Toda sibus bhuway Truku sibus bhugay] sicimencyo( ) 1. 火雞.Egu tnbugan na sicimencyo ka bubu mu. 我媽媽養了很多的火雞 sigo( ) 1. 狗搖尾示好狀.Ma ini sigo huling su nii Walis? Walis, 你這隻狗怎麼不會搖尾示好? [ Toda siyaw Truku sigo] siicu( ) 參照 icuw 1. 嚇人家.Iya siicu laqi Ciyun; lmingis de so snbbirac. Ciyun, 不要嚇小孩子 ; 哭了會很吵 [ Toda siicu Truku siisu] siimah( ) 參照 imah 1. 喝.Maanu ba siimah su sino Torih? Torih, 你是為了什麼而喝酒? [ Toda siimah Truku siimah] siisi( ) 參照 sais 1. 縫製 ; 縫 ( 祈使 ).Siisi nhari hari lukus ga; yahun daha mangal. 快點縫製那些衣服, 有人要來拿了 [ Toda siisi ] siisun( ) 參照 sais 1. 縫製.Siisun mu kiya hari da; pniqi hiya ka ribun ga han. 我待會兒就會縫 ; 先把那個褲子放在那邊 [ Toda siisun ] siiyo( ) 參照 iyo 1. 保持清醒.Mbahang ku uyas Tanah Tunux de kii siiyo mu tikuh doriq. 我聽日本歌謠讓自己保持清醒 [ Truku siiyaw] siiyuk( ) 參照 iyuk 1. 為某人而吹.Siiyuk na hamerika laqi ka Pidu Numa, irih na so smqaras laqi. Pidu Numa 為孩童們吹奏口琴, 要讓孩童們高興 [ Toda siiyuk Truku siiyuk] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 176 of 285
sika( ) 1. 西瓜.Thido paru ma mtilux riyung de, malu mekan tikuh sika. 酷熱的大熱天吃一點西瓜最好 siling( ) 1. 詢問.Siling yaku de namu ini kela. Iya qsiqa. 你們不會的話就問我 不要客氣 [ Toda siling Truku siling] sima( ) 1. 過敏.Sima maanu hei su kiya Temu? Akedu ba cnebu na. Temu, 你身上是 ( 屬 ) 哪一類的過敏? 怎麼感染的那麼利害 sinciar( ) 1. 星期二.Mkmosa miyan Tepaq sinciar gisu nii yami ka Umin. 下星期二我跟 Umin 想去臺北 [ 漢 ] sincii( ) 1. 星期一.Meyah su theyaq sapah mu sincii? 星期一你會來我家玩嗎? [ 漢 ] sinciryo( ) 1. 星期六.Isu ka sinciryo bobo na di ha. 下一次的星期六就換你了 [1. Toda tumturu diyax iyax sngayan Truku tgmataru jiyax sngayan 2. 漢 ] sincisan( ) 1. 星期三.Maha su inu sincisan nii Pawan? Pawan, 星期三你要到哪裡? [ 漢 ] sincisu( ) 1. 星期四.Hao ta sincisu denu kini ho, nii ku ini qhedu tmatak dungan. 我們星期四才去吧, 我砍草的工作還沒做完 [ 漢 ] sinciu( ) 1. 星期五.Maha malu karac sinciu mesa qtaun trebi. 看電視的氣象報導, 星期五會是好天氣 [1. Toda turima diyax iyax sngayan Truku tgrima jiyax iyax sngayan 2. 漢 ] sincizu( ) 1. 星期日.Sincizu de ini alix mekan hlama ka lagi ga. 這孩子在星期日的時候, 一直吃糖果 [ 漢 ] singas( ) 1. 卡 ( 夾 ) 在牙縫之物.Niqan singas rupun su Temi; angal han. Temi, 有東西夾在妳的牙縫 ; 先拿掉 Singgi( ) 1. 信義鄉.Theya hari saun ka alang Singgi; asi ka knpriyux taapa basu kndalax Hori hiya. 去信義的路比較遠 ; 必須要在埔里換車 [ 日 ] singhu( ) 1. 神父.Mdrumuc riyung tmgesa laqi ka singhu ga. 那位神父很認真地教導孩子 [ 日 ] sino( ) 1. 酒.Niqan so qrasun daha de, kii mimah sino, so ka mnosa lmiqu ma kekong-siki. 他們會在值得歡樂的時候喝酒, 像是狩獵回來及結婚喜慶等 [ Toda sinaw Truku sinaw] sipa( ) 1. 霜.So sipa gtaun ka dqeras na. 他臉色蒼白 [ Toda sipa Truku sipa] sipaq( ) 1. 砍.Sipaq cida na qhuni ga Sapu; qmeerung ddaun. Sapu, 把那棵樹的樹枝砍掉 ;( 它 ) 擋住了通道 sipo( ) 1. 對岸.Alang miyan cbeyo ka Sipo. Sipo 是我們的舊部落 [ Toda sipaw Truku sipaw] siqa( ) 1. 羞恥 ; 害羞 ; 客氣.Uka tikuh siqa su so nii su Dakis? naka su mbleyaq hari. Dakis, 你這個樣子不覺得羞恥嗎? 你應該做好一點 siru( ) 1. 掛 ; 戴.Siru gidi su bgurah han wa! Teta malu. 戴戴看你的新項鍊! 看看好不好 Siruy isu gidi nii Ape, malu taan wa. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 177 of 285
Ape, 妳戴上這頭飾, 很漂亮喔 [ Toda siru Truku siru] sisi( ) 1. 篩子 ; 濾酒渣網.Niqan sisi su sino Pawan? Sao ta smisi tikuh ka qnepu mu han. Pawan, 你有濾酒篩子? 我們去將我的酒過濾 [ Toda sisi Truku sisi] sisin( ) 1. 繡眼畫眉.Ye qbheni stmaan ba qmita Seediq ka sisin? 繡眼畫眉鳥是賽德克族的靈鳥嗎? [1. Toda sisin Truku sisil 2. 繡眼畫眉 (sisin) 是本族的 " 靈鳥 " 農獵時代, 族人都要觀視 " 祂 " 的啟示, 才決定是否上山狩獵 ] siyang( ) 1. 豬肉.Anaq dehuk saya, maasuw nami siyang msterung laqi nana. 直到現在, 孩子結婚我們還是會分豬肉 [1. Toda siyang Truku siyang 2. 分豬肉成為禮肉是賽德克族結婚時的一件重要的事情, 可以比做漢人送喜餅一樣, 但在賽德克族的觀念中更形重要, 因為親戚沒有收到禮肉, 嚴重的話會被視為不承認親戚關係, 而產生嚴重的誤會, 表示禮肉沒有到是沒有 gaya ] siyo( ) 1. 旁邊.Ga siyo ba eluw qsiya ka sapah na Iban Newan. Iban Newan 的家就在水圳的旁邊 [ Toda siyaw Truku siyaw] siyus( ) 1. 下咒害人.Iya mhemuc siyus seediq Umin; naqah so kiya. Umin, 不要隨便下咒害人 ; 那樣不好 [ Toda smiyus Truku siyus] sk-( ) 1. 已過逝的.Qedin na skumo Lulu ka nii. 這位是 Umo Lulu 的遺孀 skadi( ) 參照 kadi 1. 網.Skadi ku na teru qcurux tnbugan na ka Siyac Dakis. Siyac Dakis 為我網了三條他飼養的魚 [ Toda skadi Truku miing] skadus( ) 1. 烏心石.Qhuni saadux ka skadus nii, yahun maruy Mukan, ye daha hwaun peni. 烏心石屬硬質木種, 漢人會來買, 不知他們要做什麼用 [ Toda ckacu Truku skasu] skagul( ) 1. 驅使別人做事.Iya skagul seediq; sai naq sai mangal isu. 不要叫別人 ; 你自己去拿 [ Toda skaun Truku skagul] skaro( ) 1. 墊腳.Ga skaro laqi ga, mkmangal hlama. 那個小孩子墊著腳想拿糖果 [ Toda ksraun Truku skaraw] skato( ) 1. 裙子.Na qbsuran su mqedin ka skato nii, knbrexan na swai mu mqedin. 這是你姊姊的裙子, 是我妹妹借的 [ 日 ] skbarux( ) 參照 kbarux 1. 借給別人.Wada na skbarux seediq ka qburung na paye heya han bubu nii; asi lux mgedang qmburung ka heya di. 媽媽割稻用的鐮刀借給了別人 ; 她自己卻因沒鐮刀而不知所措 skbeyax( ) 參照 beyax 1. 為... 努力 ; 可增加力量.Kiya ka skbeyax nami ppuuyas isu han, ado su ini so yami ka dmoi parih klaali. 我們努力工作讓你讀者, 是為了你 ( 以後 ) 不用像我們天天拿鋤頭 [ 天天拿鋤頭 是 " 做農 " 之意 在外來文化的衝擊之下, 本族人的價值觀有所轉變, 希望子女們不要再務農 ( 很辛苦 ) ] skbubu( ) 1. 先母.Ga naq mangal dqeras skbubu na Obing nii, mtumun dqeras. Obing 遺傳著她媽媽的臉型,( 擁有 ) 圓圓的臉 skcula( ) 1. 夢囈.Ga skcula laqi ga te; ga rmengo http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 178 of 285
ima? 那小孩在夢囈 ; 他在跟誰講話? skcuro( ) 1. 作惡夢.Uxe su ga skcuro skeeman Umin? So su hari ga mseyang ma rmengac. Umin, 你昨晚是不是在作惡夢? 你好像在生氣又慘叫 skdii( ) 參照 kadi 1. 尋找 ( 祈使 ).Skdii tikuh qumi mu wada tuting bobo deheran nii. 幫我找一下我的真掉在地上了 skdiyan( ) 參照 kadi 1. 找到.Ini ku skidyan wa; ga su psaun inu? 我找不到耶 ; 你放在哪裡? skdiyun( ) 參照 kadi 1. 尋找.Skdiun su knuwan ka patis mu di? Nhari hari, skdii tikuh. 你什麼時候才要找我的書? 請盡快找到它 skeeman( ) 參照 keeman 1. 在晚上.Maanu naq sepi mu skeeman ha? So hari ga lmingis ka sktama mu. 我昨晚那個夢是什麼夢? 我死去的父親好像在哭泣呢 [ Toda ckman Truku skeeman] skela( ) 1. 趕上.Ini ku skela dheya ga. Kika ini ku osa di. 我沒能趕上他們 所以我就沒去了 [ Toda skla Truku skla] skenux( ) 1. 聞 ; 味道.Skenux riyung qcurux ga sburo ga. 那條腐爛的魚非常臭 Temi, Skenux sknexun su phepah kiya? Temi, 那朵 ( 些 ) 花妳聞起來 ( 會 ) 香嗎? [ Toda skenux ] skeruc( ) 參照 keruc 1. 鋸.Ma su ga skeruc btakan keruc kiya di? 你怎麼將那把鋸子用來鋸竹子呢? [ Toda skeruc Truku skruc] skeruy( ) 1. 側臥 ; 彎曲.Iya skeruy taqi su Dakis, uxe ta baka tqiyun qlapo nii denu. Dakis, 你不要側臥著睡, 這床我們會不夠睡的 skesik( ) 1. 打掃.Skesik tikuh sapah nii han Iwan; meyah mseyang bubu su kiya hari di wa. Iwan, 先把家裡掃一下 ; 等一下妳媽媽回來會罵人喔 2. 台灣蘆竹.Ngalan daha smmalu skesi ka sudu nii, kiya kesun daha skesik. 他們會拿這種草 ( 台灣蘆竹 ) 製做掃把, 所以他們稱作 skesik [ Toda sksik Truku sksik] skgigan( ) 參照 keguy 1. 剝 刮苧麻皮.Ga daha phdagun ka keguy. Umin, 把苧麻皮刮出後把它曬乾 [ Toda skeriyan Truku skgigan] skgigun( ) 參照 keguy 1. 剝 刮苧麻皮.Smkeguy ge, sqitun daha ka keguy ma skgigun daha. 採收苧麻是, 將苧麻砍下, 然後剝和刮苧麻皮 [ Toda skeriyun Truku skgigun] skgulan( ) 1. 驅使他人.Skgulan miyan na mosa bubul qsiya ka tama nami. 爸爸叫我們去提水 ( 汲水 ) [ Toda skulan Truku skgulan] skguli( ) 參照 skagul 1. 驅使別人 ( 祈使 ).Skguli deriso ga peni; ini beyo ka riso. 叫那些年輕人 ( 去做 ) 吧 ; 年輕人 ( 做的 ) 較快 [ Toda skuli Truku skguli] skgulun( ) 1. 驅使他人.Pusu bserux kingal kiya wa. Ini osa skgulun. 那傢伙是個懶惰蟲 ; 叫不動他的 [ Toda skulun Truku skgulun] skiya( ) 1. 飛.Sae ta smdurak wawa na braqu ga; ini kbeyax skiya nana. 我們去追那五色鳥的雛鳥 ; 牠還不太會飛 [ Toda skaya Truku skiya] skkari( ) 參照 kari1 1. 說不停的樣子.Ga namu hmuwa ali skkari hiya dungan? 你們還在那兒嘰嘰喳喳什麼? [ Toda skkari http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 179 of 285
Truku skkari] skkaro( ) 參照 skaro 1. 墊腳.Asi ka Skkaro mangal timu, scuqi bbaro paga ga. 那個置物架太高, 必須墊腳去拿鹽巴 [ Toda skkaraw Truku skkaro] skkerung( ) 參照 kerung 1. 似佛手瓜的味道.Ima ga pure kerung ga? Ma skkerung sknexun. 誰在煮佛手瓜? 怎麼聞起來有佛手瓜的味道 skkingal( ) 參照 kingal 1. 一個一個.Skkingal meyah namu mangal; iya pteeyux. 你們一個一個過來拿 ; 不要急 [ Toda skkingal Truku skkingal] skkulan( ) 參照 skukul 1. 放進口袋.Kela naq ga skkulan na tama mu ka ruhu miyan sapah. Bsiyaq nami ba skadi di. 原來我家的鑰匙被我爸爸收在口袋 ; 我們找了好久 skkuli( ) 參照 skukul 1. 放進口袋 ( 祈使 ).Iya skkuli hlama kii, bnari daha ppuqul laqi nii kiya. 不要把糖果放進口袋 ( 帶走 ), 那是他們買給孩子吃的 skkulun( ) 參照 skukul 1. 放進口袋.Uxe wada skkulun na Dakis ka putung mneniq hini soni di? 剛才在這裡的火柴是不是被 Dakis 帶走 ( 放進口袋 ) 了? skkuung( ) 參照 kuung 1. 暗裡.Skkuung miyan mkkesa ka meyah di; ini nami adis hiru han. 我們是摸黑走路回來的 ; 因我們沒攜帶照明 [ Toda skkuung Truku skkuung] sklaan( ) 參照 skela 1. 被趕上.Wada sklaan quyux, kii mhuriq kanna daha. 他們被雨給追上了所以全部的人都濕透了 sklai( ) 參照 skela 1. 趕上.Msliko riyung tmalang ka Puhuk Nawi. Ini sklai seediq. Puhuk Nawi 跑步跑得很快 別人趕不上他 [ Toda sklai Truku sklai] sklaun( ) 參照 skela 1. 被追上.Wada na sklaun kanna seediq tmnalan ga di. 那些在跑步的人都被他追上了 -sklaya-( ) 1.. sklui( ) 1. 嚇一跳.Sklui ku paru hani mbahang kari na. 我剛聽到他所說的話 ; 我嚇了一跳 [ Truku skluwi] skmalu( ) 參照 malu 1. 有益.Skmalu mnarux rumun ka begu na keguy runge mesa. 聽說青苧麻的湯對肝病有益 sknarux( ) 參照 knarux 1. 因某事生病 ( 痛 ).Ye ado ga lmngelung laqi na ka Robo ga, kiya sknarux na. Robo 因思念她的兒子而生病 [ Toda snarux ] sknciyuk( ) 參照 knciyuk 1. 直接反擊.Sknciyuk de, maha miicuw denu ka seediq. 直接反擊的話, 那個人就會怕了 sknexan( ) 參照 skenux 1. 聞 ( 的味道 ).Naqah sknexan; ga buro di. 味道很難聞 ; 已經腐爛了 [ Toda sknxan ] sknexi( ) 參照 skenux 1. 聞 ( 祈使 ).Sknexi wa; ye ini ksbengux begu nii nana? ( 你 ) 聞看看 ; 這湯是不是還沒臭酸掉? [ Toda sknxi ] sknuwan( ) 1. 何時.Sknuwan mnosa ta Tanah Tunux di Takun? Takun, 我們什麼時候去日本的? Mneyah namu sknuwan? 你們什麼時候來的? [ Toda knuwan Truku sknuwan] skpahung( ) 1. 懷孕.So hari mesa ga skpahung ka Sabun Nawi. 聽說 Sabun Nawi 正在懷孕 Mqras riyung ga skpahung qedin na Sapu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 180 of 285
ga. Sapu 很高興他的太太懷孕了 [ Toda skphung Truku sphung] skrako( ) 1. 墊腳尖.Pawan, iya skrako wa; teta su dhukun tmelung qapan mu baga nii. Pawan, 你不要墊腳尖 ; 看看你能否摸得著我這手掌心 skrebu( ) 1. 跌入 ; 陷落.Niqan rebuq siyo eluw pusu hako hii wa; qtai hari, dae namu skrebu hiya. 橋頭的路邊有坑洞喔 ; 要小心, 別跌下去了 skripuc( ) 1. 絆腳 ; 躓足.Skripuc ku ma takun ku di. 我絆到腳, 就跌倒了 [ Toda skribuc Truku skribuc] skruwa( ) 參照 kruwa 1. 當做.Skruwa miyan na laqi mseyang ka Walis kii; ima naq uxe pkseyang peni? Walis 把我們當小孩罵 ; 誰不會生氣呢? Skruwa ku na laqi na ka Siyac, sgaalu ku na riyung. Siyac 把我當作自己的孩子 ( 對待 ), 非常疼愛我 sksiki( ) 參照 skesik 1. 掃地 ( 祈使 ).Sksiki kanna uyung duri. Egu quti huling. 連院子都掃一掃! 很多狗大便 Sksiki kanna hayan, egu dangi na qbsuran su meyah kiya. 先去清掃等一下妳哥哥很多朋友會來 sktama( ) 1. 先父.Seediq mdrumuc kmeepah ma, mangal riyung camac mosa lmiqu ka sktama mu. 我先父是認真工作而且是上山狩獵的能手 skui( ) 參照 seku 1. 收好 ; 存放 ( 祈使 ).Skui tikuh qburung nii han; iya kbrexi seediq. 把這鐮刀收好 ; 不要借給別人 skukul( ) 1. 放進口袋.Skukul isu pila nii Sapu; hmuwa demu pgdangun. Sapu, 把錢放在你口袋 ; 我弄丟了怎麼辦 skuun( ) 參照 seku 1. 收存.Ga skuun na bubu mu ka wahu na, ini mu kai ga na skuwan inu. 我媽媽的揹帶她在收著, 我不知道她收存在哪裡 [ Toda skuun Truku skuun] skuxun( ) 1. 喜歡.Ini skuxun suupu theya seediq Seta ga, kingal naq. Seta 不喜歡跟別人玩在一起, 她怪怪的 skwirix( ) 1. 扭到腳踝.Mnoda su skwirix inu Bakun? Kedu ba knbbaan na! Bakun, 你是在哪裡扭到腳的? 怎麼腫的那麼利害! skwiyan( ) 1. 長蛆 ; 腐肉.Mnangal kingal pada tama mu ma, scuqi bsiyaq di, kika skwiyan hari di. 我爸爸有捕到一隻山羌, 但是太久了, 已經開始長蛆了 slaale( ) 參照 plaale 1. 先.Slaale mkela heya! 他先知道的! [ Truku slaalay] slai( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Ye su ini slai lukus su nana? 你還沒有找到你的衣服嗎? [ Toda snlali Truku slai] slamaq( ) 1. 燃燒.Ini eniq slamaq ka kahan qhuni. 乾燥的樹枝是很容易燃燒的 [ Toda sqama Truku slamaq] slaqi( ) 參照 laqi 1. 小時候.Slaqi ta peni na; ani maanu ini ta klai. 我們小的時候, 什麼都不知道 slau( ) 1. 梳子.Niqan namu slau cbeyo bubu rudan? Huwa namu mesa smlau tunux? 阿嬤, 妳們以前有梳子嗎? 妳們是怎樣梳頭的呢? slayan( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Wada daha slayan da, kii ga mqaras bubu na. 他們已經找到了, 所以她媽媽正高興著 [ Toda sdalan Truku slayan] slayun( ) 參照 sdiyal http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 181 of 285
1. 找到.Qulung mu naq slayun mesa kari na. 他說他非要找到不可 [ Toda sndalun Truku slayun] slbii( ) 參照 slebi 1. 往下拉 ( 祈使 ).Slbii tikuh bubu brkawe nii Takun, lmuwo mu ka hei na tanah. Takun, 把李樹 ( 的枝椏 ) 往下拉, 我來摘取它成熟的 ( 紅的 ) 果實 slbiyan( ) 參照 slebi 1. 往下拉.Slbiyan su hmuwa ka hligan kiya di, greme su. 你幹嘛要把曬衣竿麼往下拉, 你會把它弄斷的 slbiyun( ) 參照 slebi 1. 往下拉.Slbiyun daha btakan kii ma, ini daha kmkeli. 他們把那竹子往下拉,( 但 ) 他們拉不下來 slebi( ) 1. 向下拉.Slebi cida qhuni kii Walis; iya asi plaxi wa. Walis, 把那棵樹的樹枝向下拉 ; 不要馬上放掉喔 Slebi cida qhuni kii Pering; paqe mu. Pering, 把那棵樹的枝椏往下拉 ; 我要砍掉 slegi( ) 參照 eluw 1. 修築馬路 ( 祈使 ).Slegi nhari eluw mmaha Hori kesa seyhu nii wa. 向政府要求儘速開通往埔里的道路 slegun( ) 參照 eluw 1. 修築馬路.Slegun daha so knuwan di, eluw mmaha Paran? 往霧社的道路什麼時候會修好? slgelu( ) 參照 lgelu 1. 晃動.Slgelu su muwa qhuni kiya di? Klaun ta daha mesa ga hini di. 你幹嘛晃動那棵樹? 他們會知道 ( 發現 ) 我們在這裡的 slhai( ) 參照 sluhe 1. 學習 ( 祈使 ).Slhai naq mgeriq rulu duri Bakan; ma brigi naq kingal rulu duri denu. Bakan, 妳也學開車吧 ;( 學會了 ) 自己也買一部車 [ Toda slhai Truku slhai] slhayan( ) 參照 sluhe 1. 學習.Sapah nii slhayan daha mntalang laqi muuyas hini. 這間房舍是學生練習摔角 ( 角力 ) 的場所 [ Toda slhayan Truku slhayan] slhayun( ) 參照 sluhe 1. 學習.Maanu slhayun laqi nii saya? 今天小朋友們要學習什麼? [ Toda slhayun Truku slhayun] slii( ) 參照 seli 1. 集中 ( 祈使 ).Slii hini kanna nnapa namu bunga. 將你們揹來的地瓜都集中在這裡 [ Toda slii Truku slii] sliko( ) 參照 liko 1. 快跑.Sliko hari tmalang namu riso nii ma namu na uxe baka riso mneyah quri daya di. 年輕人, 你們跑快一點, 不然你們會輸給住在上面的年輕人 [ Toda clokah Truku slikaw] sliqan( ) 參照 seeliq 1. 破壞 ; 浪費 ; 花 ( 錢 ).Wada sliqan Dakis pila bnege su di. 你給的錢被 Dakis 花掉了 [ Toda sliqan Truku sliqan] sliyan( ) 參照 seli 1. 收集.Maanu ga su sliyan kiya? 你在收集什麼東西? [ Toda sliyan Truku sliyan] sliyo( ) 參照 seli 1. 收集.Sliyo ta hini kanna mudu nii. 我們將橘子收集在這裡吧! [ Toda sliyay Truku sliyaw] sliyun( ) 參照 seli 1. 要收集.Sliyun mu kanna btunux nii. 我要把這些石頭都收集起來 [ Toda sliyun Truku sliyun] sllayun( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Wada mu sllayun ruhu mu di. 我已經找到我的鑰匙了 slleung( ) 1. 打瞌睡.Rudan de ini kbeyax miiyo keeman di; ani mita terebi we ini beyo slleung. 年紀大了就沒力氣 ( 沒辦法 ) 熬夜 ; 即使是看電影也很快就打瞌睡 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 182 of 285
slluhe( ) 1. 學習 ; 練習.Malu ka slluhe kari Tanah Tunux, ma kari Dame Doriq. 學習日語和英語是件好的事 [ Toda slluhay Truku slluhay] slmadac( ) 1. 獵刀.Duma naq ge, ddaan daha kmaro eluw ooda daha ka slmadac. 有時候他們會用獵刀來開山路 [ Toda slmadac Truku slmatac] slmaqi( ) 參照 slamaq 1. 燒燬.Mesa tama na, slmaqi ka lukus na seediq wada mhuqil mesa. 他爸爸說 : 將死者的衣物燒掉 [ 本族對往生者的遺物很忌諱, 通常都由其家屬予以燒毀 ] slmaqun( ) 參照 slamaq 1. 燃燒.Slmaqun su knuwan ka sudu gntuwan hii di? 堆放在那邊的垃圾你什麼時候要把它燒掉? [ Toda sqmaun Truku slmaqun] slmei( ) 參照 salu 1. 製作 ( 祈使 ).Slmei tikuh papak gakac ga hayan wa! ( 你 ) 先把那椅腳修一修啦! [ Toda slmi Truku slui] slmeyan( ) 參照 salu 1. 製作 ; 修理.Wada slmeyan na Umin ka qburung paye nnnaqah hini di. 壞了的割稻用鐮刀, 已被 Umin 修理好了 [ Toda snluwan Truku snluan] slmeyun( ) 參照 salu 1. 修復 ; 製作.Wada su slmeyun riduy parih ga tlqeluq hii di? 你已將鬆動的鋤頭把手修好了嗎? Sloyan Lukus( ) 1. 埔里四庄番.Meyah knpriyux qyqeya Sloyan Lukus hini ka seediq. 人們都來到埔里四庄番來交換物品 slubuy( ) 參照 lubuy 1. 鬆弛 ; 鬆鬆的.Ptkere hari nulan su, ga sllubuy quri icin. 你綁緊一點, 它向一邊傾斜了 [ Toda slubuy Truku slubuy] sluhe( ) 1. 學習.Malu ka sluhe tminun bale, ado so psltudun lqlqai ta bobo. 學習 ( 本族的 ) 傳統編織是好的, 可傳承給我們的後代子孫 [ Toda sluhay Truku sluhay] smagan( ) 1. 火燭台.Wada sburo smagan na tama mu rudan di. 我祖父的火燭台腐壞掉了 smais( ) 參照 sais 1. 縫.Thuwe riyung smais lukus ka bubu mu rudan di. 我祖母縫衣服的時候已非常緩慢 smalu( ) 參照 salu 1. 製作 ; 修復.Ga smalu cuqi btakan ka tama na ma; ga smquri atak puqal ido ka heya. 他的爸爸製作竹杯子 ; 他則在削製吃飯用的竹筷子 smapo( ) 參照 sapo 1. 鋪床.Ga smapo ttqiyan na tama na ka Iwan. 爸爸鋪 Iwan 的床 [ Toda smapaw Truku smapaw] smapuh( ) 參照 sapuh 1. 治病 ( 巫醫 ).Tama ruda na heya ka mkela smapuh, pkmalu mnarux seediq alang. 他的祖父會施術治病, 為部落的族人治療病痛 smaruk( ) 參照 saruk 1.( 對獵物或家禽 ) 燒毛.Ima ga smaruk rodux kii, ma asi dehuk hini hengak na. 是誰在燒烤雞的毛? 怎麼牠燒烤的味道傳到這裡來了 [ Toda smaruk Truku smaruk] smaso( ) 參照 saso 1. 陰影 ; 幻影.Uxe meyah pqita bale; meyah smaso nanaq. 他不是要讓我們清楚的看到 ; 而是像陰影一樣, 一閃就過去了 [1. Toda smasaw Truku smasaw 2.smaso 大部分都是講祖靈顯現時的一種方式, 即一閃就過去的陰影, 這在傳統的社會是常常可以看到的 族人一般都認為是看到了某位已過世的先人 ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 183 of 285
smawiq( ) 1. 摘葉.Wada smawiq sibus debubu mu. 我媽媽她們去剝甘蔗葉 [ Toda smawiq Truku smawas] smbaang( ) 參照 sbaang 1. 攔阻.Pqlliyun daha yayung ka qhuni mreemux ma saanun daha smbaang ssiyo alang. 他們將原木投進河裡隨水勢漂流, 然後到部落附近將其擋撈上岸 [ Toda smbang Truku smbaang] smbale( ) 參照 bale 1. 整平水田.Ga moda smbale yqeyaq pphmaun paye ka Sapu. Sapu 在整平要插秧的水田 [sbale 是整平水田的農具之一, 長條圓形原木所製 smbale 即以該長條圓形原木將水田整平, 屬插秧前的最後一道程序 ] smbarux( ) 參照 kbarux 1. 還工.Mnosa ku smbarux neepah na. 我已經去他的田裡還工了 [ Toda smbarux Truku smbarux] smbbirac( ) 參照 birac 1. 吵.Iya eyah smbbirac hini kesa dheya ga han Durah; ga mnarux bubu mu. Durah, 跟他們說不要在這裡吵鬧 ; 我媽媽在生病 smberih( ) 參照 sberih 1. 解咒.Mkela melux ka tama mu ma; ini kela smberih. 我父親會對果樹及瓜果施咒 ; 但不會解咒 [1. Truku smbrih 2. 基本上本語群施咒的方式有 mhuni 與 melux 兩種,melux 用於果樹及瓜果類 ; 而 mhuni 則指黑巫術 ] smbeyax( ) 參照 beyax 1. 鼓勵.Malu bale yahun su smbeyax ka laqi nii. 你能來鼓勵這些孩子是件很好的事 Meyah smbeyax yamu ka koco ta; tpaqe ta baga. 我們的校長來鼓勵我們 ; 我們來拍手 ( 歡迎他 ) smbleyaq( ) 參照 bleyaq 1. 好好地 ; 享受地.Ga naq smbleyaq mekan so uyung ka dheya, ini plawa seediq. 他們自己在後頭享受地吃, 不請 人家 ( 一起吃 ) smbreenux( ) 參照 breenux 1. 將地整平.Wada smbreenux dheran pqyaqun detama mu. 我爸爸他們去整平要做為水田的地 smbrinah( ) 參照 sbrinah 1. 照顧.Ga smbrinah baki na ka Lubi; uka gtngayan ka seno na. Lubi 在照顧她公公 ; 她的丈夫是不能指望的 smburux( ) 1. 截斷成小段.Ga smburux qhuni pthuun ka tama mu. 我爸爸在截斷柴火用的木材 smcudu( ) 參照 cudu 1. 毒魚.Pnrngagan daha mosa smcudu de, egu qcurux. 魚量多時, 他們就會商量要去毒魚 smdadan( ) 參照 dadan 1. 視為親戚.Smdadan riyung yami ka tama na Peko. Peko 的爸爸真心認我們為親戚 smdahar( ) 參照 sdahar 1. 靠在 ; 靠著.Maanu saun su smdahar tqilung kiya? Niqan geluq wa. 你幹嘛靠在那棵二葉松樹? 它有松脂 ( 會分泌汁液 ) 耶 smdaling( ) 參照 daling 1. 靠近.Mosa smdaling Takun tloong ka mqedin kii. 那位小姐向 Takun 靠近而坐 smdangi( ) 參照 dangi 1. 搭肩.Smdangi ku Lubi Nokan mkkesa moda eluw. 我搭著 Lubi Nokan 的肩走在路上 2. 做朋友.Smdangi riyung yaku ka Lubi Nokan. Nokan 把我當作好朋友 smdaring( ) 1. 呻吟.Ini alix smdaring skeeman ka bubu mu, kika wada daha desun pqita mnarux Hori di. 我媽媽昨晚不停地呻吟, 所以他們已帶她到埔里去看病了 smdayak( ) 參照 sdayak 1. 侵占.So hari ga smdayak tikuh dheran ta http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 184 of 285
sapah pnhyegan daha dedakis. Dakis 他們所興建的房子, 似乎侵占了一點我們的土地 smdehu( ) 參照 sdehu 1. 禮葬亡者.Cbeyo, netun niqan ka seediq ssaun daha smdehu de, ini osa meepah kanna seediq alang denu. 過去, 若有要下葬的亡者, 全部落的人都不會出去工作 [ Toda smdehu Truku smdhu] smderux( ) 參照 sderux 1. 使直.Ye rbruban puniq de smderux beebu laling ha? 要校直 ( 正 ) 釣竿時需用火燻烤嗎? smdiyal( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Ga smidiyal kingal tokei pnttingan seediq moda eluw ka Pawan. Pawan 在路上找到 ( 撿到 ) 一只別人掉落的手錶 smdurak( ) 參照 sdurak 1. 追趕.Ga smdruak seediq mpgeeguy ka kesacu. 警察在追小偷 [ Toda mhraw Truku mhraw] smebuc( ) 參照 sebuc 1. 打榖.Piya seediq ga smebuc paye? 幾個人在收割稻穀呀? smeeliq( ) 參照 seeliq 1. 浪費 ; 破壞.Iya mhemuc smeeliq pila mesa tama bubu su. 你爸爸媽媽說不要隨便浪費金錢 smeeluw( ) 參照 eluw 1. 整修.Maha ta smeeluw eluw qsiya kusun sa. 他們說, 我們明天要去修水圳 smeku( ) 參照 seku 1. 儲放 ; 埋葬.Wada daha haan smeku ka seediq mnqdunuq kii di. 他們已將那凶死的人埋葬了 [ Toda smku;smdhu Truku smku] smeli( ) 參照 seli 1. 收集.Mosa miyan smeli btunux smeun nami sapah. 我們去收集石頭要蓋房子 [ Toda pssli Truku smli] smepu( ) 參照 sepu 1. 算.Ga su smepu maanu? 你在算什麼呀? [ Toda smpu Truku smpu] smeqic( ) 參照 seqic 1. 砍.Wada smeqic btakan qlangun na qnalang sama ka Pawan. Pawan 去砍採他要做菜園圍籬的竹子 [ Toda smqic Truku smqic] smeriq( ) 參照 seriq 1. 遷怒.Bleyaq lmngelun Dakis. Iya mhemuc smeriq seediq. Dakis,( 你要 ) 好好地想一想 不要隨便埋怨別人 smerus( ) 參照 serus 1. 擦拭.Smerus ku gagi ka yaku ma isu serus gakac. 我來擦窗戶, 你去擦椅子 [ Toda smrus Truku smrus] smesung( ) 參照 -sesung- 1. 祭典 ; 祭拜.Meyah su theyaq smesung kngkawas bgurah nii? 你今年的過年 ( 新年 ) 會回來玩嗎?( 你今年會回來過年嗎?) smetur( ) 參照 setur 1. 整理 ; 收拾.Ga smetur lukus na mmaha ryoko ka Tiwas daka Robo. Tiwas 和 Robo 在整理要帶去旅行的衣物 [ Toda smtur Truku smtur/smdrux] smeung( ) 參照 seung 1. 測量.Smeung mekan ka mqedin, icuw daha qqtehur. 女生會控制食量, 因她們怕胖 [ Toda smuung Truku smeung] smgaliq( ) 參照 galiq 1. 撕破.Ma su smgaliq lukus su. 你怎麼撕破了你的衣服? Ga su smgaliq maanu Ape? Ape 你在撕什麼東西? [ Truku smgaliq] smgaya( ) 參照 gaya 1. 違犯祖訓 族律.Iya hari rengo nmqedin berah ane, smgaya so kiya. 不要儘在妻舅面前說有關女人的事, 那是違犯祖訓的 [ Toda smwaya Truku smgaya] smgila( ) 參照 sgila 1. 耽誤.Daun ku na smgila Tapas, kika http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 185 of 285
smrahuq ku ddhekan mu di. 因為被 Tapas 所耽擱, 所以遲到了 [ Toda smwila Truku smgila] smhulis( ) 參照 hulis 1. 好笑.Mqpudi riyung seediq kiya. Ani kari na so ba smhulis. 那個人非常有趣 ; 即使他講話都很好笑 smigo( ) 參照 sigo 1. 搖尾巴狀.Klaun ku na riyung ka huling na Takun, knkingal nsaan mu sapah na we; ini alix smigo ngungu na. Takun 家的狗很認得我 ; 我每次到 Takun 家時, 牠都不停地搖尾巴 smiling( ) 參照 siling 1. 詢問.Ga smiling maanu seediq ga? 那個人在問什麼? [ Toda smiling Truku smiling] smino( ) 參照 sino 1. 洗.Ga smino sama sapah hprayan hii ka bubu mu. 我媽媽在廚房那裡洗菜 2. 釀酒.Uka riyung seediq smino sino macu saya ka alang ta di, ado ka ini phuma macu. 現在我們部落已很少有人以小米來釀酒了, 因已不種植小米 ( 的關係 ) [ Toda sminaw Truku sminaw] smipaq( ) 參照 sipaq 1. 砍 ; 殺.Ga smipaq babuy ka detakun, ye daha asuw rai daha? Takun 他們在殺豬是要分給他們的姻親嗎? smiru( ) 參照 siru 1. 戴掛.Mosa neepah ma mosa lmiqu de, smiru slmadac kanna rseno ta ita Seediq cbeyo. 以前我們賽德克的男子, 上山工作以及入山狩獵時都會戴掛獵刀 [ Truku smiru] smiyus( ) 參照 siyus 1. 詛咒.Bubu mu rudan mesa naqah ka mhemuc smiyus seediq. 我的祖母說 : 隨便詛咒別人是不好的 smkagul( ) 參照 skagul 1. 叫別人做事.Smkuxun riyung smkagul seediq wa Pihu nii. 這 Pihu 很喜歡吩咐別人 ( 幫他 ) 做事 [ Toda smkaun Truku smkagul] smkeguy( ) 參照 keguy 1. 刮麻 ; 剝麻皮.Wada smkeguy keguy na Iwan ka dheya. 他們到 Iwan 的麻園刮麻 Mkmosa dmayo smkeguy ka swai mu mqedin duri. 我妹妹也很想去幫忙剝苧麻皮 [ Toda smkeri Truku smkrig] smkela( ) 參照 kela 1. 裝懂.So smkela wa laqi nii. 這孩子就會裝懂 [ Toda kmkla Truku smkla] smkenux( ) 參照 skenux 1. 聞 ( 味道 ); 嗅.Smkuxun ku smkenux skenux na phepah. 我喜歡聞花香 Meyah smkenux ceka dheran de keeman ka ngiyo, meyah skadi qolic. 晚上的時候, 貓聞嗅客廳, 尋找老鼠 [ Toda smknux ] smkuxun( ) 1. 喜歡.Smuxun riyung mekan mao ka sktama mu. 先父很喜歡吃山胡椒 [ Toda smkuxun Truku smkuxun] smlau( ) 參照 slau 1. 梳頭.Ga smlau da, mmaha bale ngerac dungan laqi su. 你的孩子正在梳頭, 又要出去了 smmalu( ) 參照 salu 1. 修理 ; 修補.Mkela smalu sapah ka Walis. Walis 會蓋房子 [ Toda smmalu Truku smmalu] smmaxal( ) 1. 十.Umin, ga daha smmaxal pusu mekuy sama ka dheya ga. Umin, 他們是以每十顆菜捆綁為一把 [ Toda maxal Truku maxal] smnais( ) 參照 sais 1. 縫製 ; 縫.Yaku naq smunais kanna ka lukus na tnsapah mu. 我家人的衣服都是我自己縫製的 [ Toda smnais ] smnalu( ) 參照 salu 1. 製作.Smnalu ku kingal halung tthikan laqi, snalu mu btakan. 我用竹子製作了一 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 186 of 285
把玩具槍 [ Toda smnalu Truku smnalu] smnawiq( ) 參照 sawiq 1. 剝 ( 葉 ).Isu smnawiq waso sibus nii Obing? Obing, 這甘蔗葉是妳剝的嗎? smneeru( ) 參照 sneeru 1. 學習 ; 傳述.Mkela riyung smneeru seediq wa; runge. 猴子很會模仿人 Uka ta patis ka ita Seediq, asi Ka naq rudan ini chungi kari ge, maha mkela smneeru kari so pnsltudan rudan ta. 我們賽德克族沒有文字, 一定要記性佳的族老才能傳述我們先祖口傳的話語 ( 歷史文化 ) [ Toda smnru Truku tmeeru] smnegul( ) 參照 egul 1. 跟隨.Smnegul ku bubu mu mosa Hori ciga. 我昨天跟著我媽媽去埔里 [ Truku smngul] smneqic( ) 參照 seqic 1. 砍下來的.Ima smneqic btakan nii? Hwaun daha? 這些竹子是誰砍的? 他們要幹嘛? Ima smneqic btakan nii? Hwaun daha? 這些竹子是誰砍的? 他們要幹嘛? [ Toda snqic Truku sneqic] smnetur( ) 參照 setur 1. 整理.Ga smneyun patis na ka Qapah. Qapah 正在整理他的書 Ga smnetur qyqeya ddesun na gako ka Iwan. Iwan 正在整理她要帶到學校的東西 [ Toda smntur Truku smntur] smneung( ) 參照 seung 1. 測量.Smneung namu qnchdilan namu yamu di? 你們量過體重了嗎? Ima smneung qsiya ido nii; ma so hari ini khada nana. 煮飯時誰量的水量? 怎麼飯好像沒煮熟 [ Toda snuung Truku smpung] smngayan( ) 參照 ngayan 1. 譏笑.Maanu sun su haya smngayan laqi seediq, so kenu su naq knmalu ka isu? 你怎麼那樣譏笑別人的小孩, 你自己有多好呢? smomo( ) 1. 李 ; 李子.Malu puqun qnmasan na smomo bubu mu. 我媽媽醃漬的李子很好吃 [ Toda smomo Truku bnuwar] smoora( ) 參照 soora 1. 羨慕.Hwaun smoora seediq? Mntena kanna kesun seediq. 幹嘛羨慕別人? 人都一樣 [ Truku smuura] smparu( ) 參照 paru 1. 自大 ; 自誇.Maanu seeyah na smparu hini ka malu nii? 這傢伙來這裡自吹自擂是幹嘛的? smqaras( ) 參照 qaras 1. 慶賀.Meyax miyan smqaras msterung laqi su. 我們來慶賀你的孩子結婚 [ Toda smqaras Truku smqaras] smqedin( ) 參照 mqedin 1. 喜歡找女人.Meniq rseno smqedin riyung duri. 有的男人有太太還喜歡一直找別的女人 [ Toda smqridin Truku smqrijil] smqeya( ) 1. 干擾 ; 打擾.Ma ku nii meyah smqeya yamu di. 我怎麼來打擾你們了 [ Toda smqiya Truku smqaya] smquri( ) 參照 squri 1. 削製, 製作.Ga smquri daha bgiya tunun bubu mu ka tama mu. 我爸爸在削製兩支給我媽媽用的打緯棒 ( 織布用 ) [ Toda smquri Truku smquri] smraki( ) 參照 sraki 1. 派遣.Smraki bngehun tnbugan daha mosa mhero rseno ka mqedin Puuma nii ma, saadis daha mqedin alang daha, meyah pkrana laqi alang daha. 傳說中的 Puuma 部落的女人派土蜂出去獵捕男人回來和部落裏的女人結婚生子 smratuc( ) 1. 播種祭.Mnusa su qmita smratuc ciga isu? 你昨天有去看播種祭嗎? Gaya ta ba paru ita Seediq ka Smratuc nii; mphuma http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 187 of 285
ta macu cbeyo ge, asi ta ka spooda Gaya kesun Smratuc. 播種祭是我們賽德克族的重點祭儀 ; 我們以前要播種小米時, 一定要透過播種祭儀 [ Truku smratuc] smrebu( ) 參照 rebu 1. 小便.Ga mnarux paru ka tama mu; smrebu kanna tnqiyan di. 我爸爸病得很嚴重 ; 病到會尿床 smriqan( ) 參照 seriq 1. 遷怒 ; 埋怨.Smriqan ku na mesa ini osa dmayo ka Pawan. Pawan 是埋怨我沒有去幫他 smriqun( ) 參照 seriq 1. 遷怒.Iya naq rengo mmaanu isu Takun, smriqun su daha duri denu. Takun, 你什麼都不要講,( 不然 ) 他們也會遷怒於你的 smrobo( ) 參照 psrobo 1. 下毛毛雨.Nii smrobo karac nii na. 天正下著毛毛雨 [1. Truku smrawbaw 2. 本族稱蜘蛛為 "kui probo" 或 "probo", 其語意為 " 會織網的蟲 ","probo" 是織網,"robo" 是蜘蛛的 " 網 "; 雨下得如蜘蛛的細網絲, 叫 "smrobo" 另外, 本族女性的名字有叫 "Robo" 的, 就是由蜘蛛之名而得, 意指會織布的女子 ] smrutiq( ) 參照 rutiq 1. 弄髒.Osa theyaq nganguc laqi nii! Smrutiq namu sapah. 小朋友們外面玩! 家裡會被你們弄髒的 [ Toda smrutiq Truku smruciq] smsama( ) 參照 sama 1. 蔬菜多樣貌.Ani smsama ini daha dheki maruy. 他們連菜都買不起 [ Toda smsama Truku smsama] smseman( ) 1. 慶祝 ; 慶典.Smseman daha ali kmetuy macu cbeyo seediq alang. 以前在部落都會慶祝播種的日子 [ Toda smseman Truku smsman] smtasil( ) 參照 tasil 1. 發芽.Smtasil ka qhuni de meyah mekan rabu tasil na ka rapic. 當樹木發芽時, 飛鼠會來吃它的嫩芽 [ Toda smtasun ] smterung( ) 參照 sterung 1. 接 ( 人 ); 迎接.Saun na smterung pusu hako hii laqi na de mnalix gako. 他的兒子放學後, 他會到橋頭那兒接他 [ Toda smtrung Truku smtrung] smtuku( ) 參照 stuku 1. 儲工.Maha ku smtuku neepah su. 我要去你的田裡儲工 Wada su haan smtuku ali su di? 你已經把你儲存的工時做完了嗎? [ Toda smtuku Truku smtuku] smuri( ) 1. 漫罵.Maanu saun su smuri sapah na Takun, Dakis? Dakis, 你幹嘛到 Takun 的家漫罵 ( 他們 )? smuyuk( ) 參照 suyuk 1. 搓線.Ga smuyuk negun durang ka Tado. Tado 在搓陷吊用的麻條 [ Toda smuyuk Truku smuyuk] snadu( ) 1. 獎品.Ga biqan snadu ptgesa na ka Obing; ye ado ka mtduwa meniq sapah pyasan. Obing 的老師給了 Obing 獎品 ; 可能是因為她在學校的表現不錯吧 snagan( ) 參照 sino 1. 洗.Ga snagan na Hobo ka iraq rodux; osa smino sama ka yamu. Habo 在洗雞的腸子 ; 妳們去洗菜吧 [ Toda snawan Truku snagan] snagi( ) 參照 sino 1. 洗 ( 祈使 ).Snagi duma pngerah pnuqan nii han. 先把一些用過的碗盤洗一洗 [ Toda snawi Truku snagi] snagun( ) 參照 sino 1. 洗.Snagun su knuwan pngerah pnuqan daha ga di Obing? Obing, 妳什麼時候要洗他們用過的碗 ( 盤 )? [ Toda snawun Truku snagun] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 188 of 285
snais( ) 參照 sais 1. 縫製.Snais nima ka ribuc nii? Kedu knparu. 這是誰縫製的上衣? 怎麼那麼大 [ Toda snais ] snalu( ) 參照 salu 1. 製作 ( 的 ).Tama na, sqada na theya ka bgiya snalu na, ririh so wada sqada gaya kiya mesa. 他父親把做好的經緯棒丟遠遠的, 表示無意犯忌, 做出辟邪的動作 [ Toda snalu Truku snalu] snapo( ) 參照 sapo 1. 舖床.Ima snapo qlapo tqiyan na Temi nii Kumu? Kumu,Temi 要睡的這張床是誰舖的? [Snapo 也是地區名稱, 指今仁愛鄉松崗一帶, 因地勢平緩而得名, 是本德固達雅群放牧牛隻的牧場之一 ] snaro( ) 參照 -saro- 1. 底板 ( 穀倉 ).Snaro repun ge qhuni ka paga na ma, rehaq qhuni ka sapo na baro. 穀倉的底板, 由長條木頭的底架上面鋪上樹皮構成的 snarux( ) 參照 knarux 1. 使人痛.Iya qecun wa! snarux su naq. 不要擰我! 痛死了 snawan( ) 參照 sino 1. 清洗.Wada snawan na Obing ka pngerah pnuqan namu ciga di. 你們昨天使用過的碗 ( 盤 ) 已被 Obing 洗好了 [ Toda snawan Truku snawan] snbbirac( ) 參照 birac 1. 很吵.Osa theyaq nganguc ga, snbbirac namu. 你們很吵, 到外面玩 snbbiyan( ) 參照 bbiyan 1. 一直到傍晚.Seediq mdrumuc ka Awi Nokan, snbbiyan meepah klaali. Awi Noan 是勤勞的人, 每天都工作到傍晚時分 snbgihur( ) 參照 bgihur 1. 曾颳風.Ye snbgihur paru hini na, ma ka ga mcilaq kanna cdcida qhuni nii. 這裡可能刮過大風, 不然樹的枝椏怎麼有所折裂? snbhuran( ) 參照 bgihur 1. 風 ( 吹 ).Mnrqeraq snbhuran bgihur ka behing nii. 這間工寮是被強風吹倒的 snbrangan( ) 參照 baro 1. 長矛.Betaq daha camac ka snbrangan rudan ta cbeyo. 我們的先祖是用長矛來剌殺獵物的 snbratan( ) 參照 birac 1. 吵.Snbratan deiwan mneyah theyaq hini ka laqi nii, kika tutuy di. 這小孩被來這裡聊天的 Iwan 她們吵到了, 所以就醒來了 snbreenux( ) 參照 breenux 1. 已整平的.Ima wada snbreenux eluw nii di? 這路段是什麼人整平的? snbrnexan( ) 參照 breenux 1. 整平過的.Snbrnexan na detama mu ka yqeyaq miyan nii. 我們這塊水田是我父親他們整的地 snbuyas( ) 參照 nbuyas 1. 肚子痛.Ye ku mnekan maanu peni; kndalax ku naq skeeman snbuyas na. 我不知吃了什麼 ; 從晚上我就肚子痛 sncaman( ) 參照 caman 1. 整夜.Sncaman ku ini qemi rabi ciga. 我昨晚整夜都沒闔眼 sncmanan( ) 參照 caman 1. 整夜.Sncmanan ku daha ini ptqii rabi ciga. 昨晚他們讓我整夜沒睡好 sndahar( ) 參照 sdahar 1. 靠在 ; 靠著.Sndahar su maanu? Ma niqan bagah lukus su. 你是靠到了什麼? 你的衣服怎麼 ( 沾 ) 有炭灰 sndakis( ) 參照 Dakis 1. 因 Dakis 而....SnDakis Pawan mqedin ga mkseyan nii sa. 聽說在吵架的這對女性是為 Dakis Pawan 而吵的 sndamac( ) 參照 damac 1. 因久盼而欣喜.Sndamac namu bale! 見到你們真高興!( 你們的到來讓我驚喜 ) [ Truku sndamac] sndapa( ) 參照 dapa http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 189 of 285
