佛護的藏漢上課版.pages

Transcription

1 དbu མ rʦ བའ འgr ལ པ bud pa ལ ཏ 中觀根本論釋 佛護論!1

2 佛護論師 ( ) 造 蔣揚仁欽譯註 ( 為了 2017 年 8 亞洲團請法 發此講義, 請勿外流尚須修訂 ) 零 七年八 亞洲請法的講義電 檔 補充說明 如同 佛法科學總集 等其他翻譯般, 末學也會同樣地將此譯的版權供養給尊者私 辦公室, 且望能於明年出版 因此 前只能提供沒有註解 無法列印的電 檔, 以便 眾學習, 望請諒解 蔣揚仁欽!2

3 rgy གར skད du bud pa ལ ཏ mau ལ མ y མ ཀ br tt 梵 曰 :Buddhapālita-mūlamadhyamaka-vṛtti བ ད skད du དbu མ rʦ བའ འgr ལ པ བd pa ལ ཏ བམ པ དང པ 藏 曰 : 中論釋 佛護論 第 品 觀緣品 1-1 དཀ ན མཆ ག གsuམ ལ yག འཚལ ལ འཇལ དཔལ གཞ ན nuར gyuར པ ལ yག འཚལ ལ sl བ དཔ ན འཕགས པ klu sgruབ ལ yག འཚལ ལ sl བ དཔ ན བʦuན པ buད དྷ pa ལ ཏ ལ yག འཚལ ལ 1-1 頂禮三寶, 頂禮 殊童, 頂禮龍樹聖者, 頂禮阿闍黎佛護 德 འད ltར sl བ དཔ ན rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ rj ས su st ན པར བཞ ད པས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བའ ཟབ མW ཉYད ཡང དག པ ཇ lt བ བཞ ན du གཟ གས པས ང མཚར du gyuར པའ uགས དང ldན པ དད པ ལས byuང བའ མཆ མ དkruག ཅ ས མཛད པའ spyན མངའ བ skuའ spu ཟ ང ཞ ས མཛད པ དང ldན པས ཐལ མ sbyར བ དbuར བཞག st ད བཞ ན ག ཤ གས པ rnམས ན ཆ ས ky skuའw ཞgས ད ན དམ པ st ན པའ ཚhགས su བཅད པ འད བrj ད པས མduན du འduག པ དང འdr བར བཞག ནས ད བཞ ན ག ཤ གས པ bl མ དམ པ ལ གང ག ས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང འགག པ མ ད པ sky མ ད པ ཆད པ མ ད པ rtག མ ད པ འ ང བ མ ད པ འgrW མgད པ ཐ དད ད ན མ ན ད ན གཅ ག མ ན spr ས པ ཉ ར ཞ ཞ བstན པ rdz གས པའ སངས rgyས smr rnམས ky དམ པ ད ལ yག འཚལ ལ ཞ ས rgyu sŋ ན ཡ ད པའ yག བཞ ས པ མཛད ད 1-2 如是, 阿闍黎 ( 龍樹 ) 主張,( 為他 ) 隨後講述緣起, 故 如實觀 深奧緣起, 並 具奇有證量 ( 龍樹阿闍黎 ) 潸然落下由信所 的淚, 髮豎起故, 合掌置頂後, 講說開 勝義之偈頌, 此偈宣道 : 如來即法身 ;( 此景 ) 彷彿在前 頂禮如來及聖賢上師後,( 龍樹阿闍黎 ) 云 : 何者因緣起, 寂離戲論 : 無滅亦無, 無斷亦無常, 無來亦無去, 無異無 義 頂禮佛正覺, 諸說中第 1-3 གང ག ས དབང yuག དང duས དང rduལ rན དང རང བཞ ན དང ངW བW ཉYད ལ ས གས པར smr བ spr ས པ ཐ བས པ ར འyམས པའ འཇ ག rt ན ལ rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ ཞ ས by བ ད ན དམ པའ བད ན པ མཆ ག tu ཟབ པ འགག པ མ ད པ sky བ མ ད པ ཆདད པ མ ད པ rtག པ མ ད པ འ ང བ མ ད པ འgr བ མ ད པ ད ན ཐ དད མ ཡ ན པ ད ན གཅ ག མ ཡ ན པ spr ས པ ཐམས ཅད ཉ བར ཞ བ my ངན ལས འདས པའ gr ང y ར du འgr བ ཞ བ ལམ drང པ འད བstན པ ཡང དག པར rdz གས པའ སངས rgyས smr བ rnམས ky དམ པ ད ལ yག 1 對於佛護的禮讚, 應由西藏譯師究廬龍幢 (ཅ ག ར kluའ rgyལ མཚན 八世紀 ) 藏譯佛護論的譯者 所 撰!3

4 འཚལ ལ ཞ ས by བ ཡ ན ན བཅ མ ldན འདས ky ས y ར ལ པ ཕས ky rg ལ བ ཐམས ཅད by ས པ bl བ འdr བར uགས su uད ནས འgr བ ལ ང བ ལག ན མ by ད པ lt bu ལ rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ བstན པར sl བ དཔ ན gy ས ཡང དག པར གཟ གས པས smr rnམས ky དམ པ ཞ ས གsuངས ས འགག པ མ ད པ ཞ ས by བ ན འད ལ འགག པ ཡ ད པ མ ཡ ན པའ ཚhག lhག མ rnམས ལ ཡང ད བཞ ན du sbyར བར byའ ཚhགས su བཅད པ ད ན མད lt bu st བstན བཅ ས lhག མས ད rnམ པར བ ཤད པ by ད པར འgyuར ར ད ཡང བrj ད པ ལ མང ན པར ཞ ན པའ དབང ག ས sgw དg དང ད ས by ད པར འgyuར gy གW རYམས ཇ lt བ བཞ ན du ན མ by ད ད 1-3 於 在 時間 微塵 性 體性等諸 戲論籠罩之世間, 何者 2宣說 : 緣起謂勝義至上深奧 ( 聖龍樹亦云 ): 無滅 無 無斷 無常 無來 無去 非異義 非 義 寂滅 切戲論 向涅槃城, 顯 如此寂靜康莊 道,( 故 ) 頂禮圓滿正覺諸說中的第 薄伽梵了知 切外道敵論皆似童 後, 顯 緣起於如被 牽著盲 的眾 ( 該現象 ) 被 ( 龍樹 ) 阿闍黎所正觀視, 故道 : 諸說中第 無滅 謂無有壞滅, 餘句等亦如是解讀 此偈有如經典, 被餘論所釋 由詮欲, 依多 釋, 然,( 離八戲論之 ) 次第, 則不 ( 需 ) 如實 ( 依照中論所 定 ) 1-4 ཅ st rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ rj ས su བstན པ ལ དག ས པ ཅ ཡ ད ཅ ན 1-4 何故 ( 為他 ) 隨後講述緣起, 該 的為何? 1-5 བཤད པ sl བ དཔ ན uགས rj འ བདག ཉ ད ཅན gy ས ས མས ཅན rnམས sduག བsŋལ sn ཚགས ky ས ཉ ན པར གཟ གས ནས ད དག rnམ པར gr ལ བར by བའ y ར དང ས པ rnམས ky ཡང དག པ ཇ lt བ ཉ ད རབ tu བstན པར བཞ ད པས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ rj ས su བstན པ བrʦམས ཏ ཡང དག མ ཡ ན མཐ ང བ འཆ ང ཡང དག མཐ ང བ rnམ པར gr ལ ཞ ས གsuངས པའ y ར ར 1-5( ) 答 : 具 悲性之阿闍黎, 觀視眾 被諸苦所逼後, 為令彼等脫離, 承許廣 事物的如所有性, 故隨後講述緣起, 且云 : 非實束縛, 實得解脫 1-6 དང ས པ rnམས ky ཡང དག པ ཇ lt བ བཞ ན ཉ ད གང ཡ ན 1-6 何為事物的真正如所有性? 1-7 བཤད པ ངW བW ཉYད མ ད པ ཉ ད ད མ མཁས པ གཏ muག ག muན པས blw gr ས ky མ ག བsgr བས པ ན དང ས པ rnམས ལ ངW བW ཉYད du rnམ པར rt ག ན ད དག ལ འད ད ཆགས དང ཞ sdང དག sky ད པར by ད ད གང ག ཚ rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ ཤ ས པའ snང བས གཏ muག ག muན པ བསལ ཅ ང ཤ ས རབ ky མ ག ག ས དང ས པ rnམས ky ངW བW ཉYད མ ད པ ཉ ད མཐ ང བ ད འ ཚ ན གནས མ ད པ ལ ད འ འད ད ཆགས དང ཞ sdང དག མ sky འ འད lt st དཔ ར ན ལ ལ ཞ ག གzuགས བrན gy buད མ ད ལ buད མ ད ད sམ པའ blw gr ས sky ས ནས kuན tu འད ད ཆགས sky ད ད ད དང འbr ལ བའ ཡ ད ky ས ད ལ rnམ པར rt ག པར by ད ད གང ག ཚ ཡང དག པ ཇ lt བ བཞ ན du rt གས པ ད འ ཚ ན buད མ ད ky blw gr ས མ ད པར gyuར ཅ ང འད ད ཆགས དང brལ ནས ཤ ན tu ང ཚ བ sky ས ཏ རང བཞ ན gy ས མས གནས མ ད པ ལ འད ད ཆགས sky བ ལ འy བ ད དང འdr st ད ltར བཅ མ ldན འདས ky ས kyང དག sl ང དག buད མ ད ལ ནང ག buད མ ད ky 2 龍樹聖者!4

