藥用植物學 168 Rhodobryum giganteum Sch. Par. Funaria hygrometrica Hedw. Atrichum Polytrichum 第十章蕨類植物門 Pteridophyta 學習要求掌握 : 蕨類植物的特徵 熟悉 : 蕨類植物的分類及重要藥用植物 了解 : 蕨類植物的生活史 化學成分 第一節蕨類植物概述 vascular systemvascular plants Tracheophyta 一 蕨類植物的孢子體 1. 2. Cyathea spinulosa Wall.ex Hook.
170 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 171 圖 10-1 蕨類植物的毛和鱗片 1. 2. 3. 4. 5. 6. 10-1 3. microphyll macrophyll leaf gap stipe sporophyll fertile frond foliage leaf sterile frond homomorphic leaf heteromorphic leaf 4. strobilus sporophyll spike sorus indusium 10-2 sporocape 圖 10-2 蕨類植物孢子囊群的類型 1. 2. 3. 4. 5. 6. 圖 10-3 孢子囊環帶和孢子類型 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
172 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 173 annulus 10-3 5. 10-3 isospory macrospore microspore heterospory megasporangium microsporangium 6. stele protostele siphonostele dictyostele atactostele leaf gap 10-4 二 蕨類植物的配子體 prothallus 三 蕨類植物的生活史 2n n 10-5 四 蕨類植物的化學成分 圖 10-4 蕨類植物中柱類型橫剖面圖 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. apigenin luteolin genkwanin vitexin galangin kaempferol quercetin Psilotum Selaginella amentoflavone hinokiflavone 2. Lycopodium l y c o p o d i n e c l a v a t o x i n e
174 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 175 第二節蕨類植物的分類 圖 10-5 蕨類植物的生活史 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. clavolonine lycocernuine Selaginella Equisetum huperzine A 3. caffeic acid ferulic acid chlorogenic acid Dryopteris aspidinol filicic acids dryocrassin 4. 萜 萜 Lycopodium 萜 lycoclavanin lycoclavanol insect moulting hormones carotenoids 12000 63 231 2600 49 117 455 5 4 1 1978 5 1. 2~3.... 松葉蕨亞門 Psilophytina 1. 2.... 楔葉亞門 ( 木賊亞門 )Sphenophytina 2. 3. 4. 2... 石松亞門 Lycophytina 4.... 水韭亞門 Isoephytina 3.... 真蕨亞門 Filicophytina 1. 石杉科 Huperziaceae
176 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 177 2 150 2 40 2 17 萜 Huperzine A fordine Alzheimer s Disease AD Huperzia selago L. Bernh. ex Shrank et Mart. Lycopodium selago L. 12~20 10-6 25 H. serrata Thunb. Trev. Lycopodium seratum Thunb. 1 10-7 Phlegmariurus fordii Baker Ching Lycopodium fordii Bak. 2 15 9 2. 石松科 Lycopodiaceae X=11 13 17 23 7 40 5 18 4 9 Lycopodium japonicum Thunb. L. clavatum L. 15~30 2~6 10-8 40% L. obscurum L. L. cernuum L. L. alpinum L. 圖 10-6 石杉 1. 2. 圖 10-7 蛇足石杉 1. 2. 3. 3. 卷柏科 Selaginellaceae 圖 10-8 石松 1. 2. 3.
178 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 179 1~4 X=7~10 1 700 50 25 Selaginella tamariscina Beauv. Spring 5~15 10-9 S. pulvinata Hook. et Grev. Maxim. S. uncinata Desv. Spring S. doederleinii Hieron. S. moellendorfii Hieron. S. involvens Sw. Spring 圖 10-9 卷柏 1. 2. 3. 4. 4. 木賊科 Equisetaceae sporangiophore X=9 2 10 2 8 Equisetum hiemale L. 1 20~30 2 10-10 Equisetum arvense L. 6 15~60 10-11 Equisetum ramosissimum Desf. E. debile Roxb. 5. 瓶爾小草科 Ophioglossaceae X=15 45
180 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 181 2~3 O. pedunculosum Desv. 6. 紫萁科 Osmundaceae 圖 10-10 木賊 1. 2. 4 30 2 7 1 5 O p h i o g l o s s u m vulgatum L. 12~26 9~22 6~9 2.5~3.3 10-12 O. thermale Kom. 圖 10-11 問荊 A. B. 1. 2. 3. 1. 圖 10-12 瓶爾小草 2. 3. X=11 3 22 1 9 1 6 Osmunda japonica Thunb. 50~100 4 7. 海金沙科 Lygodiaceae 1~2 X=7 8 15 29 1 45 1 10
182 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 183 5 Lygodium japonicum Thunb. Sw. 4 10-13 5 5 40 1 1 Cibotium barometz L. J. Sm. 2~3 1~5 10-14 6 圖 10-14 金毛狗脊 1. 2. 3. 9. 鱗毛蕨科 Dryopteridaceae 圖 10-13 海金沙 1. 2. 3. 4. L. conforme C. Chr. L. scandens L. Sw. 8. 蚌殼蕨科 Dicksoniaceae 3~4 X=13 17 X=41 14 100013 700 5 59 Dryopteris crassirhizoma Nakai 50~100 10~25 1~4 10-15
184 藥用植物學第十章蕨類植物門 Pteridophyta 185 Cyrtomium fortunei J. Sm. 10-16 10. 水龍骨科 Polypodiaceae X=7 12 13 23 25 26 35 37 40 500 27 250 18 86 Pyrrosia lingua Thunb. Farwell 10~30 10-17 P. sheareri Bak. Ching P. petiolosa Christ Ching P. davidii Gies. Ching P. drakeana Franch. Ching P. gralla Gies. Ching 圖 10-17 石韋 Polypodium nipponicum Mett. 1. 2. 3. 圖 10-15 粗莖鱗毛蕨 1. 2. 3. 圖 10-16 貫眾 1. 2. 3. 11. 槲蕨科 Drynariaceae X=36 37 8 3 14 2 7 Drynaria fortunei Kze. J. Sm. 20~40 7~13 2~4 1