1. 因為牛.Sndapa dheya ga sa, kii pusu pkseengan daha. 他們為了牛吵架 sndayak( ) 參照 sdayak 1. 侵占.Sndayak dheran na Umin ka Dakis sa, kiya ka mqnaah. 聽說 Dakis 曾侵占 Umin 的地, 所以 ( 他們 ) 交情不好 snddiyan( ) 1. 直到白天.Kiya na dheya kii; snddiyan taqi. 他們就是那樣 ; 會睡到白天 [ Toda msdiyan Truku sndjiyan] snddoriq( ) 參照 doriq 1. 費眼力.So snddoriq ka tminun nii; Asi su ka ini qtqeran smluhe. 織布是很費眼力的, 你必須認真地學習 sndheran( ) 參照 dheran 1. 為土地.Ye sndheran wa! Kii pusu daha mkseyang. 是為了土地的事呀! 那才是他們吵架的原因 sndheriq( ) 參照 dheriq 1. 曾滑倒過.Sndheriq su inu? 你在那裡滑跤的? sndrapan( ) 參照 sdurak 1. 被某人追.Kedu ba mering su? Sndrapan su na ima? 你流那麼多汗? 是誰追你? sneban( ) 1. 揹帶.Ima sneban laqi su nii? Ma sllubuy. [ Toda snban Truku snban] sneengan( ) 參照 seung 1. 測量.Sneengan na tama mu paye nii; baka qnchedin na mesa. 這稻穀的重量是我爸爸量的 ; 他說它的重量夠 [ Toda snngan Truku sneengan] sneeru( ) 1. 模仿 ; 學習.Sneeru papak na Tiwas ga kmeeki namu. 妳們模仿 Tiwas 的腳步跳舞 [ Toda tmuru Truku smnru] snegin( ) 1. 山櫻花.Tanah phepah na snegin ma, bhege phepah na ka bgeyac. 山櫻花的花是紅色的, 霧社櫻的花是白色的 snegul( ) 參照 egul 1. 跟隨.Snegun ku tama mu mosa lmiqu. 我跟著我父親上山狩獵 sneli( ) 參照 seli 1. 已收集.Egu sneli mu btunux ga di. 我已經收集了很多石頭了 [ Toda snli Truku sneli] snetun( ) 1. 遵守.Netun su ini snetun gaya de, bsaniq mesa kari rudan. 長輩說 : 不遵守傳統禮規是很忌諱的事 [ Toda sntun Truku sntun] snetur( ) 參照 setur 1. 收拾 ; 整理.Snetur lukus namu; iya asi mhmeti qmada bobo qlapo. 你們的衣服收拾好 ; 不要隨意扔在床上 [ Toda sntur Truku sntur] sngae( ) 參照 sange 1. 休息 ; 停止 ( 祈使 ).Sngae ta tikuh han ho, hae ta kiya hari di. 我們先休息一下吧 ; 等一下再繼續 [ Toda sngai Truku sngai] sngai( ) 參照 sange 1. 休息 ( 祈使 ); 停止.Sngai tikuh han; nii tloongan daha. 休息一下吧! 這裡有座位 [ Toda sngai Truku sngai] sngayan( ) 參照 sange 1. 休息處.Kiya ka sngayan rulu ka siyo eluw ga. 那個路邊就是車子的停靠站 [ Toda sngayan Truku sngayan] sngesung( ) 1. 魚針草.Egu klegan ka sudu kesun sngesung, rqeling waso na ka nii. 被稱做 sngesung 的草很多種, 這種 ( 魚針草 ) 的葉子較細 sngesung reko( ) 1. 加拿大蓬.Ado ka qnedis bubu na sngesung reko nii, kiya kesun daha sngesung reko. 由於加拿大蓬的株幹較長, 所以他們稱做 " 高的 "sngesung( 直譯 ) [ Toda speriq bukaw Truku speriq hetay] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 190 of 285
sngesung skenux( ) 1. 香苦草.Rtretun waso na de skenux riyung, kii kesun daha sngesung skenux. 將它的葉子搓揉時很臭 ( 味道很重 ), 所以他們稱做 " 臭的 "sngesung( 直譯 ) sngipu( ) 參照 gipu 1. 爭風吃醋.Ga sngipu daha balas dapa ga, te! Kika ptgdiyan kiya hari denu wa. 你看! 那兩頭公牛在為雌牛爭風吃醋, 等一下會打起來喔 [1. Toda snwipu Truku sngipu 2.1. 賽德語,gipu 是指雌性走獸 ( 含家畜 );balas 指雄性走獸 ( 含家畜 ) 2. 雌性飛禽 ( 含家禽 ) 稱 bubu; 雄性則稱 tama 3. sn- 之後接名詞, 常有 為了... 而... 之意 ] snhuur( ) 1. 嫉妒.Naqah snhuun nseediq; bleyaq mtbale si malu. 嫉妒別人是不好的 ; 和睦相處和相互友愛才好 [snhuun] snisan( ) 參照 sais 1. 縫製 ; 縫.Snisan na bubu mu ka kanna plkusun tama mu rudan. 我祖父身上穿的衣服是我媽媽縫製的 [ Toda snnisan ] snkadi( ) 參照 kadi 1. 已找過.Snkadi su kanna toma qlapo hii di? So klaun wada tuting hiya. 連床底下都找過了嗎? 或許可能會掉在那裏呢 snkeeman( ) 參照 keeman 1. 直到天黑.Snkeeman meepah kesun daha Dakis Paru kii. 那位叫做 Dakis Paru 的人常工作到天黑 [ Toda snkman Truku snkeeman] snkgigan( ) 參照 keguy 1. 剝好的.Snkgigan na debubu mu ka keguy nii, paani yamu kiya di. 這些是我媽媽她們剝好的苧麻, 稍後你們揹著 ( 回去 ) [ Toda snkriyan Truku snkgigan] snkgulan( ) 參照 skagul 1. 被驅使者.Snkgulan ku na bubu mu meyah hini. 我到這裡是我媽媽叫我來的 snklaan( ) 參照 skela 1. 所趕上的.Egu baki rudan ma, pai rudan snklaan mu slaqi ku, tngiyo niqan patis dqeras. 我小時候所趕上的老阿公和老阿嬤很多, 臉上都有文面 snkmanan( ) 參照 keeman 1. 至深夜.Kedu si snkmanan namu meepah. 你們怎麼工作到那麼晚 [ Toda snkmanan Truku snkmanan] snknexan( ) 參照 skenux 1. 嗅過.Yaani wada qduriq icin qoic weewe kiya da, snknexan huling kanna hini di. 那隻 ( 野 ) 兔可能以逃到別處了, 這裡都已被 ( 獵 ) 狗嗅過了 snkraya( ) 參照 -sklaya- 1. 記號.Snkraya daha kklaun mesa ga psaun inu tlenga ka pnaqan daha qhuni nii. 他們砍傷這棵樹, 這棵樹是用來辨認陷阱設置處的記號 snkripuc( ) 參照 skripuc 1. 躓足.Ga mangal luqah snkripuc na Tapas ga; so hari wada tkaangal kukuh baki na papak. Tapas 因走路拌到腳尖而受傷 ; 她腳拇指的指甲好像已掉落 snksikan( ) 參照 skesik 1. 某人掃過.Snksikan na bubu mu di, kii bale bgurah qtaun dungan. snkuxun( ) 參照 kuxun 1. 喜愛.Snkuxun ku meniq sapah qnabil ka yaku. 我喜歡住在木屋 snkwirix( ) 參照 skwirix 1. 扭到腳踝.Snkwirix su inu Pihu? kedu knbbaan papak su. Pihu, 你是在哪裡扭到腳的? 怎麼腫得那麼利害 snlaqi( ) 參照 laqi 1. 為了孩子而....Snlaqi daha naq mkseyang ka dheya ga. 他們是為了他們自己的孩子而吵架的 snlayan( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Snlayan su inu ka ruhu rulu su kiya di? 你那車子的鑰匙是在哪裡找到的? http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 191 of 285
snlegan( ) 參照 eluw 1. 修築馬路.Snlegan meniq hini Tanah Tunux eluw eeyah alang ta nii mgaya ba han. 通往我們部落的這條馬路, 最初是由日治殖民政府所開闢的 snlhayan( ) 參照 sluhe 1. 所信奉的....Ani naq ini pntena ka snlhayan ta ge, kingal bale ka Utux. 雖然我們所信奉的宗教不同, 神只有一個 ["snlhayan" 原指已習得的事務 今在宗教信仰的領域裡, 常當做 " 所信奉的..." 的用語 ] snllayan( ) 參照 sdiyal 1. 找到.Snllayan mu naq hiya ka qburung mu paye nii di. 我自己在那裏找到我割稻用的鐮刀 snlmeyan( ) 參照 salu 1. 製作.Snlmeyan na so sknuwan ka nii di Tude nii? Ma ka ini beyo baga na peni. Tude 是什麼時候把這些都修好了? 他的動作還滿快的嘛 [ Toda snlalu Truku snluwan] snmqedin( ) 參照 mqedin 1. 為了女人而...Ani ba rabang si snmqedin tgdiyan. 為了女人而打架真划不來 [ Toda snqridin Truku snqrijil] snnangi( ) 參照 nangi 1. 撒嬌.Snnangi riyung laqi ga ma mnabe riyung. 那個孩子很愛撒嬌又很愛哭 [ Toda snnangi ] snnawan( ) 參照 sino 1. 已洗過.Snnawan na qbsuran na ata mu ka sama ga. 那些菜是我嫂嫂的姐姐洗好的 snnekan( ) 1. 令人垂涎.Osa mekan sapah; meyah su snnekan seediq hini. ( 你 ) 到家裡吃 ; 你在這裡吃會讓人垂涎 snnoli( ) 參照 -uli- 1. 跟著 ; 跟隨.Snnoli ku mosa wa! Ima naq pdayo yaku? 請你隨我去吧! 還有誰可以幫我呢? snolan( ) 參照 -uli- 1. 跟隨 ; 跟著.Maha mu snolan dhenu ma; maha uka ka seediq mdayo heya. 我會跟著他去 ; 因為沒有人可以幫他的忙 snoli( ) 參照 -uli- 1. 跟著 ( 祈使 ).Snoli bukuy na teta mosa inu. 跟在他後面看他會去哪裡 snolun( ) 參照 -uli- 1. 跟著 ; 跟隨.Snolun mu denu laqi ga; muwa de mosa mgedan hiya. 我會跟著那個孩子去, 怕他萬一迷路了 snoora( ) 參照 soora 1. 羨慕.Ye na snoora seediq, kika mbeyax naq muuyas ma, mangal nsaan na pseung patis. 他可能是羨慕別人, 所以他用功唸書考取他參與的考試 snpagan( ) 參照 sapo 1. 舖床.Snpagan na bubu mu ka tqiyan na tama mu rudan. 我祖父要睡的地方是我媽媽舖的床 snpapak( ) 參照 papak 1. 白去了 ; 白來了.Weyo! Ma nii qmuyux di; Tude, ma ta uxe mpaha tlenga di; snpapak naq ha. 啊呀!Tude, 怎麼下雨啦 ; 這樣我們沒辦法放陷阱 ; 白來了 [ Toda snqaqay Truku snqaqay] snpila( ) 參照 pila 1. 因金錢而做某事.Snpila mtswai kiya sa, kika tglayan daha. 聽說, 那兄弟是為了錢而打起來的 snppila( ) 參照 pila 1. 浪費錢.Snppila namu naq; iya mkmhemuc maruy. 你們在浪費錢 ; 不要隨便買 ( 東西 ) [ Toda snppila Truku snppila] snpusan( ) 參照 -pusan- 1. 二次.Mnspusan mangal kana kkkingal seediq. 每一個人都拿兩次 [ Toda snpusan ] snpusu( ) 參照 pusu 1. 起因.Snpusu maanu dheya ga Peko? Kedu bale si pnkseengan daha! Peko, 他們 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 192 of 285
是為了什麼原因? 怎麼吵得那麼利害! [ Toda snpusu Truku snpusu] snqdisi( ) 參照 qnedis 1. 加長 ( 祈使 ).Snqdisi negul nii Tado, ini baka qndisan na. Tado, 把這條繩子加長, 因它不夠長 [ Toda skbbaraw Truku snqdisi] snqedin( ) 參照 qedin 1. 為了太太.Snqedin daha dheya ga sa, kii mkseyang. 他們因他們的太太而吵架 [ Toda snqridin Truku snqrijil] snqitan( ) 參照 seqic 1. 砍下之物.Snqitan na qbsran mu kanna sekuy nii, saanun miyan qmabil kadu rodux. 這些箭竹是我哥哥砍的, 我們要拿來搭雞寮的牆 [ Toda snqitan Truku snqitan] snqmaan( ) 參照 sqama 1. 燃燒.Nii behing snqmaan na Pering Mahung. 這工寮就是被 Pering Mahung 燒的 [ Toda snqmaan Truku snqmaan] snqriyan( ) 參照 squri 1. 已削好的.Qtai tikuh riduy perih snqriyan na Dakis nii han Takun; ma so hari ga mbiki. Takun, 你來看看 Dakis 削好的鋤柄 ; 好像有點彎曲 snquri( ) 參照 squri 1. 削成.Tiyadan ge snquri daha btakan ma qhuni. 捲線桿是用竹子及木材削製的 [ Toda snquri Truku snquri] snrbugan( ) 參照 -rubu- 1. 已燉煮.Snrbugan daha pure rodux nii malu puqun. 這個燉煮過的雞很好吃 [ Toda snrbuwan Truku snrbugan] snrebu( ) 參照 rebu 1. 已把尿.Snrebu mu saya bale laqi ga na, ini huwa pthiqi hiya han! 那個小孩子才剛把過尿, 沒關係讓他在那邊玩吧! snresan( ) 參照 serus 1. 擦拭.Hani snresan na Obing saya bale ka handay nii. 這張桌子是 Obing 剛剛擦拭過的 [ Toda snrsan Truku snrsan] snriso( ) 參照 riso 1. 為某青年.Snriso alang Gluban mkseyang ka Lubi daka Awe sa. 聽說,Lubi 和 Awe 是為了清流部落的青年 ( 吃醋 ) 而吵架的 snrseno( ) 參照 rseno 1. 為了男人.So hari mesa snrseno Obing daka Sabung sa, kika mkseyang paru hndure peni. 聽說, 上一次 Obing 和 Sabung 吵得很厲害是為了男人的原故 [ Toda snsnaw Truku snsnaw] snrui( ) 參照 sneeru 1. 學習 ( 祈使 ).Snrui ka snalu na gaga. 去學習他所做的東西 [ Toda snrui Truku snrui] snrukan( ) 參照 saruk 1. 燒毛.Smkuxun mimah begu rodux snrukan ka tama mu rudan. 我祖父喜歡喝以燒毛處理的雞湯 [ 本族過去宰殺食用牲畜的方式是, 宰殺之後以燒烤的方式將牲畜除毛 ] snruwan( ) 參照 sneeru 1. 學得 ; 學自.Kanna ani maanu snruwan daha, so ka seediq mkela smmalu. 全部的事物都是向那些有經驗的人學習的 [ Toda snruwan Truku snruwan] snsinguc( ) 1. 小矮人.Kari rudan cbeyo, niqan seediq mdakil qhuni sunguc, kii kesun daha snsinguc. 以前的老人家說, 有所謂的小矮人會在樹豆樹上攀爬 [ Truku snsinguc] snsiqa( ) 參照 siqa 1. 害羞.Bleyaq hari kari su Kumu; snsiqa su naq seediq. Kumu, 妳好好說話 ; 不然會落人話柄的 [ Toda snsiqa Truku snsiqa] snteran( ) 參照 setur 1. 已整理.Snteran nima kanna hutong nii. http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 193 of 285
這些棉被都是誰整理的 snteri( ) 參照 setur 1. 整理 ; 收拾 ( 祈使 ).Tiwas, snteri tikuh lukus na laqi ga kiya hari di. Tiwas, 等一下妳把小孩的衣服整理一下 [ Truku sntri] snterun( ) 參照 setur 1. 整理.Snterun mu naq kiya hari di, paha naq hiya hayan. 我等一下自己會整理, 先擺在那裡 [ Toda sntrun Truku snterun] sntheya( ) 參照 theya 1. 遠距離.Sntheya na cmebu rapic nii ka Puhuk; ye mduwa naq halung na. 這隻飛鼠是 Puhuk 從遠處射擊獵獲的 ; 可能他的槍枝性能好 [ Toda snthiyaq Truku sndhiyaq] sntlexan( ) 參照 -tilux- 1. 加熱.Sntlexan su sama ga ribo nii di Lubi? Lubi, 這鍋裡的菜妳加熱過了嗎? snttilux( ) 參照 -tilux- 1. 使他人感到熱.Iya eyah meyux hini wa; meyah su snttilux seediq. 你不要往這裡擠 ; 會讓人感到熱起來 [ Truku snccilux] sntuku( ) 參照 stuku 1. 借工.Sntuku ku pila ddesun ta ryoko yaku di mesa Iwan. Iwan 說, 她已經賺了我們旅行要用的錢 snugaliq( ) 參照 galiq 1. 撕破了.Ima snugaliq lukus mu nii? 是誰把我的衣服給撕破了? [ Toda hmliq Truku sngaliq] snugliqan( ) 參照 galiq 1. 已被撕裂.Snugliqan na bubu mu skeeman ka nii. 這些是我媽媽昨晚撕下的 snuunux( ) 1. 頭髮.Mhrehun snuunux de rudan ma ango dhenu. 年老時頭髮會掉落而稀疏 [ Toda snuunux Truku snuunux] snuyuk( ) 1. 土蜂.Ye egu riyung klegan ka snuyuk? 土蜂有很多種類嗎? [ Toda snuyuk Truku snuyuk] snwiqan( ) 參照 sawiq 1. 摘 ( 葉 ).Nii ka waso bserux snwiqan na bubu su; spui bunga de su qmilo puqul babuy. 這是妳媽媽摘下的構樹葉 ; 妳煮豬食 ( 飼 ) 料時, 和著地瓜去煮 snyukan( ) 參照 suyuk 1. 已搓成 ( 線繩 ).Nii snyukan na Puhuk; mkere ssuyuk na heya. 這是 Puhuk 搓成的線繩 ; 他搓得 ( 很 ) 牢固 so( ) 1. 如此 ; 像這樣.So laqi ini thei kari rudan, maha naq so kiya rudan duri, uxe thiyun laqi. 像這樣不聽老人話的人, 老了以後也不會被孩子尊敬 [ Toda so Truku saw] so klaun( ) 1. 也許 ; 或許.So klaun nadis na heya; ini hiti kari duri. 或許是他帶來的 ; 他沒有留話交代 soba( ) 1. 麵.Smkuxun riyung mekan soba ka Tama mu. 我爸爸很喜歡吃麵 soko( ) 1. 倉庫.Snalu su sknuwan soko su nii? 你這倉庫是何時蓋的? [ 日 ] soni( ) 1. 剛才.Mneniq hini soni han. Ye wada inu di peni? ( 他 ) 剛才還在這裡 不知到哪裡去了? [ Toda soni Truku suni] soora( ) 1. 羨慕.Iya soora na seediq; knbeyax naq duri. 不要羨慕別人 ; 自己也要努力 [ Toda smura Truku suura] soosa( ) 參照 osa 1. 去.Kii si soosa su lmanguy yayng, heung su naq pknarux. 你就是要 ( 愛 ) 去河裡游泳, 你當然會生病 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 194 of 285
soto( ) 1. 總統.Ma-Ing-Cyo ka soto ta Taywang hini saya. 現在我們臺灣這裡的總統是馬英九 [1. Toda sosoto 2. 日 ] soyu( ) 1. 醬油.Uxe qmnita soyu ka rudan ta cbeyo. Hndure hari ka niqan ta soyu di. 我們的祖先是沒見過醬油的 本族使用醬油是近代的事 [ Toda soyu Truku soyu] spaadis( ) 參照 adis 1. 託別人帶.Obing, wada mu spaadis Kuras ka kucu su kesa Awi mu de su nntenun. Obing, 妳若遇到我的 Awi 時, 跟他說他的鞋子我託 Kuras 帶去了 spaani( ) 參照 apa 1. 揹 ( 祈使 ).Spaani bukuy laqi ga. Kisi ini beyo taqi. 把孩子揹在後背, 如此較容易睡覺 spagi( ) 參照 sapo 1. 舖床 ( 祈使 ).Spagi naq pacang ga denamu taqi kiya hari. 你們等一下要睡的時候自己舖那張厚布疋 Spagi qlapo ga han yahun tagi laqi. 先鋪床吧! 小孩子要來睡了 spagun( ) 參照 sapo 1. 舖床 ; 舖平.Spagun ta maanu ttqiyan daha di ha? 他們要睡的地方我們要用什麼舖了呢? spahan( ) 參照 sapah 1. 築屋之處.Asi ka mtkelang dheran spahan ta, kika tkanun daha qhuni mreemux qtehur. 蓋房屋的地基要堅實, 所以他們會以粗的原木搗實 ( 地基 ) spatis( ) 參照 patis 1. 寫 ; 畫.Ga ku na spatis tegami pdesun mu bubu mu ka Temi. Temi 在為我寫要寄給我媽媽的信 [ Toda spatis Truku spatas] spaux( ) 參照 paux 1. 倒下.Tqwilaq ku doriq ma spaux ku di. 我一陣暈眩後就倒下去了 [ Toda spaux Truku spaux] spceka( ) 1. 嘴唇.Ma ga spceka kanna pdahung quwaq na laqi ga. 那個孩子的嘴唇都龜裂了 [ Toda padhung quwaq Truku qwaq] spegi( ) 參照 sepu 1. 數算 ( 祈使 ).Spegi piya kanna seediq meyah hini. 算算看總共有多少人要來這裡 [ Toda spuuy Truku spgi] speriq( ) 1. 雜草.Ga mosa qmulah speriq pusu bluqun detama mu. 我爸爸他們去除柿子根部的雜草 [ Toda spriq ] speriq babuy( ) 1. 馬齒莧.Daha klegan ka speriq babuy nii, uka pako ka stabu daha babuy cbeyo. 馬齒莧有兩種, 他們以前拿來餵豬的是葉子沒 ( 帶 ) 刺的 speriq huling( ) 1. 小舌菊.Kuxun smkenux huling ma puqun huling duri ka waso na speriq huling. 狗很喜歡聞也會吃小舌菊的葉子 spesak( ) 1. 扇子.Qtai spesak Mukan nii bubu; bnaruy mu Hori. 媽, 妳看這支漢人的扇子 ; 我在埔里買的 spgeriq( ) 參照 pgeriq 1. 扭轉 ; 漩渦.Niqan spgeriq yayung kiya wa; tai hari mosa namu lmanguy hiya. 那裡的河 ( 水 ) 有漩渦喔 ; 你們到那裡游泳要小心 spiyun( ) 參照 sepi 1. 夢到.Ani bsiyaq wada mgedang ka sktama mu rudan we, spiyun mu dungan wa. 即使我先祖父已過世很多年了, 我還是會夢到他耶 [ Toda spiyun Truku spiyun] splawa( ) 參照 lawa 1. 叫喊 ; 邀請.Ga daha splawa ka tama mu, http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 195 of 285
wada sapah na Awi Tado. 他們邀請我父親到 Awi Tado 的家去了 [ Truku splawa] splhelah( ) 參照 plhelah 1. 抖一抖.Wada splhelah na bubu su ka pala snpagan daha dheran di. 他們昨天墊在地上的布匹, 已被你媽媽抖好了 [ Toda spllah Truku splhlah] splukus( ) 參照 lukus 1. 使穿衣.Splukus na lukus mknedux ka laqi na Tapas, ado ka msekuy ngerac. Tapas 為她的孩子穿上厚衣服, 因外頭滿冷的 [ Toda splukus ] spooda( ) 參照 oda 1. 趁著.Spooda daha keeman mnkuung uka idas, madis slmadac, budi, sbrangan ma harung hiru daha ka seediq alang miyan. 趁著一個夜黑風高的晚上, 族人們帶著獵刀和弓箭和長矛和火把 sppika( ) 參照 pika 1. 走路一拐一拐的樣子.Hmnuwa Dakis ga? Ma sppika mkkesa? Dakis 是怎麼回事, 走路怎麼一拐一拐的? Sppika mkkesa ka Pawan. Pawa 跛著腳走路 spruun( ) 參照 paru 1. 景仰 ; 敬重.Spruun ta qmita ka tama bubu ta ma, kanna rdrudan alang ta. 我們要景仰我們的父母, 敬重我們部落的長輩 spsapah( ) 1. 房子 ( 表示複數 ).Ani spsapah daha ge tngiyo sapah paru, ini pntena sapah ta alang hini. 即使是他們的房子都是大房子 ( 高樓大廈 ), 不像我們部落這裡的房子 spui 1( ) 參照 upu 1. 加在一起 ( 祈使 ).Spui kana beras ga nganguc ga. 把在外面的米全部加在一起 [ Toda spui Truku spui] spui 2( ) 參照 sepuy 1. 塞住 ( 祈使 ).Spui galiq beling ga, kii si ini qluli hunac ka beluh denu. 把洞口塞住, 豆子就不會流到底下去了 sputu( ) 1. 鳳梨.Nii sputu pnesa mu dangi mu Mukan Sotong hii; paru hei na mesa. 這是我向草屯的漢人朋友要的鳳梨 ; 他說它的果實是大的 spuun( ) 參照 upu 1. 放一起.Mosa kmari gamin keguy runge ka Umin ma, spuun na hmanguc rodux, iyu skmalu rumun mesa. Umin 去挖野苧麻的根, 與雞肉一起燉煮, 說是對肝病有益的藥物 [ Toda spuun Truku spuun] spuwan( ) 參照 upu 1. 一起.Ima spuwan su mosa meepah klaali? 你每天都跟誰一起去工作? spuyan( ) 參照 sepuy 1. 塞住.Gaga spuyan galiq oda na, kii ini klgelu qsiya ga. 水道被布塞住了通道 ; 所以水無法流動 [ Toda spuyan ] sqada( ) 參照 qada 1. 丟掉 ; 丟擲.Sqada su muwa ka tthiqun laqi kiya di. 你幹嘛把小孩的玩具給丟了 [ Toda sqada Truku sqada] sqama( ) 1. 燃燒.Nima sapah ga sqama gaga? 誰的家燒起來了? [ Toda sqama Truku sqama] sqapah( ) 參照 qapah 1. 黏著.Sqapah rupun de puqun ka hlama nii. 這糖果會黏牙齒 [ Toda sqapah Truku sqapah] sqatan( ) 參照 qatan 1. 夾.Sqatan su muwa birac laqi ka kiya di? 你怎麼用 ( 它 ) 來夾小孩的耳朵? [ Toda pqcun Truku sqatan] sqaun( ) 參照 siqa 1. 害羞 ; 客氣.Sqaun riyung seediq ka Awi Tone, ado ka seediq msratuc ka heya. Awi Tone 很受人尊重, 因他是播種祭司 [ Toda sqaun Truku sqaun] sqbahang( ) 1. 聽.Kika sqbahang mu ba kari daha; teta maanu ka ga daha srengo. 我很注意聽他 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 196 of 285
們說的話 ; 聽聽他們在講些什麼 [ Toda qbhangun Truku sqbahang] sqerul( ) 參照 qerul 1. 燒焦.Ma wada sqerul ido nii di? 這鍋飯怎麼燒焦了? Maanu so sqerun kii? Ye uxe ido ga namu hprayun? 什麼東西烤焦了? 是不是你們煮的飯煮焦了? [ Toda sqrul Truku sqrul] sqheyan( ) 1. 聲音沙啞.Kiya naq hengak na tama mu; heung naq so sqheyan hari. 我爸爸的聲音就是那樣 ; 本來就有一點沙啞 sqilic( ) 參照 qilic 1. 剝皮 ; 削皮.Niqan naq yayu sqilic daha sibus ka Plmukan. 閩南人有專為削甘蔗用的刀具 [ Toda sqilic Truku sqilic] sqiri( ) 參照 qiri 1. 繞著.Sqiri daha qapan baga daha de mnuqah ka mqedin. 婦女們捻紗時會繞在手掌上 [ Toda sqiri Truku sqiri] sqitan( ) 參照 seqic 1. 砍除.Qmuru bngerux tunun daha qlapo rudan ta cbeyo, mangal qmuru na saadux, sqitan daha ka rabu na. 我們的祖先採集五節芒的梗編床, 取其硬梗的部分, 而將嫩的部分砍除 [1. Toda sqitan Truku sqitan 2. 可編製為本族傳統住屋床舖的素材約有三種 :1. 桂竹竹片 2. 箭竹桿 3. 五節芒梗 ] sqiti( ) 參照 seqic 1. 砍 ( 祈使 ).Sqiti cida na, ado so malu phlanun. 把它的枝椏砍掉, 那樣比較好扛 [ Toda sqiti Truku sqici] sqitun( ) 參照 seqic 1. 砍除.Ma su wada sqitun di? Uxe pbaka qndisan na di wa. 你怎麼把它砍掉了? 它的長度會不夠耶 [ Toda sqitun Truku sqitun] sqlinga( ) 1. 夢遊.Qmita ta seediq sqlinga dige; iya naq ttui mesa kari rudan. 族老們說 : 當我們看到夢遊的人, 不要把他叫醒 sqmai( ) 參照 sqama 1. 焚燒 ( 祈使 ).Sqmai sudu gntuwan su qnalang sama ga di. 把你堆積在菜園裡的雜草燒掉 [ Toda sqmai Truku sqmai] sqmaun( ) 參照 sqama 1. 燃燒.Sqmaun su wara nii di? 你要把這稻草燒了嗎? Wada sqmaun Umin kanna ka sudu mdengu di. Umin 已經把乾草全燒光了 [ Toda sqmaun Truku sqmaun] sqquru( ) 1. 貪心.Naqah sqquru riyung ka ita seediq muudus bobo dheran nii. 我們人活在世上, 太貪心是不好的 sqquyux( ) 參照 quyux 1. 冒著雨.Sqquyux meepah tama bubu miyan cbeyo. 我們的父母親以前常冒著雨工作 [ Toda sqquyux Truku sqquyux] sqrahuq( ) 參照 rahuq 1. 鬆脫.Ga sqrahuq ahing na laqi Dakis Pawan, so hari mesa tnkuran na taapa didensya. Dakis Pawan 的小孩肩膀脫臼, 聽說是騎腳踏車跌跤所致 [ Toda sqrahuq Truku sqrahuq] sqrase( ) 參照 qaras 1. 高興 ( 祈使 ).Sqrase ta msterung laqi ta, maho ta tikuh han. 我們喝一點吧! 讓我們為我們的孩子結婚而高興 [ Toda sqrasay Truku sqrasay] sqrasi( ) 參照 qaras 1. 使高興 ( 祈使 ).Nngii rmeno hii wa; sqrasi tikuh. 跟他開開玩笑嘛 ; 讓他高興一點 [ Toda sqrasi Truku sqrasi] sqrelun( ) 參照 qerul 1. 燒焦.Wada sqrelun pure na Dakis ka ido nii di. Dakis 把這鍋飯給煮焦了 [ http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 197 of 285
Toda psqrngun Truku sqlung] sqrii( ) 參照 squri 1. 削除 ( 祈使 ).Iya sqrii da. Maha scuqi epux riyung di. 不要再削了 ; 會變的太薄了耶 [ Toda sqrii Truku sqrii] sqriyan( ) 參照 squri 1. 削除.Wada sqriyan na Pidu ka gikus tinun mu tokan di. 我織網袋的梭子已被 Pidu 給削好了 [ Toda sqriyan Truku sqriyan] sqriyun( ) 參照 squri 1. 削除.Ga sqriyun na tama mu riduy su parih. 我爸爸在削整你的鋤頭柄 [ Toda sqriyun Truku sqriyun] squri( ) 1. 削.Squri isu riduy na slmadac nii Pinang. Pinang, 你來削這把獵刀的握把 [ Toda squri Truku squri] squwaq( ) 參照 quwaq 1. 吵鬧.Ima ga snkeeman squwaq sapah su hii ciga Roro? Roro, 昨天是誰在你家吵到很晚? [1. Toda squwaq Truku squwaq 2.Roro 是賽德克族男性族人的綽號, 並非傳統名字 ] sqwaqan( ) 參照 quwaq 1. 吵.Wada namu sqwaqan da; wada qduriq ka rapic ga di. 被你們吵到了 ; 飛鼠已經跑 ( 飛 ) 掉了 [ Toda sqwaqan Truku sqwaqan] sqwaqi( ) 參照 quwaq 1. 吵 ( 祈使 ).Iya sqwaqi laqi ga ha; hani ba mntaqi saya bale. 不要吵到那小孩 ; 他剛剛睡著 [ Toda sqwaqi Truku sqwaqi] sqwaqun( ) 參照 quwaq 1. 吵.Wada sqwaqun deuma mneyah theyaq hini da laqi nii, kika tutuy di. 這小孩被來這裡聊天的 Uma 她們吵到 ( 醒 ) 了, 所以醒了 [ Toda sqwaqun Truku sqwaqun] sqyexan( ) 參照 quyux 1. 雨淋之處.Sqyexan quyux hiya Tado, adis hini qyqeya namu kii. Tado, 那邊是雨水淋得到的地方, 把你們的東西拿到這裡來 [ Toda sqyuxan Truku skyuxan] sqyexi( ) 參照 quyux 1. 使淋雨 ( 祈使 ).Sqyexi nganguc ga ngaba kii han, ado so tkaangal rutiq na. 把那鐵皮放在庭院那裡淋雨, 這樣可以讓它上面的髒東西脫掉 [ Toda sqyuxi Truku sqixi] sqyexun( ) 參照 quyux 1. 會被雨淋到.Paha behing truma tnabus ga Lulu, sqyexun quyux di. Lulu, 把米糠收到柴屋裡, 會被雨淋到的 [ Toda sqyuxun Truku sqixun] sragi( ) 參照 -saro- 1. 整平 ( 祈使 ).Sragi ka snaro namu han ma, spagi bngerux denu. 你們先把床架架平, 用五節芒舖上 sragun( ) 1. 錦蛇.Quyu sragun we ini khrenang ngungu na heya. 錦蛇的尾巴不會發出聲響 [ Toda quyu boli Truku quyu bbuyu] sraki( ) 1. 遣使 ; 誘餌.Iya sraki laqi Dakis; asi naq sai mangal isu. Dakis, 你不要遣使小孩子了 ; 你乾脆自己去拿 sraun( ) 參照 soora 1. 羨慕.Sraun ta maanu ka seediq mtbleyaq; ini huwa de niqan puqun ta ido. 我們羨慕什麼生活優裕的人, 我們有飯吃就可以了 srbegan( ) 參照 rebu 1. 小便.Srbegan saku bukuy slaqi su cbeyo, saapa su mu. 你以前小的時候, 你在我背著你時撒尿 srbegi( ) 參照 rebu 1. 小便.Iya srbegi tuqin camac kii; uxe mooda hii di wa. 不要在獸徑上小便 ; 不然獵物不會經過那裡了 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 198 of 285
srbegun( ) 參照 rebu 1. 小便.Ma su ga srbegun ka hatang mu tabu rodux kiya di? 你怎麼在我本來要餵雞的食料上小便呢? srbugi( ) 參照 -rubu- 1. 燉煮 ; 煮軟 ( 祈使 ).Srbugi rodux gaga! 將那隻雞燉煮了吧! [1. Toda srbui Truku srbugi 2.srbugi 是賽德克平常煮菜的方式之一, 賽德克最常用的煮食方式是用水煮熟, 而燉煮則是常用煮法之一 ] srbugun( ) 參照 -rubu- 1. 燉煮.Srbugun daha hmanguc rodux. 他們用燉煮的方式煮雞 [ Toda srbuun Truku srbugun] srebu( ) 1. 撒尿 ; 小便.Asi miyan srebu nganguc yami cbeyo; uka sapah ssbregan ciida han. 我們以前是直接屋外小便, 因那時候沒有廁所 [ Toda chmu Truku shmu] sreeru( ) 參照 eru 1. 使沾上.Sreeru daha soyu mekan rodux hnaguc qusiya nii. 他們將水煮雞沾著醬油吃 sreesa( ) 1. 天將暗.Meyah ku sreesa mesa tama mu. 我爸爸說天將暗的時候回來 [ Toda srsaw Truku sreesa] sresan( ) 參照 serus 1. 抹掉 ; 擦拭.Uka sresan ma meniq naq hiya klaali ka patis daha dqeras. 他們臉上的文面無法抹掉且永遠在那裏 sresi( ) 參照 serus 1. 擦拭 ( 祈使 ).Sresi beyuq su doriq han. 先將你的眼淚擦拭一下 [ Toda srsi Truku srsi] sresun( ) 參照 serus 1. 擦拭.Sresun namu maanu ka geluq harung nii di? 這琉球松的油脂你們要用什麼擦拭? [ Toda srsun Truku srsun] srhuqun( ) 參照 rahuq 1. 漏掉.Hawan bale; wada srhuqun na Rudo ka paru na, 好可惜, 大的被 Rudo 給抓漏了 [ Toda srhuqun Truku srhuqun] sricuh( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 藥 ; 油漆 ; 口紅 ).Ga ku na sricuh iyu malu ka ising mesa bubu mu. 我媽媽說 : 醫生為我擦上好的藥 sripa( ) 1. 拖鞋.Ga naqah sripa mu nii di. 我這雙拖鞋壞掉了 [ Toda sripa Truku sripa] sriso( ) 參照 riso 1. 年輕的時候.Ini kela msekuy sriso han, ini so rudan ku saya di. 年輕時不怕 ( 不知道 ) 冷, 不像現在我年紀大了 ( 會怕冷 ) [ Toda crisaw Truku srisaw] sriyung( ) 1. 經常.Ini sriyung mimah sino ka tama mu. 我爸爸是不常喝酒的 [ Toda knttu Truku sriyung] srkunux( ) 1. 咬人貓.Sudu so hari qmiyuc de, daun tmaruy ka srkunux nii. 咬人貓是觸碰到它就如被咬到的草 [ Toda dkiya Truku srkunux] srmiqan( ) 參照 seriq 1. 遷怒.Ma kika seediq ini kela ali ka smriqan na; maanu kiya di? 他怎麼遷怒那些無關的人呢 ; 怎麼 ( 可以 ) 那樣呢? srmui( ) 參照 rumu 1. 使成稀 ( 飯 ).Srmui ido mnsngari ceka na ali di Robo, puqul mu yaku. Robo, 把中午的剩飯煮成稀飯, 我要吃 srmusaq( ) 1. 混濁.Ma ani ini quyux srmusaq qsiya yayung nii? 沒下雨這河水怎麼是混濁的? [ Toda smusaq Truku srmusaq] srnecux( ) 1. 水患.Srnecux paru texan cbeyo; wada na daun mangal ciida ka sapah ta dapa. 以前 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 199 of 285
曾發生大洪水 ; 我們的牛舍就在那一次的洪水被沖毀 [ Toda rngcux Truku srnsux] srngedi( ) 1. 多蒼蠅的.Mita so srngedi ka seediq mnosa tmlenga de, mkela mesa ye ga moda hii ka camac denu. 當獵人看到蒼蠅紛飛的狀態時, 就能判斷獵物是否中陷 [1. Toda srdngiyan Truku srngji 2. 屬本族狩獵文化的一環 ] srnuun( ) 參照 sneeru 1. 仿效 ; 學習.Srnuun ta kanna ka oda malu han ma. 我們要把好的經驗都學習起來 [ Toda srnuun Truku srnuun] srpungan( ) 參照 rapung 1. 發霉.Ga srpungan da ido ga; iya puqi di. 那個飯已經發霉了, 不要吃了 [ Toda srpungan ] srqemu( ) 1. 玉米.Smkuxun riyung mekan srqemu kanna ka seediq tnsapah mu. 我家裡的人都很喜歡吃玉米 [ Toda lhngay ] srrapung( ) 參照 rapung 1. 發霉.Ma ga srrapung hari sama nii di; lixi denu. 這菜好像已經發霉了 ; 丟掉吧 srriyux( ) 參照 riyux 1. 輪流 ; 替換.Ani miyan asi srriyux mosa qmquli qcurux ge, uka ba nngalan nami. 即使我們輪流下水去徒手抓魚, 我們的魚獲量很少 Srriyux ta han wa, gisu ku mtgiya tunux di. 我們先替換一下, 我正在頭暈 [ Toda srriyux Truku srriyux] srtiqi( ) 參照 rutiq 1. 弄髒.Iya srtiqi lukus su wa! Plkusun su kusun na. 你不要把衣服給弄髒了! 你明天還要穿 [ Toda srtiqi Truku srciqi] srugi( ) 參照 siru 1. 戴 ; 掛 ( 祈使 ).Srugi isu slmadac nii Umin, maapa ku laqi ka yaku.. Umin, 你來戴掛這獵刀, 我要揹小孩 [ Toda srui Truku srugi] srugun( ) 參照 siru 1. 戴掛.Srugun daha nduyung duri wa; kedang lnhugan daha laqi mqedin cbeyo. 以前的女孩子們會將她們串成的菖蒲珠子戴在脖子上 [ Toda sruun Truku srugun] srukan( ) 參照 saruk 1. 燒毛.Srukan daha gasu ka saya rodux di, ini so cbeyo smaruk puniq. 現在他們是用瓦斯來燒除雞毛了, 跟以前用火燒除不一樣 sruki( ) 參照 saruk 1. 燒毛 ( 祈使 ).Sruki yamu ka babuy ga; sao ku lmepax yayu ka yaku hayan. 你們來燒除豬的毛 ; 我先去磨刀子 srukun( ) 參照 saruk 1. 燒除毛.Ye ta srukun bibi nii, ya ta byuhun? 這隻鴨我們是要燒毛, 還是拔毛 ( 處理 )? srutiq( ) 參照 rutiq 1. 使髒.Plkusi abuh berah na, kii ini srutiq lukus. 給他穿圍兜就不會弄髒衣服 sruwa( ) 1. 答應 ; 允諾.Ini sruwa pposa seno riso ita Seediq duma Plmukan mesa kari daha. 我所聽到的說法是, 有的漢人不願 ( 將他的 ) 女兒嫁給我們族人 [ Toda sruwa Truku sruwa] srwai( ) 參照 sruwa 1. 允許.Kesi bubu su, srwai ku texan nii han kesi, uxe ku puso kiya ka bobo na di kesa. 跟妳媽媽說, 這次 ( 請妳 ) 原諒我, 下次我不會再那樣了 sryuxan( ) 1. 輪流.Sryuxan ku na mapa tama bubu mu mosa pqita mnarux hndure. 上一次我父母輪流揹著我去 ( 醫院 ) 看病 [ Toda sryuxan Truku sryuxan] sryuxi( ) 參照 riyux http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 200 of 285
1. 輪流 ( 祈使 ).Yako, sryuxi mheyan yamu ka Mangis ga qhuni nii. Yako, 這木頭你和 Mangis 輪流揹著 [ Truku sryuxi] sryuxun( ) 參照 riyux 1. 輪流.Muupu kingal dapa seediq ta pyqeyaq cuuxan, kika sryuxun daha dmudul. 以前我們的族人耕作水田是共同養一頭牛, 所以他們會輪流飼養牠 [ Toda sryuxun Truku sryuxun] ssaan( ) 參照 osa 1. 去.Dgiyaq sipo ga ssaan daha phuling debakun Torih. 對面那座高山是 Bakun Torih 他們常去狗獵的地方 ssais( ) 參照 sais 1. 為某人而縫.Ssais su ima ka lukus nii? 這件衣服你要縫給誰? ssalu( ) 參照 salu 1. 製作.Kingal naq ssalu na puqan seediq kii. Bale na rbruban puniq de mhedu smmalu. 那個人製作煙斗的方法很特別 作好之後, 他會用火燻烤 [ Toda ssalu Truku ssalu] ssapo( ) 參照 sapo 1. 床單.Shilo daha ka pala paru ma ssapo daha qlapo duri. 他們把大被褥拿來蓋也拿來舖床 [ Toda ssapaw Truku ssapaw] ssaun( ) 參照 osa 1. 去.Rcilung pusu qsiya daya hiya ssaun daha lmanguy. 上面水源地的深潭是他們常去游泳的地方 sseediq( ) 參照 seediq 1. 人們 ( 複數 ).Mnoda ku rhengun namu hii ciga; ma uka sseediq ka sapah namu. 昨天我有經過你們的家門口 ; 但你們家沒什麼人 [ Toda ssediq Truku sseejiq] ssiyo( ) 參照 siyo 1. 旁邊.Bobo mnekan ido bbiyan, mtlibu ssiyo tama daha ka laqi, ma mtara mbahang kari. 吃過晚餐後, 孩子們圍在父親的旁 邊, 等聽故事 Daun daha paha ssiyo pusu na ka tayhi. Ini asi psai pusu na bale. 他們將肥料撒在根的周圍, 不直接撒在根部 [ Toda ssiyaw Truku ssiyaw] ssiyun( ) 參照 sisi 1. 篩.Ssiyun daha sisi ka sino, ma qpeun daha. 她們會將酒釀用篩子濾過, 再將酒汁擰出來 [ Truku ssiyun] ssliyan( ) 參照 seli 1. 收集處.Hiya ssliyan daha btunux. 那邊是他們收集石頭的地方 [ Toda ssliyan Truku ssliyan] ssmalu( ) 參照 salu 1. 為某人製作.Wada ku na ssmalu kingal wahu ka Sapu. Sapu 為我製作了一條背帶 ssresan( ) 參照 serus 1. 擦拭.Uka ssresan ka patis daha dqeras rudan ta cbeyo. 我們祖先臉上的文面是無法拭去的 [1. Toda ssrsan Truku ssrsan 2." 文面 " 本族稱 "patis dqeras", 一直以來被外界稱之為 " 黥面 ", 實則兩者的原始意涵是完全不同的 本族的文面代表著個人身為賽德克人的榮耀, 非以作奸犯科之身而文面, 文於顯著的人臉上亦強烈地表示個人族群之所屬 ] sssama( ) 參照 sama 1. 似野菜味.Maanu hengac kiya? Ma sssama sknexun? 那是什麼味道? 怎麼聞起來有野菜的味道? [ Toda sssama Truku sssama] sssino( ) 參照 sino 1. 酒味.Ma su sssino nana Puhuk, knhenu wada su mahun skeeman? Puhuk, 你怎麼還有酒味, 你昨晚是喝了多少? sssunguc( ) 參照 sunguc 1. 味道像樹豆.Kedu knmalu begu nii, ma sssuguc. 這個湯的味道真好, 有樹豆的味道 Gaga su pure sunguc? Ma sssuguc sknexun? 你在煮樹豆嗎? 怎麼有樹豆的味道? [ Toda sssunguc http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 201 of 285
Truku sssunguc] stama( ) 1. 駐足.Ga stama ludux qhuni baro ka kingal tekung. 有一隻貓頭鷹駐足在樹梢頂上 [ Toda stama Truku ttama] starin( ) 1. 跳躍.Mhemuc starin so uciicin ka rapic meniq qhuni baro; uka ba llnguwan. 樹上的飛鼠到處跳來跳去 ; 很難 ( 無法 ) 瞄準牠 staring( ) 1. 跳躍.Uka mu bbuwan rqebux kiya, knteetu staring so hyhiya. 我無法射擊那隻狐狸, 牠不停的跳來跳去 [ Toda storil Truku sbowtaw] stdahu( ) 參照 tdahu 1. 炫耀.Ye na maanu kii ka Bakan Dakis ga? Wano ba laqi na stdahu na. 不知 Bakan Dakis 是怎麼回事, 一直炫耀自己的孩子 [ Truku stdahu] steetu( ) 參照 teetu 1. 剁.Naqah steetu buuc paru ka slmadac, ngapan denu. 獵刀不適宜拿來剁切大骨頭, 會鈍掉 stenge( ) 1. 滿了.Ga stenge da, lebi gsiya ga di. 已經滿了, 水可以關了 [ Toda thngay ] steqan( ) 參照 setuq 1. 用斷處.Baka steqan kndalax hini, maha scuqi bbaro di. 從這裡弄斷剛好, 再過去就太長了 steqi( ) 參照 setuq 1. 使斷 ; 弄斷.Asi steqi kndalax hini da; baka knbrawan na di. 就從這裡剪斷 ; 它已夠長了 stequn( ) 參照 setuq 1. 弄斷.Wada mu stequn, scuqi bbaro da. 因為它太長, 我把它弄斷了 sterung( ) 1. 遇到.Wada mu sterung eluw swaye daya hii tama su. 我在上面的叉路遇到你爸爸 [ Toda strung Truku strung] stexal( ) 1. 有一次.Stexal cbeyo, murux ku naq mosa lmiqu. Egu ba ka nngalan mu ma, ini mu qlengi mapa di. 從前有一次, 我獨自上山狩獵 我獵到很多獵物, 但我無法全部揹回 ( 家 ) stgesa( ) 參照 tgesa 1. 用以教育的.Mgaya riyung ka rudan ta cbeyo ma, stgesa daha laqi ka gaya. 我們的先祖是謹守傳統禮規的, 他們會將傳統禮規教導給子女 [ Toda stusa Truku stgsa] stgiya( ) 參照 tgiya 1. 捲線之用.Niqan naq stgiya daha bgiya. 我的祖母使用打緯棒來做為捲線的用途 Bubu mu rumego: kiya ka stgiya daha. 我母親說 : 那就是捲線用的 [ Truku stgiya] sthedu( ) 參照 thedu 1. 被淋濕.Gisu sthedu kanna laqi nii da! 這些小孩子都被淋濕了 stinun( ) 參照 tinun 1. 編 ; 織.Malu riyung ka rudan kiya; stinun ku na capang mknedux. 那位老人家非常好 ; 她為我織厚的被褥 stkelang( ) 參照 -tkelang- 1. 搗得扎實.Stkelang isu ka daha pusu eruc ga di ha? 那兩根柱子的根部就由你來搗實吧, 好嗎? stkemu( ) 1. 萎縮 ; 萎靡不振.Uxe ga mpunu rodux nii? ma ga stkemu. 這隻雞是不是感染了雞瘟?( 牠 ) 怎麼萎縮著 stklangi( ) 參照 -tkelang- 1. 搗實 ; 使堅硬 ( 祈使 ).Stklangi pusu eruc na hlingan ga Cili, ado so mkere. Cili, 把曬衣竿木柱的根部搗實, 這樣才會堅硬, stkuhan( ) 參照 tikuh 1. 一點一點.Wada skuhan mahu na http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 202 of 285
Mahung kanna lukus laqi gntuwan hini di. 堆在這裡的小孩衣物已被 Mahung 一點一點地洗好了 [ Toda stkuhan Truku stkuhan/stwayun] stkuhi( ) 參照 tikuh 1. 一點一點 ( 祈使 ).Stkuhi naq meepah yamu ka dheran hniti na tama namu nii denu. 你們父親留下的土地, 你們就一慢慢地去整頓吧 [ Toda stkuhi Truku stkuhi] stkuhun( ) 參照 tikuh 1. 一點一點.Seediq malu riyung ka pai Uma. Ani tikuh ba ka so ppuqun we skkuhun na maasuw pntikuh kanna laqi. Uma 這位長者是非常善良的人 即使是一點點的食物也會剖成一小塊一小塊分給小孩們 Asi naq stkuhun peekan ido laqi, kii si ini cqiri. 小孩子要一點一點的餵才不會噎到 [ Toda stkuhun Truku stkuhun] stlexan( ) 參照 -tilux- 1. 加熱.Ga na stlexan supih biciq ka damac nngari ciga. 他在用小鍋子加熱昨天剩下的菜餚 stlexi( ) 參照 -tilux- 1. 加熱 ( 祈使 ).Stlexi tikuh begu nii dungan Awe; ga tleetu di. Ape, 把這湯再加熱一下 ; 已經涼掉了 stlexun( ) 參照 -tilux- 1. 加熱.Ga stlexun na bubu mu ka wawa boyak; tara tikuh han. 我媽媽正在把山豬肉加熱 ; 稍等一下 stmaun( ) 參照 stama 1. 依靠.Wano isu ka stmaun nami. 我們全都依靠你 stmui( ) 參照 timu 1. 撒 ( 放 ) 鹽巴 ( 祈使 ).Stmui tikuh siyang ga Utun; ga mu ini psai timu nana. Utun, 你把豬肉撒一些鹽巴 ; 我還沒放鹽巴 [ Truku stmui] stmuun( ) 參照 timu 1. 用鹽醃漬.Stmuun daha timu ka so siyang bnaruy daha ma, so wawa nngalan daha ka rudan ta cbeyo. 我們的先祖們常將他們買來的豬肉和獵獲的獵肉用鹽巴醃漬 [ Toda stmuun Truku stmuun] stmuwan( ) 參照 timu 1. 以鹽醃漬.Asi ka stmuwan timu ka qmamas sama ma; uka ta timu ka ita Seediq cbeyo; ye ta ba tnugsaan na Plmukan. 醃菜一定要加鹽巴 ; 但我們賽德克人以前沒有鹽巴 ; 可能是漢人教我們的吧! [ Toda stmuwan Truku stmuwan] stngai( ) 參照 stenge 1. 充滿 ( 祈使 ).Stngai kanna supih qsiya ga han, maha uka qsiya kusun di. 將所有的鍋子都裝滿水 ; 明天會停水 [ Toda thngai ] strengan( ) 參照 sterung 1. 匯流處.Ga strengan daya hii pusu miyan qsiya. 我們水圳的源頭是在上游的匯流處 [ Toda strngan Truku strngan] sttikuh( ) 1. 一點一點.Sttikuh qmemul namu laqi. Pcqirun namu di. 你們餵小孩時要一點一點的餵 ; 不然你們會把他給噎住 [ Toda sttikuh Truku stcikuh] stuku( ) 1. 賺取.Ini stuku pila duri ka seediq kii; ye na ga sdanga maanu ka laqi na. 那個人不去賺錢 ; 不知他如何撫養他的小孩 [ Toda stuku Truku stuku] su( ) 1. 你 ( 代名詞 ).Niqan putung su? 你有火柴嗎? [ Toda su Truku psgaaw] sudu( ) 1. 草.Hai tmatak sudu neepah su han. 先去砍除你田裡的草吧 [ Toda sudu Truku sudu] sudu cubu( ) 1. 毛苦蘵.Bale so mgcubu biciq qtaan ka hei na sudu cubu. 毛苦蘵果實看起來像小汽球 ( 膨脹貌 ) [ Toda poq Truku tepoq] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 203 of 285