5 དབང པ ཡང དག པར rj ས su མ མཐ ང st དག sl ང དག གལ ཏ buད མ ད ཡ ན ན ནང ག buད མ ད ky དབང པ ཡང དག པར rj ས su མ མཐ ང ང ཞ ས rgy ཆ ར བཀའ sʦལ ཏ ད འ y ར sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང sr ད པའ ས བ ན rnམ ཤ ས ཏ yuལ rnམས ད ཡ spy ད yuལ ལ yuལ ལ བདག མ ད མཐ ང ན ན sr ད པའ ས བ ན འགས པར འgyuར ཞ ས གsuངས ས ད lt བས ན sl བ དཔ ན gy ས དང ས པ rnམས ky ངW བW ཉYད མ ད པ ཉ ད རབ tu བstན པའ y ར འད བrʦམ མ 1-7( ) 答 :( 事物的究竟真相為 ) 無有 性 由非善巧之愚痴 闇, 蓋障智慧之, 妄執事物等為 性有 此時, 起了貪及瞋 何時, 由了知緣起的光明之, 去除愚痴 闇, 以智慧眼, 觀 諸事物等無有 性, 爾時, 無有 ( 執 ) 處, 貪瞋不起 如是, 又如某 念, 執影像女 為女, 後起遍貪及其相屬之意, 起妄執 何時正確證悟如所有性, 爾時無有 ( 執 ) 女之念, 遠離貪欲, 極為驚歎 不住 性, 將會損害貪的產 同理, 薄伽梵亦云 : 比丘們, 不應觀 女 具真實內在女根 ; 比丘們, 莫觀凡是女 皆具真實內在女根 做此廣說 此故, 阿闍黎聖天亦云 : 識為諸有種, 境是識所, 境無我時, 諸有種皆滅 3阿闍黎廣 諸事物皆無 性, 故撰此 ( 偈 ) 1-8 འད ར smrས པ གང ག ཚ ད བཞ ན ག ཤ གས པ ཐམས ཅད མy ན པ ཐམས ཅད གཟ གས པ uགས rj ཆ ན པ མངའ བ ཉ ད ky ས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ ད དང ད ར ད lt ད ltར བ ཤད ཅ ང རབ tu བstན ཟ ན ན ཡང ད rj ས su རབ tu བstན པ ལ དག ས པ ཅ ཡ ད 1-8 於此,( 他 ) 道 : 因如來遍知遍智, 以具 悲, 早已廣 種種緣起於種種 ( 有情 ), 再次廣 ( 緣起 ) 的 的為何呢? 1-9 བཤད པ ད བཞ ན ག ཤགས པ ཉ ད ky ས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ བ ཤད ཅ ང རབ tu བstན པ བད ན མ ད ky འ ན kyང འཇ ག rt ན gy ཐ sད ky དབང ག ས sky བ ལ ས གས པའ བrj ད པ དག ག ས བ ཤད ཅ ང རབ tu བstན པས ད ལ ད ltར ཉ ད kyང བrj ད པ ཙམ ལ མང ན པར ཞ ན པའ bl ཅན ཁ ཅ ག rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ མཆ ག tu ཟབ པ མ rt གས པ ན དང ས པ rnམས ན ཡ ད པ ཁ ན ཡ ན ཏ གང ག y ར ད དག ག sky བ དང འགག པ དང འgr བ དང འ ང བ དག བrj ད པའ y ར ར 1-9( ) 道 : 雖然事實上如來已釋緣起, 且已廣, 但隨世間名 之, 等論述仍被廣說 雖然也只是當今論述, 某許妄執者們卻因不知緣起的殊勝深奧, 說 : 事物 4唯有, 因由諸法的 滅 來 去等 1-10 གང ཞ ག ཡ ད པ ལས rtག པ དང ཆད པ དང ད ཉ ད དང གཞན ཉ ད du ས མས པ དག by ད ky ར བ ང ག rw ལ ས གས པ མ ད པ དག ལ ད དག མ འbyuང ང sམ du ས མས པ ད དག ལ rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བའ ངW བW ཉYད རབ tu བstན པའ y ར sl བ དཔ ན gy ས ར གས པ དང luང sŋ ན tu བཏང བ འད བrʦམས ས གཞན ཡང གང ཁ ནའ y ར ད བཞ ན ག ཤ གས པས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ བཤད ཅ ང རབ tu བstན པ ད ཁ ནའ y ར sl བ དཔ ན gy ས rj ས su རབ tu བstན པར འཐད ky མ བ ཤད ཅ ང རབ tu མ བstན པར rj ས 3 四百論 事物 ( དང ས པ ) 詞, 可根據字句的前後背景解讀為 : 存在的 事物, 如瓶柱 不存在的 性, 如 中論 的 (1.3) 若無 事物, 他事物亦無 第六品的 無有異法事物 及 無有 同俱事物 等 讀者必須善巧地抉擇其義!!5

6 su རབ tu st ན པར འ ས པ ད གང ཞ ག ཡ ན འད ltར འཇ ག rt ན པའ བstན བཅ ས དག kyང sŋ ན gy sl བ དཔ ན rnམས ky ས བ ཤད ཅ ང རབ tu བstན པས ད ltར ཉ ད kyང ད rnམས ky sl བ མ དག rj ས su smr བར by ད ད ད འ y ར sl བ དཔ ན gy ས rj ས su རབ tu བstན པར ར གས ས 1-10 有 因 ( 執 ) 有, 思常 斷 此性 餘性 ; 有 認為彼法等皆不存在,( 如 ) 兔角等皆不存在 為能廣 緣起於彼 ( 承許常邊或斷邊兩者 ),( 龍樹 ) 阿闍黎先依教理, 撰此偈 此外, 如來已釋緣起, 且已廣, 僅憑此理,( 龍樹 ) 阿闍黎便合理隨後廣 ( 緣起 ) ( 若諸佛 ) 未曾解釋 未曾廣,( 龍樹阿闍黎的 ) 隨後廣 如何應理? 世間論典亦是如此,( 先 ) 被往昔論師所說, 且曾廣, 當今再由彼等弟 隨後解說 故此, 由 ( 龍樹 ) 阿闍黎隨後廣, 實為應理 1-11 འད ར smrས པ ཅ འ y ར འགག པ ལ ས གས པ བrgyད པW དg དག འག ག པར by ད འགག པ མ ད པ sky མ ད པ ཆད པ མ ད པ rtག མ ད པ ཞ ས by བ ད ཙམ ཞ ག byས པས མ ཆ ག གམ 1-11 於此,( 他 ) 道 : 為何遮除滅等八者? 難道不能僅僅敘述 : 無滅亦無, 無 斷亦無常 滿 嗎? 1-12 བཤད པ དང ས པW ངW བW ཉYད smr བ དག ཕལ ཆ ར ཐ sད ky དབང ག ས བstན པ འགག པ ལ ས གས པ བrj ད པ བrgyད པW དg དག ག ས དང ས པW ཡ ད པ ཉ ད du st ན པར by ད པས ད འ y ར འགག པ ལ ས གས པ བrgyད པW དg དག ཉ ད འགག པ མཛད ད ད བཞ ན du ད ཁ ན ས མས པར by ད པའམ ནས ས མས པ དང rʦ མ པར by ད ད འgy ད པ rʦ མ པར by ད པ གང དག ཅ ཡང ruང བ ད དག kyང འགག པ ལ ས གས པའ ད ན ད དག ལ བrt ན 1-12( ) 道 : 多數承許 事物為 性有 者, 隨名 之 詮釋 滅等八者論述宣說事物唯有 此故,( 龍樹阿闍黎 ) 斷除滅等八者 同理, 無論是僅思該義, 或是反駁該義的任何 者, 也皆依賴滅等八義 認同及反駁 འད lt st ར ཞ ག ཁ ཅ ག ན ར དང ས པ ཐམས ཅད ན sky བ དང འགག པའ ཆ ས ཅན skད ཅ ག མ st rgyuན gy ས rgyuན du འbyuང ང ཞ ས ཟ ར ར གཞན དག ན ར ས ལ ས གས པ rdzས དgu པ དག rtག ཅ ས ཟ ར ར ཡང གཞན དག ན ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ དང གང ཟག ནམ མཁའ དང duས དང གང ཟག དང sr ག ཅ ས by བ rdzས druག པ དག rtག ཅ ས བrj ད ད ད བཞ ན du ཕལ ཆ ར sr ག དང luས གཉ ས མ དང buད ཤ ང གཉ ས rgyu དང འbrས bu གཉ ས ཡ ན ཏན དང ཡ ན ཅན གཉ ས ཡན ལག དང ཡན ལག ཅན གཉ ས ན ད ཉ ད དང གཞན ཉ ད ཅ ས by བ འgy ད པར by ད ད 1-13 如是, 有說 : 切事物為 滅之有法 剎那性, 因續流 續存 有說 : 地 等九質皆是常法 他 又說 : 六質 法 非法 補特伽羅虛空 時間 補特伽羅 壽命 為常 同理, 多諍道 : 壽命與身體兩者 與柴兩者 因與果兩 者 功德與具德者兩者 分與具 者兩者, 皆為此性及餘性 5 僅思該義 指認同滅等八者有 性的墮常邊者, 反駁該義 指否定滅等八者名 在的墮斷邊者 總之, 常執與斷執兩者皆由滅等八者的顛倒執所, 故須解說滅等八者的緣起性空!6

7 1-14 ད བཞ ན du ཁ ཅ ག ན ར ཡ ན ཏན by བ དང ldན པ rnམས དང rtག འཁ ར ལW ཞgས ཟ ར ར གཞན དག ན ར rduལ rན དང ཡ ད གཉ ས ན མ འgrWའW ཞgས ཟ ར ར གཞན དག ན sr ག དང གང ཟག གཉ ས འgr བ དང ldན ཞ ས བrj ད ད gruབ ནས གང du འgr བར ཡང འད ད ད ད འ y ར ད ཁ ན ས མས པ དང འgy ད པ rʦ མ པའ དབང ག ས འགག པ ལ ས གས པ བrgyད པ དགག པར མཛད ད 1-14 同理, 有說 : 德具作 及常輪 他說: 微塵與意兩者不得 6 他說 : 壽命及補特伽羅兩者得以 ( 並 ) 承許 : 若能成辦( 壽命及補特伽羅兩者 ), 何處亦 ( 可 ) 此故, 僅思該義與反駁 ( 該義 ) 的緣故, 斷除滅等八者 1-15 འད ར smrས པ འ ན ཅ འ y ར འགག པ sŋར བཀག པ sky བ y ས བཀག sky བ མ ད པ sŋར བrj ད པར by བའ ར གས sམ ན 1-15 於此,( 他 ) 道 : 為何先遮滅, 後遮? 先說無 應當合理 1-16 བཤད པ ད ན klན ཀར མ ruང st ཅ འ y ར ཞ ན ཡ ག ལ མཁས པ rnམས ན བsdu བ ལ sby ར བ ltག འ ག ང ས པ ཡ ད ky གཞན ལ ན ང ས པ མ ད པའ y ར ར 1-16( ) 道 : 此患無理, 何故? 精通 字者們, 撰寫攝 ( 時 ) 有已定的先後順序, 餘者無有決定 1-17 འད ར smrས པ ད lt ན ཡང sky བ ཡ ད ན འགག པར འgyuར gy མ ད ན མ འgyuར བ གW རYམས བཞ ན du sŋར sky བ མ ད པ ཞ ས བrj ད པར by བ ཁ ནར འgyuར ར 1-17 於此,( 他 ) 道 : 雖是如此, 有 能成滅, 無 ( ) 則不成 ( 滅 ) 依循 ( 中論的講說順序 ), 僅 ( 應 ) 先說無 1-18 བཤད པ gr གས པ འད ltར sky བ sŋ ལ འགག འy འ ཞ ས by བར གང ག ས ཁW བ ཅག ཡ ད ཆ ས པར འgyuར བའ དཔ འགའ ཞ ག ཇ gy ས ཤ ག 1-18( ) 道 : 朋友, 所謂 先有, 後有滅, 這種 ( 能 ) 讓我相信的 些事例, 請逐漸道來 1-19 smrས པ ཐམས ཅད kyང དཔ ཡ ན ཏ ཇ ltར ཞ ན ར ཞ ག sky འད ད ན མ ད གང y ར sky བ ཡ ད ན rg ཤ དང ནད དང sduག བsŋལ བསད དང གཅ ངས ལ ས གས པའ དgr དག ཡ ད ཅ ས by བ བཞ ན ན 1-19( 他 ) 道 : 切皆是事例 何故? 正所謂 : 如何無義? 故有 死, 病苦及殺戮, 束縛等諸敵 1-20 བཤད པ གང ལ འཆ བ ཡ ད པའ sky བ གང ཡ ན པ ད ལ ཡང འཆ བ sŋ ན du འgr བ ཁ ན ཡ ན པ sམ གལ ཏ ད འཆ བ sŋ ན du འgr བ མ ཡ ན ན ན འཁ ར བ ལ ཐ ག མ ཡ ད པར ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར འཁ ར བ ལ ཐ ག མ དང ཐ མ མ ད 6 為直譯, 具有 移動 的意思!7