sudu dahung( ) 1. 塔花.So mblawa qtaan ka waso daka bubu na sudu dahung nii. 塔花草的枝葉看起來如藍紫色 [ Toda speriq dahung Truku speriq dahung] sudu kuya( ) 1. 地膽草.Ye daha bale wada ngalan sudu tmaku cbeyo ka sudu kuya nii. 他們以前可能有將地膽草當作煙草 ( 來抽 ) [ Toda kuya Truku kuya] sudu ngucun( ) 1. 腺萼馬藍.Sngngucun ka qmuru na sudu ngucun nii. 腺萼馬藍草的莖幹猶如鼻涕狀 sudu rhenuk( ) 1. 台灣土黨蔘.So hari rhenuk waso na qtaan ka sudu rhenuk nii, ani si ini puqi ka hei na. 台灣土黨蔘的葉子看起來像草莓, 但它的果實不能吃 [ Toda telulu ] sugan( ) 參照 asuw 2 1. 分給 ; 分送.Ga ku na sugan kingal lukus haykyu ka yaku duri. 我也分到一件 ( 教會 ) 配給的衣服 sugi( ) 參照 asuw 2 1. 分東西 ( 祈使 ).Sugi yamu ka aring ga rawa ga denu. 籃子裡的桃子你們拿去分 sugun( ) 參照 asuw 2 1. 分送.Wada nami sugun yami ka Mona mnsngari na di. 剩下的我和 Mona 分掉了 [ Truku sugun] sujyo( ) 1. 修女.Hani mneyah hndure hari ka sujyo nami. 我們的修女是最近才來的 [ 日 ] suke( ) 1. 已曬乾的豆子.Nima suke su nii Rabe, kedu kneegu? Rabe, 妳這些豆子是誰的, 怎麼那麼多? [ Toda sukay Truku sukay] suke rako( ) 1. 紅豆.Beluk pais kesun daha ka suke rako nii duri. 他們也稱紅豆為 " 敵人豆 "( 直譯 ) [1. Toda sukay rakaw Truku sukay rakaw 2. 本族人也稱紅豆為 " 敵人豆 (beluh pais)", 可見得紅豆是外來的豆子 ] sume( ) 1. 熊.Kanna cmcamac lmiqu peni na, sume ka kuxun mu riyung ka yaku. 所有森林中的動物, 我最喜歡熊了 [ Toda kumay Truku kumay] sun( ) 1. 對某人.Sun su na haya rmengo tama su? 你爸爸是那樣跟你說的嗎? sunan( ) 1. 你 ( 代名詞 ).Ani ku gntange ba sunan ge, ini su kesa mmaanu, mhuwe su bale. 即使我很依賴你, 你都不說什麼 ; 真的感謝你 sunguc( ) 1. 樹豆.Malu riyung mahun begu sunguc. 樹豆的湯真是好喝 [ Toda sunguc Truku sunguc] supi( ) 1. 軍隊 ; 士兵.Mnosa su supi di Awi? Awi, 你當過兵了嗎? [1. Toda supi Truku supi 2. 日 ] supih( ) 1. 湯鍋.Wahil galu ngalun daha gukuc supih. 血藤是他們用來作鍋子墊圈的 [ Toda bracan ] suqu( ) 1. 直形獵刀.Suqu nii we, niqan beling ppsaan riduy qhuni qnedis ka ddooyan na baga. 這類的獵刀的握把是空心的, 可套裝長型的木桿 [ Toda suqu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 204 of 285
Truku suqu] suro( ) 1. 阿里山千金榆.Malu riyung hneru na ngiro qhuni suro nii, bhege ma mknedux. 阿里山千金榆用來種植香菇非常好, 果實白又厚 [ Toda suraw Truku suraw] surun( ) 1. 髂骨.Nngalan daha surun dapa ka tunux tiyadan daha. 她們捲線具的底座是取自牛髂骨 suupu( ) 參照 upu 1. 一起.Suupu nami mosa muuyas Hori slaqi miyan yami skdakis Takun. 小時候我和已過逝的 Dakis Takun 一起到埔里讀書 Suupu kana mnangal namu gaga. 把你們拿來的東西合起來 [ Toda suupu Truku supu] suymito( ) 1. 水蜜桃.Swai mu rseno, bnari kingal kulu suymito mkere bnrigan. 我弟弟買了一盒很貴的水蜜桃 [1. Toda suymito Truku qlupas 2. 日 ] suyuk( ) 1. 搓成線 ( 徒手 ).Suyuk isu durang glaqan Takun, ini ku kela smuyuk negul qtegur. Takun, 你來搓陷吊藍腹鷴用的線, 我不會搓粗的線 suyyobi( ) 1. 星期三.Mpsterung suyyobi ka Iwan daka Sapu. Iwan 跟 Sapu 準備在星期三結婚 [ 日 ] swae( ) 1. 分手 ; 再見.Swae ta hini di ho! 我們就在這裡分手吧! [ Toda swayay ] swai( ) 1. 弟弟 ; 妹妹.Swai rseno na Umin ka heya. 他是 Umin 的弟弟 Swai mqedin mu ka heya. 她是我的妹妹 [ Toda swai Truku swai] swaye( ) 1. 分開.Swaye ta hini han ho; mnnetun su yaku kesi tama bubu su. 我們就在這裡分別吧 ; 跟你的父母親說你遇到我 sweewa( ) 1. 年輕時.Mbtunux riyung qtaan sweewa ka Robo Walis. Robo Walis 年輕時長的很漂亮 [ Toda cwewa Truku swauwa] swidi( ) 1. 鱔魚.Ani yqeyaq niqan swidi slaqi ta cbeyo. 以前小時候連田裡都有鱔魚 [ Toda tuwil Truku swidi] swiqan( ) 參照 sawiq 1. 剝 ( 葉 ).Waso sama qlebang swiqan daha ma stabu daha bibi. 他們會剝下兔仔菜的葉子來餵鴨 swiqun( ) 參照 sawiq 1. 剝 ( 葉 ).Asi ka swiqun waso na rudan we, kiya ini beyo mdakil. 要把它的老葉子剝掉, 這樣才會長得快 syawcang( ) 1. 校長.Uxe syawcang ka Pawa ga nana, ga mmaha sikeng dungan. Pawa 還不是校長, 他還在準備考 ( 校長 ) [1. Toda syawcang Truku bukung ptasan 2. 漢 ] syqeyaq( ) 參照 qeyaq 1. 泥濘.Syqeyaq eluw ga wa, qtai hari sdheriq. 那路面是泥濘的, 小心會滑 syukan( ) 1. 將兩條線繩搓結成一條.Ye duri maha malu syukan durang tkurih ho, snuyuk Mukan nii? 這漢人的線繩不知能否搓成陷吊竹雞的套繩? syuki( ) 參照 syukan 1. 將兩條線繩搓結成一條 ( 祈使 ).Syuki kesi tama su peni; heya mkela smuyuk ware qtehur. 叫 ( 請 ) 你爸爸搓線吧 ; 他會搓較粗的麻線 syukun( ) 參照 syukan 1. 將兩條線繩搓結成一條.Syukun su knuwan wahu bruru mu ga di Iyung? http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 205 of 285
Iyung, 你什麼時候要把我那揹籃的繩帶搓好? syuning( ) 1. 主任.Syuning na ga tmgesa heya slluhe qmita patis. 他的主任在教導他閱讀 [1. Toda syuning Truku mklawa 2. 日 ] xiluy( ) 1. 鐵釘 ; 鐵線.Brgani ku xiluy biciq de mosa su Hori. 你去埔里時幫我買小鐵釘 [ Toda xiluy Truku xiluy] ha( ) 1. 語尾助詞.Iwan, psaun mu hini wa. Iya ba chngii ha. Iwan, 我放在這裡哦 妳千萬別忘了喔 haan( ) 參照 paha 1. 去之處.Haan ku na paangal dapa texal tama mu, bbiyan di ma miicuw ku hari. 有一次我爸爸叫我去把牽回家, 但已黃昏我有點害怕 haanun( ) 參照 paha 1. 要.Kesun mqedin Puuma nii peni na, uxe boyak ma uxe rqenux ka hhaun daha phuling; haanun daha phuling rseno! 傳說中的 Puuma 女人要獵捕的不是山豬, 也不是水鹿 ; 他們要獵捕的是男人! habik( ) 1. 腰帶.Ini kchedil ka habik snalu na Umin ga, anu ka uxe na snalu xiluy. Umin 做的腰帶不重, 因他不是用金屬製造的 [ Toda habik Truku habik] habung( ) 1. 墳墓.Ye nii habung na Pawan Dakis? 這是 Pawan Dakis 的墳墓嗎? [1. Toda habung Truku habung 2. 依日治文獻記載, 德固達雅人是採室內葬的, 但本語群的耆老則表示 : 本語群早已不採室內葬, 若採室內葬, 其族人不會問某人的墳墓在何處 ] hadan( ) 參照 haduc 1. 送 ( 人到某地 ).Hadan ku na dehuk so hhaan taapa rulu meyah alang ka Kuras. Kuras 送我到要搭車回家的地方 [ Toda hadan Truku hadan] hadi( ) 參照 haduc 1. 送 ( 人到某地 )( 祈使 ).Hadi ku tikuh pusu hako han Mahung; maha ku mtara basu mmaha Hori. Mahung, 妳送我到橋頭一下 ; 我要去等往埔里的車 [ Toda hadi Truku hadi] hado( ) 參照 haduc 1. 送.Hado su mu dehuk elu hiqun ga ma; osa naq sapah su denu. 我送你到那路的轉彎處 ; 你就自己走回家 [ Toda haday Truku hado] haduc( ) 1. 送.Awi, haduc tikuh sapah na Ukan ka laqi na nii han. Awi, 把這 Ukan 的小孩先送到他 (Ukan) 的家 [ Toda haduc ] hadun( ) 參照 haduc 1. 送 ( 人到某地 ).Hadun saku ini di? Wada ta hrnasan sapah na Padiq mu di. 你要送我到哪裡? 我們已超過 Padiq 的家了 [ Toda hadun Truku hadun] hae( ) 參照 paha 1. 去.Hae ta mita rudan; gaga mnarux mesa. 我們去看那老人, 聽說他生病了 hai( ) 參照 paha 1. 去 ( 祈使 ).Mona, hai tikuh mita swai mu, so hari mesa ga mnarux. Mona, 請你 ( 代我 ) 去看看我弟弟, 聽說他好像生病了 [ Toda hai ] hako( ) 1. 橋樑 ; 梯子.Hako btakan mneniq hii cbeyo han. 那兒以前搭的是竹便橋 [ Toda hakaw Truku hakaw] halung( ) 1. 槍.Nima halung gaga psaun behing hiya? 放在工寮的槍是誰的? [ Toda puniq Truku halung] halung tpetak( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 206 of 285
1. 機關槍.Mnita ta halung tpetak ndesan Tanah Tunux ka ita Seediq. 賽德克族人看到機關槍是日本人帶進來的 [ Truku halung tpetak] haluy( ) 1. 晾乾.Haluy siyo puniq lukus su Sapu, ado so ini beyo mdengu. Sapu, 把你的衣服晾在火的旁邊, 這樣會乾得快 [ Toda hmali Truku qyani] hamonika( ) 1. 口琴.Ani mosa ani inu ka Tapas ge madis anq hamonika. Tapas 到何地方都會帶著口琴 [ 日 ] hana( ) 1. 花.Pnhumaan nima hana nii? 這是誰種的花? [ Toda phpah Truku phpah] handay( ) 1. 餐桌.Egu seediq wa! Maha ini baka knparu na handay su nii. 很多人喔! 你的餐桌可能不夠大 [ Toda handay Truku handay] hangkaci( ) 1. 手帕.Asi ka madis hangkaci paru mkkesa eluw; tmmering riyung. 走在路上需要用大的手帕 ; 因容易流汗 [ 日 ] hanguc( ) 1. 煮 ( 菜 ).Hanguc sama ga peni, maanu dmatun namu denu. 把那些菜煮了吧, 不然你們要吃什麼菜了呢 [ Toda hanguc Truku hanguc] hani( ) 1. 剛剛.Hani ba wada saya nii ka Takun; sklaun su nana. Takun 剛剛才走 ; 妳還趕得上 hao( ) 參照 paha 1. 去 ( 祈使 ).Hao ta mita saya han, uxe ta pgdema kusun wa. 我們今天 ( 現在 ) 先去看, 明天我們要忙耶 haqul( ) 1. 搬運.Haqul yamu riso ka mnsngari na nii di ha! 這剩下的就由你們年輕人來搬運吧! [ Toda haqul Truku haqul] harac( ) 1. 石牆.Pnharac na Plmukan ka harac yqeyaq na Takun. Taun 稻田的石牆是委託漢人砌成的 [ Toda hawac Truku harac] hari( ) 1. 少許 ; 接近一點.Angal paru na hari, laxi ga biciq na. 拿大一點的, 小的不要 [ Toda hari Truku cipiq hari] harung( ) 1. 臺灣二葉松.Harung nii ge ngalun daha psrading mtahu puniq, ado ka srana riyung. 二葉松是他們拿來生火用的樹種, 因為很容易燃燒 [harung 其實就是 tqilung( 臺灣二葉松 ), 只因本族人將臺灣二葉松當作生火用柴, 就又稱它為 harung ] hata( ) 1. 旗子 ; 國旗.Hata maanu gaga? Akedu knpruwan. 那是什麼旗子? 怎麼那麼大 [ 日 ] hatake( ) 1. 旱田.Wada gmabil sama hatake bubu mu rudan. 我的祖母去菜園拔菜 [1. Toda qmpuhang Truku hatake 2. 傳統的旱田靠近山坳處, 因為水分較多, 所以賽德克族人都會在此處種菜或育苗木, 作為輪耕之造林之用 ] hatang( ) 1. 差一點.Hatang ba bbei Tado da Watan nii, ado ka naqah naq kari na. Watan 差一點北被 Tado 揍, 因他語帶挑釁 [ Toda smatang Truku hatang] haun( ) 參照 paha 1. 去.Haun namu mqiri knuwan tlenga namu di, uxe bsiyaq ini namu hai mita di peni. 你們什麼時候要去巡勘你們的陷阱, 你們不是已有一段時間沒去看了 hawan( ) 1. 可惜.Hawan bale ha. Ma su wada sqada http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 207 of 285
kanna di. 太可惜啦! 你怎麼全部都丟掉了! [ Toda hawan Truku hawan] haya( ) 1. 計程車 ; 小轎車.Tapa ku haya mosa alang. 我搭計程車回部落 [ Toda haya Truku haya] -haya-( ) 1.. hayan( ) 1. 先 ; 暫時.Paha hiya hayan, uka seediq maangan. 先放在那邊, 沒有人會拿走的 [ Toda ang Truku han] hayyu( ) 1. 明星.Hayyu mpuuyas uyas ka qbsuran rseno na heya. 她的哥哥是歌唱的明星 [1. Toda empuyas Truku hayu 2. 日 ] hbaluc( ) 1. 割.Ini hbaluc yayu ga Kuwan? Ma prngayun laqi di. Kuwan, 那刀子不會割傷 ( 人 ) 嗎? 怎麼拿給小孩玩耍呢 [ Toda hbaluc Truku hbaluc] hbangan( ) 1. 錢 ( 財 ).Niqan hbangan su hii Takun? Kbrexo ta anaq daha kbekuy? Takun, 你那裡有錢嗎? 能不能借個兩佰塊錢? [ 本族人於平日的談話中, 常以 hbangan 來表示 pila( 錢 ) ] hbaro( ) 1.( 人 ) 眾多 ; 很多.Hbaro riyung seediq meyah mita tama mu. 很多人來探視我的父親 [ Toda hbaraw ] hbugi( ) 參照 hubu 1. 添水 ( 祈使 ).Iya ba chngii hmubu hlama ga prayan ga; hbugi de seelih qsiya na. 你們千萬別忘了在蒸煮的糯米 ; 水減少時要加水 hdagun( ) 參照 hido 1. 曬.Hdagun su inu kana sama nii? Kedu bale. 這些菜你要曬在哪裡? 這麼多 [ Truku hdagi] hdayu( ) 1. 帶便當.Hdayu kusun si tama mu, ado ta ka ini ali pure mesa. 我爸爸說明天要帶便當, 這樣我們就不用還在那裡煮 hdiqan( ) 參照 hediq 1. 讓開.Ma mu ani hdiqan huling nii, ini kela mosa ngerac. 我就是讓開, 這隻狗也不知道要出去 hdiqi( ) 參照 hediq 1. 讓開 ( 祈使 ).Hdiqi dheya ga, mooda inu de su tloong hiya. 讓他們過, 你坐在那裡他們怎麼過去 hdiqun( ) 參照 hediq 1. 讓開.Hdiqun ka rudan, ini hai smqeya. 要尊重長輩, 不要打擾他們 [ Toda hdiqun Truku hdiqun] hduri( ) 參照 hudur 1. 燒墾 ( 祈使 ).Ma su ini hduri tntakan su dungan Watan? Watan, 你砍伐過的耕地怎麼還沒燒墾? hdurun( ) 參照 hudur 1. 燒墾.Hdurun su knuwan tntakan su di, Wasiq? Wasiq, 你的新耕地什麼時候要燒墾? [ Toda hdurun Truku hdurun] hebin( ) 1. 龜裂.Ma niqan hebin quwaq na liwas nii di, Dakis? Dakis, 這水缸的口部怎麼龜裂了? hebuy( ) 1. 漏水.Hmebuy bakic kii tama; nii ini hebuy. 爸爸, 那水桶會漏水 ; 這個才不會漏 hecima( ) 1. 絲瓜.Egu ba pnhuma na hecima ka Iwan ga; ye na haun gnbaruy nganguc. Iwan 種了很多絲瓜, 她可能是要帶出去賣的 hediq( ) 1. 讓開.Hediq hii wa; nii ini gdema seediq. 請讓開, 人家正忙著呢! [ Toda hdiq Truku hediq] heduq( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 208 of 285
1. 痛風病.Ani naq mheduq seediq we, iya ba kesa heduq. 即使人家患有痛風病, 千萬不要說 痛風者 hedur( ) 1. 因某事不舒服.Ye ini hedur bukuy su de, mapa su paga? 你揹負薪架時, 會不會不舒服? heguc( ) 1. 吸 ; 抽取.Iya ngali hosu kii, heguc daha abura. 別將那軟管拿走, 那是他們用來抽油的 [ Toda huuc Truku hguc] hei( ) 1. 身體.Qlahang naq hei su meniq supi Sapu Sapu, 在軍中你要保重身體 2. 果實.Neepah na Umin ga, niqan daha qhuni gitu, malu heyi na. Umin 的耕地有兩棵山枇杷樹 ; 它結的果實不錯 3. 肉.Ngali naq hei rodux peni, pqdali laqi. 自己拿雞肉嘛, 給小孩子吃 [ Toda hiyi Truku hiyi] hema( ) 1. 舌頭.Uka hema de maha uxe pkela rumengo wa. 沒有舌頭就不會講話喔! [ Toda hma Truku hma] hemah( ) 1. 愛說話.Ape hemah! Naqah ka msange texan quwaq su? 愛說話的 Ape! 妳的嘴巴停一下不好嗎? hemuc( ) 1. 隨便.Hemuc na bale maanu laqi na Dakis kii wa; ani rodux seediq gruusun na hmanguc. Dakis 的那個小孩怎麼那麼隨便 ; 竟然偷煮別人的雞隻 [ Toda hmuc ] hengac( ) 1. 心臟.Kanggohu ga mesa hengac ka maasuw dara hei seediq. 那位護士說 : 心臟是擠送人類身體的血液 [ Toda tama baraq Truku tama baraq] hengak( ) 1. 氣 ; 氣息.Setuq hengak de mhuqil seediq denu. 氣息斷了, 人就會死 [ Toda hngak Truku hngak] henu( ) 1. 不確定的事與物.Isu henu wa! Teta su kmekun? 看你有沒有辦法! 你來用看看啊! [ Toda mhnu Truku hnu] henuk( ) 1. 短尾柯.Malu riyung sphuma ngiro ka henuk nii, egu hnreyan na. 短尾柯非常適合種香菇, 會生 ( 長 ) 很多 [ Toda rhnuk Truku raus] heru( ) 1. 生長.Barux mkela mbahang kari ka ssudu di? Kesun su heru nhari. 花草又聽不懂 ( 我們的 ) 語言, 你怎麼叫它們趕快長出來? [ Toda hmuru Truku hru] heruc( ) 1. 下坡路段 ; 往下走.Osa knama eluw heruc hunac hiya ka isu. 你先到底下的下坡路段 heruy( ) 1. 倒入.Heruy hini ka lnmuwan namu kiya han ma; osa lmamu dungan. 你們採收 ( 好 ) 的先倒在這裡 你們再去採 hetay( ) 1. 士兵 ; 軍隊.Mnosa hetay Tanah Tunux ka tama mu rudan cbeyo, so hari mesa mnosa mccebu quri hunac. 我的祖父以前當過日本兵 ; 聽說有到南洋打過仗 [1. Toda hetay Truku hetay 2. 日 ] hetur( ) 1. 擋 ; 阻擋.Hetur ka pusu na ma; pdai icin na ka qsiya. 把它的源頭擋住 ; 讓水流向一邊 Hetur qsiya ga han Tado, rwahi kiya hari di. Tado, 先將水阻斷, 等一下再放開 [ Toda hmmuk Truku htur] heya( ) 1. 他 ( 代名詞 ).Heya mnheyan qhuni qtehur ga ma, yaku ka mnapa roro na ga. 那棵粗的木頭是他扛的, 我揹那細長的 [ http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 209 of 285
Toda hiya ] heyu( ) 1. 站立.Heyu hini! 站在這裡! [ Toda hiyu Truku hiyu] heyung( ) 1. 當然.Heyung naq thiyung ka kari rudan. 我們當然要聽長輩的話 [ Toda sung ] hgalang( ) 1. 礫石地.Dheran niqan bnaquy ma tgmaxan btunux kesun daha hgalang. 他們稱沙土混合著小石子的地叫礫石地 hgeluq( ) 1. 拔出.Hgeluq slmadac su wa; teta mhungul lnpaxan su. 拔出你的獵刀 ; 看看你磨得鋒不鋒利 [ Toda huluq Truku bali] hgeti( ) 參照 heguc 1. 吸 ( 祈使 ).Asi hgeti quwaq mekan su luqi na buuc truma. 要吃骨頭裡的骨髓直接用嘴巴吸即可 [ Toda hweti Truku hguc] hgetun( ) 參照 heguc 1. 吸 ; 抽.Hgetun ta maanu abura nii di ha? 我們要用什麼 ( 工具 ) 來吸這油呢? [ Toda hwedun Truku hguc] hgluqun( ) 參照 hgeluq 1. 拔出.Hgluqun su muwa ka pnaro dnamux behing kii di? 你怎麼把工寮屋頂的橫撐木給拔掉? [ Toda hluqun Truku hgluqun] hhaan( ) 參照 paha 1. 去.Rcilung yayung Gukun ga hhaan miyan lmanguy sriso nami. 那條河流的 Gukun 深潭處是我們年輕時常去游泳的地方 [ 賽德克族對部落附近 耕地或獵場的山川溪流都會給予命名, 而被稱為 Gukun 的溪流深潭可能不只一處, 因 Gukun 是指河道彎曲且有深潭之處 ] hhatang( ) 1. 原本.Hhatang miyan mbege kingal rodux yami han ma; phlama ku mesa ka qedin mu. 我們原本要送一隻雞的 ; 但我太太 說她要蒸糯米飯 ( 要送糯米飯之意 ) [ Toda smatang Truku hatang] hido( ) 1. 太陽.Daha hido cbeyo cbeyo bale hayan sa. Wada haun cmebu rudan ta cbeyo ka kingal di mesa. 據傳上古時代有兩個太陽 傳說其中的一顆太陽被我們的祖先射下 [ Toda hidaw Truku hidaw] hili( ) 1. 誤認.Hili misu naq Lubi di Bakan; mntena hnyegan namu qtaun. Bakan, 我誤以為妳是 Lubi; 妳們的樣子很像 [ Toda hili Truku hili] hilic( ) 1. 抽痛.Kii naq malu knretan na papak mu nii, ini riyung hilic. 我腳上所開的刀還好, 不怎麼會抽痛 hilo( ) 1. 蓋被子.Hilo mu yaku ka pacang mknedux kiya. 我要蓋那個厚的被子 [ Toda hilaw Truku hilaw] hini( ) 1. 這裡.Aguh hini kesi Tado ga; maanu saun na tgimax seediq hii di? 叫 Tado 過來這裡 ; 他幹嘛 ( 跑 ) 混到別人那裡? [ Toda hini Truku hini] hinoki( ) 1. 檜木.Ga lmiqu baro kanna ka hinoki, uka so breenux hini. 檜木長高山上, 在平地上沒有 hiqun( ) 1. 肘 ; 脛骨.Maha bbaro laqi nii; tai bbaro kana hiqun na papak ma baga. 這個小孩子會長得很高 ; 看他的手腳脛骨很長就知道 2. 彎曲.Kndalax strengan Tangan hiya de, egu riyung eluw hiqun ka eluw oosa Paran. 從眉溪的合流點 ( 今人止關附近 ) 開始, 往霧社的道路就很多彎道 [ Toda hiqur Truku hiqun] hiri( ) 參照 uhir 1. 勉強 ( 祈使 ).Iya hiri paapa chedil ka Uwe ga; laqi ka heya nana. 不要勉強讓 Uwe 揹 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 210 of 285
重的 ( 東西 ); 他年紀還小 [ Toda pkeyhi Truku iyuh] hiru( ) 1. 照起來 ; 照明.Hiru quri hini, ini ku qita. 往這裡照, 我看不到 [ Toda hiru Truku hiru] hirun( ) 參照 uhir 1. 勉強.Hirun ku na dmoi meekan ido sapah na ka Lawa, kika mekan ku ido sapah daha di. Lawa 一定要我在她們家吃飯, 所以我就在她們的家吃了飯 [ Toda pkhun Truku yuhun] hiti( ) 1. 留下.Hiti hini ka laqi kii denu, uxe namu pqeepah de desun namu hii laqi. 你們把孩子留在這裡吧, 你們帶著孩子就無法工作了 [ Truku hici] hiya( ) 1. 那裡.Eniq hiya ka isu, meniq ku hini ka yaku. 妳就 ( 待 ) 在那裡, 我 ( 待 ) 在這裡 [ Toda hiya Truku hiya] hkeruy( ) 1. 嫉妒.Iya hkeruy nseediq; knbeyax naq isu duri. 不要嫉妒別人 ; 你自己也努力吧 [ Toda hkri Truku hkeruy] hkrigan( ) 參照 hkeruy 1. 嫉妒.Ga ku na hkrigan, ado ku ka mnangan snadu gako hndure. 他在嫉妒我因上回得了學校頒的獎 [ Toda hkriwan Truku hkrigan] hkrigun( ) 參照 hkeruy 1. 嫉妒.Hkrigun su tikuh maanu ka laqi di. Ini kela lmngelung heya dungan. 你嫉妒小孩子幹嘛! 他還不懂事 [ Toda hkriun Truku hkrigun] hlagan( ) 參照 hilo 1. 幫他人蓋被.Ado ka ga mnarux tama na Obing, kika hlagan na hutong paru. 因 Obing 的爸爸生病了, 所以她為他蓋厚的被褥 [ Toda hlawan Truku hilaw] hlagi( ) 參照 hilo 1. 蓋被子 ( 祈使 ).Hlagi pacang mknedux hari, msekuy. 用較厚的被子蓋 Hlawi laqi; gaga msekuy. 給孩子蓋被子 ; 他很冷 [ Toda hlawi Truku hilaw] hlagun( ) 參照 hilo 1. 蓋被子.Ita pala ga, hlagun mu. 那件被子給我, 我要蓋著它 [ Toda hlaun Truku hilaw] hlama( ) 1. 糯米糕.Asi ka mgnetun so ali smseman de, hmlama hlama ppuqul seediq ka knkingal sapah denu. 一定要遇到節慶日, 每家才會煮糯米糕給客人吃 [1. Toda hlama Truku hlama 2.1. "hlama" 原指以糯米類的穀物所蒸煮的食物之統稱, 今也延伸為糖果 餅乾的統稱 2. "hlama tnekan" 指搗過的糯米糕 ( 麻糬 ) 3. "ido dhequy" 指以一般的鍋子煮的糯米飯 ] hlawi( ) 參照 hilo 1. 蓋被子 ( 祈使 ).Hlawi laqi; gaga msekuy. 給孩子蓋被子 ; 他很冷 [ Toda hlawi Truku hilaw] hlidun( ) 參照 hilic 1. 生產前的陣痛.Gaga mnarux hlidun mptuting lagi ka ina na. 她的媳婦 ( 因 ) 將生產而在陣痛中 [ Toda hlitun Truku hlitun] hligan( ) 參照 hido 1. 曬衣竿.Wada smeqic btakan ssalu na hligan ka Pawan. Pawan 去砍採要做曬衣竿的竹子 [ Toda hliwan Truku hligan] hlii( ) 參照 hili 1. 誣賴 ( 祈使 ).Maanu kesun namu hlii Yako denu? Ma uxe so kiya si seediq. 你們怎麼可以說誣賴 ( 嫁禍 ) 給 Yako 就好? 做人不可以那樣 [ Toda hlii Truku hlii] hliyan( ) 參照 hili 1. 誣告.Ga daha hliyan mnangal bbali dangi na ka Sapu. Sapu 被他們誣告拿了他朋友 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 211 of 285
的子彈 [ Toda hliyan Truku hliyan] hliyun( ) 參照 hili 1. 誣賴.Ma yaku ka hliyun di! Ini ku kela ani maanu ka yaku. 怎麼誣賴到我身上呢! 我什麼都不知道呀! [ Toda hliyun Truku hliyun] hlmaan( ) 參照 hlama 1. 蒸煮糯米.Hlmaan daha naq kulu snalu daha qhuni ka dhequy, kii kesun daha kulu hlmaan. 他們蒸煮糯米是用他們自製的木筒, 他們稱作蒸筒 hlmadac( ) 1. 獵刀.Mhungul hlmadac su gaga? 你那把獵刀很利嗎? [ Toda puting Truku hlmadac] hlmadan( ) 1. 異性兄弟姐妹 ( 含堂 表兄弟姐妹 ).Hlmadan na Dakis ka Kumu daka Obing ga; ini ba psterung ka mshlmadan. Kumu 和 Obing 是 Dakis 的表妹 ; 表兄妹的關係是絕對不可以結婚的 [1. Toda hlmadan Truku hlmadan 2. 通常是男性對其姐妹 堂姐妹 表姐妹的稱呼 ] hlmai( ) 參照 hlama 1. 蒸煮糯米 ( 祈使 ).Tekan dhequy ga di Padiq; hlmai han ga hini kanna laqi nii. Padiq, 把那糯米搗過 ; 趁著孩子們都在家時就煮掉 hlmaun( ) 參照 hlama 1. 蒸煮糯米.Asi ka dhequy hlmaun daha; niqan dhequy ka macu ma paye mdengu duri. 他們拿來蒸煮的一定是糯米 ; 小米以及陸 ( 旱 ) 稻也有糯米種 hmabung( ) 參照 habung 1. 埋葬.Yami wada mosa hmabung ka rudan kiya. 那位老人家是我們將他埋葬的 hmako( ) 參照 hako 1. 築橋.Ga hmako ruru daya hii depihu Walis. Pihu Walis 他們在溪流的上游 築橋 [ Toda hmakaw Truku hakaw] hmaluy( ) 參照 haluy 1. 晾乾.Ga hmaluy pala behing qhuni hii ka Kumu. Kumu 在柴房那裡用火溫晾乾布疋 [1. Toda hmaluy 2.pala 是賽德克婦女織製的麻布塊, 因用途的不同, 有大有小 有薄有厚, 其織紋及顏色也各不相同 ] hmanguc( ) 參照 hanguc 1. 煮 ( 菜 ).Ga hmanguc sama bale tama mu. 我爸爸在煮山萵苣 [ Toda hmanguc Truku hmanguc] hmaqul( ) 參照 haqul 1. 搬運.Maha nami hmaqul eruc ppheyu sapah na Umin ka kusun. 我們明天要去搬運築建 Umin 房屋的樑柱用材 hmediq( ) 參照 hediq 1. 讓.Naka namu hmediq rudan peni, ma yamu so tnpusu tloong hiya di! 你們尊重一下長輩嘛! 你們怎麼若無其事地如生了根地坐在那兒呢! [ Toda hmdiq Truku hmediq] hmedur( ) 參照 hedur 1. 因某物不舒服.Hmedur paanun bruru su nii wa. 你這背籃揹起來不舒服 hmeguc( ) 參照 heguc 1. 吸 ; 抽 ; 收成.Wada hmeguc sunguc na Rusuq ka bubu mu. 我媽媽去幫 Rusuq 收割樹豆 Ga hmeguc maanu ka swai su rseno ga? 你的弟弟在吸什麼? [ Toda hmuuc Truku hguc] hmeri( ) 1. 反而.Iya qdaani so bcbiciq na; hmeri kii si malu puqun. 不要把看起來較小的丟掉 ; 那些小的反而好吃 [ Toda nuqu Truku hmeri] hmeru( ) 參照 heru 1. 生長.Mhemuc naq hmeru so ssiyo ruru ma ayu ka keguy runge. 青 ( 野 ) 苧麻會任意生長在小溪旁或山溝裡 [ Toda hmuru Truku hmru] hmeruc( ) 參照 heruc http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 212 of 285
1. 走下坡路段.Kndalax Capa hii de hmeruc mosa quri Hori di. 從大平頂往埔里就屬下坡路段了 [ Toda tmabuy Truku stabuy] hmeruy( ) 參照 heruy 1. 倒入.Ga dmayo hmeruy bnaquy ka Umin ma; swai na rseno ka gaga rmgeruy bnaquy. Umin 在幫忙倒砂土 ; 他的弟弟在篩砂子 hmetur( ) 參照 hetur 1. 阻擋 ; 關.Nasi uxe tikuh Tone hmetur dheya ga ciida ge, naka mosa smnegun hii duri. 當時要不是 Tone 阻止他們, 他們也會跟著去 [ Toda hmkani Truku hmtur] hmgeluq( ) 參照 hgeluq 1. 拔出.Hmgeluq habik ssebuuc na laqi na ka Walis. Walis 抽出他的皮帶鞭打他的孩子 [ Toda hmyuq Truku hmgeluq] hmile( ) 參照 hili 1. 誤認.Hmile su mu naq tama su di Walis; kiya su naq bale tama su qtaun. Walis, 我誤以為你是你爸爸了呢 ; 你看起來太像你爸爸了 [ Toda hili Truku hili] hmili( ) 參照 hili 1. 誣陷.Iya mmhemuc hmili seediq; bleqi naq lmngelung ka ndaan su isu duri. 不要隨便誤陷別人 ; 你也好好地想一想自己的所作所為 [ Toda hmili Truku hmili] hmilic( ) 參照 hilic 1. 抽痛.Ini ptaqi luqah mu pungu nii wa; hmilic de keeman. 我這膝蓋的傷讓人難入眠 ; 晚上就會抽痛 hmilo( ) 參照 hilo 1. 蓋被子.Hmilo ku mknedux hari wa. Msekuy! 我要蓋厚一點的被子 ; 很冷! [ Toda hmilaw Truku hmilaw] hmiru( ) 參照 hiru 1. 照.Malu riyung ka saya di, hmiru dengki di. 現在很好了, 已可用電力當照明 [ Truku hmiru] hmiti( ) 參照 hiti 1. 留下.Hmiti mseyang laqi na han ma, wada ngerac di. 他罵了他的小孩後就出去了 [ Toda hmiti Truku hmici] hmkeruy( ) 參照 hkeruy 1. 嫉妒.Hwaun su hmkeru ndaan seediq! Knbeyax naq duri peni. 你嫉妒別人的成就幹嘛! 你自己也努力啊! hmlama( ) 參照 hlama 1. 蒸煮糯米 ( 飯 ).Maangal mqedin ka riso na Pihu, kika ga hmlama ka bubu mu. 因 Pihu 的兒子要結婚, 所以我媽媽在蒸煮糯米 hmledax( ) 參照 ledax 1. 亮光.Ma ga lmedax sapah na nana, ini osa na peni? 他的房子怎麼還有亮光, 他還沒有走嗎? hmnanguc( ) 參照 hanguc 1. 煮.Ima hmnanguc sama nii? Kedu knmalu puqun. 這些菜是誰煮的? 怎麼那麼好吃 [ Toda hmnanguc Truku hmnanguc] hmnaqul( ) 參照 haqul 1. 搬運過.Hmnaqul su inu kanna gmeya nii? 你去那裡搬運這些白茅的? hmneru( ) 參照 heru 1. 生長.Yahi qmita ka ngiro mu nii de, hmneru naq wa. 你來看我這香菇, 是自己長出來的耶 hmniru( ) 參照 hiru 1. 照明.Ima hmniru kanna dengki nii? Ma uka kkkingal seediq? 這所有的燈是誰開的? 裡面怎麼一個人都沒有 hmnuwa( ) 參照 huwa 1. 怎麼了 ; 如何.Hmnuwa doriq su, Bagah? Ga su qrapun doriq? Bagah 你的眼睛怎麼了? 是得了砂眼嗎? [ Toda hmnuya Truku hmnya] hmrenang( ) 參照 hrenang 1. 發出聲響.Hmrenang riyung tubu snalu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 213 of 285
na tama mu. 我爸爸製作的口簧琴聲音很響亮 [ Toda hmnang Truku hmrnang] hmreno( ) 參照 hreno 1. 炒.Mkela namu hmreno trabus? 你們會炒花生嗎? [ Toda pciyus Truku cmiyus] hmrinas( ) 參照 hrinas 1. 逾越 ; 超過.Hmrinas hnyegan na tama na ka Temu Walis di. Temu Walis 的身高已超過他爸爸的高度了 [ Toda hmrinas Truku hmrinas] hmubu( ) 參照 hubu 1. 添水.Bsiyaq hprayan hmlama nii; asi ka ini laxi hmubu, kika ina mu ka ga hmubu qsiya na. 蒸煮糯米所需的時間長, 必須不斷地添加蒸煮的水, 所以我的媳婦在那裡添加蒸煮的水 [ 在本族的飲食文化裡, 煮糯米飯是最常見的蒸煮法 將浸泡過的糯米裝入木製蒸筒裡, 弧底鍋盛水將已裝糯米的蒸筒放入鍋裡 蒸煮中鍋裡的水會因蒸發而逐漸減少, 這時就要添加常溫的水, 這樣的過程本族人稱做 "hmubu" ] hmudur( ) 參照 hudur 1. 燒墾.Mhedu su hmudur kanna neepah su di, Walis? Walis, 你的耕地都已經燒墾完了嗎? [ Toda hmudur Truku tnsiyaw] hmurah( ) 參照 hurah 1. 拆除.Ga hmurah sapah na cmucac ka Watan; ye mpheyu sapah bgurah. Watan 在拆除他的舊房屋 ; 可能要蓋新房子 [ Toda hmurah Truku hmurah] hmuruc( ) 參照 huruc 1. 拖住 ; 煞車.Mbeyax riyung tmuluxs ka sume, uxe ta kmkelun hmuruc. 熊拖拉的力量很大, 我們是沒辦法拖住他的 [ Toda hmuruc Truku hmric] hmuwa( ) 參照 huwa 1. 如何 ; 怎麼.Hmuwa ka mosa ta kusun? Nii qmuyux. 我們明天去如何 ( 好嗎 )?( 今天 ) 在下雨 Gaga su hmuwa di? 你怎麼了? Hmuwa, ini baka nana? Meyah piya? 怎麼樣, 還不夠嗎? 還要幾個? [ Toda hmya Truku hmuya] hnaduc( ) 參照 haduc 1. 送 ( 人到某地 ).Ima hnaduc sama nii bubu? Kingal rawa wa. 媽, 這些菜是誰送來的?( 他送 ) 一簍耶 [ Toda hnaduc Truku hnaduc] hnarac( ) 參照 harac 1. 已築起.Ima hnarac nii ha? Ma gisu sndayak eluw di. 這石墻是誰築起來的? 怎麼佔用了道路 [ Toda pnhawac Truku hnarac] hndagan( ) 參照 hido 1. 被曬之處.Hndagan na ima patis wada skiya gaga? 那些飛走的紙 ( 書 ) 是誰曬在那裏的? hnduran( ) 參照 hudur 1. 燒墾過的.Hnduran na detama mu ka neepah nii ma; yami ka mneyah tmabur di. 這塊耕地是我爸爸他們燒墾的 ; 之後的挖土整地是我們做的 hndure( ) 1. 較近的過去.Uxe su hani bnrigan hndure nii peni? 這不是你不久以前才買的嗎? [ Toda cnduray Truku snduray] hngali( ) 1. 不遠處.Gaga hngali hari tama mu nana; osa berah hari na. 我爸爸在不遠處 ; 你再往前走一些 hngedan( ) 參照 hanguc 1. 煮.Rheqan ka rehaq na lexi han ma hngedan bale, mhada de tsyusun dungan. 先剝掉竹筍的皮 ( 後 ) 用水煮, 煮熟後再炒 [ Toda hngedan Truku hnpuyan] hngede( ) 參照 hanguc 1. 煮 ( 菜 ).Hngede namu siyang ga wa, lnihu biqun daha Iyung ka kiya. 你們不要把那豬肉煮給煮了喔, 那是他們要給 Iyung 的串肉 (lnihu) ["lnihu" 是本族訂婚時分享 ( 送 ) 給親戚的豬肉 過去是 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 214 of 285
將剁成大塊的豬肉, 依親戚的遠近關係, 以大竹籤 ( 片 ) 串成一至五大塊分送給親戚, 這樣串成的豬肉稱之為 "lnihu" 類似漢人的 " 喜餅 " ] hngedi( ) 參照 hanguc 1. 煮 ( 祈使 ).Hngedi tikuh sama de ini kdiida dehuk sapah ka bubu su. 若你媽媽晚一些時間回到家, 就由妳煮菜 Hngedi rapic dnngeyan bnege Utun peni, puqun daha. 把 Utun 給我們的燻乾飛鼠肉煮了給大家吃 [ Toda hngedi Truku hngji] hngedun( ) 參照 hanguc 1. 煮.Wada miyan hngedun skeeman ciga ka siyang bnari su di. 你買來的豬肉, 我們昨晚就煮掉了 [ Toda hngedun Truku hngdun] hnili( ) 參照 hili 1. 誣陷.Kedu bale si hnili su yaku; ini huwa; hae ta mprengo berah tama bubu su. 你如此誣陷我 ; 沒關係 ; 我們到你父母親面前說清楚 [ Toda hnili Truku hnili] hnilo( ) 參照 hilo 1. 蓋過的被子.Pheyo mu kanna hnilo namu. 我來洗你們蓋過的被子 [ Toda hnilaw Truku hnlaw] hniti( ) 參照 hiti 1. 留下.Ga hini hei pada hniti ku na Takun. 這裡有 Takun 留給我的山羌肉 [ Toda hniti Truku hnici] hnlagan( ) 參照 hilo 1. 曾被蓋過的.Iya hilo hnlagan seediq, hae su naq peeru mmnarux. 不要使用別人用過的蓋被, 你可能因而會被染上其他的疾病 [ Toda hnlawan Truku hilaw] hnngedan( ) 參照 hanguc 1. 已煮好的.Ga dmayo mangal damac hnngedan bubu na ka Umin. Umin 在幫忙端著他媽媽已經煮好的菜 [ Toda hnngdan Truku hnpuyan] hnprayan( ) 參照 pure 1. 煮.Ga hnprayan wa; puqi naq de su muure. 煮好的飯在那兒, 你餓的話就拿來吃 [ Toda hnpuyan Truku hnpuyan] hnpure( ) 參照 pure 1. 煮.Hnpure su ido di? Uxe beyo ceka na ali di wa. 你煮飯了沒? 就快要中午了耶 [ Toda hnapuy Truku hapuy] hnqilan( ) 參照 huqil 1. 死亡處.Hnqilan mu hini kingal quyu tbrhengin si tama mu. 我爸爸說 : 我曾在這裡打死過一條青竹絲 hnqili( ) 參照 huqil 1. 殺死.Hnqili nhari psirak kii; mqiyuc laqi di. 趕快把那蜈蚣打死 ; 牠會咬小孩的 hnqilun( ) 參照 huqil 1. 使... 死亡.Iya si haya dmoi su uruk kii, ma su hnqilun di. 你不要那樣抓著小狗, 你會把牠給弄死的 [ Toda pqilun Truku hnqilun] hnradan( ) 參照 harac 1. 築牆.Hnradan na sktama mu ka harac qnalang sama nii. 這菜園的石墻是我先父所築起來的 [ Toda hnradan Truku hnradan] hnreno( ) 參照 hreno 1. 炒花生.Ima hnreno trabus nii? 這是誰炒的花生? [ Toda cnniyus Truku ciyusi] hnrnasan( ) 參照 hrinas 1. 超過.Hnrnasan na harac pnharac daha berah ga sqsiya paru hndure. 上回的洪水超過了他們在前面所築起的 ( 擋土 ) 牆 hnruwan( ) 參照 hiru 1. 用某物當照明.Hnruwan mu kacidento, kika paru ledax na. 我是用手電筒照的, 所以很亮 hnteran( ) 參照 hetur 1. 關 ; 擋.Hnteran sapah kuung texal ka Dakis Pawan ga mesa kari daha. 聽別人說,Dakis Pawan 曾被關在監獄裡一次 [ Toda hnnkan Truku hntran] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 215 of 285
hntiyan( ) 參照 hiti 1. 留在某處.Hntiyan daha inu hayan ka qyqeya daha nii?. 他們先前將這些東西遺留在什麼地方? hnugetan( ) 參照 heguc 1. 吸.Mklmelux naq paru hnugetan daha qrengun puniq pnthuwan daha ka mqedin alang Puuma nii mesa. 傳說中的 Puuma 部落的女人只需要吸食燃燒木柴產生的煙就能長大 [ Toda hnuwtan Truku hnegtan] hnuun( ) 參照 huwa 1. 使成何狀.Hnuun su mknedux hari, ye epux hari? 你要使它厚一點, 還是薄一點? [ Truku huya] hnwaan( ) 參照 huwa 1. 把某物怎樣.Hnwaan su rodux nii Bakan? Ma so hari gaga kddamac di. Bakan, 妳把這隻雞怎麼啦? 怎麼好像昏厥過去了 Hnwayan namu huling nii ha? Ma ga stkemu di. 你們把這隻狗怎麼啦? 牠怎麼縮著了 Hnwaan daha maanu smalu qburic nii. 他們用什麼做這個火藥? hnyegan( ) 參照 heyu 1. 身材.Paru hnyegan na seediq kii. 那個人長得高大 [ Toda hnyuwan Truku hnyigan] ho( ) 1. 語尾疑問助詞.Kiya hayan ho? Bbiyan di wa. 先這樣好嗎? 已傍晚了 horay( ) 1. 蓬萊米.Pnesa su ima rehak su horay nii Sine? Sine, 你這蓬萊稻種是向誰要來的? [ Toda horay Truku horay] Hori( ) 1. 埔里.Wada tmlaqi byoing Hori ka Bakan, ado uka ising alang daha. Bakan 到埔里的醫院生產, 因為他們部落沒有醫生 horosiki( ) 參照 Hori 1. 方塊巾.Lbui horosiki kanna lukus su. 將你的衣服全部包在方塊巾內 [ 日 ] hosu( ) 參照 Hori 1. 水管.Mosa mangal btakan slmeyun daha hosu cbeyo. 以前的人會拿竹子做成水管 [ 日 ] hprai( ) 參照 pure 1. 煮 ( 祈使 ).Hprai beras kira ga; kii si malu puqun. 用那新米煮飯 ; 新米比較好吃 [ Toda hpui Truku hapuy] hprayan( ) 參照 pure 1. 煮熟.Ribo paru ge, hprayan bunga ma sari. 大主食鍋是用來煮熟地瓜和芋頭的 hprayun( ) 參照 pure 1. 煮.Ga hprayun tama na Siyac ka hei dapa; heya mkela hmanguc hei dapa. 牛肉是 Siyac 的爸爸在煮 ; 聽說他 ( 很 ) 會煮牛肉 [ Truku hpuyun] hquli( ) 參照 haqul 1. 搬運 ( 祈使 ).Huqli kanna napa daha ga, hai paha soko hiya. 將他們的行李搬到倉庫那裡 hqulun( ) 參照 haqul 1. 搬運.Hqulun mu sapa kanna macu nii di wa! 我要將這些小米全搬到家裡去了! hradi( ) 參照 harac 1. 築牆 ( 祈使 ).Hradi ka icin na, ado so ini dai dapa, 在一邊把牆築起來, 牛隻就過不來 [ Toda qdingi Truku hradi] hrado( ) 參照 harac 1. 築牆.Hrado ta icin na duri ho! Ado so ini slhelih bobo na. 我們也將它的另一面築起來吧! 下一次就不必再麻煩了 hradun( ) 參照 harac 1. 築牆.Hradun su knuwan tudu su yqeyaq di Sapu? Sapu, 你稻田的田埂何時要築牆? [ Toda qbingun Truku hradun] hredun( ) 參照 heruc 1. 下坡段.Bbaro riyung ka hredun elu neepah na heya. 他耕地的下坡路段很長 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 216 of 285
hrenang( ) 1. 聲響.Ma so hari hrenang rulu na Walis. 怎麼像是 Walis 車子的聲響 [ Toda hnang Truku hrnang] hreno( ) 1. 炒花生.Hreno tikuh trabus Uma; puqun daha. Uma, 請妳炒個花生 ; 他們要吃的 [ Toda pciyus Truku cyusi] hridan( ) 參照 huruc 1. 調降.Wada na hridan tikuh nedang na di? 他稍為調降了價錢嗎? hridi( ) 參照 huruc 1. 調整.Hridi tikuh hunac hari eruc na; ga mridih di. 將柱子往下移一點 ; 它有點歪了 Hridi tikuh pila na kesa; ga rmabang egu na heya di. 調整一下它的價錢 ; 它的價格更高了 hridun( ) 參照 huruc 1. 調整.Ye na maha hridun tikuh nedang na dhenu ma! 他會調整 ( 一下 ) 他的價格吧! hrigan( ) 參照 heruy 1. 倒入之處.Ma namu hrigan hini ka dheran nii di? 你們怎麼把這些土倒在這裡了呢? hrigi( ) 參照 heruy 1. 倒入.Hrigi tikuh hini qsiya kiya Dakis; spuun mu mheyan kiya hari di. Dakis, 把那水倒到這裡一下 ; 我等一下一起扛著 hrigun( ) 參照 heruy 1. 倒入.Hrigun ta inu ka nii di? Ga stenge ka kingal lubuy ga di. 我們要把這些倒到哪裡? 那一袋已裝滿了 hrinas( ) 1. 超過.Meyah su de iya hrinas ceka na ali, uxe ku meeniq hini de bobo mnekan. 妳若要來不要超過中午, 因我下午就不在 ( 家 ) [ Toda hrinas Truku hrinas] hrnasan( ) 參照 hrinas 1. 超過.Wada ta hrnasan sapah na Takun di. 我們已超過 Takun 的家了 hrnasi( ) 參照 hrinas 1. 超過 ( 祈使 ).Nhari hari; hrnasi seediq ga berah su. 跑快一點 ; 超過你前面那個人 [ Toda hrnasi Truku hrnasi] hrnasun( ) 參照 hrinas 1. 超過.Knbeyax sluhe, maha su na hrnasun Iwan di. 你要努力學習, 否則 Iwan 會超越你 [ Toda hrnasun Truku hrnasun] hrui( ) 參照 hiru 1. 照 ( 祈使 ).Hrui ku tikuh wa; wada tuting ruhu mu. 請幫我照一下 ; 我的鑰匙掉了 Hrui tikuh denki han, ini qtai. 開一下燈, 看不到 [ Truku hrui] hrulas( ) 1. 口水.Ado ka ga ini ptkela taqi ka Batu, kii ini na klai kanna hrulas na. 因 Batu 睡得很沉熟, 所以不知道自己在流口水 [ Toda halus Truku tuyuq] hruqu( ) 1. 大頭茶.Mhenuk srqiyun ka qhuni hruqu nii, kika ssquri daha taku ma icux ido. 大頭茶的樹幹很容易削製, 所以他們會拿來削成湯匙及飯匙 hruun( ) 參照 hiru 1. 照.Iya hrui bateri kii han, hruun ta keeman. 先不要開蓄電池的燈, 我們晚上要用它當照明 Ga mu hruun harung horoba hii, uka denki. 沒有電, 我用油材取火照明浴室 [ Truku hruun] hruwan( ) 參照 hiru 1. 以某物為照明.Sqama riyung hruwan harung nii. 以這松材做為照明燒的很旺 Wada mapa harung ka dheya, hruwan daha keeman. 他們去揹松柴以做為晚上的照明 hruwo( ) 參照 hiru 1. 照明.Phenge ta harung han ho; hruwo ta de keeman hari. 我們先把柴火滅 ;( 天 ) 較暗時再點燃 [ Truku hruwaw] hteri( ) 參照 hetur http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 217 of 285
1. 關起來 ; 擋起來.Hteri tnbugan namu wa, mmaha mekan pnhuma seediq denu. 把你們的家畜家禽關起來, 以免出去損壞別人的農作物 Iya hteri ka oda seediq kii; psgila namu qqpahan daha di. 不要擋住人要經過的地方 ;( 那樣 ) 你們會影響他們工作 [ Toda hmki Truku htri] hterun( ) 參照 hetur 1. 關著 ; 擋著.Uxe naku rodux kiya, ga mu hterun ka naku. 那隻 ( 那些 ) 雞不是我的, 我的雞我在關著 [ Toda htri Truku htrun] htii( ) 參照 hiti 1. 留下 ( 祈使 ).Htii bubu su laqi su han Watan; hao ta mapa tikuh paye mu han. Watan, 先把小孩留給你媽媽 ( 帶 ); 我們先去揹我的稻穀 Htii hini sama bnaruy su si bubu su. 你媽媽說將你買的菜留在這裡 [ Toda htii Truku hcii] htiyan( ) 參照 hiti 1. 留下.Htiyan ku daha malix ka yaku ma, wada naq knama ka dheya. 他們把我給留下, 自己卻先走了 htiyun( ) 參照 hiti 1. 遺留 ; 遺忘 ; 留下.Htiyun daha hini dungan wa ka parih nii. 他們又會把鋤頭遺忘在這裡了 Piya pila ga su htiyun dheya hii? 你留給他們多少錢? [ Truku hciyun] hubu( ) 1. 添水.Tiwas, hubu de meelih qsiya na hlama ga hprayan ga. Tiwas, 當那蒸煮糯米的水減少時要加水 huda( ) 1. 雪 ; 冰.Asi ka dgiyaq niqan huda. Uka so alang ta ga meniq llebu hini. 要到高山才有雪 像我們海拔低的部落是看不到的 Ga mekan huda ka Tado. Tado 在吃冰 [ Toda huda Truku huda] huda qapah( ) 1. 冰 ; 冰棒 ; 冰塊.Kari bnarah rudan ka huda qapah nii, laqi saya de asi uyu kari Tanah Tunux mesa kori di. Huda qapah( 冰 ) 是長輩們新創的語詞, 現在的年輕人就直接學著日本人說 Kori( 冰 ) hudur( ) 1. 燒.Hudur kana gmeya ga hiya da. 把那裡的白茅都燒掉 [ Toda hmudur Truku hudur] huhuc( ) 1. 黃杞.Malu phmaun ngiro qhuni huhuc duri. 黃杞也很適合用來種香菇 [ Toda rawus Truku huhuc] hukuc( ) 1. 拐杖.Ma na gisu chngiyun hini ka hukuc na Temi nii di? Temi 怎麼把她的拐杖忘在這裡了? [ Toda hukuc Truku hukuc] hulaq( ) 1. 白帶.Mnarux hari mqedin egu hulaq wa. 女人白帶多也是生病的徵象 [ Toda hulaq Truku hulaq] huling( ) 1. 狗.Huling na Dakis ka nii? 這是 Dakis 的狗嗎? [ Toda huling Truku huling] hulis( ) 1. 笑.Maanu ga namu phlisun, kedu ba si hulis namu? 你們在笑什麼笑得這麼地開心? [ Toda hulis Truku hulis] hunac( ) 1. 下面 ; 下方.Paha hunac hari ka namu kiya. 你們的放在下面一點 hune( ) 1. 船.Gaga kndudun paru ka hune ga daha slmeun saya. 現在他們製造的船越來越大了 [ Toda asu Truku huney] hungul( ) 1. 尖端 ; 尖形.So ka ludux slmadac ma ludux puyan kesun daha hungul na. 如獵刀和長矛的前端部位叫做尖端 [ Toda hungul Truku hungul] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 218 of 285
-huni-( ) 1.. huqil( ) 1. 死亡.Wada huqil bubu na uruk mu nii da, ye daha wada pqdalun qolic mnekan iyu. 我這 ( 些 ) 雛狗的母狗已死了 ; 可能被別人餵食吃了毒藥的死老鼠吧 [ Toda huqil Truku huqil] hurah( ) 1. 崩落.Wada hurah qnyexan quyux hndure nii ka harac nganguc na Siyac. Siyac 庭院的圍牆因這次的雨而崩塌 [ Toda thurah Truku hurah] huriq( ) 1. 濕 ( 的 ).Huriq ka kiya; iya pgmaxi daka mdengu na nii. 那是濕的 ; 不要和乾的混在一起 [ Toda huriq Truku huriq] huroba( ) 1. 浴室.Egu qsiya mtilux huroba nana; osa trima han. 浴室的熱水還很多 ; 你可以先去洗澡 [ 日 ] huruc( ) 1. 煞住 ; 煞車.Ini huruc rulu ani moda elu mcherus ka Durah. 即使駛經下坡路段,Durah 也不煞車 [ Toda huruc Truku huruc] hutong( ) 1. 棉被 ; 被子.Hlagi hutong keeman; kii si ini hari knarux. 晚上蓋被子才不容易生病 [1. Toda hutong Truku hutong 2. 日 ] huur( ) 1. 水瓢.Snalu daha qriyan huur rudan ta cbeyo ma. Ngalun daha gbulan qsiya ka qriyan paru. 我們的先祖們是以葫蘆瓜製作水瓢 大的葫蘆瓜則拿來製作汲水容器 [ Toda tuyan Truku huur] huwa( ) 1. 如何.Huwa kesun tminun tokan bale nii tama? 爸爸, 這男用網狀揹袋要如何織呢? [1. Toda huya Truku huya 2.tokan 是本族男子用於揹戴物品的網袋 ] huwa mesa( ) 1. 怎麼.Huwa mesa mosa mhero qmerac rseno ka bngehun tnbugan na mqedin Puuma nii? 傳說中的 Puuma 女人所飼養的土蜂是怎麼獵捕男人的呢? huwe( ) 1. 慷慨 ; 親切.Kedu ba huwe na Umin Sapu kii wa; sbege ku na kingal rawa sama pnhmaan na. Umin Sapu 是那麼地慷慨 ; 他送我一簍他種的菜 [ Toda huway Truku huway] hwaun( ) 參照 huwa 1. 要幹嘛.Hwaun su negul kii, Roro? Roro, 你 ( 拿著的 ) 那條繩子要幹嘛? Hwaun su kana sino nii? 你要這些酒做什麼? Hwayun su mchaya ka uruk huling kiya? 你怎麼要把小狗那樣 ( 玩耍 )? [ Toda hyaun Truku huya] hwinuk( ) 1. 腰部.Egu mnapa na lexi, kii ga mnarux hwinuk. 他揹太多的竹筍了, 所以腰在痛 [ Toda hwinuk Truku hginuk] hwiras( ) 1. 肋骨.Ppexi tikuh hwiras mu nii. Kii bale ga meniq mnaruh. 幫我按壓一下我的肋骨 ; 它似乎有點問題 [ Toda hwiras Truku hgiras] ma( ) 1. 和 ; 與.Ini telung mudu ma pixin de mosa tmlenga cbeyo. 過去獵人要去放陷阱都不會碰橘子和蔥 [ Toda mi Truku ma] ma nii( ) 1. 怎麼如此.Ptahu ta puniq di ho. Ma nii msekuy kana hei mu di. 我們來烤火吧! 我的身體怎麼那麼冷! [ Toda maka Truku maka] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 219 of 285
maadis( ) 參照 adis 1. 攜帶.Ye su maadis seediq pstuku kusun Umin? Umin, 你明天要帶借工的人嗎? [ 一直以來, 本族人都以借工 (smtuku) 與還工 (smbarux) 來維持傳統部落的集體意識 ] maangal( ) 參照 angal 1. 將拿取.Maangal su mqedin knuwan di Kuras? Kuras, 你什麼時候要討媳婦呢? [ Truku maangal] maanu( ) 1. 什麼 ; 幹嘛.Maanu sun su haya? Naka su mtkela hari ka isu. 你幹嘛那樣? 你應該清醒一點 Maanu kesun qbulic daka limik? 子彈和彈殼是什麼? [ Toda manu Truku manu] maasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分送.Maasuw ku hlama laqi ka yaku ma tnquri sino mmahun rudan ka isu. 我發糖果給小孩, 你斟長輩們要喝的酒 macu( ) 參照 maanu 1. 小米.Ma egu macu su ga repun na! 你穀倉裡的小米還那麼多! [ Toda macu Truku macu] madis( ) 參照 adis 1. 帶.Yaku madis beras ma adis timu daka ucik ka isu. 我帶米, 妳帶鹽巴和辣椒 mado( ) 1. 窗戶.Paru bgihur nii; iya chngii meluk mado su. 風很大 ; 不要忘記關上你的窗戶 [ Toda bnlingan Truku mado] maduk( ) 參照 aduk 1. 趕走.Ima wada maduk rodux mu di? 是誰把我的雞趕走了? maha( ) 參照 paha 1. 去.Maha su inu? 你要去哪裡? 2. 大約 ; 約略.Maha so kenu knchedil? 大概有多重? Maha piya pila? 大概多少錢? [ Toda musa Truku mha] mahe( ) 參照 imah 1. 喝 ( 祈使 ).Mahe ta qsiya mtilux han ho, msekuy wa. 我們先喝口熱水吧, 很冷耶 [ Toda mahay Truku mahay] mahi( ) 參照 imah 1. 喝 ( 祈使 ).Mahi begu sama bale ga mhqeni su. 你渴了就喝那野菜湯 [ Toda mahi Truku mahi] maho( ) 參照 imah 1. 喝.Ye nisu qsiya nii Umin? maho ku tikuh ha? Umin, 這是你的水嗎? 我來喝一點好嗎? mahobing( ) 1. 熱水瓶.Bsiyaq hari mtilux ka qsiya de psaun mahobing nii. 這個熱水瓶裡面的水可以保溫很久 [1. Toda mahobing Truku mahobing 2. 日 ] mahu( ) 參照 pahu 1. 洗衣物.Mahu miyan baga yami cbeyo ma, uka baciq so ga ta dooyun saya duri. 我們以前是徒手洗衣物的, 也沒有像現在我們所使用的洗衣粉 ( 洗衣精 ) [ Toda mahu Truku mahu] mahun( ) 參照 imah 1. 喝.Mahun mu kiya da! Mtilux na. 還很燙, 我等一下喝! [ Toda mahun Truku mahun] maku( ) 1. 我... 你們...( 代名詞 ).Ma namu ini thei rngagun ha? Bbeun maku bale denu wa. 你們怎麼講不聽呢? 這樣我真的就要揍你們喔 makura( ) 1. 枕頭.Snais naq na bubu mu ka makura nii. 這枕頭是我媽媽自己縫製的 [ Toda makura Truku makura] malah( ) 參照 palah 1. 烤火取暖.Misan de malah puniq klaali ka seediq alang nami. 到了冬天我們部落的族人都會烤火取暖 [ Toda malah Truku malah] malan( ) 參照 umal 1. 增添.Malan ku na meyah smgila Takun ga duri wa; kika ini ku skela yamu di. 我也 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 220 of 285
被 Takun 增添耽擱的時間 ; 所以就沒能趕上你們 [ Toda malan Truku malan] mali( ) 參照 umal 1. 增補 ( 祈使 ).Mali tikuh na Umin nii han Iwan; ini baka na heya dungan. Iwan, 把 Umin 的再加一點 ; 他的還不夠 [ Toda mali Truku mali] malix( ) 參照 alix 1. 放棄 ; 到此為止.So hari mesa wada malix mgsense ka Pawan di. 聽說 Pawan 已從教職退休了 malu( ) 1. 好的 ; 可以.Seediq malu lnglungan ka Mona Pawan. Mona Pawan 是個好心腸的人 [ Toda malu Truku malu] malux( ) 1. 怎麼.Malux su wada sqada ka hei rodux nduhan mu di? Ani naq so sqerun hari we malu nana. 你怎麼把我烤的雞肉給丟了? 雖然有點烤焦, 還是可以吃的 [ Truku malux] mame( ) 1. 豆子.Malu puqun mame nii. 這個豆子很好吃 [ Toda sukay Truku maney] mangal( ) 參照 angal 1. 拿取.Mangal aring ka Temi ma sbege na Iban. Temi 拿桃子給 Iban Mangal qreti ka Kumu, ma ssebuc na quyu ga berah na. Kumu 拿起棍子, 要打她面前的蛇 Ga mangal maanu ka swai su rseno ga? 你的弟弟在拿什麼? 2. 娶. Ga mangal mqedin mneyah Toda ka Yako. Yako 娶了 Toda 的小姐 mangga( ) 1. 漫畫.Smkuxun riyung qmita patis mangga ka laqi saya. 現在的小孩子很喜歡看漫畫 [ 日 ] manto( ) 1. 饅頭.Mkela smmalu manto ka qbsran mu rseno. 我哥哥會做饅頭 mao( ) 1. 山胡椒.Stmuun daha ka mao ma, kuxun daha sdamac ido. 他們喜歡用鹽醃漬過的山胡椒配飯吃 [ Toda mqri Truku mqri] mapa( ) 參照 apa 1. 揹負.Wada smtuku mapa paye na Iwan ka Watan. Watan 到 Iwan 那裡借工揹稻穀 marac( ) 1.( 公雞 ) 挑戰的動作.Ga marac maanu tama rodux ga? Uxe ga mita quyu. 那隻公雞在對誰做挑戰的動作?( 牠 ) 是不是看到蛇 marah( ) 1. 開創 ; 新創的.Ado ga hmetur eluw ka seediq tndheran, kika ga marah eluw icin ka dheya di. 因地主把路給擋住了, 所以他們另闢新路 Marepa( ) 1. 力行村.Wada seno Marepa ka swai na bubu mu, bsiyaq ini eyah alang di. 我媽媽的妹妹嫁到力行村, 已很久沒有回部落了 mari( ) 參照 baruy 1. 買.Ga mari kingal rulu bgurah tama su dungan sa. 聽說妳爸爸又買了一部新車 marih( ) 1. 生悶氣 ; 嘔氣.Heung naq ini beyo marih seediq kii; iya naq snteri hii. 那個人本來就很容易生悶氣的 ; 不必理會他 maruy( ) 參照 baruy 1. 買.Ga maruy rabu bluqun ka Tama mu, haun mu mhuma neepah mesa. 我父親買了柿子苗, 他說要種到山上的耕作地 masuw( ) 參照 asuw 2 1. 分.Gaga su masuw maanu kedu qaras na laqi ga? 你在分什麼讓那些小孩子那麼高興? matak( ) 參照 atak 1. 剪.Ga matak ami qqlangun na qnalang sama ka Duya. Duya 正在剪要做菜園圍籬的網線 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 221 of 285
matis( ) 參照 patis 1. 寫.Ga matis maanu ka Awe? Awe 在寫什麼? [ Toda matas Truku matas] mawak( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著走.Ga mawak bubu na rudan ka Takun. Takun 牽著他的祖母走 mawan( ) 1. 姐妹夫婿之間的互稱.Mawan na Umin ka heya. 他跟 Umin 是連襟的關係 [ Toda mawan Truku mawan] maxal( ) 1. 十 ( 數詞 ).Tmlaqi egu ka seediq cbeyo, maxal duma laqi daha. 以前的人會生下很多孩子, 有的會生十個子女 maxal kbekuy( ) 1. 一千.Maxal ka kbekuy suupun ta de, maxal kbekuy kanna denu. 我們若把十個一百放在一起, 全部就成為一千 maxal kingal( ) 1. 十一.Maxal rima wawa na rodux mu nii hayan, wada puqun huling ka sepac ma, msngari maxal kingal di. 我這隻 ( 母 ) 雞本來有十五隻小雞, 四隻被狗吃剩下十一隻了 mbahang( ) 參照 qbahang 1. 聽.Mbahang ku kari na Umin we, so hari mesa wada neepah kanna dheya kiya. 我聽 Umin 說的, 他們好像都到耕作地了 [ Toda embahang Truku embahang] mbarah( ) 1. 重新來過.Mesa bubu mu: "Hani miyan msterung yami ka tama su we, uka nami ani mmaanu, kika mbarah miyan naq pheyu sapah, knbgurah neepah ma pkari yqeyaq." 我媽媽說 : 當初我和你爸爸結婚時什麼都沒有, 所以我們自己搭建家屋, 墾新耕地以及開挖水田 mbari( ) 參照 baruy 1. 買.Mbari su lukus so kenu ka isu Temi? Temi, 妳要買哪一種衣服? mbaruy( ) 參照 baruy 1. 買賣.Mbaruy su so patis maanu? 妳要哪一類的書籍? mbasi( ) 1. 酸.Ma mbasi puqul mudu nii; uxe ini khada nana? 這橘子吃起來怎麼酸酸的 ; 是不是還沒熟? mbbaruy( ) 1. 買賣.Ye ga mbbaruy maanu peni seediq ga mtgutu hii. 聚集在那兒的人眾不知在交易什麼 [ Toda mbbari Truku embbarig] mbbege( ) 參照 bege 1. 互相給予.Seediq de seung naq mbbege ani maanu ppuqun. 人們當然應該要分享任何食物 mbberas( ) 參照 beras 1. 赤裸著身子.Ma su mbberas ani msekuy Boya? Boya, 你怎麼冷天也光著身子? ["boya" 是日語, 是日人對小男孩的暱稱, 就如漢語中的 " 弟弟 " 雷同 因此日治末期被叫做 "boya" 的男性族人, 同一個部落就有好幾位 ; 臺灣光復後被叫做 " 弟弟 " 的族人亦如是 但在本 Tgdaya 語群裡, 在部落雖習稱他們為 "boya 或弟弟 ", 他們卻都有自己的傳統名字 ] mbbetaq( ) 參照 betaq 1. 互刺.Mruurung seediq cbeyo si ge, mbbetaq yayu ma sbrangan sa; ado uka halung ka ciida han. 據說以前的人爭戰時, 是以刀和長矛互刺 ; 因當時沒有槍械 mbbhege( ) 參照 bhege 1. 灰色.Smkuxun mlukus lukus mbbhege heya. 他喜歡穿灰白色的衣服 mbbugan( ) 參照 bugan 1. 起雞皮疙瘩.Miicuw ku riyung qmita quyu yuku wa; mbbugan kanna hei mu denu. 我很怕看到蛇 ; 我全身會起雞皮疙瘩 mbeebu( ) 參照 beebu 1. 想要打.Naqah mbeebu qedin ka seno. 先生想要打太太是不好的 mbege( ) 參照 bege http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 222 of 285
1. 給.Mbege ku kingal babuy de su mangal mqedin si Awi. Awi 說你娶媳婦時他會送一頭豬 mbetaq( ) 參照 betaq 1. 刺.Hwaun su sbrangan kii Bagah? Ma su so hari mbetaq boyak. Bagah, 你拿著長矛要幹嘛? 你怎麼好像要刺山豬的樣子 mbeyax( ) 參照 beyax 1. 贏家 ; 強勢.Seediq mbeyax riyung kari ka mqedin kiya. 那個女人講話很強硬 Ima wada mbeyax tarancyo hndure? 上回的籃球賽誰贏了呢? Ye ta wada mbeyax ka ita? 我們贏了嗎? mbhege( ) 參照 bhege 1. 類似白色.Tama na Siyac ka ga mlukus lukus mbhege gaga. 那穿著像白色衣服的是 Siyac 的爸爸 mbiki( ) 參照 biki 1. 彎曲.Mbiki beebu laling na Uwah ga, naqah dooyun. Uwah 的釣竿是彎曲的, 不好用 mblawa( ) 1. 紫色的.Mneka sama mblawa ka bubu na heya. 他媽媽吃了紫色的蔬菜 [ Toda mplawa Truku mgkliyu] mbleyaq( ) 參照 bleyaq 1. 正確的.Mbleyaq smnegun Gaya Seediq kndesan su. 你的生活要正確的跟隨賽德克族的規範 mbqerus( ) 參照 bqerus 1. 辛苦.Mbqerus nami riyung mheyan napa nii. 我們背這些包袱背得很辛苦 mbrahu( ) 1.( 塊莖 ) 過老 ; 過熟.Bunga qhuni ge, rudan de mbrahu ma egu beling truma na ma, naqah puqun. 樹薯老了會過熟, 裡面會有洞而且不好吃 mbruwa( ) 參照 bruwa 1. 打雷.Hmuwa karac nii ha? Mbruwa ma ini quyux. 這個天是怎麼回事? 只管打雷不下雨 Qmuyux paru ka keeman de, mbruwa denu. 晚上下大雨的時候, 會打 雷的 mbserux( ) 參照 bserux 1. 懶惰.Ani ima ini skuxun seediq mbserux. 沒有人喜歡懶惰的人 mbtunux( ) 1. 漂亮 ; 美麗.Smalu mesa mbtunux ka pntasan dqeras nii. 這個紋面會讓人更漂亮 [1. Toda mbtunux Truku embtunux 2.pntasan 就是賽德克族成人的標記, 部落的老人認為有紋面會讓人更漂亮 ] mbudu( ) 參照 budu 1. 瞎了.Ma mbudu laqi ga! 那孩子瞎了! mbukung( ) 參照 bukung 1. 駝背.Knrudan na Dakis ga da, kika mbukung di. 因 Dakis 已經老了, 所以會駝著背 mburung( ) 參照 -burung- 1. 遲鈍 ; 不在乎 ; 講不聽.Kiya naq laqi kiya wa, mburung rngagun. 那孩子就是那樣, 講他也不在乎 mbuwa( ) 參照 buwa 1. 起水泡.Mhedu mbuwa ido ga de bsagi denu. 當煮飯煮到起蒸汽泡完後就要將柴火移開 [ 這是過去以薪柴煮飯時才會有的狀況 ] mccebu( ) 參照 cebu 1. 戰爭 ; 射擊.Hmuwa naq alang quri nii, mccebu klaali taan trebi. ( 觀看電視報導時, 感嘆說 :) 這地區的國家是怎麼回事, 怎麼經常在打仗 mccida( ) 參照 cida 1. 長枝椏.Naka asi gyei pusu doriq huling nii da; maku ga mccida quri dnamux di. 乾脆把這棵龍眼樹砍掉啦, 它的枝椏已伸向屋頂上了 mccikul( ) 參照 cikul 1. 互推.Scuqi egu riyung ka seediq ciida, kika asi lux mccikul kanna di. 當時人太多了, 所以大家都互相推 ( 擠 ) 著 mcciyuk( ) 參照 knciyuk http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 223 of 285
1. 訂婚.Mhedu smrai de, mcciyuk mimah tikuh sino denu. 求婚之後, 就會先喝訂婚喜酒 mcebu( ) 參照 cebu 1. 要擊射.Mcebu su maanu isu Durah? Durah, 你 ( 想 ) 要獵擊什麼 ( 獵物 )? mcequr( ) 參照 cequr 1. 勒住 ; 掐住.Naqah sneban na pala laqi ga, kii bale mceqan gelu na di. 他綁的包裹孩子的揹帶不好, 好像要勒住他的脖子了 mchaya( ) 參照 kchaya 1. 怎麼那樣.Ma mchaya laqi ga, ini seyung thei kari. 那個孩子怎麼這樣如此不聽話 mcherus( ) 1. 下坡.Tai hari moda namu eluw mcherus de mosa namu dgiyaq. 你們到高山時, 走下坡路段要小心 [ Toda tmabuy Truku mshrus] mciicin( ) 參照 icin 1. 不是同一組 ; 一對物品穿反或同邊.Ga mciicin kucu su. 你的鞋子穿反了 [ Toda mciicin Truku msiisil] mcikul( ) 參照 cikul 1. 推.Tara ta hini ka ita si Puhuk, mcikul ta riyaka tnlusan daha mesa. Puhuk 說 : 我們在這裡等, 我們要 ( 幫忙 ) 推他們拉的人力車 mcilaq( ) 參照 cilaq 1. 斷裂.Ma wada mcilaq cida na cakus nii di? 這棵樟樹的枝椏怎麼斷掉了? mcuhe( ) 參照 cuhe 1. 動作緩慢.Ani naq mcuhe riyung seediq ga, malu riyung lnglungan na. 那個人的動作很緩慢, 但是心地非常好 mdaadis( ) 參照 adis 1. 相互牽帶著.Kesun mccebu pais nii ge, asi ka mdaadis mhuqil. 與敵對戰時, 就得與敵人共存亡 mdae( ) 1. 禁止.Mdae namu eluw naqah hiya wa, asi oda eluw malu. 你們不要從那壞路走喔, 順著好路走就好 mdakil( ) 參照 dakil 1. 攀爬 ; 成長.Ani kdere daun na mdakil ka miric lmiqu. 即使是陡峭的山壁, 山羊照樣可以攀爬 Iya osa mdakin qhuni baro laqi nii, hae namu naq mtuting hiya. 小朋友們, 不要爬到樹上, 以免摔下來 ( 受傷 ) mdamac( ) 1. 興奮.Te! Ga mdamac isu ka Rabang nii. 你看! 這 Rabang ( 狗的名字 ) 在歡迎你 [ Toda mdamac Truku mdamac] mdamux( ) 參照 damux 1. 蓋屋頂.Mdamux nami dnamux sapah dapa na Awi Puhuk ga kusun. 我們明天要蓋 Awi Puhuk 牛舍的屋頂 mdayang( ) 參照 dayang 1. 清晰.Mdayang riyung ka patis dqeras na pai mu rudan. 我祖母臉上的文面很清晰 mddaha( ) 參照 daha1 1. 兩人 ; 雙雙.Mddaha naq klaali msnegun mosa neepah ka dheya kii. 他們經常兩人一起去工作 mddahur( ) 參照 huur 1. 和解.Gaya ta ita Seediq ka mddahur nii. Dmnahur de uka pnquwan ta denu. Mddahur 是本賽德克族的族律 ; 經此和解儀式後雙方的恩怨就沒了 [1. Truku mddahur 2. 賽德克族有 mddahur( 饗宴 回饋 賠補 ) 的 gaya, 因此親友之間常會互相饋贈物品, 包括家禽家畜等 ] mddayo( ) 參照 dayo 1. 互相幫忙.Mddayo kanna alang Seediq nii. 賽德克族的部落都會互相幫忙 mddeka( ) 參照 deka 1. 一半.Mddeka hari wada ngalun na Uma Dukung. Uma Dukung 拿了一半左右 mddoi( ) 參照 dooi http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 224 of 285
1. 互相牽著 握著手.Bale mddoi baga mkkesa ka rudan mnsqedin Plmukan. ( 一對 ) 漢人的老夫妻牽著手走路 mdeka( ) 參照 deka 1. 切分為兩半.Yaku mdeka qcurux ga si swai mu rseno. 我弟弟說, 那 ( 些 ) 魚他來切 ( 分 ) 為兩半 mdengu( ) 參照 dengu 1. 乾.Ga na sgutu neepah na qhuni ka Umin, bsiyaq naq de, ga mdengu di ma mqrehaq di. Umin 把樹堆在山上的地裏, 久而久之, 樹皮剝落就乾了 mdeur( ) 參照 deur 1. 育苗.Mdeur su knuwan isu, Abis? Abis, 你什麼時候要育苗? [ Truku mdeur] mdheran( ) 參照 dheran 1. 似泥土般.Mdheran rako na quyu kii; ye quyu maanu peni. 那條蛇的顏色如土色 ; 不知是什麼蛇 mdheriq( ) 參照 dheriq 1. 滑 ; 平滑.Mdheriq riyung ma naqah qrapun sgidi. 黃鱔魚很滑, 也很難捕抓 2. 乾淨 ; 整齊 ; 滑順.Mdheriq qtaan klaali weewa ga. 那個小姐每天都看起來很乾淨整齊 mdidil( ) 1. 同居.Pgyaun daha riyung kesun mdidil nii rudan ta ita Seediq. 我們賽德克的族老, 對 ( 未婚男女 ) 同居這件事是非常地忌諱的 [ Toda mdadas Truku mjijil] mdira( ) 參照 kdira 1. 記取教訓.Mdira ku mnekan tarux hnngedan daha cbeyo, mrkerak riyung puqul. 我是記取以前曾吃過他們煮的芋頭莖的教訓, 吃起來很癢 mdresiq( ) 參照 dresiq 1. 漆樹過敏症.Mdresiq de mttanah ma mrkerak, niqan cnebu so dresiq. ( 如果 ) 碰觸漆樹, 會漆過敏也會冒出像紅色而且很癢的疹子 mdrumuc( ) 參照 drumuc 1. 認真.Tama mu, mdrumuc riyung meepah. 我爸爸工作很認真 mdudul( ) 參照 dudul 1. 帶領 ; 牧牛羊.Mdudul ku kingal dapa tanah dungan si Baso Nawi. Baso Nawi 說他還要再飼養一頭黃牛 mduku( ) 參照 kduku 1. 低下頭.Ado bbaro hnyegan Dame Doriq nii na, asi ka mduku moda rhengun ta. 由於這位洋人身材高大, 經過我們的家門還得低著頭 mdurang( ) 參照 durang 1. 將放置套頸繩索陷阱.Mdurang su maanu Bagah? Ma niqan snyukan ware ma qnawan ka durang su. Bagah, 你放陷阱獵什麼 ( 哪一種獵物 )? 你的套頸繩索陷阱怎麼有麻繩和鐵絲線? mduru( ) 1. 休息.Mduru namu saya? 你們今天休息嗎? [ Toda mduru Truku mdurug] mdurun( ) 參照 durun 1. 祈禱.Mdurun ku maha pkmalu hei su. 我祈禱你的身體會很健康 mduwa( ) 參照 -duwa- 1. 很快.Wada mduwa tmalang quri hunac ka huling ga. 那隻狗很快的往下方跑去 meegun( ) 參照 egul 1. 綁.Meegun su maanu? Kedu qnthuran negun ga su dooyun. 你要綁什麼? 怎麼拿著那麼粗的繩索 [ Truku meegun] meeguy( ) 參照 geeguy 1. 偷竊.Meeguy, mberiq ma mbserux, teru oda nii ka naqah bale na rudan ta ita Seediq. 偷竊和說謊以及懶惰, 這三種行為是我們賽德克先祖最討厭的事 [ Toda mowuy Truku meeguy] meelih( ) 參照 keelih 1. 退潮.Meelih bale knuwan qsiya yayung ga di? 那個河水到底何時才會退潮呢? meepah( ) 參照 qeepah http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 225 of 285
1. 工作.Wada meepah inu tama su? 你爸爸到哪裡工作? [ Toda qnpuh Truku qmpah] meeyah( ) 參照 eyah 1. 將會來.Meeyah namu theyaq smmesung knii? 今年過年時你們會來玩嗎? megane( ) 1. 眼鏡.Maha ku rmiyux megane mu, gisu ku kndudun ini qita di. 我要去換我的眼鏡, 我越來越看不清楚了 [ 日 ] mege( ) 參照 bege 1. 給.Msterun seediq de mege lnihu wa, cbeyo. 以前的人結婚會分送豬肉串 megul( ) 參照 egul 1. 綁.Bleqi megul dapa ga wa; hmuwa de tlhelah. 牛要綁好 ; 鬆脫了就不好 mehing( ) 參照 pehing 1. 打破.Ima wada mehing rusuq nii di ha? 是誰將這玻璃瓶給打破了呢? [ Toda muruq Truku mhing] mehu( ) 1. 豐收祭.Ini ku osa qmita mehu yaku. 我沒有去看收穫豐收祭 [ Toda mehu Truku kmtuy] mekan( ) 參照 ekan 1. 吃.Mekan namu maanu ka yamu? 你們要吃什麼呢? mekuy( ) 參照 bekuy 1. 綁 ; 打結.Ga na smmaxan pusu psuupu mekuy sama ka Umin. Umin 將青菜以十顆綁成一綑 melih( ) 1. 使水漸減 ; 讓水流失.Untubung yqeyaq kenu ssaun su melih qsiya? 你要把水放掉的是哪一塊水田? [ Toda mlih Truku mlih] meluk( ) 參照 eluk 1. 關起來.Ga meluk ka sapah mpbaruy wawa bibi, kika ini ku baruy. 那間賣雛鴨的店關門 ( 沒做生意 ), 所以我沒買到 ( 雛鴨 ) meluq( ) 1. 生的 ; 未熟的.Meluq ido pnure laqi nii wa; tsyusi kiya hari dungan. 這小孩子煮的飯沒煮熟 ; 等一下用炒的 melux( ) 1. 施咒.Niqan mkela melux rudan ta alang hini dungan? 我們現今所居住的部落裡, 是否還有族老會施對果樹及瓜果的咒? 2. 不是... 怎會...; 無由地....Melux namu naq paru, uxe maku dnngaan peni? 不是我養育你們的嗎? 不然你們怎麼會長大 ( 成人 ) 呢? [1. Toda mlux Truku malux 2. 基本上本語群施咒的方式有 mhuni 與 melux 兩種 ;melux 用於果樹及瓜果 ; 而 mhuni 則指黑巫術 ] memux( ) 參照 emux 1. 抱住 ; 抱著.Ga memux laqi na ka Rabe ma, ga na qdalan ido. Rabe 抱著她的小孩並餵他吃飯 meniq( ) 參照 eniq 1. 所在的位置 ;( 留 ) 在某處.Meniq sapah klaali ka tama mu, ado ka rudan di, ini osa neepah di. 我爸爸每天都在家, 因年紀大, 不去耕作地 ( 工作 ) 了 Ima ga meniq sapah bgurah gaga? 那棟房子是誰住的呢? 2. 有.Meniq kesun ka Pusu Qhuni mesa pnyahan Seediq mesa. 有一個被稱作 Pusu Qhuni 的地方, 是賽德克族的發源地 mepux( ) 參照 epux 1. 按 ; 壓.Hwaun su mepux nbuyas mu, mkela su mita mnarux peni? 你幹嘛按我腹部, 你會看病嗎? mering( ) 1. 汗水.Kedu mering su Bagah, tmnalang su meyah? Bagah, 你流那麼多汗, 你是用跑的過來嗎? Kedu ba mering su Takun; hmnuwa su? Takun, 你流好多汗 ; 你怎麼了? [ Toda mring Truku mling] meru( ) 參照 eru 1. 沾染 ; 傳染.Tai hari wa, meru ka http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 226 of 285
mnarux teerang si wa. 要小心喔! 肺病是會傳染的 meruh( ) 參照 peruh 1. 按 ( 開關 ).Mkela naq meruh senpuki laqi ga wa; tai hari baga na de netun na prehun. 那孩童會自己開電扇喔 ; 如果他開了要小心他的手 meruq( ) 參照 peruq 1. 破裂.Iya sai meruq siyo tudu yqeyaq ka rusuq iyu kii; ddaun tdiyan seediq di. 不要把藥物 ( 農藥 ) 的瓶子在田埂邊打破 ;( 以免 ) 走過的人會被刺到 [ Toda uruq Truku mruq] mesa( ) 參照 kesa 1. 說 ; 據說 ; 這樣做.Mesa tama mu: "Iya qberiq ma iya geeguy mesa." 我爸爸說 : 不要說謊和不要行竊 [ Toda emca Truku mnsa] mesa 2( ) 參照 pesa 1. 向人家要.Ga mesa maanu laqi ga Robo? Robo, 那小孩在向妳要什麼? metaq( ) 參照 betaq 1. 引火.Mosa miyan hmudur tntakan na Losi ciida ge, Puhuk ka moda metaq puniq na. 我們去燒墾 Losi 的耕地時, 是由 Puhuk 四處引火的 [ 本族傳統皆採燒墾游耕的方式進行農作, 每開新生地時, 先砍伐耕地上的林木雜草, 待乾燥後再放火燒 ] metur( ) 參照 betur 1. 踢.Metur seediq bubu mu dapa tanah nii wa. Qtai hari! 我這頭黃母牛會踢人喔! 小心一點! mexan( ) 參照 emux 1. 抱住 ; 抱著.Ga mexan na bubu mu ka laqi mu; smkuxun riyung laqi ka bubu mu. 我媽媽在抱著我的孩子 ; 我媽媽很喜歡小孩 mexi( ) 參照 emux 1. 抱住 ; 抱著 ( 祈使 ).Mexi isu laqi nii Pawan,hae ku pure ido han. Pawan, 你來抱小孩, 我先去煮飯 mexun( ) 參照 emux 1. 抱著.Ga mexun na tama mu ka laqi mu. 我的孩子由我爸爸抱著 meyah( ) 參照 eyah 1. 會來.Meyah namu hmuwa hini dungan? 你們又來這裡幹嘛? meyux( ) 參照 eyux 1. 強要.Heya naq meyux mesa pryuxo ta bunuh ta, kika wada miyan pryuxun di. 是他自己強要我和他換帽子, 所以我們就換掉了 [ Toda iyux Truku iyux] mgabul( ) 參照 gabul 1. 將收拾.Mgabul maanu dheya ga? Ma ka ga madis lubuy? 他們要整理什麼? 他們怎麼帶著袋子? [ Toda mnabul Truku mgabul] mgakac( ) 參照 gakac 1. 踩高蹺.Ga mu taan ka sense gako hii ciga, ga tmgesa mgakac laqi muuyas. 我昨天看到學校的老師在教學生踩高蹺 mgatuk( ) 參照 gatuk 1. 啄.Hteri kadu na tama rodux nii, mgatuk laqi di. 把這隻公雞關在雞寮裡, 不然牠會啄傷小孩 [ Toda empwatuk Truku mgatuk] mgaya( ) 參照 gaya 1. 遵守規範 ; 祖訓 ; 律法.Seediq mgaya riyung ka Umin Sapu. Umin Sapu 是恪守祖訓的人 [ Toda mwaya Truku mgaya] mgbaki( ) 1. 像祖父.Mgbaki na naq qtaan ka dqeras na Pihu Bakan. Pihu Bakan 的臉 ( 形 ) 看起來就像他的祖父 [ Toda mkbaki Truku mgbaki] mgbhege( ) 參照 bhege 1. 似白色.Mgbhege hari lukus ta, uxe so bhege riyung. 我們的衣服像白色的, 但也不是真的很白 mgbubu( ) 參照 bubu 1. 像母親般.Mgbubu na nanaq hengak na Rabe nii na, so khwayun. Rabe 的聲音就像她媽媽一樣,( 很 ) 和藹 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 227 of 285
mgceas( ) 1. 黃色的.Malu qtaan ka kucu mceas duri. 黃色的鞋子也很好看的 [ Toda mcays Truku emsaas] mgcebu( ) 參照 cebu 1. 擊射 ; 丟擲.Mkela su mgcebu halung Dakis? hmuwa ka budi? Dakis, 你會用槍枝 ( 狩獵 ) 嗎? 那麼弓箭呢? mgciyuk( ) 參照 knciyuk 1. 訂婚.Wada mgciyuk ka weewa na Tapas daka riso na Sapu di. Tapas 的女兒跟 Sapu 的兒子已經訂婚了 mgdakis( ) 參照 Dakis 1. 像 Dakis.Ma su mgdakis Pawan ini thei kari. 你怎麼像 Dakis Pawan 那樣不聽話 Ma ani kana kari su mgtoda di? 怎麼連你所說的話語也都像 Toda 語了呢? mgdamac( ) 參照 damac 1. 歡迎.Ga mgdamac isu huling nii. 這隻狗因見到你而興奮 mgdema( ) 參照 gdema 1. 有空閒.Sama, mgdema su kusun de, aguh tikuh sapah mu. Sama, 妳明天有空的話, 請妳來我家一下 [ Toda mdma Truku mgdema] mgdheran( ) 1. 咖啡色 ; 棕褐色 ; 似泥土色.Naku ka sapic so mgdheran nii. 這個咖啡色的鞋子是我的 [1. Toda mdhran Truku mgdxgal 2. sapic 是以羊皮 羌皮或鹿皮所製作的, 於其周邊穿數個孔, 串麻線繫在腳上 除非獵場屬多尖銳的碎石區外, 很少穿著 ; 遇雨不能穿, 因易打滑受傷 ] mgduru( ) 參照 gduru 1. 休息 ; 休假.Barah su mgduru ali saya Umin? Umin, 你怎麼那麼難得休息? mgduwa( ) 1. 勤勞.Laqi mgduwa riyung ka laqi na Umin. Umin 的小孩是很勤勞的孩子 mgedang( ) 參照 gedang 1. 死亡 ; 迷失.Ita Seediq na, netun niqan ka seediq tnsapah ta so tnraqin tntingan daha ma, seediq tnsapah ta wada so ini beyo mgedang peni, ini daha ltudi tmngayan laqi daha ka ngyan na kiya denu. 我們賽德克族若有家族成員是天生殘疾以及不長命的, 他們的名字就不會傳承給他們的子孫 [ Truku mg] mgeela( ) 參照 geela 1. 先.Laqi na Pawan ga mgeela tmalang ga. 那個跑在最前面的是 Pawan 的孩子 [ Truku mgeela] mgeqi( ) 參照 geqi 1. 插入.Mgeqi ku hini ka yaku, gqii hii ka btakan su isu. 我的竹竿插在這裏, 你竹竿插在那裏 [ Toda mwiqi Truku mgeqi] mggaalu( ) 參照 gaalu 1. 互相友愛.Mggaalu kanna seediq meniq alang cbeyo. 過去住在部落的人都互相友愛 [ Toda muuwalu Truku mggaalu] mggoro( ) 參照 goro 1. 像流氓 ; 學流氓.Ga mggoro da laqi ga. 那個小孩子學著流氓的樣子 mgheguh( ) 參照 gheguh 1. 長皮膚病 ; 長癬.Ga mgheguh kii ani inu ini mkmosa. 他長了皮膚病所以哪裡都不想去 [ Toda mdkiluh ] mghuda( ) 參照 huda 1. 似雪般.Ma mghuda de thyaun mita ka phepah qhuni kingal lmiqu ga. 那一片山林的樹開花時, 遠看像雪的樣子 [ Toda muhuda Truku mghuda] mgigi( ) 1. 矮小.Hmnuwa naq laqi na qbsuran mu? Ma mgigi. 我哥哥的子女是怎麼回事? 怎麼長的那麼矮小! [ Toda llbu Truku mgigi] mgiigin( ) 參照 igin 1. 互相找尋.Hmuwa runge ga Umin, ma so hari seediq ka mgiigin quhing. 那些猴子 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 228 of 285
在幹嘛? 怎麼跟人一樣, 互相找對方的頭蝨 mgipuh( ) 參照 -gipuh- 1. 脆 ; 易斷裂.Qhuni mgipuh kiya wa; iya osa sdoduy hii kesa laqi ga. 那是棵易斷裂的樹 ; 叫小朋友們不要到那裡懸吊著 mgkela( ) 參照 kela 1. 互相認識.Mgkela nami naq meniq Paran hiya. 我們早在霧社時就互相認識了 Tena nami naq mgkela cuuxan na. 我們以前早就認識了 [ Toda mkkla Truku mgkela] mglaqi( ) 參照 laqi 1. 像小孩一樣.Maanu saun su mglaqi tgimax theyaq hii isu dungan? rudan sisu di. 你幹嘛還像個小孩混在其中玩耍? 你已經長大了耶 mgleing( ) 參照 leing 1. 躲藏.Wada mgleing behing na daya ka Temu di. Temu 已經到他上面的工寮躲起來了 mgmqedin( ) 參照 mqedin 1. 像女人.Niqan naq duma smkuxun mgmqedin ka rseno duri. 有一些男人喜歡自己像女人一樣 [ Toda mkmqridin Truku mgmqedin] mgnetun( ) 參照 netun2 1. 相遇.Mgnetun miyan bbrigan sama hii yami ka Dakis mu Tongan ciga. 昨天我和眉溪部落的 Dakis 在菜市場相遇 [ 本族人若說 : Dakis mu ( 人名加上所有格 ), 即表示 說話者與被說到的人 ( 名 ) 具有親戚關係 ] mgnono( ) 參照 -nono- 1. 游盪 ; 游手好閒.Ini qeepah seediq kii, ga mgnono alang. 那個人不工作, 在部落游盪 mgpai( ) 參照 pai 1. 如祖母般.Mgpai na naq dqeras na Bakan ga, mntena naq bale qtaan. Bakan 的臉型就像她祖母一樣 ; 看起來非常地相似 [ Toda mkpai Truku mgpai] mgqalux( ) 參照 qalux 1. 似黑色.Haun daha krebu yqeyaq qalux ka ware bhege de, kika mgqalux ka ware denu. 她們會將素 ( 白色 ) 麻線埋在黑泥裡, 素麻線就成了黑麻線 [ Toda mqalux Truku mgqalux] mgqbulic( ) 1. 灰色.Asi lux mgqbulic ka lukus na qqeepah na. 他的衣服因工作都成了灰色 [ Toda mqbulic Truku mgqbulic] mgqhuni( ) 參照 qhuni 1. 如樹木般的.Netun hmrinas gogacu de mgqhuni ka tnguro rqenux denu, kika ini daha gimi di. 超過五月時水鹿的鹿茸就會鈣化如木桿, 所以族人們就不再獵牠 [ Toda mqhuni Truku mgqhuni] mgrahun( ) 1. 人多貌.Mgrahun ka riso mneniq alang Paran hii cbeyo, ado ka alang naq paru. 以前 Paran 部落有很多的青年人, 因它是個大部落 mgrako( ) 參照 rako 1. 猶如... 顏色.Mgrako tanah ka lukus ga na plkusun Dakis. Dakis 穿著猶如紅色的衣服 [ Toda mkrakaw Truku mgrako] mgrebu( ) 1. 早上.Wada naq mgrebu soni ka debubu mu, ga ku na htiyun ptabu rodux ka yaku. 我媽媽她們一大早就走 ( 去 ) 了, 她留我下來餵雞 [ Toda mrbu ] mgriso( ) 參照 riso 1. 如年輕人一般.Ani saya, mgriso pplukus na Dakis dungan. 即使到今天,Dakis 的穿著還是像年輕人一樣 mgrseno( ) 1. 像男人般.Kiya naq Iwan Nape kii, heun naq mgrseno. 那 Iwan Nape 就是那個樣, 像男人一樣 [ Toda msnaw Truku mgrseno] mgsama( ) 參照 sama 1. 綠色 ; 似菜色.Snkuxun ku rako mgsama http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 229 of 285
ka yaku. 我喜歡綠色 [ Toda msama Truku mgsama] mgseediq( ) 參照 seediq 1. 像人.Wano ba ini kela kari ta ka runge; mgseediq ba ka hnyegan daha. 猴子只是不會說我們的語言 ; 牠們的長相真像我們人類 [ Toda mssdediq Truku mgseediq] mgtama( ) 參照 tama 1. 像父親般.Ma ani kkesa na mgtama nanaq na Awi nii. Awi 就連走路的樣子都像他的父親 mgutu( ) 參照 gutu 1. 堆積.Mgutu ta btunux tnbulan daha kusun; iya chungi madis rawa ma bruru namu. 我們明天要堆積他們開墾時所挖出的石頭 ; 別忘了帶你 / 妳們的簍筐和女用背籃 [ Toda umtu ] mguulah( ) 參照 guulah 1. 逗樂.Ga mguulah nganguc kanna laqi; osa isu duri. 小朋友們都在院子逗 ( 玩 ) 樂 ; 你也去 mhada( ) 參照 khada 1. 熟的.Mhada ka wawa boyak de, mhenuk pugul. 煮熟的山豬肉吃起來軟嫩 mhako( ) 參照 hako 1. 搭橋.Mhako ta inu tama? Ma ka glahang yayung nii. 爸爸, 我們要在哪裡搭橋? 這河面滿寬的 [ Toda mhakaw Truku mhako] mhanguc( ) 參照 hanguc 1. 煮.Mhanguc su lexi nii, Padiq? Naka su kgeun tikuh ka qsiya na. Padiq, 妳要煮這些竹筍嗎? 妳應該多加一點水 [ Toda mhanguc Truku mhanguc] mhani( ) 參照 imah 1. 喝 ( 祈使 ).Mhani begu mtilux ucik qapan nii, Siyac. Ado su so muuxun hari. Siyac, 你把這熱薑湯給喝了吧! 你會感到較溫暖一點 [ Toda mhani Truku mhani] mharac( ) 參照 harac 1. 築牆.Ga mharac eluw qsiya daya hii detama mu. 我爸爸他們在上方的水圳築牆 [ Toda mhawac Truku mharac] mhebin( ) 1. 龜裂.Ma ga mhebin rusuq soyu nii di? 這醬油瓶怎麼有裂痕? [ Toda mhbin Truku mhebin] Mhebu( ) 1. 馬赫坡 ( 部落名, 今廬山溫泉 ).Niqan kingal qbsuran kesu daha Mona Rudo, qbsuran alang Mhebu ka heya. 聽說有位首領叫莫那魯道, 他是馬赫坡部落的首領 mhedu( ) 參照 qhedu 1. 完成 ; 做完.Mhedu smquri de, wada na asi qdaani di. 當削好之後, 就把它丟掉了 [ Toda mhbu Truku mhedu] mhei( ) 參照 hei 1. 結果實.Ga mhei mudu pnhmaan su ckawas di? 你去年種的橘子已結果實了嗎? mhemah( ) 參照 hemah 1. 多嘴的.Heung naq mhemah Iwan kii wa; uka na msange ka quwaq na. Iwan 本來就很多嘴 ; 她嘴巴是不停地說話 mhemuc( ) 1. 隨便.Mhemuc posa hiya dnoi su ga! 你手上的東西隨便放著就好! [ Toda mhmuc Truku mhemuc] mhenu( ) 參照 henu 1. 想做某事.Mhenu su maanu, so su ini gdema? 你好像很忙, 究竟在幹嘛? [ Toda mhnu Truku mhenu] mhenuk( ) 參照 henuk 1. 易斷的 ; 柔軟的.Ini keegu riyung ka rhenuk nadis na bubu mu, ani si mhenuk puqul peni. 我媽媽帶來的草莓不多, 但吃起來是軟的 Nii hlama mhenuk, maha malu pqdalun laqi. 這是軟糖, 較適合給孩子吃 [ Toda mhnuk Truku mhenuk] mhero( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 230 of 285