8 པའ y ར sky བ sŋ ལ འཆ བ འy བའམ འཆ བ sŋ ལ sky བ འy འW ཞgས by བར བrj ད པར མ nuས ས འ ག ནས kyང གལ ཏ sky sŋ བ sŋ gyuར ལ rg ཤ འy བ ཡ ན ན rg ཤ མ ད པར sky བ དང མ ཤ བར ཡང sky བར འgyuར ཞ ས འbyuང ང 1-20( ) 道 :( 吾 ) 認為, 凡具死之, 在此之前必須先有死, 僅此 已 若非先有死, 輪迴應有初始 ( 之患 ), 然 ( 吾 ) 不許 ( 輪迴有始 ) 輪迴無始亦無終的緣故, 不能 論 先有, 後有死 或 先有死, 後有 ( 中論 ) 下述又云 : (11.3) 若使先有, 後有 死者, 有 不 死, 不死亦將 1-21 smrས པ འ ན གལ ཏ འཇ ག མང sky བ མ ད ན ད ན མ ད ད མ འbyuང ཤ ང sky ས མ ད ན ནགས མ ད rluང ག ས sgy ལ བར མ འgyuར བཞ ན ཞ ས by བ འད ས ན དཔ གཞན ཡ ན ན 1-21( 他 ) 道 : 另有他例 正所謂 : 倘若無 無故則不起多滅, 如 不 雖有風 動林不在 1-22 བཤད པ འད ལ yད པར ཅ ཡ ད 1-22( ) 道 : 於此有何差異? smrས པ yད པར ན འད ཡ ན ཏ གང ག y ར འད ལ འགག པ sŋ ན du འgr བའ sky བ མ ད ད འད ltར ཤ ང lj ན པ གཞན du འགགས ལ འད ར sky ས པ མ ད པའ y ར ར 1-23( 他 ) 道 : 差異即此 不存在 先有正在滅, 有, 如樹 於他處已 滅 於此未 故 1-24 བཤད པ འད ལ ཡང ས བ ན འགག པ sŋ ན du འgr ལས sky བས ད ཡང འགག པ sŋ ན du འgr བ ཁ ན ལས sky བ ཡ ན ན 1-24( ) 道 : 先有種 正在滅,( 苗 ) 才會 的緣故, 只能先有 正在滅 才 1-25 འད ར smrས པ ད ན མ འdr st ཅ འ y ར ཞ ན གཞན ཁ ན འགགས ལ གཞན ཁ ན sky བའ y ར ཏ འད ltར འད ལ ས བ ན འགགས ལ myu gu sky འ myu gu ཉ ད འགགས ལ myu gu ཉ ད མ sky བས ད འ y ར མ འdrའ 1-25( 他 ) 道 : 不同也, 何故? 只有他者已滅才 他者 如種 已滅才 幼苗 ; 苗 已滅時, 苗為不, 此故不同 1-26 བཤད པ ད ན འdr བ ཁ ན st ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར sky བ དང འཆ བ གཉ ས kyང གང ཁ ན ཤ བ ད ཉ ད sky བ མ ཡ ན པའ y ར ཏ གལ ཏ གང ཁ ན འཆ བ ད ཉ ད sky བར འgyuར ན ན ད lt ན rtག པའ sky ན du ཐལ བར འgyuར ཏ lh གང ཡ ན པ ད ཡང lh ཁ ནར འgyuར ལ duད འgr གང ཡ ན པ ད ཡང duད འgrW ཁ ནར འgyuར ར ད lt ཡ ན ན ལས དང ཉ ན མ ངས པས byས པའ sky བ དང འgr བ འruལ པ མ ད པར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད ནས གང ཁ ན འཆ བ ད ཉ ད sky བར འgyuར ར པས ད འ y ར ད འ འdr བ ཁ ནའ ཞ ས by བ ད བrj ད པར མ nuས 7 現在這個例 跟之前的例 如何無義? 故有 死, 病苦及殺戮, 束縛等諸敵 有何區別?!8

9 1-26( ) 道 : 此係相同, 除此無餘, 何故? 只是 與正在死兩者並非已死即 如果只是正在死可成為, 將有常法之患 凡天 僅屬天, 凡畜 僅屬畜 業與煩惱所成投 及其該道無有謬誤, 故 ( 吾 ) 不許 ( 正在死就是已死, 已死即 ) ( 汝 ) 不能說 : 只要正在死就應為, 故為相同, 除此無餘 1-27 འད ལ གཞན ཁ ན འགག གཞན ཁ ན sky འW ཞgས པ གང ཡ ན པ ད ཡང མ ར གས ཏ གལ ཏ ས བ ན དང myu gu གཉ ས གཞན ཉ ད ཡ ན པར gyuར ན ད གཉ ས ལ rgyu དང འbrས buའ ཐ sད kyང མ ད པར འgyuར བ ཞ ག ན ཐ sད ཡ ད པས ད འ y ར ད གཉ ས གཞན ཉ ད མ ཡ ན ན 1-27 於此,( 他 ) 道 : 唯遮他 唯 他 8( 道 :) 凡 ( 該義 ) 皆不應理 若 種 與幼苗兩者是他性, 此 中將不會有因與果的名 9 然有該名 故, 彼 並非他性 1-28 གཞན ཡང འད ན smr བ པ དག ས བ ན བཏབ ནས བདག ག ས ཤ ང lj ན པ འད བʦuགས བདག ག ས bu འད བsky ད ད ཤ ང lj ན པ འད ན བདག ག འ bu འད ན བདག ག འW ཞgས ཟ ར ར ད ལ གལ ཏ ས བ ན དང ཤ ང lj ན པ དང bu དག གཞན ཉ ད ཡ ན པར gyuར ན འཇ ག rt ན gy ཐ sད ད དག མ sr ད པར འgyuར བ ཞ ག ན sr ད པས ད འ y ར ས བ ན དང myu gu གཉ ས གཞན ཉ ད du བrj ད པར མ nuས ཏ འ ག ནས kyང གཞན ན གཞན ལས བrt ན ཏ གཞན གཞན མ ད གཞན ལས གཞན མ འgyuར གང ལས བrt ན ཏ གང ཡ ན པ ད ན ད ལས གཞན མ འཐད ཅ ས འbyuང ང 1-28 於此, 反駁者 ( 道 ):( 世間 在 ) 種 播下後, 道 : 我種此樹 我 此兒 此樹是我的 此兒是我的 ( 道 :) 種 樹 孩 若成他性, 世間中將無該名 ; 然,( 該名 ) 存在的緣故, 種 與幼苗兩者不能詮釋為他性 ( 中論 ) 下述亦 ( 云 ): (14.5) 異因異有異, 異離異無異, 若法從因, 是法不異因 1-29 འད ར smrས པ ད lt ན ཡང ས བ ན ཡ ད པ ཉ ད ཡ ན ན འགག པར འgyuར gy ས མ ད ན མ འgyuར བས འད ཡང sky བ sŋ ལ འགག པ འy བར འgyuར ར 1-29 於此,( 他 ) 道 : 雖是如此, 只有種 存在的話,( 種 ) 才會壞滅 ( 種 ) 無則不滅的緣故, 此中也是先有, 後有滅 1-30 བཤད པ འད ltར ས བ ན ད ལ ཡང ས བ ན འགག པ sŋ ན du འgr བ ཡ ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར myu gu ལས kyང ཤ ང lj ན པ གཞན མ ཡ ན ལ ཤ ང lj ན པ ལས kyང ས བ ན གཞན མ ཡ ན པའ y ར ས བ ན འགག པ sŋ ན du འgr བ ལས myu gu sky ལ ས བ ན ཡང ས བ ན འགག པ sŋ ན du འgr བ ལས sky ཏ ད ltར sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང ས བ ན དཔ ན ཇ lt བར ད ལ ཐ ག མ ཡ ད མ ཡ ན ད ltར rgyu དང མ ldན ལས sky བའང sr ད པར མ འgyuར ར ཞ ས གsuངས ས ད འ y ར sky བ དང འགག པ གཉ ས ལ sŋ y འ rnམ པར 8 唯以 性 遮他性, 唯以 性 他性 為他宗 9 種 與幼苗兩者皆是 性分開 性有的他性, 將無觀待作, 如何能有因果關聯? 既無因果關聯, 何來因果名?!9

10 བཞག པ མ ད པས ཅ འ y ར འགག པ sŋར བཀག ལ sky བ y ས བཀག ཅ ས by བ ད klན ཀར མ ruང ང ད གཉ ས ལ sŋ y འ rnམ པར བཞག པ མ ད པ ད ཉ ད རབ tu བstན པའ y ར sl བ དཔ ན gy ས འད ར འགག པ sŋར གzuང བ མཛད ལ sky བ y ས བrtགས ས 1-30( ) 道 : 在種 之前也先有 種 壞滅 何故? 幼苗並非迥異於樹, 樹 也非迥異於幼苗, 所以先有種 的壞滅才有幼苗的產 10 種 之前也先有 種 壞滅 阿闍黎聖天亦云 : 如 種有終, 然彼非有始, 如是因不具, 故 亦不起 11 此故, 滅兩者中不能安 先後的緣故, 何故先遮滅, 再遮 之諍論實不應理 為能廣 此 中並無先後的論述,( 龍樹 ) 阿闍黎於此 ( 論說 ): 先持滅, 後有,( 做此 ) 觀察 1-31 འད ར smrས པ ར ཞ ག ཇ ltར sky བར བrj ད པ ཐ sད ཙམ ཡ ན པ ད ltར རབ tu st ན ཅ ག 1-31 於此,( 他 ) 道 : 先請 的論述如何僅屬名? 1-32 བ ཤད པ ཏ (དང )པ ར བstན པར byའ 1-32( ) 道 : 先詮釋 ( 何為 義 ) 1-33 བདག ལས མ ཡ ན གཞན ལས མ ན གཉ ས ལས མ ཡ ན rgyu མ ད མ ན དང ས པ གང དག གང ན ཡང sky བ ནམ ཡང ཡ ད མ ཡ ན འད ལ གལ ཏ དང ས པ འགའ ཞ ག sky བར gyuར ན དང ས པW དgའ sky བ ད བདག ལས ལམ གཞན ལས སམ བདག དང གཞན གཉ ས ལས སམ rgyu མ ད པ ལས འgyuར grང ན བrtགས ནས rnམ པ ཐམས ཅད ལས མ འཐད ད ཇ ltར ཞ ན བདག ལས ཞ ས by བ ན བདག ཉ ད ལས ཞ ས by བའ ཐ ཚhག ག ད ལ ར ཞ ག དང ས པ rnམས བདག ག བདག ཉ ས ལས sky བ མ ད ད ད དག ག sky བ ད ན མ ད པ ཉ ད du འgyuར བའ y ར དང sky བ uག པ མ ད པར འgyuར བའ y ར ར འད ltར དང ས པ བདག ག བདག ཉ ད du ཡ ད པ rnམས ལ ཡང sky བ དག ས པ མ ད ད གལ ཏ ཡ ད kyང ཡང sky ན ནམ ཡང མ sky བར མ འgyuར བར ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར ར ཞ ག དང ས པ rnམས བདག ལས sky བ མ ད ད 1-33( 中論 云 :) 1.1 諸法不, 亦不從他, 不共不無因, 是故為無 於此, 當產 某些事物之時, 該事物之 是由 由他 由 他兩者, 或是由無因耶? 觀察後,( 上述 ) 切 相皆不成 為何? 由 與 由 性 乃同義詞 10 有了樹, 才有樹果及樹的種, 再有樹的幼苗, 故說樹苗與樹無有迥異 因此, 新的樹種未 之前, 先要有舊樹種 的 滅過程 11 四百論 8.25!10