1. 追捕.Ga mhero maanu seediq ga? Kedu ba rengac huling na. 那個人在追捕什麼? 他獵狗的吠叫聲那麼激烈 [ Toda mhraw Truku mhero] mheyal( ) 參照 pheyal 1. 扛.Mheyal ku naq napa mu kiya hari. 我等一下要揹我自己的行李 [ Toda mapa Truku mheyal] mheyu( ) 參照 heyu 1. 站.Ima ga mheyu gaga? 是誰站在那裏? [ Toda mhiyu Truku mheyu] mhhediq( ) 參照 hediq 1. 互相讓步.Mhhediq malu ka mtswai, ado so uka ka pkseengan namu denu. 兄弟之間要互相讓步, 這樣你們就沒什麼可爭吵的 [ Toda mhhdiq Truku mhhediq] mhido( ) 參照 hido 1. 曬 ( 太陽 ).Ga mhido paye ka bubu mu rudan. 我祖母在曬稻穀 [ Toda mhidaw Truku mhido] mhilo( ) 參照 hilo 1. 蓋被.Mhilo ku pala bgurah. 我要蓋新被子 [ Toda mhilaw Truku mhilo] mhiru( ) 參照 hiru 1. 照.Mhiru ku bateri yaku si Tanah ga. Tanah 說他要用蓄電池照明 [ Truku mhiru] mhiti( ) 參照 hiti 1. 交代.Mhiti su kari laqi su? 你要交代什麼話給你的孩子? [ Toda mhiti Truku mhiti] mhmetan( ) 參照 hemuc 1. 隨意.Ga na mhmetan moda mqeya qhuni siyo eluw ka lubuy satang mu tqrii bunga qdalun babuy di. 他把我本來要裝載餵豬用地瓜的袋子隨意掛在路邊的樹上 mhmeti( ) 參照 hemuc 1. 隨便 ( 祈使 ).Asi mhmeti pgimax, ini huwa. 隨便把它混合起來 ; 沒關係 [ Toda mhmuc Truku mhmeti] mhmeto( ) 參照 hemuc 1. 隨意.Mhmeto su paha eluw ddaan seediq nii ka qapi su xiluy wa; daun daha tdiyan di. 你不要隨意就將你的鐵夾子置放在人要走的路上 ; 會陷中 ( 害 ) 人家的 mhmetun( ) 參照 hemuc 1. 隨便.Mhmetun su naq paalix nuinu ka ruhu su han; sslaun su maanu di? 你就是會把鑰匙隨便丟著 ( 放 ); 那你怎麼找得到? mhngeras( ) 參照 khngeras 1. 已感到厭煩 ; 膩了.Asi ku lux mhngeras yahun ku daha rusrus smiling. 他們常常來詢問我 ; 我已感到厭煩了 mhqeni( ) 參照 qhqeni 1. 渴.Uka qsiya su? Gisu ku mhqeni riyung. 你有水嗎? 我好渴 mhrenang( ) 參照 hrenang 1. 發出聲響.Mhrenang bino halung paru de, maku mesa wing~ kanna birac. 大砲射擊的聲響使耳朵嗡嗡作響 [ Toda mhnang Truku mhrenang] mhulis( ) 參照 hulis 1. 笑.Iya mhemuc mhulis mosa su sapah na seediq. 到別人的家裡面, 不要隨便 ( 嬉 ) 笑 mhuma( ) 參照 phuma 1. 種植.Niqan pila ciida ka dresiq, kika mhuma dresiq ka seediq alang ma, mangal dresiq. 當時漆樹值錢, 所以部落的族人種漆樹取漆脂 [ Toda mhuma Truku mhuma] mhungul( ) 參照 hungul 1. 鋒利.Qtai hari baga su Walis; mhungul riyung yayu kii wa. Walis, 你要小心你的手 ; 那把刀非常鋒利喔 Mhungul riyung slmadac nii, ado bgurah nana. 這個開山刀還很鋒利, 因為還是新的 mhuni( ) 1. 黑咒 ; 黑巫術.Niqan seediq mhuni saya nana? 現在還有會施黑巫術的人嗎? mhuqil( ) 參照 huqil 1. 死亡.Ma wada mhuqil dungan ka rabu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 231 of 285
gnlhugan mu nii. 這補植的種苗怎麼又枯死了 Wada mnarux paru, kii wada mhuqil di. 他重病而死亡 Wada mhuqil preko ga di. 蚊子死掉了 [ Toda mhuqil Truku mhuqil] mhurah( ) 參照 hurah 1. 掉落.Netun so mqedin mmhemuc ka ptasan dqeras de, mhurah ka patis daha dqeras denu mesa kari rudan. 族老們說, 若是不守婦道的女性紋面後, 她們臉上的紋面會掉落的 [ Toda mhurah Truku mhurah] mhuriq( ) 參照 huriq 1. 濕.Hmnuwa kucu su Abis? Ma ga mhuriq. Abis, 你的鞋子怎麼了? 是濕的 Iya plukus lukus mhuriq ka laqi. 小孩子不要穿濕的衣服 [ Toda mhuriq Truku mhuriq] mhuwe( ) 參照 huwe 1. 慷慨 ( 親切 ); 感謝.Mhuwe su bale sbege su lukus ka laqi mu mesa Pawan. Pawa 說, 非常感謝你送衣服給他的兒子 2. 慷慨 ; 親切. [ Toda mhuway Truku mhuway] migin( ) 參照 igin 1. 尋找.Ga namu migin maanu? 你們在找什麼? [ Truku migin] miicu( ) 參照 icuw 1. 害怕.Miicuw mnkuung keeman ka laqi na Takun. Takun 的小孩怕黑暗的夜晚 [ Toda micu ] miilo( ) 參照 ilo 1. 跳.Tai hari laqi ga, miilo harac di. 把那小孩看好, 他要跳牆了 [ Toda psqu Truku miilo] miiyo( ) 參照 iyo 1. 不睡覺.Mbeyax miiyo keeman ka sktanah; heya tikuh gtngayung miyan de mosa mcebu rapic cbeyo. 已過逝的 Tanah 很能熬夜 ; 以前我們 ( 晚上 ) 去打飛鼠時都要依賴他 [ Toda meyyaw Truku miiyo] milo( ) 參照 ilo 1. 跳躍.Kii naq qtaan nami quyu, wada milo so hiya ka heya ma, milo ku so hini ka yaku. 當我們發現有蛇, 他往那邊跳我往這邊跳 [ Toda squ Truku milo] mimah( ) 參照 imah 1. 喝.Cbeyo we pdkarun daha mimah sino laqi daha. 過去的年代父母都會禁止年輕人喝酒 [ Toda mimah Truku mahi] miri( ) 1. 浮織.Uka riyung mkela miri ka weewa ta hndure di. 現今的本族女子已少有會浮織技巧者 [1. Toda miri Truku miri 2.miri 浮織屬本族高層次的織布技巧, 是本族女子一定要習得的織布技能 ] miric( ) 1. 羊.Daha miric ga na tbugan. 他養了兩隻羊 [ Toda miric Truku miric] miriq( ) 參照 iriq 1. 壓.Ima ga miriq papak mu, mnarux wa. 是誰壓到我的腳, 很痛耶 [ Toda mirik Truku mipix] miruku( ) 1. 牛奶.Uka miruku cbeyo; asi daha pnuhi nunuh daha naq ka laqi daha. 以前沒有牛奶 ; 她們是以自己的乳汁餵小孩 [ 日 ] misa 1( ) 1. 彌撒.Mosa ku misa klaali. 我每天都去彌撒 [ Toda misa Truku misa] misa 2( ) 1. 可能 ; 應該.Misa meeyah saya depawan di? Pawan 他們可能今天會回來吧? misan( ) 1. 冬天.Msekuy misan cbeyo, uka lukus duri. 以前冬天很冷, 也沒有禦寒的衣服 [ Toda misan Truku misan] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 232 of 285
miso( ) 1. 味噌.Tama mu, mnadis miso peeyah Hori ciga. 昨天我父親從埔里帶了味噌 [ 日 ] misu( ) 1. 我... 你...( 代名詞 ).Kuxun misu sa Takun ga! Takun 說過, 她喜歡 ( 愛 ) 妳! miyan( ) 1. 我們 ( 代名詞 ).Uka miyan pila bbrigan lukus yami cbeyo, kika kntteyun cmapang de sgaliq ka lukus nami. 我們以前沒錢買衣服, 所以破了再補 ; 破了再補 miyuk( ) 參照 iyuk 1. 吹.Ga miyuk puniq ka Watan; ye ini kbeyax puniq na. Watan 在吹燃火勢 ; 可能是火力不旺吧 [ Toda miyuk Truku miyuk] mkala( ) 1. 漲滿 ; 滿而溢.Paru riyung quyux, gisu mkala alang kana qsiya yayung di. 雨水太大了 ; 河裡的水漲滿正越過部落了 2. 升起.Ga mkala dgiyaq hido ga di. 太陽升到山頂上了 mkaro( ) 參照 kkaro 1. 攀爬.Maanu haun na mkaro dnamux baro laqi ga ha? 那小孩怎麼爬到屋頂上? [ Toda mkaraw Truku mkaraw] mkaxa( ) 1. 後天.Ye mkaxa maha ta Hori? 我們是後天要去埔里嗎? [ Toda mkaxa Truku emkaxa] mkdaha( ) 參照 daha1 1. 兩天.Mkdaha miyan rabi mosa qmburang boyak meeyah mekan pnhmaan hii. 我們連續兩個晚上去守候來吃農作物的野豬 [ 賽德克族是以 " 夜晚 " 來累計天數的, 他們會說 我要上山狩獵五個晚上 (rima rabi), 而不會說五天 (rima ali) ] mkdesun( ) 參照 adis 1. 想帶.Mkdesun mu Hori kusun ka Pawan ga mesa Dakis. Dakis 說, 他明天想帶 Pawan 去埔里 mkela( ) 參照 kela 1. 知道 ; 了解.Mkela tama su daka bubu su meyah su hini? 你的爸爸和媽媽知道你到這裡嗎? Mkela ku tminun. 我會織布 Mkela su kari Dame Doriq? 你會說美語嗎? [ Toda mkla Truku mkla] mkere( ) 參照 kkere 1. 很堅固 ; 很緊實.Mkere riyung bnekuy na qwarux nii. 這個籐綁的結很堅固 [ Toda mkray ] mkeruc( ) 參照 keruc 1. 鋸.Mkeruc namu maanu Mona? Mona, 你們要鋸什麼? [ Toda mkeruc Truku mkruc] mkerung( ) 參照 kerung 1. 皺褶 ; 皺紋.Smkuxun ku rmange baga na bubu mu rudan slaqi ku, anu mkerung baga na. 我小時候喜歡玩我祖母的手, 因為她的手起很多皺紋 mkhmanguc( ) 參照 hanguc 1. 想煮 ( 菜 ).Mkhmanguc wawa boyak ka Luhe; ani si ini siling tama na dungan, kika ini hanguc di. Luhe 想煮野豬肉 ; 但因還沒問過他父親, 所以就沒煮了 [1. Toda mkhmanguc Truku mkmhanguc 2.1. 凡獵物 ( 野生動物 ) 的肉本族人稱 wawa, 家禽家畜的肉稱 hei 2. 賽德克人對獵獲物的食用是有 gaya 的, 在未獲得獵獲者的同意之前, 是不能隨意煮來吃的, 包括家裡的成員 ] mkiiyax( ) 1. 因病痛而....Ga mkiiyax papak tnkuran na ka Dakis, kii ini eyah. Dakis 因跌倒傷到腿, 所以沒有來 mkkarang( ) 參照 karang 1. 爬行.Mkela mkkarang laqi su di Kumu? Kumu, 妳的小孩會爬行了嗎? [ Toda mkkarang Truku mkkarang] mkkela( ) 參照 kela 1. 彼此認識.Mkkela nanaq cbeyo dheya nii. 他們很早就彼此認識了 [ Toda mkkla Truku mkkla] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 233 of 285
mkkerung( ) 參照 kerung 1. 起皺褶.Pntasan de, ini tai mkkerung dqeras rudan denu mesa. 紋面之後, 老了就看不到臉上起皺紋 [ Truku mkkrun] mkkesa( ) 參照 kkesa 1. 走路.Mkkesa miyan mosa meepah cbeyo. 以前我們都是走路去山上工作 Tama rudan na heya, thuwe mkkesa meniq alang. 他祖父在部落時, 很緩慢底散步 [ Toda mkkesa Truku mkksa] mkkseyang( ) 參照 seyang 1. 互相吵架.Mkkseyang klaali msqedin kii; ye naq maanu ka ga daha pkseengan. 那對夫妻常常吵架 ; 不知他們是為了什麼吵架 [ Toda mkssang Truku mksaang] mklaalang( ) 參照 alang 1. 遊走於各部落.Seediq mklaalang nii; Ukan dndungus. 這個人是部落遊蕩者 ; 他是無所事事的人 mklkela( ) 參照 kela 1. 似乎知道.Heung naq so mklkela ka bubu mu ciida. 當時我媽媽就好像知道有這麼一回事 [ Toda mkmkla Truku mklkla] mkmadis( ) 參照 adis 1. 想帶.Mkmadis su ima tdalun su de mosa Tayhoku kusun? 你明天要上 ( 到 ) 台北的話, 想要帶誰陪伴你? mkmaha( ) 參照 paha 1. 想去.Mkmaha ku smnegul yamu duri si Pawan ga. Pawan 說, 他也想跟你們去 mkmalu( ) 參照 malu 1. 交情不錯.Heung naq mkmalu kndalax sbiciq dheya daha ga. 他倆從小就很要好 [ Toda mkmalu Truku mtmalu] mkmangal( ) 參照 angal 1. 想拿取.Ga mkmangal mqedin Dakis Pawan di sa. 聽說 Dakis Pawan 想娶太太了耶 mkmari( ) 參照 baruy 1. 想買.Mkmari namu maanu 你們想要買什麼? mkmaruy( ) 參照 baruy 1. 想買.Mkmaruy sapah ka tama mu, niqun laqi bobo mesa. 我爸爸想買房子給他以後的孩子住 mkmdehuk( ) 參照 dehuk 1. 承受不了.Ini ku mkmdehuk mheyan eruc sapah su nii ciida Mona; knseung ku naq. Mona, 當時我們去扛你這房子的樑柱時, 我已承受不住 ; 我是硬撐的 mkmeepah( ) 參照 qeepah 1. 想要工作.Egu seedeiq mkmeepah ma; uka ka qqpahun daha. 很多人想工作 ; 但是沒有工作可做 mkmekan( ) 參照 ekan 1. 想吃.Nii ku hmuwa ha? Gisu ku mkmekan riyung bluqun. ( 此刻 ) 我是怎麼了?( 現在 ) 我好想吃柿子 mkmetaq( ) 參照 betaq 1. 想刺.Mkmetaq ku nduyung na we; wada mquri icin ka boyak kii dungan; uka mu bbtaqan. 我想刺那隻野豬的脖子 ; 但牠又轉向另一邊 ; 我沒辦法刺 mkmeyah( ) 參照 eyah 1. 想 ( 要 ) 來.Mkmeyah ku theyaq sapah su mesa Pihu. Pihu 說他想來你家玩 [ Toda mkmiyah Truku mkmiyah] mkmhemuc( ) 參照 hemuc 1. 隨隨便便.Ma su mkmhemuc mosa remux sapah seediq Torih? Naqah so kiya wa. Torih, 你怎麼隨隨便便就進到別人家裡? 那樣不好耶 mkmhuma( ) 參照 phuma 1. 想種.Mkmhuma ku tbula knii mesa tama mu. 我爸爸說這次他想種香糯米 mkmimah( ) 參照 imah 1. 想喝.Gisu ku mkmimah riyung begu sunguc si Tiwas. Tiwas 說她很想喝樹豆湯 [ Toda mkmimah Truku mkmimah] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 234 of 285
mkmkela( ) 參照 kela 1. 似乎知道.Heung naq so mkmkela hari ka bubu na. 她的媽媽原本就似乎知道 [ Toda mkmkla Truku mkmkla] mkmlukus( ) 參照 lukus 1. 想穿 ( 衣服 ).Mkmlukus ku egu hari ka yaku, msekuy de keeman hiya mesa. 我自己想穿多一點衣服, 聽說那邊晚上會冷 [ Toda mkmlukus Truku mkmlukus] mkmnunuh( ) 參照 nunuh 1. 想吸吮.Mkmnunuh nunuh bubu na ka uruk huling ga. 小狗想吸吮牠媽媽的奶 [ Toda mnunuh Truku mnunuh] mkmosa( ) 參照 osa 1. 想去.Mkmosa ku sapah na tama mu rudan kusun, anu ka bsiyaq ku hari ini osa hii di. 我明天想去我祖父的家, 因我有一些時候 ( 一段時間 ) 沒去了 [ Toda mkmosa Truku mkmowsa] mkmumul( ) 參照 mumul 1. 稻子包穗.Ga mkmumul paye ta di tama? 爸爸, 我們的稻子已在包穗了嗎? mknedux( ) 參照 -knedux- 1. 厚的.Mknedux ka qnabil sapah na heya. 他家的牆壁滿厚 [ Toda mkdux Truku mkndux] mkpberih( ) 參照 pberih 1. 想嘔吐.Mkpberih ku sa laqi ni, adis nganguc han. 這小孩說想嘔吐, 先 ( 把他 ) 帶到屋外 mkqduriq( ) 參照 qduriq 1. 想逃 ; 想躲.Mkqduriq de lmngelung so kcugun daha, kii mkqduriq. 因為心裡有他們害怕的東西, 所以想躲開 [ Toda mqpburiq ] mkrima( ) 參照 rima 1. 共五天.Maha nami mkrima rabi lmiqu mesa tama mu. 我爸爸說, 他們要去狩獵五天 mkrmange( ) 參照 range 1. 想玩.Mkrmange rulu biciq ga ka laqi ga. 那個小孩子很想玩那個小車子 [ Toda mkrmangay ] Mktina( ) 1. 布農族.Mbeyax mosa lmiqu ka Mktina duri wa. 布農族也是善獵的民族 mkuni( ) 參照 kuni 1. 發飆 ; 失去理智.Ye ado ini desi Hori na bubu na ka Temi ga, kika mkuni di. 因為 Temi 他媽媽沒帶他去埔里, 所以他就發飆了 [ Toda mutux Truku mkuni] mkuung( ) 參照 kuung 1. 暗.Mkuung da, laxe ta hayan. 天色已暗, 我們暫且做到這裡 [ Toda mkuung Truku mkuung] mlamu( ) 參照 lamu 1. 將採收.Mlamu namu knuwan yamu di? 你們何時將採收? [ Toda mlamu Truku mlamu] mlawa( ) 參照 lawa 1. 叫.Mneyah mlawa isu Durah? Durah 有來邀請你嗎? Plaani kanna laqi ga. 叫那些孩子們過來 Plaani meyah tmgesa tminun bubu su. 請邀請你媽媽來教織布 [ Toda mlawa Truku mlawa] mlehe( ) 1. 百步蛇.Niqan rako mbhege daka mgqalux ka hei na quyu mlehe. 百步蛇的身上有白色與黑色的顏色 [ Toda lmhay Truku mlhay] mlgelu( ) 參照 lgelu 1. 晃動 ; 搖動.Maanu ga mlgelu sudu ga? Sai qmita wa. 什麼東西在草 ( 叢 ) 中晃動?( 你 ) 去看一下 mlgila( ) 1. 耽擱.Iya oda mlgila eluw wa. 別在路上耽擱了喔 [ Toda msswila Truku mlgila] mlkala( ) 參照 mkala 1. 上坡.Ma wada mlkala baro nana elu nii. 這條路怎麼還是往上坡延伸 mllamu( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 235 of 285
1. 各色各樣.Mesa ka swai mu mqedin, malu bale qtaan ka mllamu phepah. 我妹妹說, 有各色各樣的花朵很美麗 [ Toda lnlamu Truku mllamu] mllebil( ) 參照 blebil 1. 拉 ; 拔.Ga psseung mllebil snuyuk ka laqi muuyas. 學生們在拔河競賽 mlmila( ) 1. 鬆動.Tai hari wa; so hari ga mlmila eruc nii. 要注意喔 ; 這根柱子好像在鬆動 [ Toda mlmila Truku lqluq] mlukus( ) 參照 lukus 1. 穿衣.Mlukus ku mknedux hari saya, msekuy hari di. 有點冷了, 現在要穿厚一點的衣服 [ Toda mlukus Truku mlukus] mlutuc( ) 參照 lutuc 1. 繼承.Asi ka ita mlutuc kanna ndaan na rdrudan ta ma, slutuc ta lqlaqi ta bobo nana. 我們必須繼承我們先祖的一切做為, 再傳承給我們的子子孫孫 [ Toda mlutuc Truku mlutuc] mmaanu( ) 參照 maanu 1. 像什麼.Mmaanu sisu saya? Wada mhedu meepah ka kanna seediq di. 你現在像什麼? 人家田裡該做的工作都已經作完了 [ Toda mmaanu ] mmagun( ) 1. 台灣何首烏.Egu riyung Mukan meyah gmabil wahin gamin na mmagun nii; ye daha hwaun ho? 很多漢人來拔台灣何首烏的根 ; 不知道他們要做什麼? [ Toda mumaw Truku mumaw] mmaha( ) 參照 paha 1. 去 ; 到.Bale wada thuwe mkkesa ka pai Tiwas; ye mmaha inu peni. Tiwas 老婦人很緩慢的走著 ; 不知要到哪裡 [ Truku mmaha] mmahun( ) 參照 imah 1. 要喝.Msino ku mmahun miyan smesun pnttingan na tama mu. 我要釀我爸爸生日宴會上要喝的酒 [ Toda mmahun Truku mmahun] mmaku( ) 1. 草原.Mmaku ba paru ka lmiqu kii; mremux hii camac de ini slai cmebu denu. 那裡的山有個大草原 ; 當獵物逃入該草原裡就很難擊中 [ Toda mmaku Truku mmaku] mmari( ) 1. 頑皮.Mmari riyung laqi nii, ini bale tloong. 這個小孩子很頑皮, 都坐不住 [ Toda mmari Truku mmari] mmeeyah( ) 參照 eyah 1. 會來 ; 會到.Mmeeyah miyan mesa laqi mu, tara ta tikuh han. 我的孩子說他一定會到, 我們在等他一會兒 [ Toda mmeeyah Truku mmiyah] mmhemuc( ) 參照 hemuc 1. 隨便.Iya ba mmhemuc mangal qyqeya na seediq kesun ku na tama mu. 我爸爸對我說, 千萬不要隨便拿 ( 偷 ) 別人的東西 mmoda( ) 參照 oda 1. 一付很行的樣子.Ma so mmoda riso nii; ye bale ba mkela? 這青年人怎麼一付很行的樣子 ;( 他 ) 真的會嗎? mmooda( ) 參照 oda 1. 經過.Mmooda su naq inu ka uka ddaan peni? 沒有通路, 你要從哪裡通過呢? mmqedin( ) 參照 mqedin 1. 女性們.Alang kiya na, kanna mmqedin ma kanna rrseno peni; uka daha mgduru alang, mosa meepah kana. 在那座部落, 所有的男女都會去工作 ; 沒有在部落游手好閒的 [ Toda mmqridin Truku dqrijil] mmsepac( ) 1. 八 ( 數詞 ).Yaani nami wada mmsepac seediq mosa phuling ciida. 當時我們可能有八個人帶狗去狩獵 ( 狗獵 ) [ Toda mspac Truku mmspac] mmteru( ) 參照 teru 1. 六 ( 數詞 ).Mmteru mu ali ini qtai ka heya di. 我已經有六天沒有看到他了 Wada mmteru ali qmlahang laqi su ka swai mu mqedin di. 我的妹妹已經有六天的時間在 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 236 of 285
照顧你的小嬰兒 [ Toda mturu ] mmuli( ) 參照 mumul 1. 含著 ( 祈使 ).Mmuli sa, iya asi rqeni si. 他說含著, 不要馬上吞下去 [ Toda mmuli Truku mmuli] mnadis( ) 參照 adis 1. 帶 ( 了 ).Mnadis kingal weewa Plmukan ciga ka Takun; so hari mesa dangi na wa. Takun 昨天帶了一位閩南小姐 ; 聽說好像是他的 ( 女 ) 朋友耶 mnaduk( ) 參照 aduk 1. 驅趕 ; 趕走.Ima mnaduk rodux gisu mquri yqeyaq nii? 往稻田來的 ( 那些 ) 雞仔是誰趕過來的? mnahu( ) 參照 pahu 1. 洗好.Mnahu namu lukus yamu di? Ga ku ini qhedu mahu yaku nana wa. 妳們洗好衣服了嗎? 我還沒洗完呢 [ Toda mnahu Truku mnahu] mnais( ) 1. 接 ( 人 ).Dai ku mnais sapah mu si Watan Kumu. Watan Kumu 要我經過他家接他 [ Toda mnais Truku mnais] mnalix( ) 參照 alix 1. 放棄 ; 到此為止.Ima mnalix parih nii ha? Ye daha cnhngiyan. 是誰把這鋤頭丟棄的? 是不是被他們給忘了 mnangal( ) 參照 angal 1. 已拿過.Mnangal namu yamu di? 你們已拿過了嗎? mnapa( ) 1. 揹.Yaku ka mnapa laqi ma, seno mu ka mnapa qhuni. 孩子是我揹的, 柴火 ( 木頭 ) 是我先生扛的 mnarux( ) 參照 knarux 1. 生病.Niqan mnarux ka heya, kiya ka ini miimah sino. 他有病在身, 所以他不要喝酒 [ Toda mnarux ] mnasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分 ( 配 ).Tama na Siyac mnasuw putung daka timu nii; dnahur na mosa namu dmayo mehing puniq si. 這火柴和鹽巴是 Siyac 的 爸爸分的 ; 他是要感謝你們幫他去滅火的 [ 賽德克族燒墾的傳統耕作法, 一直延續至今 燒墾時難免有失火而造成森林大火, 這時部落的族人都會義無反顧的全體動員去滅火, 苦主就會分送火柴及鹽巴給部落的每戶人家 這是賽德克族 dmahur 的傳統 ] mnatak( ) 參照 atak 1. 剪過.Ima mnatak galiq nii? 這布料是誰剪的? mnatis( ) 參照 patis 1. 寫過了.Mnatis ku di mesa laqi na, ye ga mkmosa theyaq peni. 他的孩子說寫完了,( 他 ) 想出去玩 mnawak( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著.Ima ka mnawak isu moda hako di, ini su kiicu? 過橋的時候是誰牽著妳, 妳不怕嗎? mnbberas( ) 參照 beras 1. 曾光著身子.Mnbberas ku ciida, kika asi ku lux kambo di. 那時候我是光著身子 ; 所以我感冒了 mndaha( ) 參照 daha1 1. 兩次.Mndaha ku bale mosa Tayhoku nana. 我只到過台北兩次 mndungus( ) 參照 dungus 1. 達到某狀態.Mndungus na bale mekan daha pngerah ido. 他吃兩碗飯剛剛好 mneegu( ) 參照 egu 1. 很多次.Mneegu riyung so nii mrunu ka alang ta Taywang hini di. 我們台灣已發生多次諸如此類的地震了 mneepah( ) 參照 qeepah 1. 曾工作.Mneepah ku alang sriso han ma; bobo mnangal ku mqedin de kika meyah ku meepah hini. 我年輕時在部落務農 ; 結婚之後才到這裡工作 [ Toda mnepah Truku qneepah] mneeru( ) 參照 pneeru 1. 告訴.Yaani uxe wano rima alang snpegan miyan ka mneniq hi cbeyo; ini naq bleyaq so mneeru laqi ka rudan ta, ma ga miyan ini klai ka duma di. 或許以前在那裡的部落 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 237 of 285
不只五個 ; 只是我們的長輩沒能詳述給子孫, 所以有的 ( 部落 ) 我們就不知道了 [ Truku mneeru] mneetuq( ) 參照 etuq 1. 呼吸困難.Mneetuq leban sapah kii seediq sa; uka bais ma uka bgihur sapah kiya. 把人關在那間屋子裡會呼吸困難 ; 那間屋子沒有窗戶沒有風 mnekan( ) 參照 ekan 1. 已吃過.Kedu bale si yahan namu, mnekan nami yami di. 你們來得那麼慢 ; 我們已吃過了 mneluk( ) 參照 eluk 1. 關門.Baso ka mneluk neluk ga; egu preko mesa. 門是 Baso 關的 ; 他說 ( 外面 ) 很多蚊子 mneniq( ) 1. 曾居住.Egu riyung ka so ppai ma bkbaki rudan mneniq alang miyan hiya. 有很多老婆婆與老公公曾居住在我們的部落裏 mneyah( ) 參照 eyah 1. 來過.Mneyah su sknuwan? 妳什麼時候來的? [ Toda mniyah Truku mniyah] mngaangal( ) 參照 angal 1. 互相通婚.Mngaangal miyan naq weewa kndalax cbeyo ka Toda ma Truku. 我們從以前就與 Toda 和 Truku 的族人通婚 mngacun( ) 參照 ngacun 1. 小氣 ; 吝嗇.Klaun mu mngacun riyung ka seediq kiya. 我知道那個人非常吝嗇 mngangah( ) 參照 ngangah 1. 愚笨.Iya mmhemuc mesa mngangah laqi seediq; so kenu ta naq knmalu ka ita duri. 不要隨便說人家的孩子愚笨 ; 我們也好 ( 聰明 ) 不到哪裡 [ Toda mngangah Truku mngangah] mngari( ) 1. 九 ( 數詞 ).Mngari snpegan ka runge gaga. 那兒有九隻猴子 [ Toda mngari ] mngataq( ) 參照 ngataq 1. 傻瓜 ; 傻傻的.Heyung naq so mngataq hari ka laqi kiya; ani si mtduwa rngagun peni. 那小孩本來就像傻傻的樣子 ; 但滿聽話的 mngaya( ) 參照 gaya 1. 起初.Mngaya ba han ge, bnege ku na yaku ka patis kii Takun han ma; wada mu sbege Mona di. 起初那本書是 Takun 送給我的 ; 之後我送給了 Mona. [ Toda plalay Truku prajil] mngihun( ) 參照 ngihun 1. 辣 ; 苦 ( 味道 ).Mngihun riyung puqun ucik bnari na Cili. Cili 買回來的辣椒很辣 [ Toda mnihun Truku mnihur] mngkuung( ) 參照 kuung 1. 暗.Mngkuung riyung beling truma lhengo ga; asi ka madis hiru. 那洞穴的裡層很暗 ; 必需攜帶照明 [ Toda mnkuung Truku mnkuung] mngungu( ) 參照 ngungu 1. 害怕.Mngungu bale ka laqi ga, ado egu ka bnhangan na kari quri utux. 那小孩很害怕, 因為聽了許多鬼故事 [ Toda micu Truku misu:mngungu] mngutiq( ) 參照 ngutiq 1. 傻瓜 ; 傻傻的.Iya qtai so mngutiq laqi ga wa; ani maanu klaun na. 不要看那小孩像傻瓜似的, 他什麼都會 mnhei( ) 參照 hei 1. 結果實.Mnhei tlahi su nii Umin? Umin, 你這棵柚子樹有結過果實嗎? mnheru( ) 參照 heru 1. 生長 ; 生出.So hari ka mnheru naq sama ga. 那些菜好像是自己長出來的 mnheyal( ) 參照 pheyal 1. 扛.Yamu mnheyal eruc nii Pawan? Mdengu di peni? Pawan, 這樑柱的材料是你們扛 ( 回來 ) 的嗎? 已經乾了嗎? mnheyu( ) 參照 heyu 1. 站.Mnheyu ku bukuy na Takun ka yaku ciida; ye saku ini qtai. 當時我站在 Takun 的後面 ; 你可能沒看到我 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 238 of 285
mnhiti( ) 參照 hiti 1. 後者.Kheyu bukuy daha ka mnhiti dehuk. 慢來的站在他們的後面 [ Toda mnhiti Truku mnhiti] mnhulis( ) 參照 hulis 1. 笑.Ima mnhulis kiya; wada qduriq pnhlisan ka camac di. 是誰笑的 ; 獵物因笑聲逃掉了 mnhuma( ) 參照 phuma 1. 種植.Mnhuma namu ngiro ckawas Takun? Takun, 你們去年有種香菇嗎? mnhuqil( ) 參照 huqil 1. 死亡.Mnhuqil sknuwan wawa rodux nii? 這隻小雞是什麼時候死的? [ Toda mnhuqil Truku mnhuqil] mnimah( ) 參照 imah 1. 已喝過.Scuqi egu sino mnimah na ciga di. 他昨天喝酒喝得太過量了 [ Toda mnimah Truku mnimah] mnita( ) 參照 qita 1. 曾看過.Ani naq uxe mnita rudan miyan niqan patis dqeras ka laqi na laqi miyan beyo dige, ini huwa de klaun daha tikuh gaya nrudan miyan cbeyo, so nii ka smdehu kari yaku ka rdrudan tngesa kari yaku. 縱然我們的後代子孫沒看過我們擁有紋面的族老, 但須要知道一些我們祖先的律法, 這就是我蒐集口傳故事的原意 [ Truku mnita] mniyuk( ) 參照 iyuk 1. 吹.Mniyuk rapa biciq sriso ka Pering Nape. Pering Nape 年輕的時候是小喇叭手 [ Toda mniyuk ] mnkari( ) 參照 kari1 1. 多話的.Seediq mnkari riyung ka Obing Salung. Obing Salung 是個多嘴婆 [ Toda mnkari Truku mnkari] mnkdalax( ) 參照 kndalax 1. 從某處.Mnkdalax inu kanna seediq nii wa? Meyah hmuwa alang ta hini? 這群人是哪裡來的?( 他們 ) 到我們部落來做什麼? mnkeeman( ) 參照 keeman 1. 雜草叢生.Mtara naq neepah na ka seediq mdrumuc, ma mnkeeman naq ka neepah na seediq mbserux. 勤勞者的耕地是整潔的, 懶惰者的耕地卻雜草叢生 [ Toda mnkeman Truku mnkeeman] mnkela( ) 參照 kela 1. 原來會....Mnkela muuyas slaqi ka heya hayan, ye wada hmuwa ka ini dehuk pnyasan na di. 他小時候是會唸書的, 不知為何沒能完成學業 mnkkesa( ) 參照 kkesa 1. 曾走路.Mnkkesa nami texal peeyah Hori dehuk alang mesa depuhuk Nawi. Puhuk Nawi 他們說 : 他們曾經從埔里走路到部落 [ Toda mnkkesa Truku mnkksa] mnkriyung( ) 參照 riyung 1. 愈加.Hmnuwa naq laqi nii? Mnkriyung ini thei de kseengun. 這孩子不知怎麼回事? 訓誡他就更不聽話 [ Toda mkrinax Truku mnkrinax] mnlaale( ) 參照 plaale 1. 先.Yaku mnlaale na! 是我先到的! mnlamu( ) 參照 lamu 1. 各式各樣.Mnlamu naq pnhmaan seediq hiya; paru ma msibus puqun kanna aring daha. 那裡的人種了各式各樣的農作物 ; 他們種的桃又大又甜 [ Toda lmlamu Truku mnlamu] mnlukus( ) 參照 lukus 1. 穿上.Mnlukus lukus tanah kmeeki ciga dheya. 他們昨天穿上紅禮服跳舞 [ Toda mnlukus Truku mnlukus] mnnangi( ) 參照 nangi 1. 假裝.Mnnangi riyung seediq gaga. Iya thii. 那個人很會假裝 ; 別理他 [ Toda mnnangi ] mnneetuq( ) 參照 etuq 1. 溺水.Niqan pgeriq yayung kiya; mneetuq ku hiya texan. 那條河流有漩渦 ; 我有一次在那裡溺水過 mnoda( ) 參照 oda 1. 經過.Mnoda su theyaq sapah na Bakan http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 239 of 285
mosa su alang Tongan? 你去眉溪部落時, 有到 Bakan 的家玩嗎? [ Toda mnuda Truku mnuda] mnosa( ) 參照 osa 1. 去過.Mnosa su Hori ciga isu duri? ima namu kanna? 你昨天也去了埔里嗎? 你們哪幾位 ( 去了 )? [ Toda mnusa Truku mnusa] mnpahung( ) 參照 pahung 1. 有膽識的.Seediq mnpahung Mona Rudo mesa rudan alang miyan Gluban. 我們清流的族老們說,Mona Rudo 是個有膽識的人 mnriyung( ) 1. 更 ( 愈 ) 加.Ini kntaani beebu ka laqi. Mnriyung ini thei denu. 小孩不能常體罰, 不然會更不聽話 [ Toda mkrinax Truku mnriyung] mnsange( ) 參照 sange 1. 曾休息 ; 曾停止.Mnsange ku mkteru ali mnarux ku hndure. 上回我生病時休息了三天 [ Toda mnsangay Truku mnsangay] mnsepi( ) 參照 sepi 1. 作夢.Mnsepi ku sktama mu rabi ciga. 我昨天晚上夢見我先父 [ Toda mnspi ] mnseung( ) 1. 故意.Uxe su mnseung ini osa gako? 你是故意不去學校的, 是嗎? Uxe ka mnseung mangal qyqeya seediq di; irih so gmeeguy ka so kiya. 不可以故意拿走別人的東西 ; 那是小偷的行徑 [ Toda mnsuung Truku mnseung] mnseyang( ) 參照 seyang 1. 脾氣暴躁 ; 很愛生氣.Mnseyang riyung baki ga, Baki paru pahun. 那個老人脾氣非常暴躁, 是個很兇的老人 mnsngari( ) 參照 -ngari- 1. 剩下.Wano nii mnsngari na bubu mu di? 我媽媽剩下的只有這些了嗎? [ Toda msngari Truku msngari] mnsnpusan( ) 參照 -pusan- 1. 一而再.Mnsnpusan su mu rngagun ma, ini su naq thei. 我一再地跟你說, 你就是不聽 mnssipo( ) 參照 sipo 1. 對岸.Mnssipo alang Paran daka alang Tkanan cbeyo mesa kari ruda. 族老們表示, 過去的 Paran 部落與 Tkanan 部落曾位於互為對岸的地方 [ Toda snssipaw Truku mnssipaw] mntaalix( ) 參照 alix 1. 分離 ; 離婚.Mntaalix so sknuwan dheya ga? Ma ku ini klkela ka yaku. 他們是什麼時候離婚的? 我怎麼一點都不知道 mntakur( ) 參照 takur 1. 跌跤.Mntakur su inu Pawan? Akedu bale si luqah nngalan su. Pawan, 你是在哪裡跌倒的? 你怎麼傷的這麼嚴重 [ Truku mntakur] mntalang( ) 1. 摔角.Mbeyax riyung mntalang tama mu rudan sriso mesa kari daha. 聽人家說, 我祖父年輕時摔角很利害 mntaqi( ) 參照 taqi 1. 睡過了.Mntaqi ku ka yaku di, yamu osa taqi di. 我睡過了,( 換 ) 你們去睡了 mntena( ) 參照 -tena- 1. 一樣 ; 相同.Ma namu mntena knparu di? 你們怎麼一樣高了? [ Toda mntna Truku mntna] mnteru( ) 參照 teru 1. 三次.Mnteru miyan msuupu mosa phuling Cbahu yami ka Takun. 我和 Takun 曾結伴三次去到 Cbahu 獵場狩獵 [1. Toda mnturu Truku mntru 2.Cbahu 是本族群 (Tgdaya) 眉溪部落族人的獵場, 位於今北港溪上源的尾敬溪一帶 ] mntexal( ) 參照 texal 1. 一次.Mntexal ku bale mosa rmigo alang Tanah Tunux. 我僅僅到日本旅遊過一次 Mnexal bale mangal ma, kingal bale ngalun. 只能拿一次以及只能拿一個 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 240 of 285
[ Toda mntxal Truku mntxal] mnunangi( ) 1. 假裝.Saun mu mita sapah na hii ge, ga mnnangi taqi ka Walis. 我到他家去看 ( 找 ) 的時候,Walis 假裝在睡覺 [ Toda mnnangi Truku mnnangi] mnunuh( ) 參照 nunuh 1. 吸奶 ( 餵奶 ).Ga mnunuh nunuh bubu na ka laqi rabu. 小嬰兒在吸她媽媽的奶 mnuqah( ) 參照 nuqah 1. 捻紗 ; 捻苧麻線團.Mnuqah riyung mqedin cbeyo. 以前的婦女常常很認真的捲苧麻線團 [ Toda mnuqih Truku mnuqi] mnuudus( ) 參照 kuudus 1. 還活著.Mnuudus hayan dehuk sapah ising ; wada gedan bobo na di. 他到醫院時還活著 ; 他是到醫院之後才過世的 [ Toda mnuudus Truku mnuudus] mnuuyas( ) 參照 uyas 1. 讀書 ; 唱歌.Mnuuyas su ka isu, naka su mkela gaya. 你讀過書, 應該懂得禮貌 mnuwic( ) 參照 uwic 1. 催熟 ( 樹果 ).Mnuwic ku blebun texal ma; ye hmuwa ini khada. 我曾催熟過香蕉 ; 不知為什麼沒催熟 moda( ) 參照 oda 1. 經過.Moda ku hini kusun mesa Pawan, tara ku tikuh mesa. Pawan 說 : 他明天要經過這裡,( 請 ) 等他一下 [ Truku muda] mohu( ) 1. 毯子.Muuxun hlagun mohu nini. 這個毯子蓋起來很保暖 [ Toda mohu Truku mohu] moka( ) 1. 木瓜.Ga mhada moka su gaga da. 你的木瓜成孰了 mokuyobi( ) 1. 星期四.Psseli ta mokuyobi mesa Tapas, prnui ka Temu duri mesa. Tapas 說我們將 在星期四相聚, 她說也告訴 Temu [1. Toda tuspac diyax iyax sngayan Truku tgspac jiyax iyax sngayan 2. 日 ] monpe( ) 1. 女性長褲.Bnaruy su ini monpe su? 妳的長褲是哪裡買的? [ Toda monpe Truku monpey] mooda( ) 參照 oda 1. 經過.Mooda su sapah mu kusun? yamu ka qedin su. 明天你會經過我家嗎? 你跟你太太 [ Truku ddaun] mosa( ) 參照 osa 1. 去.Mosa ku lmanguy klaali bbiyan. 我每天下午都去游泳 [ Toda musa ] mpaangal( ) 參照 angal 1. 將拿.Mpaangal su maanu? rngagi bubu su. 你要拿什麼? 跟你媽媽說 mpaha( ) 參照 paha 1. 將設置.Mpaha ku hini ka yaku, isu we? 我要在這裡設置 ( 陷阱 ), 那你呢? mpahung( ) 1. 堅強 ; 凶悍.Mpahung riyung ka kingal mqedin gaga. 那位女性非常堅強 [ Toda mpahung Truku empahung] mpatis( ) 參照 patis 1. 寫.Mpatis su maanu Dakis? Mkela su matis peni? Dakis, 你要寫什麼? 你會寫嗎? mpbaki( ) 參照 baki 1. 將成為親家.Mpbaki mu ka UkanTanah, maangan weewa na ka riso mu. UkanTanah 即將成為我的親家, 我的兒子將要娶他的女兒 mpbale( ) 參照 bale 1. 真的.Mpbale su mesa maha su duri? 你說你也要去, 是真的嗎 mpbbege( ) 參照 bege 1. 互相贈與.Mpbbege miyan sama yami ka http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 241 of 285
siyo sapah mu hii. 我跟我的鄰居常常互相交換青菜 mpberih( ) 參照 pberih 1. 將嘔吐.Nii ku mpberih; maha ku pberih inu di? 我想吐 ; 要到哪裡吐呢? mpcaping( ) 參照 pcaping 1. 軍事操練.Mpcaping miyan de, miyuk rapa denu. 我們要軍事操練之前就會吹號角 mpcebu( ) 參照 cebu 1. 射擊 ; 擲射.Satang ku so mpcebu ma, ini klgelu rapic kiya, ga qreengun cida qhuni. 我本來想射擊,( 但 ) 那飛鼠沒動, 牠被樹枝擋住 mpcula( ) 參照 cula 1. 刨切.Mpcula su maanu Umin? Kedu knpruwan ka cula su kiya. Umin, 你要刨切什麼? 你那刨木器怎麼那麼大 mpdayo( ) 參照 dayo 1. 幫忙.Mpdayo su ima isu Pinang? Pinang, 你要幫誰? mpdidil( ) 參照 didil 1. 提 ( 著 ); 抬.Dida ku so mpdidil kingal qhuni mreemux ma ini mu kmkeli. 我本來要抬起一棵原木, 但我無法抬起 mpehu( ) 參照 mehu 1. 收穫.Seediq mpehu ka Walis Buni meniq alang Paran hii cbeyo; ma heya ka qbsran paru alang Paran hii ciida duri. 以前居住在 Paran 部落的 Walis Buni 是收穫祭司 ; 他也是當時 Paran 部落的大頭目 [ Toda smlatun Truku knciyan] mperuq( ) 參照 peruq 1. 破裂.Meniq ceka balung nii da; ye mperuq hari di. 這顆蛋已經有裂痕了 ; 可能快破裂了 mpgaalu( ) 參照 gaalu 1. 友愛.Mpgaalu kana seediq mnosa sluhe nudaan snlhayan. 有信仰的人都能互相友愛 [ Toda mpwaalu Truku emppgaalu] mpgerung( ) 參照 gerung 1. 斷裂.Iya slbii hligan kiya wa. Ma ka mpgerung di. 不要把那曬衣竿往下拉 會斷裂的 mpgeyu( ) 參照 geyu 1. 將鋸.Mpgeyu maanu Sine ga? Akedu ba knparu keruc ga na dooyun. 那 Sine 是要鋸什麼? 他怎麼拿著那麼大的鋸子 [ Toda epkruc Truku empkruc] mphepah( ) 參照 phepah 1. 開花.Ga mphepah aring pnhmaan na tama mu di. 我爸爸種的桃樹已開花了 mpheyal( ) 參照 pheyal 1. 將要扛.Mpheyan ku qyqeya nii. 我要揹這個行李 [ Toda mpheyan Truku mpheyan] mphuling( ) 參照 huling 1. 狗獵.Seediq mphuling ge, asi ka tmabu egu huling ma, kndlaxun daha sbiciq tmgesa mhero camac. 狗獵的獵人必須飼養很多的 ( 獵 ) 狗, 並從小訓練牠們 ( 如何 ) 追捕獵物 [ Toda mphuling Truku mphuling] mphuma( ) 參照 phuma 1. 將種植.Gaya ta mphuma macu ka Smratuc nii. 播種祭是我們賽德克族播種小米的族律 [ Truku mphuma] mphuwa( ) 參照 huwa 1. 要幹嘛 ; 怎麼辦.Mphuwa su Umin? ma su dilun ngamguc handay su. Umin, 你要幹嘛? 你怎麼把你的桌子搬到庭院 [ Toda mpcaping;heytay Truku mrata] mpika( ) 參照 pika 1. 跛腳貌.Ma su ga mpika di? 你怎麼變成跛腳了? mpitu( ) 1. 七.Mpitu dapa ga meniq Sipo, smdaling qsiya ma ga mekan sudu. 有七隻牛在對岸靠近有水的地方吃草 [ Toda mpitu Truku mpitu] mplabu( ) 參照 plabu 1. 起雲霧.Mplabu kaali dgiyaq kiya sa ma, http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 242 of 285
sbgihur paru duri mesa. 據說, 那座高山經常起雲霧, 也會刮颶風 mplawa( ) 參照 lawa 1. 將邀請.Mplawa namu muima meeyah smeeliq babuy kusun? 你們明天要邀請哪些人來殺豬呢? [ Toda mplawa Truku mplawa] mpmepang( ) 參照 pmepang 1. 澀.Ini khada aring de mpmepang puqun. 桃子還沒成熟時, 吃起來澀澀的 [ Toda pnpagn Truku qmupang] mppai( ) 參照 pai 1. 將成為岳母.Nii mppai su Paras; yahi mita tikuh han. Paras, 你未來的岳母在這裡 ; 你來看一下 [ Toda mppai Truku mppai] mppriyux( ) 參照 riyux 1. 互相交換.Hori ka hhaun daha mppriyux qyqeya seediq ta cbeyo. 埔里是以前我們族人常去交換物品的地方 mpqecul( ) 參照 qecul 1. 勒住 ; 掐住.Mpqecul bale di wa! 他是真的想要掐緊喔! [ Toda pcqrun Truku mpqsun] mprana( ) 參照 rana 1. 繁衍.Maha mprana lutuc tnsapah daha anu egu laqi rseno han. 他們家的男孩子很多子嗣, 會繁衍不斷 [ Toda mpranaq ] mprengo( ) 參照 rengo 1. 將說.Mprengo su maanu, rengo nhari han denu. 你要說什麼就趕快說吧 [ Toda mprngaw Truku emprngaw] mpsalu( ) 參照 salu 1. 將製作.Nii ku so mpsalu asuw babuy ma; ga ku ini sdiyan qhuni na dungan. 我正在想製作 ( 一個 ) 豬槽 ; 但我還沒找到適合的木頭 mpsekan( ) 參照 ekan 1. 咀嚼.Mpsekan su bindo isu duri? 你也要咬檳榔? mpslutuc( ) 參照 lutuc 1. 承繼.Dooyun ta naq ka ppatis kari ta ita Seediq ge, kii si kingal lekuh na mpslutuc gaya ta ita kesun Seediq. 用母語書寫是我們賽德克族文化繼續傳承的基礎之一 mptgdiyan( ) 參照 tgdiyan 1. 想打架 ; 找碴.Ga mptgdiyan da goro ga. 那些流氓想打架 mptgesa( ) 參照 tgesa 1. 教導.Ima mptgesa namu tminun Obing? Malu ttgesa na? Obing, 教妳們織布的是哪一位 ( 老師 )? 她教的怎樣? [ 在本族的語言裡, 沒有 " 老師 " 這用詞 近年來, 逐漸以 mptgesa 來取代 ] mpusan( ) 1. 二十.Msngari mpusan ba klabuy ka pila mu di. 我的錢只剩二十元了 [ Toda mpusal Truku empusal] mpusan kingal( ) 1. 二十一.Mpusan kingal ba sapah ka alang kiya, to naq msdadan kanna daha. 那個部落僅二十一戶人家, 他們都是親戚 mqada( ) 參照 qada 1. 丟.Haan daha mqada ssiyo neepah kana sudu. 他們會將雜草都丟到田邊 mqalux( ) 參照 qalux 1. 黑色的.Wada mqalux kanna hei na ma lukus na. 他的身體與衣服都黑了 [ Toda mgalux Truku mgalux] mqamas( ) 參照 qamas 1. 要醃菜.Mqamas su sama knii isu Tapas? Malu ba puqun ka qnmasan su ckawas. Tapas, 妳這次 ( 今年 ) 要醃菜嗎? 妳去年醃的很好吃 [ Toda mqamas Truku pqamas] mqango( ) 參照 qango 1. 跨步.Mqango tudu yqeyaq so hiya ka seediq kii, ma ga tnpupu hii ka kingal quyu tkrangan. 那個人要跨到那一邊的田埂 ; 那裡卻窩有一隻雨傘節 [ Toda pqangaw Truku pqangaw] mqaras( ) 參照 qaras 1. 很高興.Mqaras pnttingan laqi. 慶賀孩子出生 [ Toda mqaras Truku http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 243 of 285
mqaras] mqbahang( ) 參照 qbahang 1. 正在聽.Ga ku mqbahang kari daha. 我正在聽他們說話 mqdunuq( ) 參照 duhung 1. 凶死.Mnosa smdehu seediq wada mqdunuq ka dheya ga. 他們去處理了凶死的人 mqecul( ) 參照 qecul 1. 勒住 ; 掐住.Mqecul su gelu mu? 你要勒我的脖子嗎? [ Toda paqri Truku pqsun] mqedin( ) 1. 女性 ; 太太.Mqedin kanna tminun cbeyo. 以前都是女人在織布 Meepah duri ka mqedin. 女人也工作 Tngo/tungiyo mqedin kanna laqi na. 他的孩子都是女生 Mqedin ka seediq ga? 那個人是女的嗎? [ Toda qridin Truku qrijil] mqemi( ) 參照 qemi 1. 閉眼睛.Taqi de mqemi doriq denu. 睡覺時眼睛是閉起來的 [ Toda mqmi Truku mqmi] mqeya( ) 參照 qeya 1. 掛.Mosa qmeepah neepah na ka Pawan de, saanun na mqeya cida qhuni ka hndayu na, icuw na ppuqul qtahi. Pawa 在山上工作的時候, 把飯包掛在樹枝椏上, 避免飯包被螞蟻吃了 [ Toda mqiya Truku pqya] mqmquyux( ) 參照 quyux 1. 下雨.Ma so hari mqmquyux karac nii wa. Maha ta ani qmuyux ha? 這天氣看起來好像要下雨的樣子 即使下雨我們還是要去嗎? [ Toda mqmquyux Truku mpquyux] mqnaqah( ) 參照 naqah 1. 交惡.Ini pntena lnglungan de mqnaqah hari seediq denu. 意見不合會讓人與人之間逐漸交惡 [ Toda mqnaqah Truku mqnaqih] mqpudi( ) 參照 qpudi 1. 有趣的.Seediq mqpudi riyung ka skwalis Nebuq. 已過逝的 Walis Nebuq 是非常有趣的人 mqqeere( ) 參照 qeere 1. 互相阻撓 ( 擋 ).Mhhediq ka mtswai ge kii si malu; uxe ka ali mqqeere di. 兄弟 ( 姐妹 ) 之間相互禮讓是好的 ; 不可以在那兒勾心鬥角 [ Toda mqqhri Truku mqqring] mqqiyuc( ) 參照 qiyuc 1. 互咬.Ga mqqiyuc da huling ga, snbuuc ga. 那些狗為了骨頭在互咬呢 mqquri( ) 參照 quri 1. 往某一方向.Wada mqquri Hori hiya kanna seediq di. 所有的人都往埔里的方向去了 [ Toda mqquri Truku mqquri] mquduh( ) 參照 quduh 1. 乾 ( 飯 ).Ido mrumu ka gaga; nii ka ido mquduh. 那是稀飯 ; 乾飯在這兒 [ Toda mquduh Truku mquduh] mquuqu( ) 參照 qnuuqu 1. 做錯事.Wada mqnuuqu nudaan na heya da. 他已經做錯了事了 [ Toda mquuqu Truku mqnuqu] mquyux( ) 參照 quyux 1. 下雨.Yaani mquyux kiya hari di wa; nii mplabu. 天在起霧, 等一下可能會下雨 [ Toda mquyux Truku mquyux] mrana( ) 參照 rana 1. 增加.Ye ado qmnuyux na, ga mrana qsiya yayung ga. 因下雨的關係, 河水正在漲著 [ Toda mrana Truku mrana] mrange( ) 參照 range 1. 把玩.Qtai hari laqi ga Robo. Mrange qbulic ga dheran ga di wa. Robo, 要注意那小孩子 他會 ( 去 ) 玩那地上的木灰喔 mrbuni( ) 參照 rbuni 1. 聽障 ; 耳聾.Kparu hari kari su; mrbuni Dakis ga. 你說話大聲一點,Dakis 的耳 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 244 of 285
朵不靈光 mrebu( ) 1. 上午.Meyah ku mrebu kusun ka yaku da. 我明天早上才會回來 [ Toda mrbu Truku mgrbu] mreemux( ) 1. 整隻 ; 整棵.Asi naq mangal qhuni mreemux ka eruc sapah. 住屋的樑柱一定要採用原木 ( 來製作 ) [ Toda rmuxi Truku mreemux] mreeru( ) 參照 eru 1. 互相傳染.Ga mreeru kambo kanna laqi mu sapah hii. 我家的小孩們都互相傳染了感冒 mremux( ) 參照 remux 1. 進入.Sdrapan ngiyo ka kingal qolic ma, wada mremux naq beling na dungan. 有一隻老鼠被貓追逐, 又回牠的窩裡了 [ Toda mrmux Truku mrmux] mrengo( ) 參照 rengo 1. 說.Mrengo ka bubu mu, bleyaq mggaalu ka yamu mtswai mesa. 我媽媽說 ; 你們兄弟姐妹要互相照顧 [ Truku mngaw] mridil( ) 參照 ridil 1. 歪斜.Ga mridil skato su di; breqi hari! 你的裙子歪了, 整理好吧! mriiriq( ) 參照 iriq 1. 相互擠壓.Ani knkana tnuglayan daha ciida, mqqada so hiya ma, mriiriq so hini. 當時他們打架打的很厲害, 他們摔來摔去又相互地壓制 [ Toda mriirik Truku mriiriq] mriman( ) 1. 五十.Mriman knkawas ka pnhyegan sapah na heya di. 他的房子已蓋了五十年 [ Toda mrimal Truku mrimal] mrkerak( ) 參照 krkerak 1. 癢.Mrkerak riyung qnyatan tmaquy nii. 被這個跳蚤咬到會很癢 [ Toda mkrak ] mrmusaq( ) 參照 srmusaq 1. 混濁.Ye ado ga smeeluw daya hii na, kii mrmusaq qsiya ruru nii. 因上游正在修路, 所以這溪水呈混濁狀 [ Toda mrmusaq Truku mrmusaq] mrqeraq( ) 參照 rqeraq 1. 倒塌 ; 倒下.Wada mrqeraq sbgihur paru hndure ka qgeri siyo eluw paru hii di. 在大馬路旁的楓樹已被上回的颱風給吹倒了 mrrigo( ) 參照 rmigo 1. 閒逛 ; 走一走.Snkuxun riyung mrrigo sapah seediq wa Iwan ga. Iwan 很喜歡到處串門子 [ Toda mrriwaw ] mrriyux( ) 參照 riyux 1. 交換.Mrriyux ppuqun ma qyqeya rudan ta cbeyo, uxe mbbaruy pila. 我們的先祖是以物易物, 不是以貨幣交易 [ Toda mrriyux Truku mrriyux] mrubu( ) 參照 -rubu- 1. 軟.Mrubu di! Ga mhada di! 已經軟了! 正熟著了! [ Toda mrubu Truku mrubu] mrumu( ) 1. 稀爛的.Ini na klai mesa dheran mrumu so hiya, milo hii ma wada skrebu rumu hii di. 他不知那一邊是泥沼地, 他跳過去就陷入那泥沼裡了 [ Toda mrumu Truku mrumu] mrunge( ) 參照 runge 1. 癲癇.Iya pmahi sino heya; niqan mnarux mrunge. 不要給他喝酒 ; 他患有癲癇病 [ Toda mrungay Truku mrungay] mrunu( ) 參照 -runu- 1. 地震.Mrunu de mlgelu kanna dheran, kika ani qhuni mnheru ma ani sapah pnhyegan mrqeraq denu. 發生地震時, 地上長的樹和地上蓋的房屋都會倒塌 [ Truku mrunu] msaane( ) 參照 ane 1. 丈夫與妻子兄弟之關係.Msaane Umin daka Dakis, ga mangal hlmadan na Umin ka http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 245 of 285
Dakis hayan. Umin 和 Dakis 是 "msaane" 的關係, 因 Umin 娶了 Dakis 的妹妹 [ 在本族的姻親關係中, 妻子的兄弟, 包含妻子的堂兄弟以及表兄弟等 ] msaasuw( ) 參照 asuw 2 1. 分取.Ga msaasuw lukus haykyu kanna ka seediq alang; ma su ini osa psaasuw ka isu? 部落的人都在分取配給的衣物 ; 你怎麼沒去分取? [ haykyu 是指教會配給的衣物以及奶枌 奶油等食品 這是基督宗教傳入原住民部落初期的現象 ] msais( ) 參照 sais 1. 縫製.Yaku naq ka msais lukus na laqi mu. 我要自己縫製我孩子的衣服 [ Toda msais ] msalu( ) 參照 salu 1. 製作 ; 修復.Msalu su knuwan ka wahu mu bruru di Pawan? Pawan, 你什麼時候要製作我揹籃的頭帶? [bruru 屬本族的女用揹籃, 她們使用時都以頭負載 ] msange( ) 參照 sange 1. 休息.Cugin msange meepah namu. 你們工作時要偶爾休息 [ Toda msangay Truku msangay] msbaki( ) 1. 互為親家公.Msbaki Tado Walis daka Iyung Nobing. Tado Walis 和 Iyung Nobing 是親家 [ Toda msbaki Truku msbaki] msbarux( ) 參照 kbarux 1. 互相還工.Tama mu mnesa, malu ba gaya hniti rudan cbeyo ka msbarux ma mstuku mesa. 我爸爸曾說 : 以前有優良的傳統是彼此互相借工與還工 msbehing( ) 1. 急坡.Scuqi so smqugu ka eluw ddaun de, msbehing kesun daha. 路面太陡的路段就稱做 msbehing [1. Toda msstu Truku msttu 2.msbehing 有 " 如工寮屋頂狀 " 的意思 ] msberih( ) 參照 sberih 1. 甦醒.Kddamac tntingan na kndalax qhuni baro ka Pawan; ma msberih naq so kiya hari dungan. Pawan 從樹上摔下而昏厥 ; 過一會兒又甦醒過來 msbeyuq( ) 參照 beyuq 1. 掉眼淚.Ga mnarux doriq rudan ga kii msbeyuq riyung doriq na. 那個老人眼睛痛, 所以一直掉眼淚 msbleyaq( ) 參照 bleyaq 1. 幸福.Ga msbleyaq ka heya saya di, malu nsaan na seno. 她現在過的幸福, 因她嫁得好 ( 夫家 ) msbobo( ) 參照 bobo 1. 上下起伏.Paru langu na rcilung de msbobo riyung tpaun ka asuw denu. 海浪大的時候, 船隻上下起伏的很大 msbukuy( ) 參照 bukuy 1 1. 背對背 ( 互相對著背 ).Ga msbukuy mheyu tama mu daka ka tama na Obing. 我爸爸和 Obing 的爸爸正背對背站著 msdadan( ) 參照 dadan 1. 互為親戚.Pddayo ani maanu kanna msdadan cbeyo. 過去親戚之間不管是什麼事情都會互相幫忙 msdaling( ) 參照 daling 1. 兩者 ( 距離 ) 很近.Msdaling ba nniqan miyan supi yami ka Bakun. 我和 Bakun 當兵時, 我們的營區靠得很近 msdangi( ) 參照 dangi 1. 互為朋友.Msdangi dheya ga. 他們是好朋友 msderux( ) 參照 sderux 1. 直的.Asi ka qhuni mreemux msderux ngalan daha knuruh sapah; qulic kuxun daha. 他們拿來當房屋橫樑的必須是直的原木 ; 他們喜歡杉木類的原木 mseediq( ) 參照 seediq 1. 成年 ; 長大.Mkela tminun ka laqi mqedin de, kiya kesun daha mseediq di. 女性會織布就可以說是成人了 [ Toda mssddiq Truku mseejiq] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 246 of 285
msekan( ) 參照 ekan 1. 咀嚼.Ga su msekan maanu, sbiki? 你在嚼什麼 ( 東西 ), 檳榔嗎? msekuy( ) 1. 冷.Nii kndudun msekuy ka karac di. 天候漸漸地冷了 Ga qmuyux ka nganguc, kika msekuy nami meniq bebe. 外面下著雨水, 所以我們在屋簷下會覺得很冷 Msekuy riyung ciga mesa tama mu. 我父親說昨天的天氣非常冷喔 [ Toda mskuy Truku mskuy] msemun( ) 參照 -semun- 1. 潮濕.Phdaqi bsiyaq hari, so msemun hari sknexun lukus nii. 曬久一點吧, 這些衣服聞起來很潮濕 msepi( ) 參照 sepi 1. 做夢.Msepi ku mosa mapa ngiro na Ukan skeeman ciga. 我昨晚夢見我去背 Ukan 的香菇 Trqeraq ku tikuh ma, msepi ku kingal runge ini beyo mdakil. 他躺一下休息時, 夢見一隻猴子很快底爬上樹 [ Toda mspi Truku spi] mseqic( ) 參照 seqic 1. 砍.Mseqic ku pusu btakan kii ma, ga tmrudu hii ka walu snuyuk. 當我要往那根竹子的根部砍的時候, 那裡卻有土蜂的蜂窩 [ Toda msqic Truku sqic] mseru( ) 參照 pseru 1. 教訓.Ye ga mseru laqi na Pihu ga? Ma so hari ga tpurah. Pihu 是不是在訓誡他的孩子? 他好像在斥喝著 [ Toda msru Truku psru] mseyang( ) 參照 seyang 1. 生氣.Ani ga rmeno isu ka seediq ma; mseyang su bale ka isu di. 人家是在跟你開玩笑的 ; 你竟然真的生氣了 mseyaq( ) 參照 seyaq 1. 咳嗽.Gaga knteetu mseyaq bubu mu. 我媽媽一直咳嗽咳不停 Kumu, ga mneetuq mseyaq soni keeman ka tama ta, naka saanun pqita ising han. Kumu, 我們的爸爸昨晚不停地咳嗽, 應該先帶他去看醫生 [ Toda msiyq Truku shiraw] msgaliq( ) 參照 galiq 1. 破掉.Gaga scuqi cmucac lukus su, kii ga msgaliq di. 你的衣服太舊, 所以破掉了 [ Toda hliqun Truku galiq] msgelu( ) 參照 gelu 1. 貪吃的.To seediq msgelu sa seediq mneyah alang kiya. 據說來自那部落的人都是貪吃的人 [ Toda mnewaru Truku mwalu] mshuwe( ) 1. 緩坡.Kndalax Hori mosa alang Tongan we mshuwe eluw na. 從埔里往眉溪部落屬緩坡路段 [ Toda mshuway Truku sttu] msibus( ) 參照 sibus 1. 甜.Msibus riyung da, ye su wada scqiyun paha sato. 太甜了, 你可能糖放得太多 [ Toda msibus Truku ssibus] msino( ) 參照 sino 1. 釀酒.Msino su knuwan isu Robo? Uxe beyo smmesun di wa. Robo, 妳什麼時候要釀酒? 快要過年了耶 [ Toda msinaw Truku sinaw] msipa( ) 參照 sipa 1. 下霜.Misan de, msipa alang nnnigan ta cbeyo. 到了冬季我們以前住的部落會下霜 [ Toda msipa Truku sipa] msiqa( ) 參照 siqa 1. 害羞.Msiqa riyung ka Iyung Pawan, ye ado ka laqi nana. Iyung Pawan 很害羞, 因他年紀尚輕之故吧 [ Toda msiqa Truku siqa] msiyang( ) 參照 siyang 1. 肥嫩.Misan de msiyang hari camac lmiqu. 冬天的野獸比較會長肥肉 [ Toda msiyan Truku siyang] mskeruy( ) 參照 skeruy 1. 側臥.Smkuxun riyung mskeruy taqi ka Takun. Takun 很喜歡側臥著睡覺 msklui( ) 參照 sklui http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 247 of 285
1. 驚嚇 ; 震驚.Msklui kanna ka seediq tnaalang miyan mbahang kari so nii. 聽到這樣消息, 讓我們全部落的族人相當震驚 mskuxun( ) 參照 kuxun 1. 互相喜歡.Mskuxun weewa daha ka riso ga. 那個年輕的女孩和年輕的男孩子互 相喜歡對方 Heung naq bsiyaq riyung mskuxun dheya kii di; ye ga ini srwai rudan daha ho? Ye kii ini psterung nana. 他倆已相愛很久了 ; 是不是他們的長輩們不肯 呢? 所以還沒結婚 [ Toda mskuxun Truku mskuxun] msliko( ) 參照 liko 1. 疾馳.Msliko riyung tmalang Siyac Dakis kii wa. Siyac Dakis 奔跑的很快 [ Toda mslikaw Truku likaw] msliwas( ) 1. 絕壁.Kesun msliwas nii we, kdere paru ka asi ba psqugu peeyah dheran peni. Ani camac mmaanu uxe mooda hii. 自地面直立而上的大岩壁稱做絕壁, 任何動物都無法攀越而過 [ Toda ubiyuk Truku msliwas] mslleung( ) 參照 slleung 1. 打瞌睡.Mslleung riyung mita trebi ka bubu mu. 我媽媽看電視很會打瞌睡 msmqedin( ) 參照 mqedin 1. 夫妻.Msmqedin Ape daha ka Pawan. Ape 和 Pawan 是夫妻 [ Toda msmqridin Truku qrijil] msnekan( ) 參照 ekan 1. 貪吃 ; 愛吃.Kiya naq heya wa. Heyung naq msnekan riyung. 他就是那個樣子 ; 本來就很貪吃 msngari( ) 參照 -ngari- 1. 剩餘.Msngari piya kanna pila ta ga hiya di? 我們 ( 那裡 ) 所有的錢還剩下多少? mspai( ) 參照 pai 1. 互為親家母.Mspai Temi daka Lubi, ado ka ga msterung laqi daha. Temi 和 Lubi 是互為親家母, 因她們的子女結了婚 [ Truku mspai] mspais( ) 參照 pais 1. 敵對.Mspais ka seediq ini pntena gaya cbeyo. 從前, 不同的族群是敵對的 mspatun( ) 參照 sepac 1. 四十.Mspatun knkawas na swai mu mqedin ga. 我那個妹妹是四十歲了 mspatun kingal( ) 1. 四十一.Mkela su smepu betaq mspatun kingal kari ta Seediq? 你會以我們賽德克語數到四十一嗎? msputing( ) 參照 puting 1. 到了盡頭.Wada msputing mkuni pnyasan na Dakis Pawan. Dakis Pawan 是因無心課業而輟學 [ Toda psputing Truku msputing] msqedin( ) 1. 夫妻.Msqedin miyan ka yami. 我們是夫婦 [ Toda tnqridin Truku msqedin] msrimuy( ) 參照 rimuy 1. 貪吃.Heung naq msrimuy riyung sa seediq mneyah hiya; ani kanna ekan daha mesa. 據說, 來自那裡的人非常地貪吃 ; 聽說他們吃很多 msrumu( ) 參照 rumu 1. 流鼻血.Asi lux msrumu muhing na Baso, bnbeyan daha. Baso 被他們打得流鼻血 [ Toda msungu Truku sdara muhing] mssayuk( ) 參照 sayuk 1. 交配.Hmuwa naq huling uka gaya nii, naka mosa mssayuk icin. 這一對沒有禮貌的狗應該到別處交配 [ Truku mssayuk] mssbarux( ) 參照 kbarux 1. 相互借工與還工.Ita Seediq peni na, ani maanu so ooda ta meniq alang we mssbarux ta, uka kesun mosa smtuku pila cbeyo. 我們賽德克族人不論部落有什麼事, 都以相互借工與還工的方式去完成, 以前是沒有去 賺錢 這回事 [ Toda mssbarux Truku sbarux] mssdahar( ) 參照 sdahar http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 248 of 285
1. 互相靠著.Ga mssdahar tloong ka Temi daka Robo. Temi 和 Robo 在互相靠著坐 [ Toda mssdahar Truku sdahar] mssdurak( ) 參照 sdurak 1. 互相追逐.Ga theyaq tthiqan kesun mssdurak ka laqi muuyas. 學生們在玩互相追逐的遊戲 [ Toda mssdhraw Truku mssdurak] msseli( ) 參照 seli 1. 聚集.Tai hari; ga msseli seediq mesa. 要注意 ; 聽說許多人聚集在一起了 [ Toda mssli Truku ssli] mssgaliq( ) 參照 galiq 1. 互相撕.Ye ga mkseyang maanu peni dheya ga, maku mssgaliq lukus. 不知道他們為了什麼爭吵, 吵到互相撕對方的破衣服 [ Toda msswaliq Truku galiq] mssipo( ) 1. 面對面 ( 互為對岸 ).Mssipo miyan tloong mita kmeeki yami ka Puhuk. 我和 Pukuh 觀賞舞蹈表演時面對面坐著 [ Toda mssipaw Truku sipaw] msskuxun( ) 參照 kuxun 1. 相愛.Ma mesa so hari ga msskuxun Umin daka Awe; bnbahang su kari daha so nii? 怎麼聽說 Umin 和 Awe 在談戀愛 ( 相愛 ); 你聽過這樣的傳言嗎? [ Truku kuxul] mssneeru( ) 參照 sneeru 1. 互相學習 ; 互相模仿.Mssneeru miyan kanna ka mqedin, huwa mesa tminun miri. 女人們互相學習浮織技術 [ Toda mssnru Truku sneru] mssnetur( ) 參照 setur 1. 互相整理.Asi namu naq mssnetur lnglungan namu, kii maha namu malu. 你們一定要好好整理你們的心情, 你們才會好起來 mssriyux( ) 參照 riyux 1. 輸流 ; 交替.Ado chedil ka qhuni phlanun daha, kika mssriyux mheyan. 由 於他們要扛的木頭很重, 所以他們輪流扛著 [ Toda mssriyux Truku mssriyux] mstemaq( ) 參照 temaq 1. 碎 ; 爛.Ga mstemaq blebun nii da, ye namu dao hiya wada prriqun. 這香蕉已爛掉了, 因你們將它壓在一起 msterung( ) 參照 sterung 1. 相遇.Msterung miyan Hori hiya texal yami Awi, bsiyaq nami ini pqqita di. 我跟 Awi 在埔里相遇過一次, 我們很久沒見面了 [ Toda mstrung ] mstheya( ) 參照 theya 1. 兩者距離很遠.Mstheya miyan mheyu yami ka Puhuk ciida. 那時候我和 Puhuk 站的相距較遠 [ Toda msthiyaq Truku dhiyaq] mstuku( ) 參照 stuku 1. 互相儲工 ( 借工 / 還工 ).Msuupu naq theyaq de mstuku naq hari duri. 常常往來的人比較會互相儲工 msurung( ) 1. 陰天.Msurung ka ali saya. 今天是陰天 [ Toda msurung Truku mrulung] msuupu( ) 參照 upu 1. 常常在一起.Kulaun maku msuupu namu mtheyaq cbeyo. 我知道妳們以前常常聚在一起 Msuupu su ima meyah hini. 你和誰一起來到這裡的? [ Toda mssupu Truku suupu] msuwak( ) 參照 ksuwak 1. 打哈欠.Ma su ga mbserux di, kii knteetu su msuwak. 你很懶得做了, 所以一直在打哈欠 Ye ado bsiyaq tmara tloong gakac hii ka Tapas mosa pqita mnarux, kika asi lux msuwak di. Tapas 去看病的時候, 因為坐在椅子上等很久而打喝欠 [ Toda msuwak Truku suwak] mtaaguh( ) 參照 aguh 1. 急著.Ga su mtaaguh maanu? 你在急什麼? Wada mtaaguh qmita laqi na. 他急著去看 ( 探望 ) 他的孩子 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 249 of 285
mtaalix( ) 參照 alix 1. 離婚 ; 分開.Uxe mesa wada mtaalix dheya ga di? 不是 ( 聽 ) 說他們已經離婚了嗎? mtabul( ) 參照 tabul 1. 犁田 ; 以鋤翻土.Mntabul namu knuwan ka yqeyaq yamu di Sapu? Sapu, 你們什麼時候要 ( 開始 ) 犁田? mtahu( ) 參照 ptahu 1. 生火.Mtahu puniq ka dheya ga, plahun daha. 他們生火 ; 要烤火 [ Toda mtahu Truku tahu] mtakun( ) 參照 takur 1. 跌倒.Qtai wa! Sdheriq! Msao su takur hi! 看好喔! 很滑! 你可別在那裡跌倒喔 [ Toda mtakun Truku takur] mtanah( ) 參照 tanah 1. 紅色的.Mtanah hei qhuni de, mhada kii di mesa. 當樹的果子呈紅色時, 就表示成熟了 [ Toda mmanan Truku embanah] mtaqi( ) 參照 taqi 1. 睡覺.Wano naq bale tama na ka laqi kiya, ani taqi keeman we mtaqi naq siyo tama na duri. 那孩子很黏他爸爸, 即使晚上睡覺的時候也睡在爸爸的旁邊 [ Toda mtaqi Truku mtaqi] mtarin( ) 1. 越溪而過.Mtarin miyan so sipo hngali ga han, ma mkala nami dgiyaq ga dungan. 我們先到那對岸, 再爬上那山峰 [ Toda mtarin Truku mtarin] mtbale( ) 1. 和平相處.Malu saya da; ga mtbale kanna seediq di. 現在已經好了 ; 所有的人都和平相處 [ Toda mtmulu Truku mtbalay] mtbasi( ) 參照 -basi- 1. 酸澀.Mbasi riyung ume nii. 這個梅子很酸澀 mtbeno( ) 1. 壯碩.Malu hei na laqi ga mtbeno qtaan. 那個孩子的體格不錯, 看起來很壯碩 [ Toda mtbnaw ] mtbeyax( ) 參照 beyax 1. 很緊 ; 堅固.Ga scuqi mtbeyax riyung da; plaxi tikuh namu hiya. 你們那邊稍微放開 ( 鬆綁 ) 一點 ; 太緊了 mtduwa( ) 參照 tduwa 1. 聽話.Mtduwa riyung laqi nii. 這個孩子很聽話 [ Toda mtduwa ] mtebas( ) 參照 tebas 1. 篩穀物.Rusuq, mtebas ta paye ta saya; iya osa theyaq han. Rusuq, 今天我們要篩離我們的稻穀 ;( 你 ) 先不要出去玩 mteeyux( ) 參照 eyux 1. 急著.Mteeyux ku mmaha mita laqi ciida, kika ini ku oda theyaq hii di. 那時候我急著去看小孩, 所以就沒到你那裡 [ Toda mtbitax Truku iyux] mtekan( ) 參照 tekan 1. 碾米.Mtekan su paye Tapas? Hmuwa ka tkanun su naku nii duri, de su mhedu tmekan nisu? Tapas, 妳要碾米嗎? 妳的碾完之後也 ( 順便 ) 幫我碾, 好嗎? mtengi( ) 參照 ktengi 1. 飽食.Mtengi ku mnekan bunga sapah na Tado; ekan yamu. 我在 Tado 家吃地瓜吃飽了 ; 你們吃吧 mterun kingal( ) 1. 三十一.Mterun hei kanna ka qnxalan mu muuyas cbeyo. 以前跟我一起唸書的總共三十一人 mthedu( ) 參照 thedu 1. 全濕透.Ini miyan kela mesa mquyux, maku miyan mthedu. 我們怎麼知道會下雨, 我們全濕透了 [ Toda mthdu Truku mthedu] mtheyaq( ) 參照 theyaq 1. 玩 ; 玩耍.Ga mtheyaq rmange dheran kanna swai na heya. 他的弟弟妹妹們都在玩泥土 [ Toda empulah Truku mhrapas] mthuda( ) 參照 huda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 250 of 285
1. 下雪.Mthuda ba paru ka misan knkawas ciida si tama mu rudan; wada puqul huda kanna ka so pnhmaan mesa. 我祖父說 : 那年的冬天下大雪; 所有的農作物遭受到嚴重的雪害 [ Toda mthuda Truku huda] mthulis( ) 參照 hulis 1. 笑.Ga mita teribi ka seediq ma, ga naq mthulis so hiya ka dheya. 別人在看電視, 而他們卻在那兒嬉笑 [ Toda mthulis Truku hulis] mtilux( ) 參照 -tilux- 1. 熱 ; 燙.Mtilux riyung de rbagan ka alang miyan Gluban. 到了夏天, 我們清流部落就很熱 [ Truku mtalux] mtinun( ) 參照 tinun 1. 編織.Doosi tikuh isu ka qnqihan mu nii han Temi; mtinun ku ka yaku. Temi, 妳來幫我紡我已捻好的紗 ; 我來織布 mtkela( ) 參照 kela 1. 醒過來.Ga mtkela hari da tama mu; yaani ga malu hari mnarux na di. 我爸爸現在已清醒多了 ; 或許是他的病情已好轉 mtkelang( ) 參照 -tkelang- 1. 搗得堅實.Ma ka mtkelang tnkanan na Toko nii peni; kesun namu ini hari tduwa. 你們說 Toko 不是那麼地聽話 ; 但他搗的滿堅實的耶 mtlaqi( ) 參照 laqi 1. 父子關係.Irih so mtlaqi Tado daha ka Walis. Tado 和 Walis 就如父子的關係 mtlibu( ) 參照 tlibu 1. 聚集 ; 圍繞.Smkuxun miyan riyung mtlibu ssiyo rudan alang slaqi nami, mbahang kari rudan. 我們小時候很喜歡圍繞在部落族老的旁邊, 聆聽族老說故事 [ Toda mtlibu Truku tqirig] mtluhe( ) 參照 luhe 1. 習慣 ; 常常.Ye mtluhe gdrumuc na qmeepah, kika tutuy mgrebu. 他因習慣於勤奮工作, 所以早上很早起來 mtngeri( ) 參照 -tngeri- 1. 不茍言笑 ; 脾氣不好.Mtngeri naq riyung rudan ga, kii uka riyung dangi na. 那位長輩脾氣不好, 所以朋友很少 [ Toda msang Truku msaang] mtrangi( ) 參照 rangi 1. 剩餘.Ye wada rima bale hei ka mtrangi meyah dehuk alang. 回到部落的可能只剩下五人 [ Toda mtrangi Truku srangi] mtraqil( ) 參照 traqil 1. 互相厭惡 ; 互相討厭.Mtraqil hari mtsuwai tnsapah gaga. 那家的兄弟之間厭惡彼此 [ Truku traqil] mtrehaq( ) 參照 rehaq 1. 皮裂開.Gyeun ta qhuni de, mtrehaq naq rehaq na de bsiyaq. 我們將樹砍伐後, 久了之後其樹皮會自然裂開 [ Toda mtrhiq Truku trhiq] mtswai( ) 參照 swai 1. 互為兄弟姊妹.Umin, asi ka mddayo ma mggaalu ka mtswai; kii si maha malu ndaan tnsapah. Umin, 兄弟之間要互相敬愛和相互扶持 ; 這樣家庭才會過的好 Mtswai kanna ka seediq gaga mheyu siyo ga. 站在旁邊那一群人都是兄弟姊妹 [ Toda tnswai Truku mswai] mttanah( ) 參照 tanah 1. 粉 ( 類 ) 紅色.Malu qtaan ka phepah mttanah duri. 粉紅色的花也很好看 ( 漂亮 ) [ Truku embanah] mtteru( ) 1. 三 ( 數詞 ).Mtteru miyan mssnegun mosa paha tlenga klaai, yaku, Tone ma Bagah. 我和 Tone 和 Bagah, 我們三個人常常結伴去放陷阱 [ Toda mturu Truku mttru] mttheri( ) 參照 theri 1. 互相鬧對方.Seung naq mttheri riyung dheya kii. Ani si ini daha ba so tgdiyan. 他倆就是愛鬧對方 ; 但他們不會因而打架 [ Toda mtthri Truku thri] mttilux( ) 參照 -tilux- 1. 熱 ; 燙.Uxe ga mnarux laqi nii? ma http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 251 of 285
mttilux tlengan hei na. 這小孩是不是生病了? 他身上摸起來怎麼燙燙的 mtudu( ) 1. 溪流名稱.Mtudu ge irih daha pnstiyu so tudu ka qsiya yayung, kii kesun daha Yayung Mtudu ka yayung Paran hii. 河水的波浪族人們看似田埂狀, 所以霧社的濁水溪他們稱做田埂狀之溪流 [ Toda mtudu Truku tudu] mturuq( ) 參照 turuq 1. 吐痰.Mturuq su quri inu Walis! Qtai hari kucu daha ga wa. Walis, 你要往哪裡吐痰, 小心他們的鞋子喔 [ Toda mturuq Truku mturuq] mtuting( ) 參照 tuting 1. 掉下.Iya osa mdakil dnamux baro ga; hmuwa de mtuting namu? 不要爬到屋頂上 ; 你們掉下來 ( 的話 ) 怎麼辦? mtutuy( ) 參照 tutuy 1. 站起來 ; 醒過來.Mtutuy ka heya ma, mneeru mptgesa na. 他站起來後, 向老師報告 [ Truku embiyax] mu( ) 1. 我 ( 代名詞 ).Kesun su mu iya osa ka isu han, isu naq ini qbahang. 我就跟你說你不要去 ( 嘛 ), 是你自己不聽的 mubung( ) 參照 ubung 1. 蓋住.Ima ga mubung trasi ga? 那個在撐傘的是誰? mudu( ) 1. 柑橘.Paru riyung pusu na qhuni mudu alang Tongan. 在東眼舊部落的柑橘樹都很大 [ Toda mudu Truku mudu] muduh( ) 1. 烤.Ga muduh maanu dheya ga ha? Kedu knmalu sknexan. 他們在烤什麼東西? 怎麼那麼香 [ Toda muduh Truku muduh] mugi( ) 1. 麥.Hai tmabu mugi rodux gaga hayan. 先拿麥片去餵那些雞吧 [ Toda mugi Truku mugi] muhing( ) 1. 鼻子.Smkuxun paru ma msderux muhing kana seediq. 大部分的人喜歡大又挺的鼻子 [ Toda muhing Truku muhing] muhir( ) 參照 uhir 1. 勉強.Muhir ba meyah smrai kingal uruk ta hini ka Roro, kika wada mu sbege hii ka kingal di. Roro 到我們這裡強求要一隻我們的雛狗, 我就送了他一隻 Muhir miyan mapa srqemu nii; chedil riyung! 我們很勉強的揹這些玉米 ; 非常重! [1. Toda pkkiyux Truku muri 2.Roro 是男性名, 但屬綽號, 並非傳統的族名 ] muima( ) 1. 有哪些人.Muima namu mnosa Hori? 你們跟誰去了埔里呢? [ Toda muima Truku deima] Mukan( ) 1. 閩南人 ; 平地人 ; 漢人.Kanna ka alang ga niqun Plmkuan nii saya ge, yaani ba nnniqan rudan ta cbeyo. 今天閩南人所居住的地方或許從前是我們祖先曾居住的地方 Gisu ta mpgimax Klmukan meniq saya di. 現在我們已與閩南人混居在一起了 Ga kndudun egu Mukan alang ta hiya di. 在我們部落的漢人越來越多了 [ Toda klmukan Truku Plmukan] muman( ) 參照 umal 1. 強化.Blequn rmengo ka laqi; muman ini thei de kntteun ta mseyan. 對小孩要好好地 ( 跟他們 ) 講 ; 經常罵反而會更不聽話 [ Toda muman Truku umal] mumul( ) 1. 用嘴含著.Ga mumul maanu quwaq laqi nii? 這小孩嘴裡在含著什麼東西? [ Toda mumul Truku mumul] munan( ) 1. 我 ( 代名詞 ).Kari rudan ka mesa munan, ini sriyung dmoi kari nii ka laqi Tgdaya saya di. munan 屬 ( 較 ) 古老的語彙 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 252 of 285
, 今天的德固達雅子弟已很少使用這語彙了 murung( ) 參照 urung 1. 衝撞 ( 攻擊 ).Murung dapa tanah ga wa. Iya sai smdaling. 那隻黃牛會衝擊人喔! 不要靠近牠 [ Toda murung Truku urung] murux( ) 參照 burux 1. 獨自一人 ; 單獨.Ga murux naq meniq sapah ka tama mu rudan. 我祖父獨自一個人留在家裡 musu( ) 1. 蒸.Malu musu qcurux ni; uka hari abura. 魚用蒸得很好, 比較不會油膩 mutaq( ) 參照 utaq 1. 吐.Nii ku mutaq mnekan rumun meluq boyak ciga wa; so klaun lhebun mu naq naqah peni. 我吐是因昨天生吃了山豬的肝 ; 或許是我自己的胃不好吧 [ Toda spbrih Truku tbrih] mutung( ) 參照 utung 1. 點火.Mkela su mutung puniq? 你會點火嗎? [ Toda mutung Truku putung] muudus( ) 1. 活的.Uka ba wada mhuqil pnhmaan na rabu aring ka Ukan Nawi, egu bale ka ga muudus. Ukan Nawi 所種植的桃子苗很少枯死的, 其存活率滿高的 [ Toda mudus Truku mudus] muure( ) 參照 ure 1. 餓.Uka tikuh ido su? Nii ku muure riyung. 你有飯嗎? 我非常的餓 [ Toda muuray Truku uray] muuwic( ) 參照 uwic 1. 使催熟.Gaga mtbeno blebun ga da, naka namu haun muuwic di. 你們應該去催熟那些長的粗壯的香蕉 [ Toda muuwic ] muuxun( ) 1. 暖和.Lukus nii muuxun riyung plkusan. 這件衣服穿起來很暖和 Muuxun hlagun capang nii. 這床棉被蓋起來很溫 暖 [ Toda muuxun Truku muuhun] muuyas( ) 參照 uyas 1. 唱歌.Snkuxun riyung muuyas de mimah sino ka baki mu rudan. 我的祖父喝酒時, 非常喜歡唱歌 2. 上課 ; 唸書.Wada muuyas sapah pyasan laqi mu. 我的孩子去學校上課 [ Toda muuyas Truku uyas] muxi( ) 1. 角落.Psaun daha muxi ceka dheran ka liwas rudan ta cbeyo. 我們的先祖會將甕器放在客廳的角落 [ Toda muhing Truku muhing] muyak( ) 參照 buyak 1. 以刀具分解獵物或牲畜.Mkela namu muyak babuy riso nii? 年輕人, 你們懂得分解豬隻嗎? muyu( ) 參照 uyu 1. 模仿.Ga ta muyu Gaya Plmukan saya di ma, ga ta laxun ka Gaya ta naq ita Seediq di. 我們現在已仿傚閩南人的規範, 而將自己的族律給放棄了 [ Toda mura Truku muru] muyuh( ) 參照 buyuh 1. 拔毛 ( 動物 ).Ga muyuh uban bibi uyung sapah hii ka bubu su. 你媽媽在屋後拔除鴨毛 mwaawak( ) 參照 awak 1. 手牽手.Sdheriq daan ka eluw kiya, kika mwaawak miyan moda hiya. 那一段路走起來滑蛤滑的, 所以我們手牽著手通過 ( 那裡 ) myeeyux( ) 參照 eyux 1. 擁擠.Hbaro riyung ka seediq mnsseli hiya, asi maku myeeyux seediq mneniq hii. 聚集在那裡的人非常多, 所以非常擁擠 [ Toda mkkiyux Truku kkiyux] na1( ) 1. 屬格 ( 格位標記 ).Na Tado ka dapa bale ga. 那頭水牛是 Tado 的 Na dheya ka kiya, nii ka nita. 那是他們的, 這才是我 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 253 of 285
們的 Tama mu ka ga mheyu berah na bubu su. 站在你媽媽前面的是我爸爸 Qtehur hari bubu na Pawan ma, rqeling hari ka bubu na Walis. Pawan 的媽媽稍為胖一點, 而 Walis 的媽媽比較瘦 na2( ) 1. 尚 ; 還.Ga ali hmuwa dheya kiya ha! Ma uka meyah na? 他們還在幹嘛啊! 怎麼還沒來? na3( ) 1. 他的 ( 代名詞 ).Wada puqul tama na ka ware mneniq ribo ga di. 鍋子裡的麵被他爸爸吃了 na4( ) 1. 是嗎 ; 對嗎 ( 語助詞 ).Mnosa su isu duri na? 你也有去, 對嗎? naaguh( ) 參照 aguh 1. 快點兒.Naaguh meyah sapah de mnalix namu muuyas. 你們放學後快點兒回家 Naaguh hari meyah su sapah de su mhedu mahu si bubu su. 妳媽媽說, 妳洗完衣服就快點回家 nadis( ) 參照 adis 1. 曾帶過.Nadis ta na Hori sbiciq ta mesa tama mu. 我爸爸說, 我們小時候他曾帶我們到埔里過 naka( ) 1. 應該 ; 本來.Naka ku naq meyah ciga; yahun ku na smgila depawan. 我應該昨天就可以來的 ; 是被 Pawan 他們拖住 ( 延誤到 ) Naka su mbleyaq hari ka isu Takun; isu ka qbsuran daha han. Takun, 你應該做 ( 表現 ) 的好一點 ; 你是他們的兄長耶 naki( ) 1. 予以分類 ( 祈使 ).Naki naq hei na paru daka hei na biciq; iya pspui. 大的果實與小的果實要分類 ; 不要放在一起 naku( ) 1. 屬於我的 ( 代名詞 ).Naku bunuh ga sqeya so rhengun sapah su hii wa. Ga mu chngiyan hii di. 掛在你家門口的那頂帽子是我的 ; 我把它給忘在那裡了 [ Toda naku Truku naku] nalaq( ) 1. 膿包.Ma niqan nalaq luqah su kii Kui, saani pqita ising han. Kui, 你的傷口怎麼有膿, 先去給醫生看 [ Toda nalaq Truku nalaq] nami( ) 1. 我們的 ( 代名詞 ).Nami ka ga gtuun nii, gaga ka namu. 堆在這兒的是我們的, 你們的在那兒 namu( ) 1. 你們的 ( 代名詞 ).Namu ka dapa bale nii Pawan? Pawan, 這頭水牛是你們 ( 家 ) 的嗎? nana( ) 1. 還.Ini eyah bubu na Puhuk nana; trao ta tikuh han. Puhuk 的媽媽還沒來 ; 我們先等一下 nanaq( ) 1. 僅僅 ; 只.Kiya nanaq mnsngari na da; wada namu naq pukun ciga duma di han. 就剩下那些了耶 ; 昨天被你們吃了一些呀 Asi nanaq mkela tminun ka laqi mqedin Seediq cbeyo ge, kii si maha qrasun laqi rseno mesa tama mu. 我爸爸說 : 以前賽德克族的婦女們一定要學會織布才會獲得男士們的青睞 [ Toda nanaq Truku nanaq] nangal( ) 參照 angal 1. 取自.Nangal mu pneyah sapah hlama nii. 這個糯米糕是從家裡帶來的 nangi( ) 1. 假裝.Nangi so kiya han, teta su daha ini kseengi. 你再假裝, 等一下就會被人家罵了 2. 撒嬌.Uxe na ngayan bale ka Nangi, tnngayan daha ado ka snnangi riyung. Nangi 不是她的真名, 是因她太愛撒嬌而被他們取的名字 [ Toda nangi ] nanpungkang( ) 1. 分鐘.Mprengo nanpungkang heya? 他要說多少分鐘? [1. Toda spngan Truku spngan http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 254 of 285
2. 日 ] napa( ) 參照 apa 1. 行李.Kedu napa su! 你的行李好多! naqah( ) 1. 不好 ; 壞的.Naqah scuqi riyung sqquru. 太貪心是不好的 Sgcuqi mimah sino ge naqah ndaan. 喝酒喝太多會有不好的生活 [ Toda naqah Truku naqih] narac( ) 1. 右.Uka seediq ga mkkesa elu narac mesa Umin ga. Umin 說 : 沒有人在走右邊的路 Narac kesun daha ka baga ta mbeyax nii. 我們強邊的這隻手他們稱做 narac( 右手 ) nasi1( ) 1. 如果 ; 假設.Nasi ku yaku ho, uxe ku psruwa. 如果是我啊, 我是不會答應的 [ Toda nasi Truku nasi] nasi2( ) 1. 水梨.Pnhuma nami nasi cbeyo duri wa. 我們以前也種過水梨 nasubi( ) 1. 茄子.Kuxun mekan rudan nasubi, anu mrubu puqul. 老人很喜歡吃茄子, 因吃起來軟軟的 nbaki( ) 1. 舊米 ( 指去年的米 ).Paye nbaki kesun ta ka paye mnsngari ckawas. 去年剩下的米我們稱做 nbaki [ Toda embaki Truku nbaki] nbuyas( ) 1. 肚子.Mnarux ku nbuyas mnekan qnsingan ciga. 我肚子痛是因昨天吃了醃肉 Mtengi nbuyas mu di. 我的肚子很飽了 Ma mccubu nbuyas laqi nii, ye uxe ga mnarux? 這小孩的肚子怎麼鼓鼓的,( 他 ) 是不是生病了? Ini knarux nbuyas mu. 我的肚子沒有不舒服 [ Toda embuyas Truku embuyas] ncgilan( ) 參照 ncugil 1. 有時候.Ncgilan daha mhuma paye ma, ncgilan daha mhuma sama ka yqeyaq daha riso alang ta saya di. 現在我們部落年輕一代的族人的水田有時種稻有時種菜 [ Toda emculan Truku emsuing] ncgili( ) 參照 ncugil 1. 經常 ( 祈使 ).Ncugili smbarux paye ga ta phdagun nganguc nii, Pidu ha. Pidu, 我們曬在庭院的稻穀要經常翻動喔 [ Toda sngai Truku sugi] ncnkaxa( ) 1. 前天的.Ido ncnkaxa kii wa, iya puqi. 那是前天的飯, 不要吃 [ Toda nckaxa Truku snkaxa] ncugil( ) 1. 有時候.Ncugil meyah theyaq sapah peni Pawan; maanu sqaun su? Pawan, 有時候到 ( 我 ) 家裡玩嘛 ; 你客氣什麼? Ncugil meyah mita yaku si pai su rudan ga alang Gluban hii, Awi. Awi, 你住在清流部落的阿媽說, 有時候去看看她 [ Truku emsuing] ndaan( ) 參照 oda 1. 經驗 ; 經歷.Wada so nii tmmering ka ndaan laqi mqedin slluhe tminun cbeyo. 和著汗水學習織布是過去女孩子們的經驗 [ Toda ndaan Truku ndaan] ndheya( ) 1. 屬於他們的 ( 代名詞 ).Ndheya naq ka huling bale ga, uxe daha pnesa seediq. 那土狗是他們自己的, 不是向別人要的 nduyung( ) 1. 脖子.Mnarux kana nduyung mu qqeepah mu keeman. 我連晚上都工作做到我的脖子都痠痛了 [ Toda waru Truku nduyung] nedang( ) 1. 價格.Ma uka bale nedang na brkawe saya; snbqerus naq meepah ka so nii. 現在李子的價錢真的很低 ; 這樣工作真的很累 [ 日 ] neepah( ) 參照 qeepah 1. 耕地.Gheti riyung neepah na tama mu http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 255 of 285
rudan. 我祖父的耕地非常地廣闊 Ga mu phmaun aring neepah mu. 我在我的田地上種了桃子 [ Toda qnpahan Truku qnpahan] negul( ) 1. 繩索.Umin, ita tikih negul qnedis ga, scuqi puto ka nii. Umin, 請把那個長的繩子給我, 這個太短了 [ Toda nun Truku ngun] nekutay( ) 1. 領帶.Rima nekutay mu ga sapah, yahi naq kmbarux. 我家有五條領帶, 你可以來借 [ Toda nikutay Truku nikutay] neluk( ) 1. 門.Ma lebun ka neluk ga di? Rwahi, mtilux. 怎麼把門關起來了? 打開, 很熱 netun1( ) 1. 如果.Netun su ini osa de, yaku mmaha denu. 如果妳不去, 就由我去 [ Toda nasi Truku nasi] netun2( ) 1. 遇到.Ini ku netun Takun mosa ka alang si Temu. Temu 說他到部落沒遇到 Takun nexan( ) 1. 未來.Lnglunge ta nexan hari ka kiya di. 那件事我們未來再打算 [ Toda nxan Truku nxal] nhaan( ) 參照 paha 1. 去過之處.Lmiqu kiya nhaan daha tmlenga detakun cbeyo. 那座山就是 Takun 他們以前去放陷阱的地方 nhari( ) 參照 hari 1. 快一點.Nhari hari gmabul namu kesa dheya ga Pering; maha ta di. Pering, 叫他們快一點整裝 ; 我們要走了 [ Toda nhari Truku nhari] nheya( ) 1. 屬於他自己的 ( 代名詞 ).Wano nheya naq ka klaun na, ini kela nseediq. 他只顧 ( 知道 ) 他自己的, 不顧 ( 知道 ) 他人的 nhndure( ) 參照 hndure 1. 上一回的.Uxe nii naq sama qnmasan nhndure dungan. 這鹹菜還是上回那鹹菜嗎? [ Toda nncnduray Truku snduray] nhqilan( ) 參照 huqil 1. 死亡.Ado nhqilan skpawan Dakis ka hiqun nii, kii kesun daha hiqun Pawan. 由於 Pawan Dakis 死在這彎道, 所以這彎道就被稱為 Pawan 彎道 [ Toda nhqilan Truku huqil] niciyobi( ) 1. 星期日.Mosa rehay de niciyobi ka seediq alang nami. 禮拜天我們部落的人會去做禮拜 [1. Toda diyax sngayan Truku jiyax sngayan 2. 日 ] nigun( ) 參照 niqan 1. 居住.Niqo mu yaku sapah su alang hayan. 我先住在你部落的家 [ Toda niqun Truku nigan] nii( ) 1. 這個.Kari ba cbeyo cbeyo riyung ka nii. 這是非常非常古老的故事 [ Toda si Truku nii] nike( ) 1. 土肉桂.Mnarux nbuyas de, mekan tikuh gamil nike de malu hari denu wa. 肚子痛的話, 吃一點土肉桂的根會比較好一點 [ Toda cakus Truku neykey] nikisun( ) 1. 繫經棒.Nikisun ge moda ptbekuy ware, ma ini pqqiri ka ware de tunun. 繫經棒主要是整理經線且不讓線混亂 [ Toda nikisun Truku nikisun] nima( ) 1. 是誰的.Nima huling nii? 這是誰的狗? Nima sapah bgurah ga? 那棟新房子是誰的? Maha namu neepah nima kusun ka yamu? 你們明天要去誰那裡工作? [ Toda nima Truku nnima] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 256 of 285
ninggyo( ) 1. 洋娃娃.Egu riyung ninggyo sapah mu. 我家有很多洋娃娃 [ Toda ningiyo ] ninjing( ) 1. 紅蘿蔔.Daykong tanah ka ninjing nii ma, bici hari ka hei na. 紅蘿蔔是紅色的蘿蔔, 但它的塊莖比較小 niqan( ) 1. 有.Niqan sama sapah su? 你家裡有菜嗎? [ Toda niqan Truku niqan] niqi( ) 參照 eniq 1. 居住.Ini daha niqi sapah nii da; ga mosa meniq sapah daha bgurah hunac hiya di. 他們已不住在這房子了 ; 他們住在底下的新房子 niqun( ) 參照 eniq 1. 居住.Maanu niqun namu hini? Hmuwa de srnecux paru? 你們怎麼居住在這裡? 若遇到洪水怎麼辦? nisu( ) 1. 你的 ( 代名詞 ).Nisu ka hlama gaga, desi de su mosa. 那是你的糖果, 你要走的時候把它帶走 [ Truku nisu] nita 1( ) 1. 走 ( 離開 ).Nita da! Keeman di. 走吧! 已經晚上了 [ Toda emta Truku nita] nita 2( ) 1. 屬於我們的 ( 代名詞 ).Nita ka tama rodux bhege ga ma, qalux ga ka na dheya. 那隻白色 ( 羽毛 ) 的公雞是我們的, 黑色 ( 羽毛 ) 的是他們的 nlawan( ) 參照 ilo 1. 跳躍.Gaga pseung nlawan daha delaqi ga. 那些小朋友們在比是誰跳得遠 [ Toda pnstringan Truku nlawan] nlaxan( ) 1. 丟棄 ; 放棄.Ma nii bunuh nlaxan na Ape di? Ape 丟棄的帽子怎麼會在這兒? [ Toda nlaxan Truku nlaxan] nleban( ) 參照 eluk 1. 坐牢.Nleban sapah kuung texan ka seediq kii mesa. 聽說那個人曾被關過 nlixan( ) 參照 alix 1. 被丟棄.Uxe nii kagun nlixan na Umin di? 這不是 Umin 丟棄的那把掃刀嗎? nmalu( ) 參照 malu 1. 原本是好的.Nmalu ba nnniqan na hini han; maanu ka saan na theruy icin dungan? 他原本在這兒住的好好的 ; 幹嘛又搬到別的地方去了呢? [ Toda nmalu Truku nmalu] nmeun( ) 1. 搗碎.Nmeun daha waso sero hayan ma, rreun daha hiya ka ware hnngedan daha, pkbeyax sneedan rako mesa. 她們先將九芎葉搗碎, 再把麻線與之攪和, 聽說有固色的作用 [ Toda tlmun Truku klmuun] nmunuh( ) 參照 nunuh 1. 吸吮中.Ga nmunuh nunuh bubu na ka laqi na rabu. 他的嬰兒在吸吮母親的奶 nnaku( ) 參照 naku 1. 屬於我的.Nnaku kanna dheran ga kpahun depuhuk Pawan ga hayan. Puhuk Pawan 他們在耕作的地原本是屬於我的 [ Toda nnaku Truku nnaku] nnami( ) 1. 屬於我們的 ( 代名詞 ).Nnami naq ka sapah nii si tama mu. 我爸爸說, 這房子是屬於我們自己的 nnamu( ) 參照 namu 1. 屬於你們的 ( 代名詞 ).Nnamu naq ka kiya, uxe nami. 那是屬於你們自己的, 不是我們的 nncbeyo( ) 1. 以前的.Nncbeyo su naq rmengo na ma, uka ka ndaan su. 你從以前就 ( 這麼 ) 說了, 但你沒有做到 [ Toda nncbiyaw Truku nsbiyaw] nnciga( ) 參照 ciga 1. 從昨天就一直...Nnciga naq psmeyah isu ka bubu su. 你媽媽從昨天就一直盼望 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 257 of 285