11 先, 事物等不從 的 性,( 否則 ) 該 應成 12無義故 ( 該 ) 應成無窮無盡故 如是, 存在於 的 性之事物等, 無須再 若已有 ( 事物 ) 仍會再, 應成永遠 ( 復 ), 然 ( 吾 ) 不許 ( 該義 ) 此故, 先 ( 確認 ) 諸事物非由 1-34 གཞན ལས kyང sky བ མ ད ད ཅ འ y ར ཞ ན ཐམས ཅད ལས ཐམས ཅད sky བར ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར བདག དང གཞན གཉ ས ལས kyང sky བ མ ད ད གཉ གའ sky ན du ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར rgyu མ ད པ ལས kyང sky བ མ ད ད rtག tu ཐམས ཅད ལས ཐམས ཅད sky བར ཐལ བར འgyuར བའ y ར དང rʦ མ པ ཐམས ཅད ད ན མ ད པ ཉ ད ky sky ན du འgyuར བའ y ར ར ད ltར གང ག y ར དང ས པW skyg བ rnམ པ ཐམས ཅད du མ འཐད པས ད འ y ར sky བ མ ད པས sky བར བrj ད པ ན ཐ sད ཙམ ཡ ན ན 1-34( 事物 ) 亦不從他 何故? 所有 ( 事物 ) 應從 切 故 ; 亦不從 他兩者, 應成兩患故 ; 亦不從無因, 所有 ( 事物 ) 應永遠從 切 故 ; 切努 應成無有意義之患故 如是, 事物之 不能成 ( 上述 ) 切 相, 故無有, 僅為名 也 1-35 smrས པ དང ས པ rnམས བདག ལས sky བ མ ད ད འད ltར myu gu ད ཉ ད ལས ཇ ltར sky ཞ ས བ ཤད པ གང ཡ ན པ དང བདག ལས sky བ མ ད ན བདག དང གཞན གཉ ས ལས sky བ ད ཡང མ ར གས ཏ y གས གཅ ག ཉམས པའ y ར རW ཞgས by བ དང འད ltར rgyu མ ད པ ལས sky འW ཞgས by བའ y གས ད ན ཐ ཆད ཡ ན པས ད དག ན ར ཞ ག ཁས མ ལ ན ཏ 1-35( ) 道 : 事物等非由, 如同已 幼苗如何從該性產 的所有論 述 若無, 從 他 者 亦不應理, 被壞故 13 無因 之 為信 開河故, 該義暫且不被承許 1-36 དང ས rnམས གཞན ལས sky བ མ ད པ ཁ ནའ ཞ ས by བ ད ང ས པར གzuང st བ ཤད པ གང ཡ ན པ ད ལ smr བར by st rky ན rnམས བཞ st rgyu དང ན དམ གས པ དང ན ད མ ཐག བདག པ ཡང ན ད བཞ ན ཏ rky ན lŋ པ ན ཡ ད མ ཡ ན lŋ པ ཡ ད པ མ ཡ ན ཞ ས by བས ན sl བ དཔ ན ཁ ཅ ག ག ས rky ན བཞ པ འད ལས གཞན གང དག ཐ sད du བrj ད པ ད དག ཐམས ཅད kyང rky ན བཞ པ འད དག tu འduས ས ཞ ས ང ས པར འཛhན པར by ད ད ད རབ tu བstན པའ y ར rgyu ལ ས གས པ rky ན བཞ པW དg དག དང ས པ rnམས sky བར འgyuར ར གང ག y ར rky ན བཞ པ གཞན du gyuར པ ད དག ལས དང ས པ rnམས sky བར འgyuར བ ད འ y ར དང ས པ rnམས གཞན ལས sky བ མ ད པ ཁ ནའ ཞ ས by བ ད བཟང པ མ ཡ ན ན 1-36 將說 : 諸法絕對不從他 的決定論 ( 中論 云 :) 1.2 四緣即如是, 因緣所緣緣, 等無間增上, 無有第五緣 因 無有第五緣, 有些阿闍黎說 : 迥異於此四緣的所有名 所釋, 皆被此等四緣所攝, 作此決定 為廣 該義,( 承許 ) 因等四緣 起諸事物 從迥異 14四緣 起諸事物故, 事物絕無從他 之論並非善賢 12 應成 顧名思義, 指的是 應該成為, 該詞在這部論中時常使 佛護論師以 應成 的推理邏 輯 破他宗, 故有後來的 應成派 便是 他兩者 的, 此理被正理所損害, 故作此說 因四緣與果事物迥異的緣故, 此稱 迥異四緣!11

12 1-37 བཤད པ གལ ཏ y ད ky ས rgyu ལ ས གས པ rky ན བཞ པ གང དག གཞན ཡ ན པར ཐ sད བཏགས པ ད དག དང ས པ rnམས ལས གཞན ཡ ན པར gyuར ན ན དང ས པ rnམས གཞན ལས sky བར ཡང འgyuར བ ཞ ག ན ད དག ན གཞན ཡ ན པར མ འཐད ད ཇ ltར ཞ ན དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན ན rky ན ལ ས གས ལ ཡ ད མ ཡ ན བདག ག དང ས པW ཡ ད མ ན ན གཞན gy དང ས པW ཡ ད མ ཡ ན 1-37( ) 道 : 如果汝認為, 因等四緣於名 中施設為他 迥異於諸事物, 故諸事物由他 ( 這種 ) 彼等為他 ( 的論述 ), 實不應理 何故?( 如 中論 云 :) 1.3 如諸法 性, 不在於緣等, 若無 事物, 他事物亦無 1-38 འད ལ དང ས པW ཡ ད པ rnམས གཅ ག ལ གཅ ག lt ས ནས གཞན ཉ ད du འgyuར བ ན དཔ ར ན ཙ tr ལས guབ ཏ གཞན du འgyuར ལ guབ ཏ ལས kyང ཙ tr གཞན འgyuར བ lt bu ཡ ན ན གནས skབས གང ན ས བ ན ལ ས གས rky ན rnམས ཡ ད པའ གནས skབས ད ན myu gu ལ ས གས པ དང ས པ rnམས ཡ ད པ མ ཡ ན ཏ ད འ y ར rgyu ལ ས གས པ rky ན rnམས ཡ ད པ ན myu gu ལ ས གས པ དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན ཡ ད པ མ ཡ ན ན ད rnམས ky བདག ག དང ས པW ཡ ད པ མ ཡ ན ན rgyu ལ ས གས པ དག ཇ ltར གཞན du འgyuར ད lt བས ན rgyu ལ ས གས པ rky ན rnམས myu gu ལ ས གས པ དང ས པ rnམས ལས གཞན ཉ ད ཡ ན པར མ འཐད ད ད འ y ར གཞན gy དང ས པW མgད པ ཁ ནའ y ར དང ས པ rnམས གཞན ལས sky འ ཞ ས by བ ད འཐད པ མ ཡ ན ན rky ན ལ ས གས ལ ཞ ས by བ ལ ས གས པ sm ས པ ན གཞན gy གuང luགས kyང ང ས པར གzuང བའ y ར ཏ ད ས ན གཞན gy གuང luགས དག ལ ཡང དང ས པ rnམས sky བ མ འཐད པར རབ tu བstན པ ཡ ན ན 1-38 於此, 存在的事物等, 者依賴著 者, 為迥異性 例如, 杰達迥異於古達, 古 達迥異於杰達 15 何時存在種 等諸緣, 爾時並無幼苗等事物 此故, 因等諸緣存在的時候, 並無幼苗等諸事物之 性 若彼 ( 幼苗 ) 等無有 的事物, 16 因等如何成他? 17因此, 因等諸 緣迥異於幼苗等諸事物, 實應非理 因為絕無他事物, 謂 諸事物由他 之論, 則不應理 ( 不在於 ) 緣等, 亦為定論他宗 此故, 他宗 ( 許 ) 起諸事物, 亦不應理,( 作此 ) 廣說 1-39 འད ར smrས པ གzuགས ལ ས གས པ rky ན rnམས ཡ ད ན rnམ པར ཤ ས པ sky བ མ ཡ ན ནམ 1-39 於此,( 他 ) 道 : 等若有諸緣, 別識 18( 如何 ) 非? 1-40 བཤད པ མ ཡ ན ཏ དང ས པ rnམས ky sky བ འད བrtག པར byའ y ད rnམ པར ཤ ས པ མ sky ས པ rky ན གཞན du gyuར པ དག ལས sky བར འད ད ན rnམ པར ཤ ས པ མ sky ས པ ལ བདག ག དང ས པ ག ལ ཡ ད བདག ག དང ས པW མgད ན གཞན gy དང ས པ ཡང ག ལ ཡ ད གཞན gy དང ས པW མgད ན ད myu gu ལ ས གས པ དང མuངས པ ཡ ན ན 杰達與古達皆為 名 的事物 謂 的 性 無 何有他? rnམ པར ཤ ས པ 譯為 別識, 別識與係屬 王之識同義 別識並非總相之識, 為別相之識, 故說!12

13 1-40( ) 道 : 非也, 將要觀察此義 諸事物之 雖汝承許未 別識藉由他緣, 但別識無 何來 的事物? 若無 的事物, 何來他者的事物? 既無他者的事物, 幼苗等 ( 應 ) 相同 1-41 ཡང ན འད ན ད ན གཞན ཡ ན ཏ དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན ན rky ན rnམས ལ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན གཉ ག ལ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན sky བའ rky ན du བrtག པ ད ན མ ད པ ཉ ད ky sky ན du འgyuར བའ y ར ཏ འད ltར གལ ཏ དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན rky ན rnམས ལའམ rky ན rnམས ལས གཞན པ ལའམ གཉ ག ལ ཡ ད པར gyuར ན ཡ ད པ ལ sky བ ཅ ཞ ག by st དང ས པ རང བཞ ན gy ས ཡ ད པ rnམས ལ ཡང sky བར བrtག པ ད ན མ ད པ ཉ ད du འgyuར ར ཡ ད པ ལ rky ན rnམས ky ས kyང ཅ ཞ ག st rky ན du བrtག པ ཡང ད ན མ ད པ ཉ ད du འgyuར ར ད lt བས ན དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན ན rky ན ལ ས གས ལ ཡ ད མ ཡ ན གང rky ན ལ ས གས པ ལ ཡ ད པ མ ཡ ན པ ད ན བདག ག དང ས པW ཡ ད པ མ ཡ ན པ st ད དག ལས གཞན du ཡ ངས su བrtག tu མ ད པའ y ར ར བདག ག དང ས པW ཡ ད མ ན ན གཞན gy དང ས པW ཡ ད མ ཡ ན གཞན gy དང ས པW མgད ན su ཞ ག དང ས པ rnམས གཞན ལས sky བའW ཞgས smr བར ར གས 1-41 或另屬他義, 即諸事物的 性不在諸緣之中, 也不在兩者之間 19 何故? 起之緣的觀察應成無有意義之患 若在諸緣之中 與諸緣的迥異者之中, 以及兩者之中, 存在著諸法 性的話, 存在何須要? 對諸事物的 性 再 的觀察, 應成無有意義,( 果真如此,) 存在又何須待緣? 緣的觀察應成無有意義之患 此故,( 中論 云 :) (1.3.ab) 如諸法 性, 不在於緣等 凡於緣等不在者正 是於 事物不在者, 除此外, 遍觀皆無 20( 中論 云:) (1.3.cd) 若無 事物, 他事物亦無 如果他事物也不存在的話, 誰能合理詮釋 諸事物皆由他? 1-42 འད ར smrས པ དང ས པ rnམས བདག དང གཞན ལ ས གས པ ལས sky འW ཞgས by བ འད ས ཁW བ ཅག ལ ཅ by st འད ltར མ ག ལ ས གས པ ན rnམ པར ཤ ས པ sky བར by བའ rky ན ཡ ན ན ད ཡང ཇ ltར ཞ ན འད ར ལ sky བའ by བ ན sky ད པ དང sky བ དང འbyuང བ st གཙ ཆ ར rnམ པར ཤ ས པ ལ འjuག ག rnམ པར ཤ ས པ ན sky བ ཡ ན ན འད ltར མ ག ལ ས གས པ ན rnམ པར ཤ ས པ sky བའ by བ ད sgruབ པར by ད པ ཡ ན ཏ sgruབ པར by ད པ ཡ ན པའ y ར rky ན ཡ ན ན དཔ ར ན བཙ བའ by བ ན འཚ ད པ དང བཙ ད པ st གཙ ཆ ར འbrས ཆན ལ འjuག ཅ ང འbrས ཆན ན བཙ བ ཡ ན ལ མ དང sn ད དང u དང མ དང ཐབ ལ ས གས པ རང རང ག by བ by ད པ དག ན བཙ བའ by བ ད sgruབ པར by ད པའ rky ན དག ཡ ན པར མཐ ང བ བཞ ན ན 1-42 於此,( 他 ) 道 : 吾等如何回應 諸事物從 他 的 論呢? 眼等為 起 別識之緣 為何? 起 的作 為正在 將會, 以及已經 ;( 者 ) 主要指向別識, 別識為 眼等協助別識 起的作, 協助故, 為緣 譬如, 煮 謂烹 煮, 主要指向熟 ; 熟 被煮 眼 鍋, 以及爐等各別作, 成為協助烹煮之緣,( 該現象 ) 被親眼所 1-43 འད ར བ ཤད པ by བ rky ན དང ldན མ ཡ ན 兩者 謂緣及非緣兩者 遍觀皆無 謂沒有其他的可能性!13

14 1-43 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 1.4.a 作 不具緣, 1-44 འད ལ y ད ན ར མ ག ལ ས གས པ ན rnམ པར ཤ ས པ sky བའ by བ sgruབ པར by ད པ ཡ ན པའ y ར rnམ པར ཤ ས པའ rky ན ཡ ན ལ ད ཉ ད kyང rnམ པར ཤ ས པ ལ འjuག གW ཞgས ཟ ར བ ན by བ བrtགས ན མ འཐད པས མ ག ལ ས གས པ དག ད sgruབ པར by ད པ ཡ ན པར ག ལ འgyuར 1-44 於此, 汝說 : 眼等協助別識 起的作, 故為別識之緣, 即是所謂的 指向別識, 做此觀察 ( 道 : 此論 ) 不應理 眼等如何協助別識? 1-45 གལ ཏ ཇ ltར ཞ ན ད འ y ར བ ཤད པ འད ལ sky བའ by བ ན rnམ པར ཤ ས པ མ sky ས པའམ sky ས པ ལ འjuག པར འgyuར grང ན ད ལ ར ཞ ག མ sky ས པ ལ ན མ འjuག st གནས པ མ ད པའ y ར ར འད ར ltར sky བའ by བ ན rnམ པར ཤ ས པའ གནས ལ འjuག ག གནས མ ད པ ལ མ འjuག པས rnམ པར ཤ ས པ མ sky ས པ ད ཡང མ ད པ ཡ ན ལ ད མ ད ན sky བའ by བ ད ལ གནས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར rnམ པར ཤ ས པ sky ས པ ལ ཡང sky བའ by བ མ འjuག st ཅ འ y ར ཞ ན rnམ པར ཤ ས པ sky ས ཟ ན པའ y ར ཏ འད ltར sky ས ཟ ན པ ལ ན ཡང sky བ མ ད ད 1-45( 道 :) 為何? 所謂的 起作 是指向未 的別識還是已 的別識? 先, 不應指向未, 不存在故 如是, 起作 只會針對存在的別識, 不會針對不存在者 ; 未 別識既然不存在 沒有的話, 起作 如何安住於此? 起作 也不會指向已 別識 為何? 因為別識已經 起的緣故 已 莫有再! 1-46 ད ལ འད sམ du rnམ པར ཤ ས པ sky བཞ ན པ ལ sky བའ by བ ཡ ད པར ས མས ན 1-46( 他 ) 想 : 正在 起的別識具有 起的作 1-47 ད ཡང མ ruང st ཅ འ y ར ཞ ན sky ས པ དང མ sky ས པ མ གཏ གས པར sky བཞ ན པ མ ད པའ y ར ར sky བ དང མ sky ས པ གཉ ས ལ sky བའ by བ མ འjuག པར ན བstན ཟ ན པས ད འ y ར sky བའ by བ མ ད ད འད ས བཙ བའ by བ ཡང བསལ ཏ ད lt བས ན by བ rky ན དང ldན པ མ འཐད ད 1-47( 道 :) 不應理 為何? 因為除了已經 起及尚未 起外, 沒有正在 起 前述已,( 具作 者並不指向 ) 已經 起及尚未 起兩者, 故 起作 並不存在 烹煮作 也可從此 ( 理 ) 破除 此故, 作 具緣則不應理 1-48 ད ལ འད sམ du rky ན དང མ ldན པའ by བ ཡ ད པར ས མས ན 1-48 於該義,( 他 ) 想 : 存在不具緣的作 1-49 བཤད པ rky ན དང མ ldན by བ མ ད འད ltར rky ན དང མ ldན པའ by བ མ ད ད གལ ཏ ཡ ད པར gyuར ན rtག tu ཐམས ཅད ལས ཐམས ཅད sky བར འgyuར ར ད lt ཡ ན ན rʦ མ པ ཐམས ཅད ད ན མ ད པ ཉ ད du འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར rky ན དང མ ldན པའ by བ ཡང མ འཐད ད!14

15 1-49( 中論 ) 云 : 1.4.b 無緣無作, 如是, 沒有不具緣的作 如果有的話, 所有 ( 事物 ) 應永遠從 切 若是如此, 切努 將無意義, 故不許該義 因此, 不具緣的作 也不應理 1-50 འད ར smrས པ ར ཞ ག rky ན rnམས ན ཡ ད ད ད དག ཡ ད པས དང ས པ འgruབ པ ད gruབ པས sky བ འgruབ པ 1-50 於此,( 他 ) 道 : 先, 緣等存在 ; 彼等有故, 事物可被安 ; 安 彼故, 起可被安 1-51 བཤད པ by བ མ ldན rky ན མ ཡ ན གང དག ལ by བ མ ད པ ད དག ན rky ན མ ཡ ན ན ཇ ltར ཞ ན མ ག ལ ས གས པ ན sky བའ by བ sgruབ པར by ད པས rnམ པར ཤ ས པའ rky ན du འgyuར ན sky བའ by བ ད མ འཐད པར ན sŋར རབ tu བstན ཟ ན ཏ ད མ ད པའ y ར ད sgruབ པར by ད པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར ད sgruབ པར by ད པ མ ད པ y ར མ ག ལ ས གས པ sky བར by བའ rky ན མ ཡ ན ན sky བར by བའ rky ན མ ཡ ན ན ཇ ltར rky ན du འgyuར ཅ st འgyuར ན ན ཐམས ཅད kyང ཐམས ཅད ky rky ན du འgyuར ར ད lt ཡ ན ན ཐམས ཅད ལས ཐམས ཅད sky བར འgyuར བ ཞ ག ན ད ltར ཡང མ འgyuར ཏ ད འ y ར by བ དང མ ldན པ rnམས rky ན མ ཡ ན ན 1-51( 道 : 中論 ) 云 : 1.4.c 無作 非緣, 凡無作 者, 彼等非緣 為何?( 雖然汝許 ) 眼等協助 ( 別識的 ) 起作, 轉成別識之緣, 然如前述廣, 之作 實非應理 因無 起故, 何能有協助? 因無協助故, 眼等不成 起 ( 別識 ) 之緣 既非 起之緣, 如何為緣? 如果是 ( 緣 ), 所有 ( 事物 ) 應成 切之緣 若真如此, 所有 ( 事物 ) 應從 切, 然非如此, 故 不具作 者並非為緣 1-52 smrས པ ཅ ཁW བW rkygན rnམས by བ དང མ ldན ནW ཞgས smrའམ འད ltར rky ན rnམས ན by བ དང ldན པ ཁ ན ཡ ན ན 1-52( 他 ) 道 : 為何吾等 論作 不在? 所以緣等絕對具有作 1-53 བཤད པ by བ ldན ནམ འ ན ཏ ནམ ཡ ན ཞ ས by བའ skབས ད དང sbyར ཏ rky ན rnམས by བ དང ldན པ མ ཡ ན ན by བ rky ན དང ldན པ མ ཡ ན པ དང rky ན དང མ ldན པ མ ད པ ད ན sŋར tu བstན པ ཁ ན ཡ ན ན by བ མ ད ན ཇ ltར rky ན rnམས by བ དང ldན པར འgyuར ད ltར ན གང ག y ར by བ དང མ ldན པའ rky ན kyང མ འཐད ལ by བ དང ldན པ ཡང མ ད པས ད འ y ར rky ན du rnམ པར བrtག པ ན ད ན མ ད པ ཉ ད ད 1-53( 道 : 中論 云 :!15

16 1.4.d 然非具作 ) 21 此說 : 具作 乎? 然 不具 做此結合, 故緣等不具作 如前已述, 作 並非具緣, 也非不具緣, 僅此 已 22 若無作, 緣等如何具 作? 此故, 不成 不具 作 之緣, 亦不成 具有作 ( 之緣 ), 故觀緣相無義 1-54 འད ར smrས པ ཅ འ rky ན rnམས by བ དང མ ldན ནW ཞgའམ by བ དང ldན ནW ཞgས by བ མ དག ས པ བསམ པ འད ས ཅ by གང ག y ར rnམ པ ཐམས ཅད du rgyu ལ ས གས པའ rky ན བཞ པW དg དག ལ བrt ན ནས དང ས པ rnམས sky བས ད འ y ར ད དག དང ས པWའY rky ན ཡ ན ན 1-54 於此,( 他 ) 道 : 為何 ( 汝 ) 認為, 不 定要說 : 緣等不具作, 或具作? 切 相皆待因等四緣, 進 起事物, 所以彼等 ( 因緣 ) 係屬事物之緣 1-55 བཤད པ ཅ y ད ནམ མཁའ ལ u uར དག ག ས བrt ག གམ གང ག ཚ sky བའ by བ མ ད པ ཁ ན st ད མ ད པའ y ར rky ན rnམས མ འཐད དW ཞgས sŋར བstན པའ ཚ ད དག ལ བrt ན ནས དང ས པ rnམས sky བ ཞ ས by བ ད ཇ ltར smr བར འཐད 1-55( ) 道 : 汝為何拳打虛空? 23 之前已述, 之作 並不存在, 不存在故, 不能成 緣等 此故, 如何安 諸事物 之 論? 1-56 ཡང གཞན ཡང འད དག ལ བrt ན sky བས ན ད y ར འད དག rky ན ཞ ས grགས ཇ sr ད མ sky ད sr ད du འད དག rky ན མ ན ཇ ltར མ ན 1-56 另外,( 中論 ) 亦云 : 1.5 待彼緣 故, 彼等名為緣 ; 乃至未 前, 豈不名非緣? 1-57 གལ ཏ འད དག ལ བrt ན ནས sky བས rky ན ཡ ན ནW ཞgས ད ltར rt ག ན 1-57( 他 ) 執念 : 依賴彼等 的緣故,( 彼等 ) 是緣 21 根據四百論所引 的中論偈頌, 此句應為 具作 乎? 然 何時?( by བ ldན ནམ འ ན ཏ ནམ ཡ ན ཞ ས by བའ skབ ས ད དང sbyར ཏ ) 但藏譯中論本 應直譯為 具作 然 (by བ ldན ཡ ད འ ན ཏ ན ) ; 可參考 Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab, 4 根據 稱菩薩的 顯句論, 此句應為 然非具作 ( by བ ldན ཡ ད འ ན ཏ ན མ ཡ ན ནW ཞgས skབས དང sbyར ར ) ; 可參考 Candrakīrti. Dbu ma rtsa ba i grel pa tshig gsal, 69 根 據漢 語法, 然 字不能做為此偈之末, 故以 顯句論 的解釋做為此句的依據 另外, 雖然法尊法師在 菩提道次第廣論 中, 將 Dbu ma rtsa ba i grel pa tshig gsal( 顯句論 ) 譯 為 明顯句論, 同樣的, 在末學所譯的 覺燈 光 中也是使 明顯句論 詞 因考量到第 本漢 的 Dbu ma rtsa ba i grel pa tshig gsal 由明性法師於 2011 年末翻譯, 並將其論取名為 顯句論, 故於此譯及 佛法科學總集 中採 明性法師所取的論名 22 佛護論師常在解釋了某個段落後, 採 僅是 詞, 在此譯為 僅此 已 意思是, 這段話除了 該義之外, 不應有其他的解讀, 只能夠是這樣 的意思 23 意味不可能發 的事, 因為無為虛空不可能被拳所擊!16