著你回來 [ Truku shiga] nnckawas( ) 參照 kawas 1. 去年的.Paye nnckawas ge paye nbaki kesun daha, meniq ka paye bgurah we paye kira kii mesa. 去年所收成的稻米叫做 "paye nbaki ", 而今年收成的新稻米則稱為 "paye kira" [ Toda nnckawas Truku snkawas] nncnkaxa( ) 參照 cnkaxa 1. 前天.Nncnkaxa ku naq mtara nana ma uka su meyah. 我從前天就一直等你, 卻等不到你 nncuuxan( ) 參照 cuuxan 1. 較久的過去.Nncuuxan ku naq mesa osa pqita mnarux ma ini su naq thei. 我很早就跟你說你要去看病, 你就是不聽 nngalan( ) 參照 angal 1. 已拿 ; 取.Egu nngalan namu bolung ciga? 你們昨天所捕獲的蝦子多嗎? Nngalan su na bubu mu sbiciq su si bubu mu. 我媽媽說妳小時候她帶過妳 nngani( ) 參照 angal 1. 為別人拿 ( 祈使 ).Nngani ku tikuh qsiya mahun, nii ku mkiiyax papak. 請幫我拿要喝的水, 我腳受傷不方便 Nngani ku ido si tama su. 你爸爸要求幫他盛飯 nnganun( ) 參照 angal 1. 為他人拿.Malu riyung ka laqi mu. Mnarux ku ciida ge nnganun ku na ido ma sama ppuqun mu. 我的小孩很好 我生病時他會拿飯菜給我吃 nngari( ) 參照 -ngari- 1. 剩下.Wano nii nngari nngalan na di? 他拿到的只剩下這些了嗎? nniqan( ) 參照 eniq 1. 曾居住之處.Nii behing nniqan na tama mu rudan. 這間耕地住屋 ( 工寮 ) 是我祖父曾居住過的 ["behing" 是 工寮 獵寮 之意 工寮有臨時搭建 ( 暫住 ) 的和永久性的, 例句所指的 耕地住屋 即屬永久性者 過去, 本族永久性的工寮與部落住屋規模幾乎相同, 只差未向下開挖罷了 ] nnisu( ) 參照 nisu 1. 屬於你自己的 ( 代名詞 ).Bleyaq ka na dheya duri, uxe wano nnisu naq ka sblequn su di. ( 你 ) 也要把他們的弄好, 你不能只管把自己的弄好 nnita( ) 1. 屬於我們的 ( 代名詞 ).Nnita naq ka nii, iya ba bqani seediq. 這是屬於我們自己的, 千萬不要給別人 nnkdalax( ) 參照 kndalax 1. 從.Nnkdalax naq inu kanna seediq ga ha? 那一群人是從哪裡來的啊? [ Toda kndadax Truku kndadax] nnkure( ) 參照 kure 1. 曾瘦過.Uxe nnkure ba Awe ga han peni? Ma ka wada qtehur di. Ape 之前不是很瘦嗎?( 現在 ) 怎麼變胖了 [ Toda mnliwan Truku enliwang] nnniqan( ) 參照 niqan 1. 曾經住過.Nnniqan alang kanna dgiyaq nii. 這些山頭曾經都有過部落 2. 曾經有過 ; 曾經住過.Sapah nii nnniqan na Takun meyah muuyas Hori cbeyo. 這是以前 Takun 來到埔里唸書時曾住過的房子 nnqtehur( ) 參照 qtehur 1. 曾胖過.Nnqtehur ku sriso han duri; nii ku naq rudan ka saya di. 我年輕時也曾胖過 ; 我現在年紀大了 ( 所以瘦了 ) [ Toda nnqthur Truku qthur] nnsaya( ) 參照 saya 1. 屬今天的.Begu sunguc nnsaya kii Robo; stlexi naq de, mimah su. Robo, 那是今天 ( 煮 ) 的樹豆湯 ; 要喝的話, 妳自己把它加熱 [ Toda nnsaya Truku sayang] nnsoni( ) 參照 soni 1. 從剛才就.Kiya su naq nnsoni tmara hini nana? 你從剛才就一直在這裡等嗎? [ Toda nsoni Truku suni] -nono-( ) 1.. npui( ) 參照 upu 1. 公家 ; 一起 ( 祈使 ).Npui mekan daha http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 258 of 285
namu ka qcurux nii; mnekan miyan yami di. 這條魚你們兩個一起 ( 公家 ) 吃 ; 我們已經吃過了 npuun( ) 參照 upu 1. 公家 ; 一起.Wada npuun mekan na tama mu daka bubu mu ka begu sunguc di. 樹豆湯已被我爸爸和媽媽一起食用了 npuwan( ) 參照 upu 1. 共同 ; 一起.Npuwan mari na Takun daka Umin ka dapa nii. 這頭牛是由 Takun 和 Umin 共同購買的 nsaan( ) 參照 osa 1. 去過之處.Nsaan mu alang kiya si Takun, ini kpiya sapah ga hiya mesa. Takun 說 : 他去過那部落, 那裡沒幾間住家 nsaya( ) 參照 saya 1. 今天的 ; 現代的.Sama nsaya nii, malu nana. 這是今天 ( 煮 ) 的菜, 還是可以吃的 [ Toda nsaya Truku sayang] nseediq( ) 參照 seediq 1. 別人的 ( 東西 ).Iya mmhemuc mangal nseediq wa; pgeeguy ka so kiya. 不要隨便拿別人的 ( 東西 ); 那是小偷的行為 [ Toda nsdiq Truku seejiq] ntapan( ) 參照 atak 1. 被剪.Ntapan nanaq na tama mu ka tunux mu bozu nii; mkela qmluh tunux so nii ka heya. 我這光頭是我爸爸自己剪的 ; 他會理這樣的頭 ( 光頭 ) ntenan( ) 參照 netun2 1. 遇到處.Ntenan mu sapah na Walis texal ka Dakis; wada mkure di. 我曾在 Walis 的家遇到過 Dakis 一次 ;( 他 ) 已瘦了 nteni( ) 參照 netun2 1. 遇到.Ini su nteni bubu mu moda su eluw? 你在路上有沒有遇見我媽媽? ntenun( ) 參照 netun2 1. 遇到.Ntenun su Takun de, ga ku mtara sapah su kesa. 你遇到 Takun 的話, 跟他說我在他家等他 ntubung( ) 1. 計算田產塊數單位.Piya ntubung ga su phmaan paye? Uxe su mphuma sama? 你打算種幾塊田地的稻子? 要不要種菜呢? [ Toda emlubung ] nugehi( ) 參照 aguh 1. 快點 ( 祈使 ).Pawan, nugehi mhedu kingal ntubung nii hayan peni. Pawan, 把這一塊田快點完成 ( 犁好 ) 吧 nugei( ) 參照 egu 1. 多次 ( 祈使 ).Nugei cmuwaq qsiya beling qolic nii; pkriyak naq baro kiya hari denu. 這老鼠穴多灌幾次水 ; 等一下 ( 牠 ) 自己會冒出來的 nugeyan( ) 參照 egu 1. 多次.Ini tduwa laqi Tude kii, nugeyan ku na mberiq di. 那 Tude 的小孩不學好, 他曾騙我好多次了 nugeyun( ) 參照 egu 1. 多次.Nugeyun mu mgnetun suupu mimah sino seediq ka laqi namu di; ini namu kela na peni? 我已多次巧見你們的孩子和別人一起喝酒了 ; 你們還不知道嗎? nunuh( ) 1. 乳房.Nunuh kesun daha ka teerang mqedin ma; ini daha kesi nunuh ka na rseno. 女性的胸部他們稱為乳房 ; 但男性的 ( 胸膛 ) 就不稱為乳房 nuqah( ) 1. 苧麻線 ; 生麻紗 ; 麻絲.Tninun nuqah kana lukus cbeyo. 以前的衣服都是苧麻線織成的 [ Toda nuqih ] nwitan( ) 參照 uwic 1. 已催熟.Ga hini blebun nwitan na bubu mu; puqo ta ho? 這裡有我媽媽催熟的香蕉 ; 我們拿來吃好嗎? nyahan( ) 參照 eyah 1. 曾來過的地方.Ma mu so hari nyahan alang nii ha! 這個部落我好像曾經來過耶! [ Toda nyahan ] nyupan( ) 參照 iyuk 1. 吹.Khaya nbuyas na, so hari nyupan, ye mnarux maanu peni kiya. 他的肚子這麼 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 259 of 285
大, 猶如灌了氣似的, 不知是生了什麼病 [ Toda nyupan ] ngaba( ) 1. 鐵皮.Ga pbehing tikuh ngaba siyo sapah na Dakis ka tama na; kiya naq rudan na, smkuxun taqi behing. Dakis 的爸爸在 Dakis 家旁搭建小的鐵皮屋住 ; 老人家就是這樣, 喜歡住小屋子 [ Toda ngaba ] ngaciq( ) 1. 兔唇.Malu saya da, ini so cbeyo uka ising ma uka byoing, kika ani naq ngaciq ka laqi mtuting de, knkelun daha smais. 現在 ( 很 ) 好了, 不像以前沒有醫生也沒有醫院, 即使生下的孩子是兔唇,( 醫生 ) 他們也可以縫好 ngacun( ) 1. 吝嗇.Ani knkana ngacun na seediq kii, ini stqita dadan na duri. 那個人非常的吝嗇, 也很少與他的親戚往來 2. 瘜肉 ; 小肉瘤.Malux hmeru ngacun baga ta ha? 我們的手怎麼會長出瘜肉? ngadux( ) 1. 牛鼻金屬栓.Asi naq psaun ngadux ka dapa; uxe ta kmkelun dmudul denu. 牛一定要穿鼻栓 ; 不然我們無法駕馭牠們 [ Toda ngadux ] ngahu( ) 1. 崖邊 ; 臨崖.Iya osa dmeeda ngahu ga kesa laqi ga. hmuwa de mosa tuting truma? 叫小朋友們不要到那崖邊探望 掉下去的話怎麼辦? [ Toda ngahu ] ngalan( ) 參照 angal 1. 拿.Ngalan na ka bagah puniq ma psaun na toma qlapo, ye ado ka msekuy. 他把炭火拿起來放到床舖底下, 因為很冷 ngale( ) 參照 angal 1. 帶 ; 照顧 ; 看顧 ( 祈使 ).Ngale mu hini ka laqi de, namu mosa Tayhoku kusun. 你們明天如果要去台北的話, 小孩我來照顧 ngali( ) 參照 angal 1. 拿 ( 祈使 ).Ngali pnkingal han, hmuwa de ini baka. 一個人先拿一個, 怕 ( 分的東西 ) 不夠 ngalo( ) 參照 angal 1. 拿.Ngalo mu han kawing nii, yahun su mu mege kiya hari di. 我先拿走這個鐮刀, 我待會兒就拿來還 ngalun( ) 參照 angal 1. 認為 ; 拿.Ngalun miyan na laqi mseru. Ima uxe pkseyang ka so kiya peni? 他把我們當小孩訓誡, 那樣誰不會生氣呢? ngangah( ) 1. 傻瓜.Ngangah ka heya. 他是傻瓜 [ Toda ngangah Truku ngangah] nganguc( ) 1. 庭院 ; 家屋前.Osa theyaq nganguc ga laqi nii! Snbirac namu meniq ceka dheran hini. 小朋友們到院子裡玩! 你們在客廳裡很吵 [ Toda nganguc Truku nganguc] ngapan( ) 1. 鈍 ( 的 ).Lpaxi de ngapan ka qburung namu paye. 如果你們割稻用的鐮刀鈍了, 就要磨利 [ Toda ngapan Truku ngapan] ngapih( ) 1. 破一小塊.Ma wada ngapih ribo ta nii di? 我們的這只鍋子怎麼破一小塊? -ngari-( ) 1.. ngataq( ) 1. 傻瓜 ; 笨笨的.Ini huwa kesun ta ngataq ka laqi ta nanaq, ini kchaya ka laqi seediq. 我們叫自己的小孩是傻瓜沒關係, 別人的小孩就不能那麼說 ngayan( ) 1. 名字.Ima ngayan na dangi su nii Dakis? Dakis, 你這位朋友叫什麼名字? [ Toda hangan Truku hangan] ngayus( ) 1. 刀刃 ; 刀鋒.Ma ka ga ngapan ngayus na slmadac nii. 這把獵刀的刀刃怎麼是鈍的 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 260 of 285
[ Toda mngacih Truku ngayus] ngerac( ) 1. 外面 ; 外頭.Wada meepah ngerac ka Uma Boxi di si. 聽說 Uma Boxi 已到外面工作了 [ Toda nganguc Truku nganguc] ngihun( ) 1. 辣 ; 鹹 ; 苦.Ngihun ba maanu ucik nii tama; ma uka ppqan. 爸爸, 這辣椒怎麼那麼辣 ;( 辣得 ) 吃不下去 [ Toda nihur Truku nihur] ngiro( ) 1. 香菇.Egu pnhmaan na ngiro ka Watan ga. Watan 種了很多的香菇 [ Toda ngiraw ] ngiyo( ) 1. 貓.Ngiyo mkela qmerac qolic ka nii. 這是隻會抓老鼠的貓 [ Toda ngiyaw Truku ngiyaw] ngucun( ) 1. 鼻涕.Sresi tikuh ngucun na laqi ga wa. 幫那個孩子擦一下鼻涕吧 [ Toda ngucun Truku ngusun] ngudus( ) 1. 鬍鬚.Rudan ka rseno de, ani ngudus daha mbbhege duri denu. 男人老的時候, 連他們的鬍鬚也會變白 ngungu( ) 1. 尾巴.Qtehun duma ngungu qoric. 有的老鼠尾巴很粗 2. 害怕.Kedu ba ngungu su, Walis, ma su so hari uxe rseno. Walis, 你怎麼那麼怕, 好像不是男人 [ Toda ngungu Truku ngungu] ngungu qolic( ) 1. 紅毛草.Maanu kesun sudu ngngu qolic, egu alang hiya? 紅毛草是那一種草, 部落那裡很多嗎? [ Toda lepiyux qowlic Truku ngungu qowlic] nguriq( ) 1. 傻瓜.Ngriq! ani si tikuh kiya ini su klai. 傻瓜! 連那麼一點小事都不會 ngutiq( ) 1. 傻瓜 ; 笨蛋.Ngutiq naqah nii! Ani kii si ini su klai. ( 你 ) 這笨蛋! 連那個你都不會 [ Toda ngutiq Truku ngutiq] rabang( ) 1. 彩色.Ga daha tnyanan mesa Rabang ka huling ga, ado rabang ka uban na. 那隻狗被命名為 Rabang, 因牠的身上的毛是花色的 2. 更加.Rabang su ba qtaan alang hini Dakis Dakis, 這麼難得在部落看到你? [ Toda rabang Truku rabang] rabi( ) 1. 夜.Mntaqi namu inu rabi ciga? 你們昨晚在哪裡過夜? Mneyah ku ceka rabi ciga ka yaku. 我昨晚是午夜回來的 Mneyah ceka rabi ka Walis mu. 我的 Walis 是半夜回來了 [1. Toda rabi Truku rabi 2.Walis 是說話者的家人 或許是說話的哥哥 弟弟 孩子 ] rabu( ) 1. 幼苗 ; 種苗.Ga msngari rabu su dhequy? 你糯米的種苗有剩下嗎? [ Toda rabu Truku rabu] rading( ) 1. 找碴.Iya rading seediq wa; ini rengo ani maanu ka Piling ga. ( 你 ) 不要找人家的麻煩 ;Piling 又沒說什麼 [ Toda psrading Truku rajing] raguh( ) 1. 開.Ini raguh so nii nana; asi ka diyan hari tutuy ka Mukan. 現在還沒開 ( 店 ); 漢人較晚起床 [ Toda rauh Truku raguh] -rahuc-( ) 1.. rahuq( ) 1. 漏掉.Ini rahuq mcebu camac ka Baso Numa. Baso Numa 射擊獵物時不會失手 [ Toda rahuq Truku rahuq] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 261 of 285
rai( ) 1. 姻親.Rai na Dakis ka Umin ga. Umin 是 Dakis 的姻親 rako( ) 1. 顏色 ; 圖紋.Mgsama rako pala tnunan na qbsuran mqedin na Dakis. Dakis 的姊姊織了有綠顏色的布 2. 不按順序 ( 跳越 ).Iya rako lmamu namu wa, hawan. 你們不要跳著採,( 沒採收 ) 可惜 [ Toda rakaw Truku rakaw] ramang( ) 1. 青鴆鳥.Smkuxun mekan hei ramang ka Awi ga. Awi 喜歡吃青鴆肉 [ Truku ramang] ramaq( ) 1. 嚴重.Nii ku kambo ramaq Rabe; msekuy ma mttilux, mseyaq ma msngucun. Rabe, 我感冒的很嚴重 ; 忽冷忽熱, 咳嗽又流鼻水 rana( ) 1. 火燄 ( 火勢 ); 增加.Tai hari rana puniq ga, lngui de ini kbeyax. 要注意它的火勢, 火勢減弱時要添加薪柴 [ Toda ranaq Truku rana] range( ) 1. 把玩.Iya range qsiya kesi laqi ga Kumu; phuriq lukus daha denu. Kumu, 叫那小朋友們不要玩水 ; 他們的衣服會濕掉的 rangi( ) 1. 留下.Ini rangi tikuh puqul laqi di? ( 他 ) 沒留一點給孩子們吃嗎? [ Toda rangi Truku rangi] rangi runge( ) 1. 鈕扣.Uka mesa rangi runge ka botang seediq saya di, kari cbeyo kiya. 現在已沒人稱鈕扣為 "rangi runge" 了, 那是從前的語彙 [rangi runge 原指 " 猴子吃剩之碎物 " 或許本群先祖最初所見到的鈕扣很小而得名 ] rango( ) 1. 白茅臭茉莉.Qtai rango nii, teta meniq kui rango. 注意看有沒有蟲在這個白茅臭茉莉裡面 [ Toda rangaw Truku rangaw] rapic( ) 1. 飛鼠.Mkela skiya ka rapic. 飛鼠會飛 ( 滑翔 ) [ Toda rapic Truku rapic] rapung( ) 1. 霉菌.Ma mqalux ka rapung na snrpungan nii ha, uxe bhege ka rapung peni? 這個長了霉的霉菌怎麼是黑的, 霉菌不是白的嗎? raqic( ) 1. 箭矢.Sekuy malu ssalu raqic budi mesa tama mu rudan. 我的祖父說, 箭竹是製作箭矢的好材料 Egu snalu daha budi raqic ga daha psaun cuqi raqic. 他們做了很多的箭矢放在箭矢筒中 rasan( ) 1. 艱苦.Rasan mu bale mapa mosa neepah cbeyo ka Ukan nii, chedil paanun. 以前我揹著 Ukan 上山工作時滿辛苦的,( 他 ) 揹起來很重 [ Toda riqan Truku rasan] ratang( ) 1. 傳統女上衣.Tninun na bubu mu ka ratang nii. 這是我媽媽織的傳統女上衣 [ Toda blatang Truku ratang] ratu( ) 1. 一種浮織法.Ratu pniri kesun daha rako doriq paru. 大型的菱形浮織稱為 ratu [ Toda ratu Truku ratu] ratuc( ) 1. 耕作時的接續點.Dehuk hini ratuc ndaan na qmulah ciga ka Umin. Umin 昨天除草是除到這裡的 [ Toda kri Truku ratuc] raus( ) 1. 青剛櫟.Qhuni saadux ka raus, kii ngalun daha riduy ahuc, ma riduy parih. 青剛櫟樹種很硬, 所以他們喜歡用來製作大小鋤頭的把手 [ Toda raus Truku raus] rawa( ) 1. 籃子.Heya uka rawa ppsaan na sama. 他 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 262 of 285
沒有籃子裝菜 rawiq( ) 1. 藤類植物的延伸狀態.Ini rawiq diida de misan ka bubu kerung nii. 到了冬天佛手柑的藤枝就延伸 ( 生長 ) 的慢 rawpan( ) 1. 老闆.Mpahung ba ka rawpan na heya. 他的老闆很嚴格 [ Toda rawpan Truku tnpusu mqeepah] rbagan( ) 1. 夏天.Rbagan de mosa nami lmanguy yayung kanna miyan. 夏天的時候, 我們都到河裡游泳 [ Toda rbawan Truku rbagan] rbegan( ) 1. 浸泡.Ga na rbegan qsiya truma ka qhuni ngiro na Pawan. Pawan 把香菇段木浸泡在水裏 [ Toda rbuwan Truku rbgan] rbegun( ) 參照 rebu 1. 浸泡.Rbegun ta inu duma nii di, ga stenge ka nii di. 這些我們要泡在哪裡了? 這裡已經滿啦 rbeyuk( ) 1. 峽谷.Rbeyuk ba paru ruru kiya, kdere mgliwas kanna bbaang na, uka ddaan. 那山溝是個大峽谷, 兩旁都是峭壁 ; 沒有通路 rbruban( ) 參照 uban 1. 烘乾.Ado ta ka uka kulu huda ita cbeyo, kika rbruban daha wawa nngalan daha. 由於我們 ( 賽德克人 ) 沒有冰箱, 所以會將予以獵肉烘烤 ( 保存 ) [1. Toda rnrudan Truku brban 2.wawa 一般指雛雞 雛鳥等等, 但唯獨對獵肉稱之 wawa 家畜的肉皆稱 hei kulu huda 指冰箱 ( 暫稱 ) ] rbuni( ) 1. 聾子 ( 耳聾 ).Asi daha kesi rbuni ka seediq ini qbahang. 聽不到 ( 聲音 ) 的人他們稱為聾子 rbuqin( ) 1. 梧桐.Snqriyan daha rbuqin mreemux ka kulu daha hlmaan. 糯米蒸筒是他們用梧桐原木削製而成的 rcilung( ) 1. 湖泊.Niqan kingal rcilung hhaum lmanguy riso yayung alang nami. 我們部落有一處年輕人常去游泳的河潭 [ Toda ucilung Truku rsilung] rcuhan( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 口紅 ; 藥 ; 油漆 ).Ga na rcuhan pengki ka sapah na Temi. Temi 的家有漆油漆 rcuhi( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 油漆 ; 口紅 ).Iya rcuhi dqeras su iyu kii; hmuwa de mosa doriq? 那藥品不要擦在臉上 ; 進到眼睛的話怎麼辦? [ Toda rcuhi Truku rsuhi] rcuhun( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 藥 ; 油漆 ; 口紅 ).Ma su rcuhun rako qalux kiya di; huwa mu rcuhi rako tanah han. 你怎麼把那裡擦黑色的 ; 我本來是要擦紅色的 [ Toda rcuhun Truku rsuhun] rdingi( ) 參照 rading 1. 引發 ; 招惹 ( 祈使 ).Rdingi ba piimah ka tnssino ga; uxe maalix heya denu. 你不要引那愛喝酒的人 ; 他會喝的沒完沒了的 [ Toda rdingi Truku rjingi] rdrudan( ) 1. 老人們 ; 族老們.Egu bale ka rdrudan ta niqan patis dqeras alang Gluban hii slaqi ku han; uka ba ka ga mtngari hii saya di. 我小時候, 我們清流部落擁有紋面的族老很多 ; 如今已剩下沒幾個 [ Truku rdrudan] rduun( ) 參照 rudu 1. 被弄亂.Wada rduun laqi patis mu hndure, kika nii mu ini slai patis knbrexan mu isu dungan. 上回我的書被孩子弄亂, 所以我向你借的書還沒找到 [ Toda rduun Truku rduun] rebu( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 263 of 285
1. 浸泡.Rebu qsiya seban laqi ga han, ma phei kiya di. 先將揹小孩的背帶泡水, 等一些時候再洗 Ma tn-go rebu huling ka rhengun ga! 院子怎麼都是狗的尿尿! 2. 尿.Uxe rebu ngiyo ga nii di? Psai ngerac da ngiyo ga. 這是不是那隻貓尿的? 把那隻貓放到外面去 [ Toda rbu Truku shmu] rebuq( ) 1. 坑洞.Tai hari! Niqan rebuq Watan, dao su trebuq hii. Watan, 小心有坑洞, 不要陷踏下去了 rehak( ) 1. 種子.Klaun su rehak maanu nii Ukan? Ukan, 你知道這是什麼種子嗎? [ Toda rhak Truku ghak] rehaq( ) 1. 剝皮 ; 掀開.Rehaq lukus su sa, mqita luqah su ka ising. 把你的衣服掀開, 醫生要看你的傷勢 [ Toda rehaq Truku rhaq] reko( ) 1. 高瘦 ( 身材 ).Ma naq so hnyegan tama na laqi nii Uka, reko. Uka, 這孩子的身材怎麼像他爸爸一樣, 高瘦 [ Toda reykun ] rekodo( ) 1. 收音機.Bgurah nana wa rekodo nii. 這個收音機還很新 [1. Toda rekodo Truku reykodo 2. 日 ] remux( ) 1. 進入.Iya mhemuc rumux sapah seediq; hliyo su daha mesa pgeeguy di. 不要隨便撞入別人的家屋 ; 人家會誤以為你是個小偷 [ Toda rmux Truku rmux] renbu( ) 1. 蓮霧.Mneyah hndure hari ka renbu nii; uka cbeyo han. 蓮霧是近代才進口 ( 到臺灣 ) 的 ; 以前沒有蓮霧 [ Toda renbu Truku renbu] rengac( ) 1. 慘叫 ( 聲 ).So hari rengac pada ga mu bhangun hiya wa. 我在那裡所聽到的好像是山羌聲耶 [ Toda rngac Truku rngac] rengo( ) 1. 說.Asi rengo. Mnosa su inu ciga? 你說實話 你昨天去哪裡? [ Toda rngaw Truku rngaw] reno( ) 1. 開玩笑.Iya reno han wa; hmuwa de clingun namu na puniq? 先不要開玩笑了 ; 你們被火燙到的話怎麼辦? repun( ) 1. 穀倉.So hari niqan papak qtaan ka repun nami cbeyo, ado ka hmrinas dheran ka snaro na truma. 我們以前的穀倉看起來好像有腳, 因穀倉內的底板是超出地面的 [ Truku rpun] requn( ) 1. 吞下.Requn ka ga quwaq su han ma, angal dungan denu. 你先把嘴裡的吞下再拿 [ Toda rqun Truku rqun] resuk( ) 1. 陽光照不到的地方.Resuk ga pcenga dgiyaq paru ka kingal ruru kiya. 那條小溪流之所以陽光照不到, 是因位於兩座高山之間 reus( ) 1. 掩埋.Reus truma hari qoric kii, mnekan iyu. 把那老鼠埋深一點, 因牠是吃毒素致死的 [ Toda rus Truku hmki] reymong( ) 1. 檸檬.Malu mahun pspuun qsiya reymong daha ka beyuq walu nii. 檸檬水加蜂蜜很好喝 rgeruy( ) 1. 篩 ; 篩子.Yamu ka rgeruy bnaquy ma, yami ka maapa na. 你們來篩砂土, 我們來揹運 rhengo( ) 1. 山洞 ; 岩洞.Niqan kingal lhengo dgiyaq http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 264 of 285
ddupun nami mesa rudan. 老人說過在我們傳統的獵場有一個岩洞 [1. Toda rhngaw 2.dupun 通常指傳統的獵場 ] rhengun( ) 1. 門 ; 入口.Ga mu daun snais rhengun su parih kbrexan mu. 我 ( 向你 ) 借的鋤頭我放在你門口 rhenuk( ) 1. 野草莓.Kuxun riyung haan mekan qbheni ka rhenuk. 小鳥最喜歡吃野草莓 [ Toda rhnuk Truku rhnuk] rhenuk biciq( ) 1. 寒莓.Mdakil dgitaq baro hari ka rhenuk biciq nii. Yaani smkuxun meniq dheran msekuy. 寒莓長在山頂上 ; 也許它喜歡長在寒冷的土地上 rhenuk utux( ) 1. 蛇莓.Ini daha puqi rhenuk utux wa. 他們不食用蛇莓 rheqi( ) 參照 rehaq 1. 剝掉 ; 掀開 ( 祈使 ).Rheqi tikuh rehaq na tlahi nii han, Pide. Pide, 請妳把柚子皮剝掉 [ Toda rheqi Truku rhqi] rhequn( ) 參照 rehaq 1. 剝掉 ; 掀開.Rhequn ta ka rehaq qhuni de pnhuqin denu. 我們若把樹的皮剝掉, 它將會枯死 [ Toda rhqun Truku rhqun] rheruh( ) 1. 獵物經常行過的路徑.Skadi rheruh na paha qapi ka Iban, ini mhemuc paha uciicin. Iban, 放陷阱時找獵物經常行過的路徑, 不要隨意放置 rhrahan( ) 參照 hurah 1. 拆除 ; 解開 ( 拆解 ).Rhrahan su muwa tthiqun laqi kiya di, klaun su smberih smmalu na peni? 你怎麼把小孩的玩具給拆 ( 解 ) 了? 你還知道 ( 如何 ) 組裝回去嗎? rhrahi( ) 參照 hurah 1. 拆除 ( 祈使 ).Rhrahi harac ga wa. Teta ini osa mgleing truma hii quyu kiya. 把那石牆拆除, 看看那條蛇有沒有躲到裡面 rhrahun( ) 參照 hurah 1. 拆除 ; 解開 ( 拆解 ).Halung maanu ga na rhrahun Tado ga? Ma so hari uxe halung ddooyun ta klaali. Tado 正在拆解的槍是哪一種槍枝? 怎麼不是 ( 不像 ) 我們常用的槍枝 rhugan( ) 參照 ruhu 1. 鎖著.Ma na ga rhugan repun na Tanah nii peni; trao ta hini han. Tanah 的倉庫鎖著耶 ; 我們先在這裡等 ( 他 ) [ Toda bhruwan Truku rhgan] rhugi( ) 參照 ruhu 1. 鎖上 ( 祈使 ).Siyac, rhugi sapah denamu mosa theyaq wa. Siyac, 你們要出去玩的時候把門 ( 家 ) 鎖上 [ Toda brhuy Truku rhgi] rhuqi( ) 參照 rahuq 1. 漏失 ( 祈使 ).Iya rhuqi dmoi su negul ga wa, ptuting su truma ga denu. 你不要抓漏了那繩索哦,( 不然 ) 你會掉到底下的 rhuqo( ) 1. 漏失.Rhuqo su wa. Bleyaq dmoi. 小心拿著 不要掉下去了 [ Toda rhqay Truku rhuqaw] rhuqun( ) 1. 漏掉.Wada rhuqun cmebu na Watan ka kingal miric. 有一隻山羊被 Watan 所漏擊 [ Toda rhuqun Truku rhuqun] rhurah( ) 參照 hurah 1. 拆除 ; 解開.Rhurah qnabil su nii da; ga sburo di; ryuxi qhuni mkere hari denu. 你這牆壁拆掉了啦 ; 已腐朽了 ; 更換時換上較硬的木頭 Rhurah npaan daha wa. Teta maanu napa daha. 把他們的行李解開吧! 看他們揹載著什麼 ( 東西 ) [ 以前, 賽德克族房屋的牆壁是由原木搭建的, 過一段時間就得更換 ] ribo( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 265 of 285
1. 弧形 ( 底 ) 鍋.Niqan ribo su paru hari Temu? Satang ku mhanguc lexi. Temu, 你有比較大一點的弧形 ( 底 ) 鍋嗎? 我想煮竹筍 ribun( ) 1. 傳統女裙.Tninun kanna ka ratang ma ribun cubeyo bale. 最早期的傳統上衣和裙子都是用織的 [ Toda ribun Truku ribun] ricah( ) 1. 梅子.Plmuun daha qmamas ka ricah nii Plmukan, kika mnllamu naq ka ricah qnmasan daha. 漢人會將梅子醃漬成各種醃漬物, 所以就有各種梅子的醃漬物 [ Toda ricah Truku risah] ricuh( ) 1. 擦 ( 口紅 ; 油漆 ).Ricuh su maanu pengki kii Rusuq. Rusuq, 你那油漆是要擦什麼的? [ Toda ricuh Truku risuh] ridih( ) 1. 傾斜.Psdrexi eruc ga Takun, so hari ga ridih quri icin. Takun, 把那根柱子用直, 好像在往一邊傾斜 ridil( ) 1. 歪 ; 斜.Ga ridil tninun na laqi ga da; tbyaxi hari baga na irin ga kesa. 那個小孩子織的布歪了 ; 告訴她左手要用力一些 riduy( ) 1. 握把.Mangal cakus ssalu daha riduy slmadac duma duri. 他們 ( 指本族人 ) 常以樟樹來製作獵刀的握把 [ Toda ridi Truku rijil] rima( ) 1. 五.Bale ba ge, rima kanna wawa ta baga ka ita kesun seediq. 一般來說, 我們人擁有五個手指頭 [ Toda rima Truku rima] rimuy( ) 1. 貪吃.Kiya naq rimuy na seediq kii; so bale uxe mnita puqul. 那個人就是那麼地貪吃 ; 好像沒見 ( 吃 ) 過食物似的 ringgo( ) 1. 蘋果.Ringgo Tanah Tunux malu puqul sa. 據說日本的蘋果好吃 [ Toda ringgo Truku ringgo] riqan( ) 參照 iriq 1. 壓.Ga na riqan btunux bhege ka na heya. 他的他用白色的石頭壓著 [ Toda rikan Truku riqan] riqi( ) 參照 iriq 1. 壓.Iya riqi laqi kii waplngisun su di. 不要壓著那小孩 ; 他會被你壓哭的 [ Toda riki Truku riqi] riqo( ) 1. 斜眼看 ( 人 ).Iya riqo seediq Awi; maanu su kiya? Awi, 不要斜眼看人 ; 你幹嘛那樣? riqun( ) 參照 iriq 1. 壓住.Ga su riqun papak mu da; tutuy han. 你壓到我的腳了 ; 你先站起來 [ Toda rikun Truku riqun] ririh( ) 1. 等於 ; 等同.Ririh mu so tama ka Awi Dakis, anu ka swai rseno na tama mu ka heya. Awi Dakis 等同於我爸爸, 因為他是我爸爸的弟弟 [ Toda ririh Truku ririh] riso( ) 1. 青年.Asi ka riso gtngayun ta han, uxe ka gntange rudan kiya di. 我們當然要仰賴青年人的有所為, 而非依賴著老年人 [ Toda riso Truku risaw] riyung( ) 1. 很.Naqah riyung kuxun na Ukan ka mgedan swai na. Ukan 的弟弟過逝世時, 他非常地難過 [ Toda balay Truku balay] riyux( ) 1. 換 ; 替換.Riyux texan bunuh su kii Lulung, ma kii ba uka bbrigan di. Lulung, 妳的帽子換一換吧, 又不是沒得買 [ Toda priyux Truku riyux] rkebun( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 266 of 285
1. 胃.Niqan mnarux rkebun kndalax slaqi ka laqi mu. 我的小孩子從小的時候就有胃病 [ Toda lhbun Truku rhbun] rkelic( ) 1. 豹.Mgrako ka uban na rkeric, malu riyung qtaan. 豹的毛皮呈花色, 很好看 [ Toda lqlic Truku rklic] rkelu( ) 1. 約略成弧形的低窪地.Niqan kingal rkelu paru ka ssiyo na. 它的旁邊有一處大窪地 [ Toda rbowq Truku rbuq] rkeruk( ) 1. 炭灰.Kngusan daha rkeruk sule ribo ka rako qalux spatis daha dqeras. 他們拿來文面的黑色顏料, 是由鍋底 ( 外側 ) 的炭灰所刮取的 rmabang( ) 參照 rabang 1. 更加.Netun su mnalix mekan tmaku ma, prading su mekan dungan de, maha rmabang ekan su denu. 如果你曾戒煙, 卻又開始抽煙的話, 你將會抽得更凶 [ Toda rmabang Truku rmabang] rmaguh( ) 參照 raguh 1. 開.Ga rmaguh sapah ppuqan ware ga Umin, sao ta mekan ware han ho Umin, 那麵店開著, 我們先去吃麵好嗎? rmako( ) 參照 rako 1. 不按順序 ( 跳越 ).Uxe ga moda rmako mhuma laqi nii? 這孩子們是不是跳著種 ( 植 )? rmala( ) 1. 過貓.Egu riyung rmala ka siyo yayung ga. 那個河流旁邊長了許多的過貓 [ Toda rmala Truku rmala] rmange( ) 參照 range 1. 把玩.Ga rmange ninggyo lagi ga. 那小孩正在把玩洋娃娃 [ Toda rmangay ] rmebu( ) 參照 rebu 1. 浸泡.Ga rmebu ricah ka Sapu, qmasun mu mesa. Sapu 在泡梅子, 他說他要醃漬 用的 rmeeru( ) 參照 eru 1. 沾染.Rmeeru knciya duma seediq mekan hlama tnekan. 有些人吃麻糬會沾著糖吃 rmehaq( ) 參照 rehaq 1. 剝皮 ; 掀開.Ga rmehaq rehaq qhuni ka Kura Nape. Kura Nape 在剝樹皮 [ Toda rmhiq Truku rmhaq] rmengac( ) 參照 rengac 1. 動物的叫聲 ; 人的驚叫聲.Ga rmengac maanu huling ga wa? 那隻狗在吠什麼? [ Toda rmngac Truku rmngac] rmengo( ) 1. 說.Wada mu qdeyun rmengo yaku kanna di. 全都被我說完了 Yaku wada mhedu rmengo kanna di. 都被我說完了 [ Toda mmngaw Truku rmngaw] rmeno( ) 參照 reno 1. 開玩笑.Uxe bale rmeno kari seediq ga, bale ba. 那個人是說真的不是開玩笑的 [ Toda rmnaw ] rmequn( ) 參照 requn 1. 吞嚥.Ga muure da, kii bale ga rmequn maanu qtaan. 她肚子餓了! 看起來好像在吞什麼一樣 [ Toda rmqun Truku rmqun] rmgeruy( ) 參照 rgeruy 1. 篩除.Ga rmgeruy paye ka debubu mu. 我媽媽她們在篩除稻穀的雜物 [1. Truku rmgeruy 2. 本族傳統以圓箕 (btuku) 做圓周式的搖晃, 來篩除穀類穀粒的雜物 ] rmhurah( ) 參照 hurah 1. 拆除.Ga rmhurah dnamux na behing qhuni ka deiyung, ye daha ryuxun dnamux bgurah. Iyung 他們正在拆除他們柴房的屋頂, 可能他們要拆換新的屋頂 rmicuh( ) 參照 ricuh 1. 擦 ; 塗.Wada rmicuh iyu luqah na ka Takun. Takun 去擦他傷口的藥 [ Toda rmicuh Truku prmisux] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 267 of 285
rmigo( ) 1. 走一走 ; 逛一逛.Maha ku rmigo tikuh alang han. 我要去部落逛一逛 [ Toda rmiwa ] rmirih( ) 1. 代替 ; 替換.Isu osa rmirih tama su smtuku kusun di Umin ho? Umin, 你明天代替你爸爸去還工, 好嗎? rmiyux( ) 參照 riyux 1. 換.Saun daha rmiyux abura tsyusun sama trabus daha seediq alang miyan cbeyo. 過去, 我們部落的族人將花生對換食用油 [ Toda rmiyux Truku rmiyux] rmnange( ) 參照 range 1. 曾把玩.Ye su rmnange dresiq Abu? Ma su so hari ga mdresiq. Abu, 你是不是觸摸 ( 玩 ) 過漆樹? 你怎麼好像患了 ( 得 ) 漆樹過敏 rmnengo( ) 參照 rengo 1. 說過.Ima mesa rmnengo ku kari so kiya? Iya mhemuc rmengo. 誰說我說過那樣的話?( 你 ) 不要亂講 rmngerang( ) 參照 rngerang 1. 亂翻 ; 弄亂.Qtai hari laqi ga wa; maha rmngerang lukus daha hii di. 看好那小孩 ; 他會去把他們的衣服弄亂了 rmnicuh( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 口紅 ; 藥 ; 油漆 ).Ima ka rmnicuh iyu lukah su nii di? 你的傷口是誰 ( 幫你 ) 擦的藥? rmniyux( ) 參照 riyux 1. 換.Rmniyux nima kanna pala sapo tqiyan ga. 那些床單都是誰換的 rmnuhu( ) 參照 ruhu 1. 鎖上.Ima rmnuhu neluk nii ha? Mooda ta inu di? 這 ( 柵 ) 門是誰鎖的? 那我們要從哪裡過了呢? [ Toda mruhu Truku rmnhu] rmteruc( ) 參照 rteruc 1. 搓揉.Ga rmteruc papak na Sapu ka bubu na, ado ka snkwirix ka Sapu. Sapu 的媽在搓揉他的腳, 因為 Sapu 扭到腳 [ Toda rmubux Truku rmubux] rmuhu( ) 參照 ruhu 1. 鎖著.Mnoda ku sapah na Made ma, ga rmuhu sapah na. 我有經過 Made 的家, 但他的家鎖著 [ Toda rmuhu Truku rmhu] rmune( ) 1. 腎臟.Daha kanna rmune kkingal seediq. 每一個人都有兩個腎臟 [ Toda quru Truku rmune] rmuxan( ) 參照 remux 1. 滲水.Ga rmuxan qsiya sapah nii di. 這個家滲水進來了 rmuxi( ) 參照 remux 1. 進入 ( 祈使 ).Iya rmuxi beling ka baga su; tai hari quyu. 妳的手不要伸進洞裡 ; 小心有蛇 [ Toda rmuxi Truku rmuxi] rmuxun( ) 參照 remux 1. 放進.Rmuxun na rawa ka huling na ma; ini na baka. 他把他的狗放進籠子裡 ; 但籠子不夠容納他的狗 [ Toda rmuxun Truku rmuxun] rnbegan( ) 1. 洗米水.Hwaun su rnbegan nii bubu? Ma ini cwaqi? 媽, 這洗米水妳要做什麼? 怎麼沒有倒掉? rncuhan( ) 參照 ricuh 1. 擦 ( 口紅 ; 藥 ; 油漆 ).Wada malu rncuhan mu iyu kosuy ka ghegoh mu slaqi ku. 我小時候 ( 所患 ) 的皮膚病是擦了香茅油治好的 rndingan( ) 1. 起頭之處.Rndingan ge pndrigan ta tmatak meepah, pnsputing ta meepah we dnyagan kesun ta. 我們開墾耕地伐木的起端叫 rndigan, 耕地的尾端叫 dnyagan [ Toda rndingan Truku rnjingan] rnengo( ) 參照 rengo 1. 某人說的.Ima mesa rnengo ku kari so kiya? Iya mhemuc rmengo. 誰說我說過那樣的話?( 你 ) 不要亂講 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 268 of 285
rngagan( ) 參照 rengo 1. 對某人講 ( 說 ).Kiya ka rngagan mu klaali han ma; ini naq thei. 我是每天跟他講耶 ; 他自己不聽 rngagi( ) 參照 rengo 1. 告訴某人 ( 祈使 ).Rngagi hari laqi su; ini osa muuyas saya dungan. 你要告誡你的孩子 ; 他今天又沒有去學校了 [ Toda rngawi Truku rngagi] rngago( ) 參照 rengo 1. 告訴 ; 說.Ini huwa han, gaga ini kela na. Rngago mu. 沒關係, 他還不知道 我會跟他說的 [ Toda rngaway Truku rngagaw] rngagun( ) 參照 rengo 1. 告訴某人 ; 向誰說 ; 轉達.Rngagun mu bubu mu dhenu, kari rnengo su saya; wada Hori saya. 我會告訴我母親你剛剛說的話 ; 她人現在到埔里 Wada mu rngagun kanna di. 我全部都說了 [ Toda rngagun Truku rngagun] rngai( ) 參照 range 1. 玩 ( 祈使 ).Iya rngai uruk ga, maha mtali di. 不要把玩那隻小狗, 牠會變得很敏感 [ Toda rngai ] rngaun( ) 參照 range 1. 玩.Ita tikuh cubu boru ga, rngaun na laqi mu. 請把那個氣球給我 ; 我的小孩子可以玩 [ Toda rngaun ] rngayan( ) 參照 range 1. 把玩 ; 玩.Rngayan na riyung tama mu ka huling ga. 我爸爸很喜歡跟那隻狗玩 [ Toda rngaan ] rngedi( ) 1. 蠅.Lmawa rngedi de, mhada ka hei aring. 蜜桃成熟時會招來蒼蠅 [ Toda rngdi Truku rngji] rngerang( ) 1. 弄亂 ; 亂翻.Iya rngerang qyqeya seediq Lulu; naqah so kiya. Lulu, 不要亂翻別人的東西 ; 那樣不好 rngeung( ) 1. 山黃麻.Qbulic rngeung nii ka spuun daha hmanguc ware, kika mbbhege ka ware denu. 她們是用山黃麻的木灰和麻線一起煮, 麻線就會變成近白色 [ Toda remuung Truku rngeung] rngiyun( ) 參照 -ngari- 1. 留一些.Rngiyun ta tikuh sama dheya; gisu nana! 我們要留一些菜給他們 ; 他們正過來! rngrangan( ) 參照 rngerang 1. 弄亂 ; 亂翻.Snteri naq rngrangan su ga Awe; uxe ku psnetun wa. Awe, 妳弄亂的那些東西妳自己整理 ; 我不會整理的 rngrangi( ) 參照 rngerang 1. 弄亂 ; 亂翻 ( 祈使 ).Iya rngrangi patis na tama su kiya Walis; yahun ta na mseyan di wa. Walis, 不要把你爸爸的書弄亂 ; 他會來罵我們喔 rngrangun( ) 參照 rngerang 1. 弄亂 ; 亂翻.Wada rngrangun na laqi ga gnbulan su da; ini gdema wa laqi ga. 你整理好的行李被那小孩弄亂了 ; 那小孩很頑皮 rnngagan( ) 參照 rengo 1. 已說過 ; 告訴過某人.Rnngagan mu dheya da, ga mkela di. 他們已經知道了 ; 我已經傳達你說過的話 [ Toda rnngawan Truku rnngagan] rnreyan( ) 參照 eru 1. 沾染.Rnreyan su maanu caic su nii ha? 你把你的褲子沾染了什麼東西呢? rnwahan( ) 參照 raguh 1. 開啟.Rnwahan na bubu mu ka bais ga, lebi naq denamu msekuy. 那窗戶是我媽媽開的, 冷的話你們自己把它關起來 rnyuxan( ) 參照 riyux 1. 已換.Rnyuxan mu osime na laqi rabu ga da, ye bsiyaq naq mhuriq di. 我已經換過那嬰兒的尿布了, 應該是濕了很久了 robo( ) 1. 蜘蛛結的網絲 ; 女性人名.Ngayan mqedin kesun Robo nii. Nngalan daha knkela psrobo na kui probo si rudan. Irih daha knesa mqedin mkela riyung tminun http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 269 of 285
mesa. Robo 是女性名字, 族老們說 取自蛛蜘善於結網之故 以此來比擬很會織布的女子 rodux( ) 1. 雞.Mekan kui ka rodux. 雞會吃蟲 [ Toda rodux Truku rudux] roosun( ) 參照 raus 1. 網 ; 撈.Roosun ta maanu bolung nii di? uka ta raus 我們要用什麼來撈這蝦子了? 我們沒有網子 rosoku( ) 1. 蠟燭.Uka tikuh hhruun su rosoku di? 你沒有一些照明用的蠟燭嗎? [ 日 ] rqebux bgilaq( ) 1. 白鼻心 ; 果子狸.Mekan blebun ka rqebux bgilaq. 果子狸會吃香蕉 [ Toda rqbux Truku rqbux] rqeda( ) 1. 爐灶 ; 傳統火灶子.Pniqun daha sapah cceka rqeda cbeyo. 傳統的房子火灶是放在房子中間的位置 [ Toda rqda Truku rqda] rqeling( ) 1. 細 ; 瘦.Laxi rqeling na, geegi qtehur na. 細的不要, 挑粗的 rqeni( ) 1. 吞嚥.Ini na rqeni nhari ido pnsekan na, bsiyaq meniq quwaq na. 他吃飯在嘴裡咀嚼很久, 沒有馬上吞下去 [ Toda rqni ] rqenun( ) 參照 rqeni 1. 吞嚥.Ani maanu rqenun na laqi ga. 那個小孩子什麼東西都會吞下去 [ Toda rqnun Truku rqnun] rqenux( ) 1. 水鹿.Ngalun daha tnguro na ka rqenux. 人們會取水鹿的角 So hari cida qhuni ka urung na rqenux. 水鹿的角像樹的枝芽 [ Toda rqnux Truku rqnux] rqeraq( ) 1. 使倒下.Rqeraq btakan kii, ga qmeerung oda. 把那竹子弄倒, 它擋住了通道 [ Toda rqraq Truku rqraq] rraani( ) 參照 eru 1. 沾染.Rraani soyu mekan su. 你沾著醬油吃 rraus( ) 參照 raus 1. 用袋型網捕撈.Kadi tnunan ware ka rraus daha qcurux cbeyo. 他們以前用來捕魚的網是用麻線織的 [ Toda rumaus Truku sulaux] rrei( ) 參照 eru 1. 浸泡 ; 沾 ( 祈使 ).Rrei pyawpayci han ma phei, ado so tkaangal. 先泡在漂白劑中再洗,( 漬物 ) 才會被洗掉 Rrei soyu mekan! 沾著醬油吃! rrengo( ) 參照 rengo 1. 意見 ; 想法 ; 要說的話.Bleyaq lmngelung rrengo namu; iya prrudu kari namu. 仔細想好你們要說的話 ; 不要隨便亂說話 [ Toda rrngaw Truku rrngaw] rreyan( ) 參照 eru 1. 沾染.Rreyan muwa qeyaq ka pala kii da? 那張布疋怎麼沾上泥巴呢? rreyun( ) 參照 eru 1. 沾染.Rreyun daha bagah ka dqeras daha. 他們在臉部塗上炭灰 rrigan( ) 參照 rgeruy 1. 篩子.Osa tikuh kmbarux rrigan na Takun han; prgeruy miyan paye kesa. 去向 Takun 暫借一下篩子 ; 跟他說我們要篩稻穀 rrigi( ) 參照 rgeruy 1. 篩選.Rrigi paye ga han ma, angal ka sudu na. 先把稻穀篩起來, 其中的雜草拿掉 rriso( ) 1. 青年 ; 年輕人 ( 複數 ).Rriso namu tikuh maanu ka ani nii ini klai smmalu. 你們是什麼年輕人, 連這個都不會做 rrngagun( ) 1. 說.Maanu naq rrngagun ta dungan ka mhedu kari di peni? 已經說好的事, 我們 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 270 of 285
還能講什麼呢? [ Toda rrngaun Truku rrngagun] rrseno( ) 參照 rseno 1. 男性 ( 複數 ).So hari uka rrseno tnsapah kii. Tnugiyo mqedin laqi na. 那個家庭好像沒什麼男人 他的孩子都是女的 [ Toda rrsnaw Truku rsnaw] rseno( ) 1. 男子 ; 男人 ; 男性.Rseno su tikuh maanu ka isu? Wano ba sino kliyun su. 你是什麼男人? 只會找酒喝 Kingal ka qbsuran mu rseno. 我有一位哥哥 Miicuw su mngkuung de, uxe rseno ka so kiya di wa. 你怕黑的話, 那就不是個男人了耶 Uka rseno sapah na heya. 她家裏沒有男人 [ Toda dsnaw Truku snaw] rsriso( ) 1. 青年 ; 年輕人 ( 複數 ).Tnugiyo rsriso mneyah dmayo mapa paye na Takun. 到 Takun 那裡幫忙揹稻穀的都是年輕人 rtahuc( ) 1. 未燒完的柴薪.Ga kanna rtahuc Kuras; baka slungu kii di. Kuras, 未燒完的柴薪都在那裡 ; 用那些柴薪燒就可以了 rteruc( ) 1. 揉搓.Rteruc baga; bux ima si meekan, ita naq. 用手揉搓即可 ; 又不是要給別人吃, 是我們自己要吃的 [ Toda rntruc Truku rtruc] rtretan( ) 參照 rteruc 1. 搓揉.Mangal ucik qapan ka Sapu ma, ga na rtretan papak na snkwirix. Sapu 拿起生薑, 在他扭到腳 ( 踝 ) 搓揉著 rtreti( ) 參照 rteruc 1. 揉搓 ( 祈使 ).Rtreti tikuh qilu mu Lubi, mnarux wa. Lubi, 幫我揉一下肩膀, 有點痠痛 [ Toda rtrti Truku rtrci] rtretun( ) 參照 rteruc 1. 揉搓.Rtretun ucik qapan malu snkwirix papak. 腳扭傷時, 用生薑揉搓是會好的 [ Toda rtrtun Truku rtrtun] rubang( ) 1. 陷獵用具之一.Sekuy kuxun daha smmalu rubang, ado ka malu sbkiyun de rbruban puniq. 他們喜用箭竹製作 rubang, 因箭竹經火烤後很好成型 設置吊足式獸類陷阱之用具 [rubang: 設置吊足式獸類陷阱時, 用來固定吊繩彈回的扳機 ] rubang tlenga( ) 1. 華八仙.Malu saangal rubang tlenga ka qhuni nii duri. 華八仙也可用作狩獵陷阱工具之材料 -rubu-( ) rudan( ) 1. 老人家 ; 族老.Kesun ku na bubu mu: "Bleyaq mbahang kari rudan mesa." 我媽媽對我說 : 請多向長輩請益 ( 要聽長者的話 ) Ini thei kari rudan de, mangal hari nudaan naqah. 不聽從老人經驗的教導會讓我們重蹈覆轍 [ Toda rudan Truku rudan] rudu( ) 1. 窩巢.Ga smalu rudu ka qbheni ga. 那隻鳥在築巢 2. 一團一團的濃痰.Ma su ga mseyaq seyaq rudu, Dakis? Dakis, 你怎麼在咳濃痰? [ Toda rudu Truku rudu] ruhu( ) 1. 鎖上.Ini ruhu sapah seediq cbeyo, ado ka ini mkmhemuc remux sapah daha ka seediq cbeyo. 過去的族人是不鎖門的, 因為過去的族人不隨便闖進別人的家 2. 鑰匙.Ruhu maanu nii bubu? 媽, 這是哪裡的鑰匙? [ Toda ruhu Truku rhu] ruku( ) 1. 龜頭.Ruku ge tunux eyu rseno ka kiya. Ruku, 是指男性陰莖的頭部 [ Toda ruku Truku ruku] ruku repun( ) 1. 防鼠板.Snalu na hhetun qolic mmaha repun truma ka ruku repun nii. 防鼠板是 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 271 of 285
用來阻止老鼠進入穀倉內的設置 rulu( ) 1. 車子.Maha su tapa rulu? 你要去搭車嗎? Teyan bale knbbaro rulu puniq. 火車好長啊! Teyan bale knbbaro rulu puniq. 火車好長啊! Laqi na Takun ka ga rulu truma ma, miicuw de keeman. 在車子裡面的是 Takun 的孩子, 到了晚上 ( 他 ) 會害怕 [ Toda rulu Truku rulu] rulu puniq( ) 1. 火車.Ye ado tqrengun ma niqan puniq ka rulu nii, kiay kesun daha rulu puniq. 因這種車子會冒煙又有火, 所以他們就稱它為火車 rumu( ) 1. 稀泥 ; 泥濘.Rumu yqeyaq kanna hei na; ye na nsaan truco inu. 他全身都是爛泥巴 ; 不知他到哪裡翻滾沾粘的 [ Toda rumu Truku rumu] rumun( ) 1. 肝臟.Egu seediq mnaruh rumun saya. 現在有很多的人有肝病 [ Toda rumun Truku rumul] rungan( ) 參照 urung 1. 被衝撞之處.Rungan ku na dapa texal cbeyo, kiya naq meniq hii ka tama mu. runge( ) 1. 猴子.Tanah puyaq na runge. 猴子的屁股紅 [ Toda rungay Truku rungay] rungi( ) 參照 urung 1. 牛隻以頭衝撞的動作.Barux ku so dapa ka yaku kesun saku rungi di? 你怎麼叫我以頭衝撞呢? 我又不是牛 rungun( ) 參照 urung 1. 牛隻以頭衝撞的動作.Wada rungun dapa na Takun ka Dakis. Dakis 被 Takun 的牛衝撞 -runu-( ) rupun( ) 1. 牙齒.Tama mu rudan, wada tuting ka daha rupun na. 我的祖父, 掉了兩顆牙齒 Rupun su bhege bale gutan. 你的牙齒看起來很白 [ Toda rupun ] ruqa( ) 1. 走路不穩.Ruqa ge laqi ini kdiida mkela mkkesa ma, seediq mtakur riyung mkkesa. "Ruqa" 是指很慢才會走路的幼兒, 以及走起路來經常會 ( 自己 ) 絆倒 ruru( ) 1. 小溪.Meyah mimah qsiya ruru ka boyak. 山豬會來小溪喝水 [ Toda ayu Truku ayu] Ruru Tanah Ngucun( ) 1. 本部溪 ( 地名 ).Ddupun na tama mu ka Ruru Tanah Ngucun. 本部溪是我爸爸的獵場 rusuq( ) 參照 Ruru Tanah Ngucun 1. 瓶子 ; 男性名.Iya phengi hiya rusuq kii; ddaun pbetaq seediq di. 不要在那兒打破瓶子 ; 會刺傷路過的人 [ Toda rusuq Truku rusuq] ruting( ) 1. 漂流木.So ka bobo snqsiya paru peni, mosa skadi ruting qhuni ssiyo yayung kanna ka seediq alang. 在大風雨之後, 我們部落的族人都會到河邊尋找漂流木 [ Toda ruting Truku ruting] rutiq( ) 1. 髒.Ma su ini phei tikuh ani rutiq ka lukus su? 怎麼衣服髒了也不洗一下呢? [ Toda rutiq Truku ruciq] rwahan( ) 參照 raguh 1. 打開.Rwahan su muwa ka gemuk ido kiya di? uxe pkhada diida denu. 你怎麼把飯 ( 鍋 ) 蓋開著呢? 那樣會 ( 煮 ) 熟的較慢 [ Toda rnwahan Truku rwahan] rwahi( ) 參照 raguh 1. 打開 ( 祈使 ).Rwahi tikuh bais ga Masing, uka bgihur. Masing, 請你把窗戶打開,( 室內 ) 不通風 [ Toda rwahi Truku rwahi] rwahun( ) 參照 raguh 1. 開啟.Rwahun mu neluk repun ma, wada http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 272 of 285
moda siyo papak mu ka qolic, sklui ku, milo ku quri icin. 我開穀倉的門, 老鼠從我腳邊經過, 我嚇一跳就往一邊跳 ryaka( ) 1. 二輪拖拉車.Ani naq niqan ryaka cuuxan we; asi naq beyax ta mosa tmulus. 過去雖然有二輪拖拉車 ; 但要靠我們自己力量去拖拉 [ Toda ryaka Truku ryaka] ryoko( ) 1. 旅行.Qrasun daha riyung kesun mosa ryoko cbeyo ka ita Seediq, ado ka ini osa uniinu ka seediq cbeyo. 以前我們賽德克的族人對要去旅行是件很快樂的事, 因以前的人 ( 幾乎 ) 沒有到過其他的地方 [1. Toda ryoko Truku ryoko 2. 日 ] ryuxe( ) 參照 riyux 1. 換.Ryuxe ta bunuh ta di Sapu ho? Sapu, 我們來交換我們的帽子好嗎? ryuxi( ) 參照 riyux 1. 換掉 ( 祈使 ).Ryuxi lukus su kii di Robo; ga rutiq di. Robo, 把妳那件衣服換掉 ; 已髒掉了 Ryuxi paru hari gakac su. 你換大一點的椅子 [ Toda ryuxi Truku ryuxi] trmaan( ) 參照 trima 1. 洗.Gmaalu riyung rudan ka Ape, trmaan na hei klaali ka bubu na rudan. Ape 很孝順, 常幫她的祖母洗澡 [ Toda trman Truku trmaan] laalang( ) 參照 alang 1. 部落 ( 表複數 ).Mdrumuc riyung meepah ka seediq Truwan; ani laalang daha ini tai seediq mgduru. Truwan 地區的人非常認真工作 ; 他們的部落看不到閒散的人 [ 賽德克語 alang 有 部落 故鄉 地區及國家 之意 因此,alang 並非單指一個部落, 常常是部落中又有兩個以上的部落 而賽德克人習以最初所建立的部落做為該地區的部落代表名稱,Truwan 部落就是如此而得名 ] labah( ) 1. 扁寬形的鋤頭.Adis labah si bubu su, maha su pqapah tudu mesa. 你媽媽要你帶扁寬形的鋤頭去黏敷田埂的泥 ( 巴 ) [ 以稻田的泥巴黏敷田埂, 防止水田裡的水流失太快 ] labas( ) 1. 台灣樓梯草.Hwaun daha labas nii? Naka asi gbili kanna. 這樓梯草要做什麼用? 乾脆全部拔掉 [ Toda labas Truku labas] labu( ) 1. 包起來.Labu namu maanu waso brayo kii? ( 你們拿著的 ) 那姑婆芋葉要包什麼? [ Toda labu Truku labu] lale( ) 1. 紅毛杜鵑.Egu klegan ka lale lmiqu; malu qtaan kanna phepah daha. 紅毛杜鵑有很多種類 ; 它們 ( 所開的 ) 花都好看 [ Toda lalay Truku lalay] laling( ) 1. 釣具.Niqan laling su hini Losi? Nii ku mkmosa plaling. Losi, 你這裡有釣具嗎? 我想去釣魚 [ Toda ngahi Truku laling] lamu( ) 1. 採收.Lamu duma hei na mtanah han, ptuting di. 先把已成熟的果實先摘下來,( 不然 ) 會掉落 [ Toda lamu Truku lamu] lamuc( ) 1. 觸到人體會癢之細小物.Iya osa muras paye hii laqi nii, niqan lamuc. 小朋友們, 不要在稻穀上玩耍 ; 它有會使身體癢的東西 [1. Toda lamic Truku lamuc 2. 有 lamuc 之物, 如稻穀 咬人貓 咬人狗... 等等植物 ] langu( ) 1. 浮在水上的污濁物.Iya maxi ka qsiya niqan langu. 不要喝有污濁物的水 [ Toda tapung Truku langu] languy( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 273 of 285
1. 游泳.Languy quri so ini kgcilung na kesi laqi ga. 叫那小孩們往 ( 水 ) 淺的地方游泳 lapuc( ) 1. 織物所起的毛球.Lapuc kesun daha ka tnpupu uban lukus pnlkusan ta ma, so pala tnunan ta duri peni. 我們所穿過的衣服其毛絲捲起, 以及我們所織的布所捲起的毛絲他們稱做 lapuc( 毛球 ) [ Toda lapin Truku lapuc] laqi( ) 1. 小孩 ; 孩童.Laqi ku na Pawan Dakis ka yaku. 我是 Pawan Dakis 的兒子 Laqi mqedin ka laqi na qbsuran Awi. Awi 的第一個孩子是女的. Laqi rabu nima ka nii? 這是誰的嬰兒? [1. Toda laqi Truku laqi 2. 傳統上, 該族群的族人在介紹自己是誰時, 都會以 我是某某人的子女 來表達, 而最好是說出自己父親或母親的全名 ] lawa( ) 1. 邀請 ; 呼喊.Lawa hini Iban ga wa. Slinge mu kari. 叫 Iban 來這裡 我要問他話 [ Toda lawa Truku lawa] laxan( ) 1. 丟棄 ; 放棄.Wada laxan ado knrudan na ka bubu mu. 我媽媽是因年紀大被職退的 [ Toda laxan Truku laxan] laxe( ) 參照 alix 1. 放棄 ; 到此為止.Laxe ta hayan! 我們暫時做到此! laxi( ) 參照 alix 1. 放棄 ; 丟棄 ( 祈使 ).Laxi naq biciq na, asi geegi paru na. 小的不要了, 挑選大的就可以了 laxo( ) 參照 alix 1. 放棄.Laxo ta ka biciq na, geege ta paru na hari. 小的不要, 我們挑比較大的 laxun( ) 1. 丟棄 ; 放棄.Laxun su knuwan ka eekan su tmaku di? 你什麼時候才會把煙戒掉? [ Toda laxun Truku laxun] lbanan( ) 參照 eluk 1. 關 ( 起來 ).Lbanan na rawa nii ka uruk huling na Takun. Takun 是用這籠子關住他的雛狗 lbani( ) 參照 eluk 1. 關起來 ( 祈使 ).Meyah ku keeman hari kiya. Iya ku lbani ngerac wa. 我今天會晚一點回來 不要把我關在外面 ( 門不要鎖 ) lbano( ) 參照 eluk 1. 關起來.Iya rhugi sapah wa. lbano saku nganguc. 門不要鎖喔 別把我關在外面了 lbanun( ) 參照 eluk 1. 關 ( 起來 ).Ga na lbanun kadu ka tama rodux na Siyac, ini na plaxi ngerac. Siyac 將他的公雞關在雞寮裡, 沒有放逐在外 lbui( ) 參照 labu 1. 包起來 ( 祈使 ).Lbui kanna mnsngari na nii, hawan naq. 把剩下的都包起來,( 不然 ) 太可惜 [ Toda lbui Truku lbui] lbuun( ) 參照 labu 1. 包起來.Lbuun daha pala pungu ka rodux; ma psaun daha tokan rawa. 他們用小型布匹把雞包起來, 再放進男用背薪架裡 [ Toda lbuun Truku lbuun] lbuwan( ) 參照 labu 1. 包起來.Lbuwan daha waso brayo ka siyang daha. 他們用姑婆芋的葉子包豬肉 [ Toda prbun Truku lbuwan] ldaxan( ) 參照 ledax 1. 照得到.Iya tlubuy laqi hiya, ldaxan hido ka hiya. 不要將小孩的吊床架在那裡, 太陽照得到那裡 [ Toda rdaxn Truku ldaxan] ldaxi( ) 參照 ledax 1. 照明 ( 祈使 ).Ldaxi sapah su, hliye daha uka seediq denu. 把你家的燈打開 ; 不然 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 274 of 285
別人會以為你家沒人在 [ Toda prdaxi Truku ldaxi] ldaxun( ) 參照 ledax 1. 光線照得到.Uxe ldaxun ledax ka quri hiya, ga qreengun qhuni. 光線照不到那邊, 被樹檔住了 [ Toda rdaxun Truku ldaxun] leban( ) 參照 eluk 1. 關起來.Ma su ga leban nganguc ka huling di? 你怎麼把狗關在外頭了呢? lebi( ) 參照 eluk 1. 關起來 ( 祈使 ).Lebi tikuh neluk ga Maya; msekuy wa. Maya, 請把門關起來 ; 很冷耶 lebun( ) 參照 eluk 1. 關起來.Ye hmnuwa naq ka Padiq Nape kii peni; lebun na kanna neluk ma bais. 不知 Padiq Nape 是怎麼回事 ; 她把門窗都關著 ledax( ) 1. 天亮 ; 光線 ; 光芒.Ledax karac di; tutuy di. 天亮了 ; 起來了 Kedu bale ledax hido nii. 陽光那麼強 [ Toda rdax Truku rdax] leexan( ) 1. 亮 ; 清楚 ; 容易.Gisu kndudun leexan hari qtaan doriq mu di. 我的視覺越來越清楚了 Leexan mu qmita ka patis Tanah Tunux. 我看日文書容易看得懂 [ Toda klan Truku leexan] leho( ) 1. 親切.Kedu leho qedin na Umin, Takun; ma kiya si mqedin bale. Takun,Umin 的太太怎麼那麼親切 ; 那才是個好女性 ( 太太 ) leing( ) 1. 藏起來.Leing toma qlapo su han; uxe daha klaun. 先藏在你的床底下 ; 他們不要知道的 [ Toda liing Truku liing] lekuh( ) 1. 支撐 ; 支柱.Pawan ka lekuh daha pqeepah tnsapah kiya, seediq mdrumuc ma mbeyax meepah ka heya. Pawan 是那家工作的支柱, 他是認真又努力工作的人 lengu( ) 1. 瞄準.Iya lengu quri hiya halung su Takun; niqan seediq ga meepah hii. Takun, 你的槍不要往那裡瞄準 ; 那裡有人在工作 [ Toda lmngu Truku lengu] lepax( ) 1. 研磨 ; 磨利.Ga ngapan yayu su kii. Lepax han. 你的刀鈍了, 先把它磨利吧 [ Toda lepax Truku lpax] lepi( ) 1. 沒米粒的穀子.Hmuwa naq paye ta hndure nii? Ma egu riyung lepi! Ye ado ini quyux? 這次 ( 收割 ) 的稻子, 怎麼那麼多空穀子! 是不是缺雨水的關係? [ Toda lpi Truku lpi] lepix( ) 1. 糙葉樹.Gaga mtara pusu qhuni lepix hiya ka dangi na. 他的朋友在糙葉樹下等他 [ Toda qbulic Truku lepix] leung( ) 1. 狗吠聲.Smdurak camac de ini leung di huling nii. 這隻狗追逐獵物時就不叫了 [ Toda lung Truku lung] lexi( ) 1. 竹筍.Chedil paanun lexi wa! 竹筍背起來很重 lgelu( ) 1.( 搖 ) 動.Lgelu qhuni kiya wa, teta su kmkelun. 你搖那顆樹看看, 看你搖得動搖不動 [ Toda lmlu Truku lglu] lgganan( ) 參照 lgelu 1. 使搖動.Lgganan na Lumu ka btunux harac ma, melux pkriyak baro ka kingal quyu; asi ilo icin ka Lumu. Lumu 搖動石牆的石頭, 突然冒出一條蛇 ;Lumu 立即往一邊跳開 lhaling( ) 1. 適度.Lhaling hari beebu su laqi wa; ma su skruwa huling beebu di. 你打小孩時要 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 275 of 285
適度 ; 你怎麼 ( 把他 ) 當狗打呢! lhebun( ) 1. 胃 ; 心地 ; 心腸.Seediq naqah lhebun ge ini kuxi seediq alang. 壞心腸的人是部落族人不喜歡的 ( 人 ) [ Toda lhbun Truku lhbun] lhelah( ) 1. 鬆綁.Lhelah lubuy ga Siyac ma; pkeru btuku ka hei tgibu ga. Siyac, 把袋子鬆開 ; 楊梅倒在圓箕那兒 [ Toda lhhan Truku lhlah] lhengo( ) 1. 岩洞.Niqan lhengo paru ka toma na tgelaq kii. 那瀑布底下有大岩洞 Niqan kingal lhengo dgiyaq ddupun nami mesa rudan. 老人說過在我們傳統的獵場有一個岩洞 [ Toda lhngaw Truku lhngaw] lhlahi( ) 參照 lhelah 1. 鬆綁 ( 祈使 ).Lhlahi negul dapa ga; qlhange ta hini han. 把牛的繩索鬆開 ; 我們暫且在這兒看著牠 [ Toda lhlahi Truku lhlahi] lhlahun( ) 參照 lhelah 1. 鬆綁.Lhlahun su muwa huling kii di? Ma su ka kseengun tama su di. 你怎麼把狗鬆開了? 你會被爸爸罵喔 [ Toda lhlahun Truku lhlahun] lhugi( ) 參照 lihu 1. 串 ( 穿 ) 起來 ( 祈使 ).Lhugi tikuh qumi mu nii Sabung; ini qita doriq mu. Sabung, 妳幫我穿針線 ; 我的眼睛看不到 ( 看不清楚 ) [ Toda lhui ] lhugun( ) 參照 lihu 1. 串起來.Lhugun miyan brhengin qcurux de mosa nami plaling. 我們去釣魚時會用芒草將 ( 釣到的 ) 魚兒串起來 [ Toda hhuun Truku lhugun] lihu( ) 1. 串起來.Lihu yamu ka lnihu saasuw ta dadan ma, maha miyan knama hmanguc bilaq na yami. 我們要分給親戚的串肉你們來串, 我們先去煮牠的內臟 2. 穿 ( 針引線 ).Lihu tiku qumi nii Robo, ini ku qita doriq. liihan( ) 參照 Elah 1. 將水流放.Ga na liihan ike na Daya hii ka Takun; yahi ku dmayo qmerac qcurux mesa. Takun 將位於 Daya 魚池的水放掉 ; 他說來幫忙抓 ( 魚池 ) 魚 liihi( ) 參照 Elah 1. 將水流放 ( 祈使 ).Liihi ka qsiya na hayan ma, kiya si maha namu leexan tmremux qcurux. 先將水流放, 那樣你們就會很容易 ( 徒手 ) 抓魚 liihun( ) 參照 Elah 1. 將水 ( 疏導 ) 流放.Liihun daha qsiya ruru hayan ma, kika toqun daha tmremux ka qcurux denu. 他們會先將溪流放, 才圍捕式地徒手抓魚 liingan( ) 參照 leing 1. 藏起來.Wada ku mbahan wada na liingan dgiyaq hii ka halung na mesa. 我曾聽他說過, 他將他的獵槍藏在獵場上 liingi( ) 參照 leing 1. 藏起來 ( 祈使 ).Liingi kana ka bunga ga nganguc ga, sae daha hmaqun mangan. 把外面那些地瓜都藏著, 免得都被別人搬完了 Liingi nhari hari! qtaan daha di. 趕快藏起來, 會被他們看到 Liingi nhari wisu bubu su di. 趕快藏起來你媽媽來了 liingun( ) 參照 leing 1. 藏起來.Ga mu liingun toma bebe uyung mu sapah hiya ka yayu biciq bnege su. 我把你送我的小刀子藏在我屋後的屋簷下 liko( ) 1. 輕快.Tmalang de so liko ttalang na. 他跑步跑的很輕快 [ Toda sbrakaw Truku likaw] limuk( ) 1. 有彈殼的子彈.Ini pntena limuk halung dnooyan miyan mosa mccebu hunac hii ciida. 當時我們到南洋打仗的時候, 我們所使用槍枝的子彈不一樣 2. 銅鍋.Egu klengan limux qntaan mu sapah daha. 我在別人家裡看到不同規格的銅鍋 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 276 of 285
[hunac 是 下方 / 底下 之意, 意指南洋一帶, 當過台灣日本義勇軍的本族先輩族人, 認為南洋在台灣的下方 ] lingis( ) 1. 哭.Iya lingis wa! Uka naq brahan mnetun ta so nii. 不要哭了啦! 遇到這樣的事是無法抗拒的 [ Toda lingis Truku lingis] lingun( ) 參照 leing 1. 藏起來.Lingun su inu napa su nii di? Scuqi paru. 你這個包袱要藏在哪裡? 它太大了 lipe( ) 1. 菊花木.Ye ini huwa psaun hini ka lipe nii? Kii si ini krudu qtaun nganguc nii. 菊花木放在這裡沒關係吧? 這樣院子看起來才不會亂 [ Toda lepay Truku lipe] liwang( ) 1. 姘頭.Uxe na qedin gaga, liwang na; ini su kela peni? 那一位不是他的太太, 是他的姘頭 ; 你不知道啊? ["liwang" 一詞, 是指非正常的男女關係, 類似今日所謂的 " 同居者 " 與 " 劈腿者 " ] liwaq( ) 1. 趕走.Liwaq rodux ga Lubi, meeyah mekan pnhdagan ga di. Lubi, 把雞趕走, 牠們會來吃曬的東西 ( 穀物 ) liwas( ) 1. 大水缸.Hndure hari niqan ta liwas ka ita Seediq; btakan gbulan daha qsiya cbeyo. 我們賽德克族人擁有水缸是近代的事 ; 他們以前是用竹筒汲水 lixan( ) 參照 alix 1. 遺棄 ; 丟棄.Wada lixan tama na ka laqi gaga ma so pluwe bale. 那個小孩子被他的父親遺棄了, 真的很可憐 lixi( ) 參照 alix 1. 放棄 ; 丟棄 ( 祈使 ).Asi lixi kana ka ga naqah ga da. 將那些壞掉的都丟棄了吧 lixun( ) 參照 alix 1. 丟棄.Wada su lixun kana lukus cmucat pneniq mu hini di? 你將我放在這邊的舊 衣服都丟棄了嗎? llangu( ) 1. 水窪.Llangu kesun daha ka tudiq quyux sttikuh mggarang taan ta meniq eluw. 走在路上, 我們看到因下雨所聚集的一團團小積水叫做 "llangu" llaqi( ) 參照 laqi 1. 小孩 ( 複數 ).Llaqi naq nima ga trumu hhaan truco dapa hii? 那些在池塘中泡泥漿的孩子是誰的? llaxan( ) 參照 alix 1. 丟棄 ; 放棄.Iya pqdali rodux ka huling. Maha na uka llaxan denu. 不要給狗吃雞肉 否則牠會一直想吃 ( 不棄捨 ) Uka na llaxan mimah sino ka Tihung di. Tihung 已經很難戒酒 ( 放棄酒 ) 了 llaxun( ) 參照 alix 1. 丟棄 ; 放棄.Llaxun su knuwan ka eekan su tmaku di, Lumi? Lumi, 你抽煙的習慣什麼時候要改掉? lleing( ) 參照 leing 1. 藏 ( 祈使 ).Ileing lubuy su han iya pqutai seediq. 先藏在你的包包裡不要被別人看到 llinge( ) 1. 附近.Daha yayung ga llinge alang miyan Gluban. 我們清流部落附近有兩條溪流 lmabu( ) 參照 labu 1. 包起來.Ga lmabu maanu dheya ga ha? 他們在包什麼東西? [ Toda lmabu Truku lmabu] lmamu( ) 參照 lamu 1. 採收.Haun namu lmamu knuwa ka brkawe namu di? 你們的李子什麼時候要採收? [ Toda lmamu Truku lmamu] lmanguy( ) 參照 languy 1. 游泳.Egu riyung laqi ga lmanguy yayung biciq hii. 很多小孩在小溪裡游泳 [ Truku lmanguy] lmaqi( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 277 of 285
1. 獵首.Mosa mangal tunux pais kesun daha lmaqi, asi ka so kiya rseno cbeyo. 去獵取敵人的首級他們叫做獵首, 以前的男子就是要那麼做 [ 獵取敵首是本族的傳統, 獵得敵首凱歸者始具紋面的資格 本族文面的文化與獵首是息息相關的 ] lmaung( ) 1. 燒山獵.Lmaung nii ge msuupu kanna seediq kingal alang mosa qmburang camac; dyangun daha lmiqu han ma hdrun daha. 燒山獵是由全部落的族人一起圍獵 ; 先將山林做好防火線再放火燒 [ Toda lmaung Truku lmaung] lmawa( ) 參照 lawa 1. 呼喊 ; 邀請.Ga lmawa isu tama su wa, ini su kela peni? 你爸爸在叫 ( 找 ) 你, 你不曉得嗎? [ Toda lmawa Truku lmawa] lmedax( ) 參照 ledax 1. 有光線.Lmedax keeman ciida, ado ka mtbale ba ka idas. 由於是滿月, 所以那天晚上光線充足 [ Toda rmdax Truku rmdax] lmeing( ) 參照 leing 1. 藏起來.Ima wada lmeing lukus na ka Sapu ga? 是誰將 Sapu 的衣服藏起來了? lmengu( ) 參照 lengu 1. 瞄準.Mesa ka Ukan, netun ku cmebu rapic de, lmengu ku so tunux na, kika doriq na lmedax hnruwan bateri peni. 如果我是槍獵飛鼠的話, 我會瞄牠的頭部, 就是牠被燈光照射而反亮的眼睛部位 lmepax( ) 參照 lepax 1. 磨利.Ga su lmepax maanu Lulu, qburung kosuy? Lulu, 你在磨利什麼, 是割香茅草的鐮刀嗎? [60 年代, 本族各部落曾廣植香茅草, 因當時頗具經濟價值 ] lmihu( ) 參照 lihu 1. 串 ( 穿 ) 起來.Ga su lmihu maanu Awe? Tae ta wa. Awe, 妳在串 ( 穿 ) 什麼? 我來看看 [ Toda lmihu Truku lmihu] lmingis( ) 參照 lingis 1. 哭.Mntakun ka swai su rseno, kii ga lmingis. 你的弟弟跌倒了, 所以正在哭著 lmiqu( ) 1. 山林.Ga asi eniq cceka lmiqu alang kii. 那部落就坐落在山林間 2. 狩獵.Wada lmiqu tama mu daka tama mu rudan. 我爸爸和我祖父去打獵 Wada lmiqu depidu wa. Pidu 他們上山狩獵去了耶 [ Toda lmiqu Truku lmiqu] lmiwaq( ) 參照 liwaq 1. 驅趕 ; 趕走.Sai lmiwaq rodux ga mosa qnalang sama ga Robo, maha smeeliq sama pnhmaan hiya di. Robo, 妳去把進到菜園的雞隻趕走, 牠 ( 們 ) 會把所種的菜弄壞 lmlamu( ) 1. 很多 ; 無奇不有.Lmlamu naq rulu qntaan miyan mosa Tayhoku hndure. 我們上回到台北時看到各式各樣的車輛 [ Toda lmlamu Truku lnlamu] lmnamu( ) 參照 lamu 1. 已採收.Lmnamu namu sknuwan, ma ku ini kela. 你們是什麼時候採收的, 我怎麼不知道 [ Toda lmnamu Truku lnnamu] lmneing( ) 參照 leing 1. 藏起來.Ima lmneing hini ka parih nii, bsiyaq ku bale skadi di peni. 是誰把這把鋤頭藏在這裡的? 我已經找了很久呢 lmngelung( ) 參照 lngelung 1. 想.Ado ku ka laqi ciida nana, ini mu kklai so lmngelung ka kari ga kuna stgesa hii ka pai rudan kiya; ani naq so kiya ge ini mu ba chungii ka gaya kesun matis dqeras ka yami Seediq. 由於當時我還是小孩子, 所以不知如何去思考那位女耆老對我說的話 ; 如今想來, 原來她是在傳述我們賽德克族的紋面文化 [ Truku lmnglung] lmui( ) 參照 lamu 1. 採 ( 祈使 ).Lmui tikuh sburo na Bakan. Bakan, 請把腐壞的撿起來 [ Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 278 of 285
lmui Truku lmuyi] lmukas( ) 1. 香楠.Egu riyung lmukas ka siyo dgiyaq hiya, kii hhaan daha tmlenga klaali. 那個獵場很多香楠 ; 所以他們常常去那裡放陷阱 [ Toda cqkus Truku lmukas] lmuliq( ) 1. 青苔.Ye puqul qcurux ka lmuliq nii? Ma so hari mesa niqan seediq mekan lmuliq bnhangan mu. 青苔是魚吃的嗎? 我怎麼好像聽說有人會吃青苔 lmungu( ) 參照 lungu 1. 添薪柴.Ga lmungu hlama paru so behing qhuni hii ka tama mu rudan. 我祖父在柴房那裡添薪火煮年糕 lmutuc( ) 參照 lutuc 1. 承繼 ; 銜接.Asi ka laqi na laqi ta lmutuc lutuc dara tnsapah ta. 我們家族的血統必須由我們的子子孫孫承繼下去 [ Truku lmutuc] lmuun( ) 參照 lamu 1. 採收.Lmuun na ka pila mntuting eluw ma mtara seediq pntuting pila kii. 他把遺失在路上的錢撿起來, 並在那裡等失主 [ Toda lmuun Truku lmuun] lmuwan( ) 參照 lamu 1. 採收.Ga hmuwa mesa lmamu laqi nii; wano paru na ka lmuwan daha ma, laxan daha ka biciq na. 這些孩子們是怎麼採收的 ; 他們只採大的, 小的就不要 ( 採 ) 了 [ Toda lmuwan Truku lmuwan] lngei( ) 參照 lengu 1. 瞄準 ( 祈使 ).Asi lngei so tunux na miric ga Sapu; uxe de su buun hei na wa. Sapu, 你就瞄那隻 ( 山 ) 羊的頭部 ; 你若擊中牠的身體部位是不行的 lngelung( ) 1. 想.Knbeyax muuyas su! Iya lngelung ani maanu. 你要用功讀書! 什麼都不要想 Iya lngelung. 不要擔心 [ Toda lnglung Truku lnglung] lngeun( ) 參照 lengu 1. 瞄準.Netun so smeeliq dapa ma, scebu daha halung de, lngeun daha toma bahak na; ini asi spaux duma dapa buwan mnexal. 如果他們要宰殺牛隻而且要用獵槍射殺時, 他們會瞄準牠的心臟部位 ; 有的牛隻射 ( 中 ) 一次不會立即倒下的 lngisan( ) 參照 lingis 1. 哭泣.Maanu lngisan su dungan? Huling ta naq wada mosa tuting rcilung. 你還哭什麼呢? 是我們自己家的狗掉落潭中的 [ Toda lngisan Truku lngisan] lngisun( ) 參照 lingis 1. 哭泣.Hei curung lngisun riyung mekan na rapic. 飛鼠非常喜歡吃小葉楠木的果子 Maanu lngisun su nii? Knbeyax naq hari sluhe su, bobo na de maha malu pnyasan snrhayan su denu. 為什麼在這裡哭泣? 你自己要努力學習, 將來你也會學好的 [ Toda lngisun Truku lngisun] lnglungan( ) 參照 lngelung 1. 心思.Lnglungan na seediq mptlenga we, wano ba camac ka slngelung daha. 獵人的心思, 只有在想獵物 [ Toda lnglungan Truku lnglungan] lnglunge( ) 參照 lngelung 1. 想.Lnglunge mu hanyan wa, tetea mu ga pniqun inu? 我先想一想, 看看我把它放在哪裡? lngui( ) 參照 lungu 1. 添加柴火 ( 祈使 ).Lngui puniq nii Utun ha; hae ku nganguc han. Utun, 要添加柴火喔 ; 我先上廁所 [1. Toda lngui Truku lngui 2. 賽德克族過去沒有洗手間, 以 nganguc 表達要上洗手間 nganguc 指屋外 ] lnguun( ) 參照 lungu 1. 添薪柴.Rmabang bsiyaq lnguun ka hmlama paru daka hmlama bale. 蒸年糕要比蒸糯米需要更多時間和更多薪柴 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 279 of 285
lnguwan( ) 參照 lungu 1. 添加柴火.Ga pure ido ka bubu na ma, ga na lnguwan qhuni mdengu ka rqeda. 他媽媽在煮飯時, 在爐灶裏添加乾燥的柴火 [1. Toda lnguwan Truku lnguwan 2."rqeda" 是本族傳統的 " 三腳爐灶 " ] lnhugan( ) 參照 lihu 1. 已串好.Lnhugan daha paasu pnstrengan weewa daka riso ka siyang nii. 這些已串好的豬肉是為了那女孩子和男孩子結婚分送的喜肉 lnihu( ) 參照 lihu 1. 被 ( 已 ) 串起之物.Gaya ta ita Seediq ka maasuw lnihu nii, irih so pgkela dadan mesa maangal mqedin ka riso mu ma, mmaha seno ka weewa mu peni. 分送 ( 豬肉 ) 串物是我們賽德克族的傳統, 讓親戚們知道我的男孩要娶媳婦, 或我的女兒要出嫁 [1. Toda lnihu Truku lnihu 2. 這裡的 lnihu, 是指 以削尖的竹片將數塊豬肉串在一起 之物 於本族人結婚時由男方分送給親戚們, 屬本族結婚的規矩 (gaya) ] lnlukus( ) 參照 lukus 1. 衣服 ( 複數 ).Ma ani lnlukus ini su brgani laqi su. 妳怎麼連衣服都不為妳的小孩買 [ Toda lnlukus Truku llukus] lnmuwan( ) 參照 lamu 1. 已採收之物.Maxal ba lubuy lnmuwan miyan ricah ciga; uka hei wa. 我們昨天只採得了十袋梅子 ; 它結的果實不多 [ Toda lnmuwan Truku lnmuwan] lnpaxan( ) 參照 lepax 1. 已磨利的.Lnpaxan su slmadac su nii di Ukan? Ga ini ekan wa. Ukan, 你這把獵刀磨利了沒?( 它 ) 現在不利喔 [ Toda lnpaxan Truku lnpaxan] lntudan( ) 參照 lutuc 1. 銜接處.Seqic lntudan na da; ryuxun ta bgurah na di, 將它的銜接處切掉 ; 我們要換新的 [ Toda lntudan Truku lntudan] lnutuc( ) 參照 lutuc 1. 銜接.Ima lnutuc hosu qsiya nii ha? Ma mduwa ba lntudan na. 這水管是誰把它接好的呢? 怎麼接的那麼平整! [ Toda lnutuc Truku lnutuc] lpaxan( ) 參照 lepax 1. 礪磨石.Btunux so nii malu ngalan lpaxan, Temu. Temu, 像這類的石頭可拿來當礪磨石 [ Toda lpaxan Truku lpaxan] lpaxi( ) 參照 lepax 1. 磨刀 ( 祈使 ).Lpaxi han yayu su. Ga niqan sbrangan di. 把你的刀子磨一下 它有點生鏽了 [ Toda lpaxi Truku lpaxi] lpaxun( ) 參照 lepax 1. 磨利.Lpaxun su knuwan yayu mu nii di tama? 爸爸, 你什麼時候要把我這把刀子磨利呢? [ Toda lpaxun Truku lpaxun] lqlaqi( ) 參照 laqi 1. 孩子 ( 複數 ).Ani lqlaqi namu ini namu dheki dmanga. 你們連自己的孩子都無法養育 ltlutuc( ) 1. 子嗣.Pklai ltlutuc laqi ta bobo ka kari nii. 把這故事傳述給我們後代的子孫知道 [ Toda ltlutuc Truku ltlutuc] ltudi( ) 參照 lutuc 1. 接起來 ( 祈使 ).Ltudi tikuh negun nii han Pukuh. Wada setuq di. Pukuh, 繩子斷了, 請你把它接起來 [ Toda ltudi Truku ltuji] ltudun( ) 參照 lutuc 1. 接起來 ; 繼承 ( 延續 ).Ini daha desi mhuqil ka ubung, ltudun tminun lqlaqi daha. 人死後不會將織布箱陪葬 ( 或燒燬 ), 她們的女兒要繼承使用 [ Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 280 of 285
ltudun Truku ltudun] lubuy( ) 1. 袋子.Ga namu madis lubuy psaun beras? 你們有帶米袋嗎? [ Toda lubuy Truku lubuy] ludux( ) 1. 頂 ; 尖.Ga meniq nalaq ludux mu hema. 我的舌尖長膿包了 [ Toda dudux Truku dudux] luhe( ) 1. 習慣於某物.Luhe na mosa cmebu rapic keeman Temu nii, kii mbeyax miiyo keeman. Temu 是習慣於晚上打飛鼠, 所以可以熬夜 lukus( ) 1. 衣服.Tminun ma slmeyun daha lukus. 她們織布, 然後製成衣服 [1. Toda lukus Truku lukus 2. 過去傳統的衣服飾品, 都是由家中的婦女織成的 從種植苧麻到成衣, 過程非常繁複, 必須經過十幾種步驟, 才能織成一件衣服, 尤其人口眾多的家庭, 此家庭的婦女在農忙間的生活, 幾乎都是在織布做衣服, 因為家人是否有衣蔽體, 都是靠勤勞的婦女們支撐, 所以過去部落流行著一些話, 半夜或一大清早沒有聽到紡錘棒撞擊的聲音, 這家的人一定很懶惰 ] lulung( ) 1. 門牙.Rupun berah de lulung kesun. 前面的牙齒叫門牙 [ Toda lulung Truku lulung] lumi( ) 1. 牛蛭.Lumi dapa kesun daha ka kui meekan dara dapa. 會吸牛血的蟲他們叫做牛蛭 lungu( ) 1. 添加柴火.Lungu tikuh isu han; maha ku tnnais nganguc. 請你添加薪柴 ; 我先上個廁所 [1. Toda lnguy Truku lungu 2. 本族過去沒有廁所, 即以去 "nganguc 外面 " 來表達上廁所之意 ] luqah( ) 1. 傷口.Ga takun dungan ma mangal luqah; ado ini kbeyax mkkesa. 他又跌倒受傷了 ; 因為他沒有力氣走路 [ Toda luqah Truku luqih] luqi( ) 1. 腦髓 ; 骨髓.Puqun daha kanna ka luqi camac ma, luqi buuc camac rmabang daha kuxun mekan. 獵物的腦髓他們都會吃, 但他們更喜歡吃獵物的骨髓 lutuc( ) 1. 子嗣 ; 系譜 ; 祖系.Meniq patis ltlutuc daha ka kkingal tnsapah. 每一個家族都有該家族傳承下來的系譜關係 [ Toda lutuc Truku lutuc] lwanun( ) 參照 lawa 1. 叫... 過來.Lwanun su maanu ka Dakis di? Ini kela ani maanu ka heya. 你叫 Dakis 幹嘛? 他什麼都不知道耶 [ Truku lwanun] lwaqan( ) 參照 liwaq 1. 驅趕 ; 趕走.Wada lwaqan na Robo ka ququq mnosa mekan paye yqeyaq di. 到田裡吃稻子的鵝, 已被 Robo 趕走了 lwaqi( ) 參照 liwaq 1. 驅趕 ; 趕走.Lwaqi bibi ga mosa mekan paye pnhdagan ta ga Pawan. Pawan, 把那 ( 些 ) 在吃我們曬的稻穀的鴨子趕走 lwaqo( ) 參照 liwaq 1. 驅趕 ; 趕走.Lwaqo su quri qnalang sama seediq ka rodux di wa, kseengun su seediq denu. 不要把雞趕往人家的菜園喔, 你會被人家罵 lwaqun( ) 參照 liwaq 1. 驅趕 ; 趕走.Ma su wada lwaqun hiya di, lwaqi quri hini. 你怎麼趕到那邊去了, 往這邊趕 wa( ) 1. 語尾助詞.Knrngiyan mu na Kumu ka nii; iya ba puqi wa. 這是我留給 Kumu 的 ; 千萬別吃掉哦 [ Toda wa ] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 281 of 285
wada( ) 1. 去 ; 已經.Wada inu dheya nii? Ma uka sseediq sapah daha. 他們去了哪裡? 家裡怎麼一個人都沒有 ( 不在 ) [ Toda wada Truku wada] wagi( ) 1. 上衣.Malu qtaan pspuun su mlukus wagi nii. 你這件上衣搭配得很好看 [ Toda wagi Truku wagi] wah( ) 1. 表示自己的疏忽 ; 怎麼了.Wah! nii ku cmhungi madis putung di, hae mu mangal han. 啊呀! 我忘了帶火柴, 我先 ( 回 ) 去拿 wahin( ) 1. 藤類.Egu wahil ka qhuni quti rodux ga, kii uka riyung ka hei na. 番石榴樹上太多蔓藤, 所以它的果實很少 [ Toda wahr Truku wahil] wahin bale( ) 1. 山葛.Netun mangal lukah ma sdara, tmemaq waso wahin bale nii shetur daha dara. 若受傷流血, 他們會將山葛葉搗碎拿來止血 wahin bserux( ) 1. 南嶺蕘花.So hari ka waso bserux waso na wahin nii, kiya kesun daha wahin bserux. 因南嶺蕘花的葉子像小構樹的葉子, 所以他們稱它為 " 小構樹藤 ( 直譯 )" wahin bsuring( ) 1. 蔓澤蘭.Ye ka ado hmeru bsuring ka wahin nii, kiya kesun daha wahin bsuring. 或許因為蔓澤蘭會生長在平緩的耕作地上, 所以他們稱它為 " 平緩耕地之藤 ( 直譯 )" [ Toda speriq walu Truku speriq walu] wahin pako( ) 1. 藤相思樹.Ado niqan pako ka wahin nii, kii tnyanun daha mesa wahin pako. 因藤相思樹帶有刺, 所以他們稱它為 " 刺藤 ( 直譯 )" wahin qsiya( ) 1. 大葉鴨跖草.Hmeru so niqan qqsiya ka wahin qsiya nii. 大葉鴨跖草是生長在有水的地方 wahin tanah( ) 1. 刺蓼.Niqan tikuh so pako ka wahin tanah nii ma mgtanah hari. 刺蓼是帶有一些刺的藤蔓, 其顏色為類紅色 wahin uban( ) 1. 毛雞屎藤.Suuban hari ka wahin na wahin uban nii ma, uka ka ooda na. 毛雞屎藤的藤莖長有絨毛, 但沒什麼用途 wahu( ) 1. 頭帶 ( 女用背籃用 ).Seno na tninun ka wahu na Tapas. Tapas 的頭帶是她先生編成的 [ Toda wahu Truku wahu] wakan( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著走.Ga wakan na Temi ka laqi su; gisu bukuy nami. 是 Temi 在牽著你的小孩 ;( 她們 ) 跟在我們後面走 waki( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著走 ( 祈使 ).Waki laqi ga wa, hmuwa de moda takur. 小孩要牽著走, 跌倒的話怎麼辦 wakun( ) 參照 awak 1. 牽 ( 扶 ) 著走.Malu riyung ka riso na Umin; bale ku na wakun moda eluw. Umin 的男孩子很好 ; 我走路的時候會扶著我走 Walis( ) 1. 男性名.Ini ku kuure nana si Walis ga. Walis 說, 他還不餓 walu( ) 1. 蜜蜂.Niqan kingal walu sapah su. 你家裏有一隻蜜蜂 [ Toda walu Truku walu] wano( ) 1. 僅僅.Wano nii ka kari mu. 我說的話就到這裡 [ Toda wana ] waqic( ) 1. 虎牙 ; 獠牙.Rupun siyo lulung de waqic kesun. 門牙的旁邊是虎牙 [ Toda http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 282 of 285
waqic Truku waqic] wara( ) 1. 稻草.Slmaqun daha wara snbetan daha paye yqeyaq, ngalan daha tayhi naq yqeyaq kii. 他們會把收割過的稻草燒掉, 當作該稻田的有機肥料 [ Toda wara ] ware( ) 1. 織布用的素麻線.Ware tunun lukus ka nii. 這是用來織布的麻線 2. 麵條.Hngedi ware denu peni. 那就煮麵 ( 來吃 ) 吧 [ Toda waray Truku waray] waso( ) 1. 草 ; 葉子.Ga tuting kana waso na di. 它的葉子都掉光了 [ Toda wasaw Truku wasaw] wata( ) 1. 棉花.Muuxun tlengun wata nii. 這棉花摸起來好溫暖 Watan( ) 1. 男性名.Slingi Watan ga wa, maha su inu kusun kesi. 你問 Watan 看看, 他明天要去哪裡 wau( ) 1. 縱笛 ; 獵首笛.Mkela su tmubu wau isu Dais? Dakis, 你會吹縱笛嗎? [ Toda pwaw Truku wau] wawa( ) 1. 泛指幼獸.Akedu wawa su rodux nii Ape, ye uxe tnwawa na daha bubu rodux? Ape, 妳的小雞那麼多, 是不是由兩隻母雞所生下來的? we( ) 1. 接續詞.Rudan ta cbeyo we; irih so ini puuyas; uka ta naq patis han, wano ba kari nanaq. 我們祖先沒讀過書 ; 因為本族沒有文字 ; 僅有語言 [ Toda kida Truku we] weewa( ) 1. 小姐 ; 姑娘.Weewa mpneyah inu ka nii? 這位小姐是哪裡人? [ Toda wowa Truku wauwa] wili( ) 1. 水蛭.Egu wili yqeyaq cbeyo. 以前田裡水蛭很多 [ Toda wili Truku wili] witan( ) 參照 uwic 1. 催熟.Witan daha gas mgbtunux ka blebun klaun maku. 我所知道的是, 他們以石塊狀的電石來催熟香蕉 witi( ) 參照 uwic 1. 催熟 ( 祈使 ).Witi blebun nii han, kii si ini beyo mhada. 先催熟這香蕉, 這樣會比較快成熟 Phdagi han blebun ga, muuwic de witi denu. 先曬這香蕉等他軟了之後就可以催熟了 [ Toda wici Truku wici] witun( ) 參照 uwic 1. 催熟.Ga mu witun blebun ga di. 我正在催熟那個香蕉 [ Toda witun ] yaani( ) 1. 可能 ( 或許 ).Yaani ba kiya dgiyaq nsaan daha phuling detama mu da. 那可能就是我爸爸他們曾去狩獵的 ( 那座 ) 山林 [ Truku yabi] yahan( ) 參照 eyah 1. 女性的月經.Nii ku yahan wa, kii mnarux nbuyas mu. 因我經期來了, 所以我肚子在痛 [ Toda yahan Truku yahan] yahi( ) 參照 eyah 1. 來 ( 祈使 ).Yahi mita laqi su si bubu su. 你媽媽叫你去看你的孩子 [ Toda yahi Truku yahi] yaho( ) 參照 eyah 1. 來.Yaho ta mita kusun da. Teta hmuwa mesa ka pnrngagan daha. 我們明天再來看吧 看看他們討論結果如何 [ Toda yahi Truku yahi] yahun( ) 參照 eyah 1. 來.Yahun daha smmalu knuwan di eluw qsiya ta nii? 他們什麼時候才會來修復我們的水圳? [ Toda yahun Truku yahun] yakang( ) http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 283 of 285
1. 水壺.Gaga mbuwa qsiya yakang di. 水壺的水開了 [ Toda yakang Truku yakang] yaku( ) 1. 我 ( 代名詞 ).Yaku ka wada mimah qsiya mneniq hini di. ( 放 ) 在這裡的水是我喝掉的 [ Toda yaku ] yami( ) 1. 我們 ( 代名詞 ).Mesa tama mu rudan, mddayo miyan meepah yami cbeyo mesa. 我祖父說, 以前我們是互相幫忙工作的 [ Toda yami ] yamu( ) 1. 你們 ( 複數 ; 第二人稱 ; 主格 ).Maha nami mapa qhuni ka yami ma; osa bubul qsiya ka yamu. 我們去揹柴火 ; 妳們去及挑水 [ Toda yamu Truku yamu] yapu( ) 1. 類兔唇.Ani naq so yapu muhing seediq we, iya ba kesa yapu; tmsiiyax seediq so kiya rmengo. 即使別人的鼻子附近有唇裂的模樣,( 我們 ) 絕對不可以說唇裂的人 ; 那麼說是辱罵別人 [ 不論是天生的或是後天造成的唇裂現象, 本族都稱 yapu ] yawi( ) 1. 將火源移除.Yawi puniq ga di Pawan; mhada ido ga di. Pawan, 把柴火移除了吧 ; 飯已煮熟了 yayu( ) 1. 刀.Smkuxun riyung madis yayu mosa neepah ka tama mu. 我爸爸上山的時候喜歡帶刀具 [ Toda yayu Truku yayu] yayung( ) 參照 yayu 1. 河流.Mosa miyan lmanguy yayung. 我們去河裡游泳 [ Toda yayung Truku qbulic] ye( ) 參照 yayu 1. 疑問詞.Ye su maha kusun duri? 你明天也要去嗎? Ye ga taqi ka Umin nana? Umin 還再睡覺嗎? [ Toda ya Truku ya] yexan( ) 參照 eyux 1. 一定要做某事 ; 勉強.Yexan ku na bale madis sapah na ka Puhuk. Puhuk 一定要帶我到他的家 yexi( ) 參照 eyux 1. 勉強 ( 祈使 ).Iya nanaq yexi madis de ini naq mkmosa ka Awe. Awe 不想去的話, 就不要勉強帶她去 yexun( ) 參照 eyux 1. 強迫某人做某事.Yexun daha piimah sino ka Utun Walis, asi lux bsukan di. 他們強要 Utun Walis 喝酒, 害得他酒醉了 [ Toda pkeyhun Truku yaxun] yhani( ) 參照 eyah 1. 為某事而來 ( 祈使 ).Yhani tikuh pure ido laqi han kesa bubu su. 跟妳媽媽說, 先來為小孩煮飯 [ Toda yhani Truku yhani] ymqeyaq( ) 參照 qeyaq 1. 塗鴉 ; 亂劃.Iya mhmeti ymqeyaq ka patis. 書不要亂塗鴉 yome( ) 1. 結婚.Yome de kari Tanah Tunux uxe kari seediq. Yome 這個詞是日語, 不是賽德克語 [ 日 ] yongnense( ) 1. 四年級.Muuyas ku gako alang cbeyo we, ani ku dehuk yongnense nana we, ini ku kela rmengo kari Telu dungan. 我以前在部落的小學唸書時, 即使讀到四年級我還是不會說國語 [ Toda yongnense Truku yongnense] yqeyaq( ) 參照 qeyaq 1. 水田.Maha ku tmabul yqeyaq mu sipo. 我要到對岸的田裡翻土 [ Toda yuqiyaq Truku gqiyaq] http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 284 of 285
yubing( ) 1. 郵差.Meyah klaali yubing ka alang miyan. 郵差每天都會來我們部落 [ 日 ] yubiwa( ) 1. 戒指.Bnege na bubu mu yubiwa nii. 這個戒指是我媽媽給的 [1. Toda yubiwa Truku yubiwa [1. Toda keyacu Truku kesacu 2. 日 ] 2. 日 ] yumo( ) 1. 稗子.Wada lmamu yumo paye debubu mu. 我媽媽她們到田裡撿採稗子 yupan( ) 參照 iyuk 1. 吹 ( 氣 ).Yupan na bino cubu kii ma; wada peruq di. 他吹著那氣球 ; 那氣球就破了 Yupan mu quwaq ka cubu bnaruy laqi ma, bale ini qperuq. 我用嘴吹著孩子們買來的氣球 ; 但那氣球沒破掉 [ Toda yupan ] yupi( ) 參照 iyuk 1. 吹.Yupi tikuh cubu nii wa, tthiqan laqi nii. 把這氣球吹起來, 這些小朋友們要拿來玩耍 [ Toda yupi ] yupun( ) 參照 iyuk 1. 吹.Wada yupun bgihur da dnamux behing na Iyung Kumu. Iyung Kumu 工寮的屋頂被風吹掉了 [ Toda yupun Truku yupun] yux( ) 1. 累.Yux bale Dakis! Chedil su saapa wa. Dakis,( 我 ) 好累呀! 你揹起來很重耶 yxeyux( ) 1. 木心.Saadux yxeyux na qhuni nii. 這棵樹的木心很硬 [ Toda ihiyux ] yyahan( ) 參照 eyah 1. 經常來的地方.Nii yyahan mimah qsiya boyak. 這裡就是野豬經常來喝水的地方 [ Toda yayahan ] zunsa( ) 1. 警察 ; 巡佐.Uxe zunsa ka Umin. sense ka heya han ma, koco saya di. Umin 不是警察 他本來是老師, 現在是校長了 http://e-dictionary.apc.gov.tw Page 285 of 285