17 1-58 ཇ sr ད du མ sky བ ད sr ད du rky ན མ ཡ ན ནW ཞgས by བར ཡང ཅ འ y ར མ བrtག 1-58( ): 為何 ( 汝 ) 不觀 ( 此 ) 語 何時 ( 果 ) 未, 爾時非為緣 1-59 ཅ st sŋར rky ན du མ gyuར པ y ས rky ན du འgyuར བར ས མས ན 1-59 若 ( 他 ) 認為 : 之前非為緣, 之後係屬緣 1-60 ད ཡང མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན ཐམས ཅད ky rky ན du ཐལ བར འgyuར བའ y ར ད ཡང མ འད ད ད 1-60( 道 :) 此不應理 為何? 因為應成 切緣故, 彼 不許 1-61 ཅ st rky ན མ ཡ ན པ དག kyང གཞན འགའ ཞ ག ལ lt ས ནས rky ན du འgyuར ཏ ད ས ན ཐམས ཅད ky rky ན du ཐམས ཅད ཐལ བར མ འgyuར བར ས མས ན 1-61 若 ( 他 道 :) 非緣者等亦觀待他法 成為緣, 故非 切 ( 事物 ) 應成 切緣 1-62 ད ལ ཡང ད ཉ ད ད གང ཡང ruང བ ལ lt ས ནས rky ན མ ཡ ན པ ཡང rky ན ཉ ད du འgyuར ན rky ན ཉ ད ད ལ ཡང rky ན ཡ ད པར འgyuར ཞ ང ད ལ ཡང ད ltར བསམ དག ས ས uག པ མ ད པའ sky ན du ཡང འgyuར ཏ 1-62( 道 :) 於彼 ( ) 仍有彼 ( 患 ) 應做如是思惟 : 若觀待某法, 可令非緣為緣, 該緣也有其緣, 將成無窮無盡之患 1-63 གལ ཏ གཞན ཡང གཞན འགའ ཞ ག ལ lt ས ནས rky ན ད ཉ ད du འgyuར ན ད ཡང གཞན ལ lt ས ལ ད ཡང གཞན ལ lt ས པས uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར rky ན rnམས མ འཐད པ ཁ ནའ 1-63 若 ( 他 道 :) 他者亦觀待他法 成為緣, 該緣又觀待他者, 彼法又觀待他者的 緣故, 應成無窮無盡 ( 吾 ) 亦不許彼論 此故, 緣等絕對不能被成 1-64 ཡང གཞན ཡང མ ད དམ ཡ ད པའ ད ན ལ ཡང rky ན ན ruང བ མ ཡ ན ན མ ད ན གང ག rky ན du འgyuར ཡ ད ན rky ན gy ས ཅ ཞ ག by 1-64( 中論 ) 亦云 : 1.6 無義或有義, 彼緣不應理 無故為何緣? 有故何 緣? 1-65 འད ལ བrt ན ནས འད sky འW ཞgས པའ འbr ལ པ འད ས ད ན འད འ rky ན འད འW ཞgས ཟ ར ན 1-65 若 ( 他 ) 道 : 由待此 此 之相屬 24, 顯 了 此義為此緣 1-66 འད འ འད འW ཞgས by བའ འbr ལ པ ད ཡང ད ན མ ད པའམ ཡ ད པའ rky ན ཉ ད du བrtག grང ན ད ན མ ད པ དང ཡ ད པའ rky ན འད འW ཞgས by བར མ ruང ང ཇ ltར ཞ ན མ ད ན གང ག rky ན du འgyuར ཡ ད ན rky ན gy ས ཅ ཞ ག by དང ས པW མgད པའ rky ན du བrtགས ན rky ན འད གང ག ཞ ས ཟ ར བ ལ ཇ skད བrj ད པར by འད ltར snམ bu མ ད པའ rky ན rgyu spuན དག ཡ ན ནW ཞgས བstན པར མ ར གས ས 24 相屬乃關聯!17

18 1-66( 道 :) 由待此 此 之相屬, 詮釋了無義之緣 25, 或是有義之緣? 無義之緣為此 以及 有義之緣為此 者, 皆不應理 為何? ( 如 中論 云 :) (1.6.cd) 無故為何緣? 有故何 緣? 觀察無義之緣時, 問 屬何之緣 ( 的話 ), 應如何解?( 如 ) 無氆氌之緣乃 線矣 者, 即不應理 1-67 smrས པ rgyu spuན དག ལས snམ bu འbyuང བས y ས འbyuང བའ uལ gy ས rgyu spuན དག snམ buའ rky ན ཡ ན པར བstན du ruང ར 1-67( 他 ) 道 : 氆氌由 線所 由 後 之理, 顯 線為氆氌之緣 合 理 1-68 བཤད པ ཅ y ད bu མ འbyuང བའ ན ར gy ས buའ མ ཁ drངས པར འད ད དམ དང ས པW མgད པའ rky ན མ འཐད དW ཞgས smrས ཏ rky ན མ འཐད པས དང ས པW skyg བ བཀག བཞ ན du y ད མ འ ངས པའ དང ས པW skyg བས rky ན ཉ ད du བsgruབ པར འད ད ད 1-68( ) 道 : 莫非汝會承許 以未 之財富照顧該 之母?( 吾 ) 說 : 無 事物之緣實屬不應理, 故緣不被成 明明事物之 被 ( 理 ) 所破斥, 汝 ( 卻 ) 因未來事物 起的緣故, 承許緣可成 1-69 གང ག ཚ གང du duས ལ ལར ཡང དང ས པW skyg བ མ ད པ ལ མ ད ན གང ག rky ན du འgyuར ཞ ས by བ འད ཉ བར གནས པ ད འ ཚ དང ས པW yyས sky བར འgyuར བ ད ལ lt ས ནས y ད ky rky ན འgruབ པར འgyuར བ གང ལ ཡ ད ད lt བས ན ད ན gy ནའ 1-69 正所謂 無論何時處, 於無 事物,(1.6.c) 無故為何緣? 此 ( 緣 ) 趨近時, 事物隨後 起 就以該 ( 觀點 ), 汝所成 的 緣 ( 到底 ) 於何處存在? 所以, 汝 為謬 1-70 ད ལ འད sམ du ཡ ད པའ rky ན du འgyuར ས མས ན 1-70 若 ( 他 ) 認為 : 成為有義之緣 1-71 བཤད པ ཡ ད ན rky ན gy ས ཅ ཞ ག by དང ས པW ཡ ད པ ལ rky ན མ འཐད ད འད ltར ཡ ད པ ལ ཡང rky ན gy ས ཅ ཞ ག by st snམ bu gruབ ཅ ང ཡ ད པའ rky ན rgyu spuན དག ཡ ན ན ཞ ས བstན པར མ ར གས ས 1-71( ) 道 : (1.6.d) 有故何 緣? 有義之緣實不應理 如是, 既已存在, 緣又何? 氆氌存在之緣為 線 者, 實不應理 1-72 smrས པ ཁW བW skygས པ ལ ཡང rky ན gy by བ ཡ ད དW ཞgས མ smr st འ ན kyང snམ bu ཡ ད པའ rky ན rgyu spuན ཡ ན པར ཐ sད འད གས པར by ད པས snམ bu ད འ rky ན rgyu spuན དག ཡ ན ན 1-72( 他 ) 道 : 吾不 者亦有緣之作, 但名 施設 線為氆氌存在之緣, 故氆氌之緣係屬 線 25 在此的有義與有同義, 無義與無同義!18

19 1-73 བཤད པ ཅ y ད རང ག uང མ མ blངས པར buའ uང མ blང བར ས མས སམ དང ས པW ཡ ད པ sky བའ rky ན མ འཐད པས དང ས པW skyg བ བཀག བཞ ན du y ད snམ bu sky ས པའ rky ན st ན པར by ད འད ད ཀ འ ན ན དང ས པW skyg བ sgruབ པའ y ར ཇ sgr མས ཤ ག དང ད འ འ ག tu འད འ rky ན འད འ ཞ ས by བ ད འཐད པར འgyuར ར ད lt བས ན ད ཡང gy ནའ 1-73( ) 道 : 汝在尚未娶妻之時, 會想 : ( 吾要 ) 娶兒媳婦? 事物存在之緣不合理故, 明明正在遮擋事物之, 汝卻想要顯 氆氌 起之緣 ( 汝 ) 為成 事物之, 集中精, 次說 此之緣為此, 令該 合理化, 彼皆為謬 1-74 འད ར smrས པ འད ལ དང ས པ rnམས ན མཚན ཉ ད ལ འgruབ ལ rgyu ན sgruབ པར by ད པའ ཞ ས rgyuའ མཚན ཉ ད kyང བstན པས ད ltར མཚན ཉ ད ཡ ད པའ rgyu ཡ ད ད 1-74 於此,( 他 ) 道 : 事物等具有性相 26, 正所謂 因乃能成, 顯 因之性相, 故有具性相之因 1-75 བཤད པ གང ཚ ཆ ས ན ཡ ད པ དང མ ད དང ཡ ད མ ད མ འgruབ པས ཇ ltར sgruབ by ད rgyu ཞ ས by ད ltར ཡ ན ན མ ར གས ས 1-75( 道 : 中論 ) 云 : 1.7 諸法皆非有, 非無非有無, 能成 何稱因? 如是不應理 1-76 འད ལ ཆ ས གང rgyuས sgruབ པར gyuར ན ད ཡ ད པའམ མ ད པའམ ཡ ད མ ད ཅ ག sgruབ པར འgyuར grང ན 1-76 於此,( 他 道 :) 某法由因所成的緣故, 有 無, 或有無 ( 皆應 ) 成 1-77 rnམ པ ཐམས ཅད མ འཐད ད ད ལ ར ཞ ག ཡ ད པ ན sgruབ པར མ by ད ད sky ས ཟ ན པའ y ར ར འད ltར sky ས པ ལ ཡང sky བས ཅ by st ཅ st ཡ ད kyང ཡང sky བ ན ནམ ཡང མ sky བར མ འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད rgyuར བstན du ཡང མ འཐད ད འད ltར ཡ ད པ ལ rgyuས ཅ by འད ltར ར ཞ ག ཡ ད པ ན sgruབ པར མ by ད ད ད ན མ ད པ ཡང sgruབ པར མ by ད ད མ ད པའ y ར ར ཅ st མ ད kyང sky ན ན ར བ ང ག rw ཡང sky བར འgyuར ར 1-77( 道 :) 皆不應理 先, 不能成 有, 已 故 如是, 對於已 者還 須再 既有者還須再 的話, 應成永遠無不 故, 該義不許, 亦不許 ( 此偈 ) 因, 對於既有者, 因有何? 如是, 有 不能成 於初 無 亦不成, 因無有故 若無者能, 兔角亦應成 1-78 གལ ཏ དང ས པW ནY rgyu ལས sky འW ཞg ན 1-78 若 ( 他 ) 道 : 事物從因 26 性相 名相, 以及事例 譬如, 無常為名相, 剎那性為性相或定義, 瓶 為事例!19

20 1-79 མ ruང st rgyu མ འཐད པའ y ར ར འད ltར དང ས པW མgད ན གང ག rgyuར ཅ འgyuར ཡང ན ཅ ཞ ག byས ན rgyuའ rgyu ཉ ད du འgyuར འད ltར ཐམས ཅད du དང ས པW མgད ད ལ འད ན rgyuའ འད ན མ ཡ ན ནW ཞgས by brག བstན པ ད ཡ ད པར ག ལ འgyuར ད lt བས ན མ ད པ ཡང sgruབ པར མ by ད ད ད ན ཡ ད མ ད kyང sgruབ པར མ by ད ད ཡ ད པ དང མ ད པ གཉ ས lhན ཅ ག འbyuང བ འགལ བའ y ར དང sky ན sŋ མར ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར ད ltར ན ཡ ད མ ད kyང sgruབ པར མ by ད ད ད འ y ར ད ltར བrtགས ན གང ག ཚ དང ས པ gruབ པ ཇ ltར ཡང མ འཐད པ ད འ ཚ ཇ ltར sgruབ by ད rgyu ཞ ས by ད ltར ཡ ན མ ར གས ས ད ltར ཡ ན sgruབ པར by ད rgyu ཞ ས by བ ད མ ར གས ས 1-79( ) 道 : 不應理, 因 不合理故 如是, 若無事物, 怎能成為某法之因? 或 ( 問 ): 做何事故, 能成因之因? 既然 切事物不在, 怎能 論 : 此乃因 此非( 因 ) 之差別? 此故, 不能成 無 有無 亦不被成, 因為有與無兩者係屬俱 相違, 又有 應成前患 27的緣故, 亦不能成 有無 此故, 如是伺察之時, 無論如何事物皆不能, 故 ( 中論 云 :) (1.7.cd) 能成何稱因? 如是不應理 將 能成 取名為 因 實屬非理 1-80 འད ར smrས པ དམ གས པ ན ཡ ད ད rnམ པར ཤ ས པ ལ ས གས པའ གནས su gyuར པའ y ར ར 1-80 於此,( 他 ) 道 : 所緣係屬存在,( 所緣 ) 成別識等之 ( 所依 ) 處故 1-81 བཤད པ ཡ ན པའ ཆ ས ན དམ གས པ ན མ ད པ ཁ ནར ཉ བར བstན འད ལ དམ གས པ དང བཅས པར ཞ ས by བའ ཚhག ག lhག མའ ཡ ན པའ ཆ ས འད དམ གས པ ཁ ན ལས དམ གས པ དང བཅས པར ཉ བར བstན ཏ ཡ ན པའ ཆ ས འད དམ གས པ མ ད པ ཁ ན ལས y ད ky ས རང ག bl དམ གས པ དང བཅས པ ཞ ས བrj ད ད ཇ ltར ཞ ན འད ལ དམ གས པ དང བཅས པ ཞ ས by བ དམ གས པ ཡ ད པ ཞ ས by བ ཐ ཚhག ག ཆ ས ཡ ད པ ན དམ གས པ དང བཅས པར འgyuར gy མ ད པ ན མ འgyuར ར དམ གས པ དང བཅས པའ sŋ ན ར ལ ན དམ གས པ མ ད པས ད ན དམ གས པ མ ད པ ཡ ན ན འད lt st དཔ ར ན ན ར ཡ ད པ ན ན ར དང བཅས པ st ན ར ཅན ཞ ས byའ འགའ ཞ ག ཡ ད ན ན ར དང བཅས པར འgyuར gy མ ད ན མ འgyuར ར ན ར དང བཅས པའ sŋ ན ར ལ ན ན ར མ ད པས ད ན ན ར མ ད པ ཡ ན པ བཞ ན ན ད འ y ར དམ གས པ མ ད པ ཁ ན ཡ ན པའ ཆ ས འད ལ y ད རང ག rnམ པར rt ག པས དམ གས པ དང བཅས པར rt ག པར by ད ད 1-81( 道 : 中論 ) 云 : 1.8.ab 近 係屬法, 所緣僅唯無, 前患謂, 成 有的過患, 以及成 無的過患 對堪本版的中論偈頌 與此偈稍有不同, 該 為 :ཡ ད པའ ཆ ས འད དམ གས པ ན མ ད པ ཁ ན ཉ བར བstན 漢譯為 : 近 此有法, 所緣僅唯無 近 乃直譯, 謂近距離的顯 葉少勇將 1.8.b 翻成 即是 ( 佛之 ) 所解說, 此義不符佛護論及顯句論的解釋, 因為在此的 近 並非由佛, 是敵 所!20

21 於此, 具有所緣 為餘句 29 僅依所緣,( 汝 ) 近 此係屬法 30具有所緣,( 然 ) 此係屬法純屬無有所緣, 汝卻說 : 具有所緣 為何? 因 具有所緣 與 有所緣 乃同義詞 具法者乃具所緣者, 非無所緣 ; 具有所緣之前, 莫有所緣故, 無有所緣 比如, 有財者乃具財者, 即謂財主 若有些 ( 財富 ), 即成具財, 非無財富 具財之前, 莫有錢財, 並非具財 對此純屬無有所緣之法, 汝 ( 卻 ) 以妄念觀取為具有所緣 1-82 ད ལ ཁW བ ས བ ཤད པར by st ད ltར ཆ ས ན དམ གས མ ད ན དམ གས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར ད ltར ཞ ས by བའ sgr ན dr བའ ག ལ འgyuར ཞ ས by བ གཏན ཚhགས བstན པ st ད ltར ཆ ས དམ གས པ མ ད པར gruབ ན ཅ འ y ར ད ན མ ད པའ དམ གས པ ལ rt ག པར by ད 1-82 吾將解說 ( 中論 云 :) 1.8.cd 如是法無緣, 所緣何處有? 31 如是 之詞為提問 32 何處有 顯 因相 33 若法無有所緣, 為何要執念無義之 所緣呢? 1-83 smrས པ y ད ཉ ད གuང luགས ཁ ང du མ uད པ ཁ ནས ལ ག པར rt ག ག ཁW བW ནY དམ གས པ ཡ ད པ ན དམ གས པ དང བཅས པ st ན ར དང བཅས པ བཞ ན ནW ཞgས smrའ ད འ ད ན ན འད ཡ ན ཏ ཆ ས gruབ པ ན གཞ གང ག ས sgruབ པར by ད པ ད ན ད འ དམ གས པ ཡ ན ཏ ད ས ན ད དམ གས པ དང བཅས པ ཞ ས ཉ བར st ན ཏ 1-83( 他 ) 道 : 汝不知教典, 且顛倒理解 ; 吾說 : 如具有財富般, 有所緣 具有所緣 彼義即此 法之所以成, 是由某事所成, 故彼為該法所緣, 故該法具有 所緣, 做此近 1-84 བཤད པ ད མ འཐད ད ད ལ ཡང བ ཤད པར byའ ད ltར ཆ ས ན དམ གས མ ད ན དམ གས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར ད ltར ཆ ས དམ གས པ མ ད ད ཡ ད པ མ ཡ ན ཞ ང མང ན པར མ gruབ ན དམ གས པ ཡ ད པར འཐད པར ག ལ འgyuར ཆ ས ky དམ གས པ ཞ ས by བ ད ཡང མང ན པར མ gruབ པ ཁ ནའ མང ན པར མ gruབ ཅ ང མ ད པ ད ལ དམ གས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར དམ གས པ མ ད ན ཇ ltར དམ གས པས ཆ ས sgruབ པར by ད ད འ y ར དམ གས པ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ལ ཆ ས kyང དམ གས པ དང བཅས པ མ ཡ ན པ ཁ ནའ 1-84( ) 道 : 此不應理, 將做解說 (1.8.cd) 如是法無緣, 所緣何處有? 如 是, 法不具所緣 無有彼 ( 所緣 ), 既非現有, 何來合理安 有所緣? 所謂 法 餘句 乃直譯 此話在此可解讀為: 此句具有其餘的解讀 係屬 所之法 對堪本版的中論偈頌 與此偈稍有不同, 該 為 :ཅ st ཆ ས ན དམ གས མ ད ན 漢譯為 : 若法無所緣 這句話在藏譯的顯句論中為 ཅ st འ sgr ན dr བའ ( 若 之詞為提問) 因相與理由同義!21

22 之所緣 僅為非現有 於非現有 無有, 何來所緣? 所緣不在, 所緣如何能成辦法? 此故, 不只所緣非有, 法亦不具所緣, 僅此 已 1-85 འད ར smrས པ དང ས པ གཞན འགགས མ ཐག པ ན དང ས པ གཞན sky བའ rky ན ཡ ན ན ད ན ད མ ཐག པ ཞ ས by བ st ད ཡ ད ད 1-85 於此,( 他 ) 道 : 其他事物已經壞滅的同時, 正是另個事物的 起之緣, 即是所謂的 等無間, 彼 ( 緣 ) 存在 1-86 བཤད པ ཆ ས rnམས sky ས པ མ ཡ ན ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར ད y ར ད མ ཐག མ ར གས འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན ད ལ rʦ བ འ ག མ གཉ ས འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན ད y ར ད མ ཐག མ ར གས ཞ ས བsn ར བར བlt བར byའ kyང 34ཞ ས by བའ sgr ན འད ར མ sky ས པ ལ lt ས པར བlt བར byའ ད ཡང མ sky ས པའ sgr ལ lt ས ནས འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན མ sky ས པའ rky ན གང ཞ ག ཡ ན ཞ ས by བར sbyར ར ད གཉ ས ན ཚhགས su བཅད པ sbyར བའ y ར གW རYམས བཞ ན མ byས ས 1-86( 道 : 中論 ) 云 : 1.9 諸法若不, 滅應非理故, 無間不應理, 若滅緣亦何? 應知根本偈的後 句 ( 順序 ) 有誤,( 故 ) 若滅緣亦何? 無間不應理 ; 35 應知 亦 者, 謂依 無 ( 解 ) 依賴 無 之論, 可解讀為 若滅緣亦何? 無 緣為何? 36 為使此 ( 義 ) 結合於偈頌 中, 並非依循順序 37 撰 1-87 དང ས པ གཞན འགག མ ཐག པ ན དང ས པ གཞན sky བའ rky ན ཡ ན ནW ཞgས smrས པ གང ཡ ན པ ད མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར ཆ ས rnམས sky ས པ མ ཡ ན ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན འགག པ ཞ ས by བ ན མ ད པ st ད ལ གལ ཏ myu gu sky བའ sŋ ན ར ལ du ས བ ན འགག པར འgyuར ན ན ས བ ན འགགས ཏ མ ད ན myu gu sky བར འgyuར བ གང ཡ ན པ ད འ rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན ཡང ན ས བ ན འགག པའ rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན ས བ ན འགགས ཏ མ ད པ ཡང ཇ ltར myu gu sky བའ rky ན du འgyuར myu gu མ sky ས པའ rky ན du ས བ ན འགག པ ཇ ltར འgyuར ད lt བས ན ས བ ན འགགས ནས myu gu sky བར rt ག ན ད གཉ ག rgyu མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ rgyu མ ད པར ན མ འད ད ད 根據北京版及奈塘版, 在此應加 kyང 字 直譯的話, 這句話很容易理解為 若滅緣亦何? 無間不應理 的順序為誤 既然中論本 中並無此 順序, 佛護論師何須強調其謬? 為解此惑, 末學參考 稱菩薩的顯句論, 希望有助讀者們能正確地理解佛護論師之意趣 顯句論說 : ད ས ན འད skད du འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན ད འ y ར ད མ ཐག མ ར གས ཞ ས འད ན པར འgyuར ཏ ( 此故, 應讀 若滅緣亦何? 無間不應理 ), 可參考 Candrakīrti, Dbu ma rtsa ba i grel pa tshig gsal, 68. 佛護論師在下個段落也說道 : 諸法若不, 滅應非理故, 若滅緣亦何? 從此也可得知 稱菩薩 對此的解讀應屬佛護論師的原意 既然已滅, 緣又何? 同理, 既然未曾 起, 緣又何? 龍樹菩薩只 亦 字包含了 無, 並無先說 滅 再說 無, 撰此順序!22

23 1-87 其他事物已經壞滅的同時, 正是另個事物的 起之緣 實不應理 為何? 如是,( 中論 云 :) (1.9.abd) 諸法若不, 滅應非理故, 若滅緣亦何? 滅 者謂無 如果幼苗 起之前, 種 經由壞滅, 種 已滅 無有 ( 種 ), 凡是將 幼苗之緣又屬何者? 或是, 滅種之緣又是何者? 種 既已滅不在, 又如何成為幼苗的 起之緣? 壞滅種 如何成為未 幼苗之緣? 此故, 若執念 種 滅矣, 起幼苗, 該 38應成無因,( 然, 吾 ) 不許無因 1-88 smrས པ གལ ཏ myu gu sky ས མ ཐག tu ས བ ན འགག པར འgyuར ན ད lt ན ཡང ད མ ཐག འgruབ st འད ltར myu gu sky ས མ ཐག tu ས བ ན འགག པའ rky ན du འgyuར བའ y ར ར 1-88( 他 ) 道 : 如果幼苗已經 起的同時, 正是種 壞滅 ( 之際 ), 如是 ( 故 ) 等無間 ( 緣 ), 因為幼苗已經 起的同時, 正是種 的壞滅之緣 1-89 བཤད པ ད ཡང མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན sky ས ནའང rky ན du ཇ ltར འgyuར ཏ གལ ཏ myu gu sky ཞ ང myu gu sky བའ by བ མཐར uག པའ ཚ ས བ ན འགག པར འgyuར ན འགག པ ད འ rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན པར འgyuར myu gu sky བའ rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན པར འgyuར ཏ ད འ y ར ད lt ན ཡང ད གཉ ག sŋ མ བཞ ན du rgyu མ ད པར ཐལ བར འgyuར ར 1-89( ) 道 : 此不應理 為何? 既然已, 緣 ( 又 ) 何? 如果 起幼苗 究竟 苗作 之際, 種 壞滅的話, 該滅之緣為何? 苗之緣為何? 此故, 如前已述, 彼 應成無因 1-90 ཅ st ས བ ན འགག བཞ ན པ ན myu gu sky བས ད ས ན rgyu མ ད པའ rky ན du མ འgyuར བར ས མས ན 1-90 如果 ( 他 ) 認為 : 幼苗於種 正在壞滅時 起的緣故, 不成無因之緣 1-91 ད ཡང མ ར གས ཏ ཅ འ y ར ཞ ན གང འགག པ དང གང sky བ ད གཉ ག ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ཏ མ འགགས 39པའ y ར དང sky ས ཟ ན པའ y ར ར དང ས པ གཉ ས ཡ ད ན ད མ ཐག པའ rky ན ཉ ད du ཇ ltར འgyuར sky བ དང འགག པ གཉ ས duས གཅ ག tu rt ག ན ཡང ད མ ཐག པ མ འཐད ད duས མཉམ པའ y ར ར ད འ y ར ད མ ཐག མ ར གས ད ltར གང ག y ར rnམ པ ཐམས ཅད du བrtགས ན ད མ ཐག པ མ འཐད ད ད འ y ར ད མ ཐག པའ rky ན ཡ ད དW ཞgས smrས པ གང ཡ ན པ ད མ འཐད ད ཡང ན འད ན ད ན གཞན ཡ ན ཏ འད ལ དང ས པ rnམས མ sky ས པ ཞ ས by བ ད ན sŋར བsgruབས ཟ ན ཏ ད འ y ར དང ས པ rnམས sky བ མ ད པ ད gruབ པར byས ནས 種 及幼苗原 為 འགག, 但根據北京及奈塘版本, 應改為 འགགས!23

24 1-91( 道 :) 此亦非理 為何? 凡是滅者及 者, 雙 皆不應有, 40因未滅故 因已 故 41 若有該 事物, 42 如何成 等無間緣? 雖 ( 汝 ) 認定 與滅兩者同時, 但 等無間不能成, 因同時故 此故, 等無間實不應理 如是觀察 切 相, 等無間 ( 亦 ) 不應理, 此故, 凡 存在等無間緣 者, 皆不應理 ; 或此 ( 不應理義 ) 為其他解讀 之前已成 了 諸事物並非 起 所以, ( 應 ) 了知諸事物皆為非 1-92 བཤད པ ཆ ས rnམས sky ས པ མ ཡ ན ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར དང ས པ rnམས sky ས པ མ ཡ ན ཞ ང མ ད ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ཏ མ ད པ ལ ཅ ཞ ག འགག པར འgyuར ད y ར ད མ ཐག མ ར གས ད ltར གང ག y ར དང ས པ འགག པ ཉ ད མ འཐད པ ད འ y ར ད མ ཐག པ མ ར གས ས ད ན འགག པར rt ག ན ཡང ད མ ཐག པ མ ར གས ཏ ཇ ltར ཞ ན འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན sky ས ནའང rky ན du ཇ ltར འgyuར ཏ ད འ ད ན ན sŋར rnམ པར བ ཤད ཟ ན ཏ 1-92( 中論 ) 云 : (1.9.ab) 諸法若不, 滅應非理 諸事物不 亦不存在, ( 其 ) 滅如何成? 於無者, 何來壞滅? 此故, 等無間不應理 如是, 事物壞滅不能成 故, 等無間實不應理 ( 汝 ) 雖執壞滅, 但等無間 ( 也 ) 不能成 為何? (1.9.d) 若滅緣亦何? 既已 起, 緣又何? 此義之前已述 1-93 འད ར smrས པ བདག པW ཉYད ན ཡ ད ད བདག པWའY དང ས པW ནY བདག པW ཉYད ད ད ཡང མད ར བsdu ན གང ཡ ད ན གང འbyuང བ དང གང མ ད ན གང མ འbyuང བ ད ན ད འ བདག པW ཉYད ད 1-93 於此,( 他 ) 道 : 性是存在的, 的事物即是 性 總之, 由何處 何 者, 無某者便無某者, 皆屬 性 1-94 བཤད པ དང ས པ རང བཞ ན མ ད rnམས ky ཡ ད པ གང y ར ཡ ད མ ན ན འད ཡ ད པས ན འད འbyuང ཞ ས by བ ད ན འཐད མ ཡ ན འད ལ དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན མ ད པ ཉ ད ན sŋར ཡང kuན tu བstན ཅ ང y ས kyང rgy ཆ ར st ན ཏ ད འ y ར ད རབ tu gruབ པར byས ནས དང ས པ རང བཞ ན མ ད པ rnམས ky ས ཞ ས by བ གsuངས ས ད ltར གང ག y ར དང ས པ རང བཞ ན མ ད པ rnམས ky ས ཡ ད པ ཞ ས by བ ཡ ད པའ དང ས པW མY འཐད པ ད འ y ར གང ཡ ད ན འད ཡ ད པས ཞ ས བrj ད པར nuས པའ དང ས པW དg ཉ ད མ ད ད འད ཡ ད པས ཞ ས by བ འད ལ མ ད ན འད འbyuང ཞ ས by བ ད འཐད པར ག ལ འgyuར འད ཡ ད པས འད འbyuང ཞ ས by བ འད ལ མ འཐད ན གང ག བདག པW ཉYད du ཇ ཞ ག འgyuར ད འ y ར བདག པW ཉYད kyང མ འཐད ད 1-94( 道 : 中論 ) 云 : 1.10 諸法無 性, 故無有有相, 有此故 此, 彼論不成 於此, 前已遍 後又廣 諸事物的 性不在 此故,( 中論 ) 廣 該 ( 義 ) 後說 : (1.10a) 諸法無 性 如是, 因為事物無有 性故, 有 者 存在的 雙 皆不應有緣的作 未滅與已 兩者無有前後順序, 彼 之間不應有因緣關聯 兩者為 : 未滅及已!24

25 事物 實不應理 此故, 能 有某故 此 之事物係屬不在 於 有此故 之論述, 如何 ( 能令 ) 無故 此 合理化? 43 如果 有此故 此 之論述不能成, 何 法的 性能被安? 此故, 性非理 1-95 འད ར smrས པ rky ན gy དང ས པ rnམས འད ltར gruབ པར by ད དW ཞgས by བ ད smr བར མ nuས མ ད ky འ ན kyང rky ན rnམས ན ཡ ད པ ཁ ན ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན ད དག ལས འbrས bu sky བའ y ར ཏ འད ན ས བ ན ལ ས གས པ rky ན rnམས ལས myu gu ལ ས གས པ འbrས bu sky བར མཐ ང st ད འ y ར ད དག ལས འbrས bu sky བར མཐ ང ནས འbrས buའ rky ན ན འད དག གW ཞgས by བར ཤ ས ས 1-95 於此,( 他 ) 道 :( 吾 ) 雖無法 論 緣之事物等要如是形成, 但緣等絕對存在 為何? 由彼等 果故 於此, 種 等諸緣 起幼苗等果, 實屬所 此故, 因 由彼等 果, 應知 果之緣乃此等 1-96 བཤད པ rky ན rnམས སW ས འduས པ ལས འbrས bu ད ན མ ད པ ཉ ད rky ན rnམས ལ ན གང མ ད པ ད ན rky ན ལས ཇ ltར sky ཉ ད ཅ ས by བའ sgr ན ཁ ན ཞ ས by བའ ད ན ཏ སW ས བ དག ལ ཡང མ ད པ ཁ ན ཡ ན ལ འduས པ དག ཡང མ ད པ ཁ ནའW ཞgས byའ 1-96( 道 : 中論 ) 云 : 1.11 緣等各匯中, 其果僅無有, 緣等中若無, 云何從緣? 僅 字, 為僅有之意 (1.11ab) 說, 不只各別的 ( 緣 ) 沒有 ( 果 ), 連匯集的 ( 緣 ) 也絕對沒有 ( 果 ) 1-97 y ད ky ས rky ན རབ tu བsgruབ པའ y ར འbrས bu sky བར བstན པ གང ཡ ན པ ད ཉ ད མ འཐད ན rky ན འgruབ པར ག ལ འgyuར ཇ ltར ཞ ན གང ག y ར rky ན rnམས སW ས བ དང འduས པ ལ འbrས bu ད མ ད པ ཉ ད ཡ ན པའ y ར ཏ rky ན rnམས སW ས བ དང འduས པ ལ མ ད པ ཉ ད གང ཡ ན པ ད ཇ ltར ད དག ལས sky བར འgyuར འbrས bu sky བ མ ད ན y ད ky ས rky ན འgruབ པར གང ལ འgyuར 1-97 汝為能廣 緣 ( 論 ), 說 果 ( 論 ) 既然彼 ( 論 ) 皆不成, 緣如何能? 從各別及匯集的緣等, 該果絕對不在故, 既然 ( 果 ) 絕對不在各別及匯集的緣等中, 果如何從彼等? 果若不, 汝 ( 說 ), 緣如何能? 1-98 ད ལ འད sམ du rky ན rnམས ལས འbrས bu ཡ ད པ ཁ ནར ས མས ན 1-98 若 ( 他 ) 認為 : 果絕對從緣等 有 1-99 ད lt ན ཡང rky ན འཐད པ མ ཡ ན ཏ འད ltར ཡ ད པ ལ rky ན gy ས by བ མ ད ད sky ས ཟ ན པ ཡང sky ད མ དག ས པའ y ར ར 1-99( 道 :) 話雖如此, 但 緣 不能 於既有者, 無有由緣產 的作, 因為已 者無須再 ཡང གཞན ཡང གལ ཏ rky ན rnམས ལ འbrས bu ད ཡ ད པར gyuར ན rky ན du མའ འbrས bu གང ཡ ན པ ད rky ན ར ར ལ ཡ ངས su rdz གས པར ཡ ད པའམ ཆ ཤས ཅ ག ཡ ད པར འgyuར grང ན ད ལ ར ཞ ག གལ ཏ ར ར ལ ཡ ངས su rdz གས པར ཡ ད པར བrtགས ན ན 43 有此故 此 與 無此故 此 互相相違, 承認了, 將不能使另 合理化 敵 雖說 有此 故 此, 但 破除了 有此, 故做此!25

26 rky ན du མར མ འgyuར ཏ ར ར ལ ཡང ཡ ད པའ y ར མ lt ས པར ར ར ལས kyང འbrས bu sky བར ཐལ བར འgyuར ར ཅ st rky ན rnམས ལ འbrས buའ ཆ ཤས ཡ ད པར བrtགས ན ན ད lt ན ཡང མ lt ས པར ར ར ལས འbrས buའ ཆ ཤས sky བར ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར rky ན rnམས སW ས བ དང འduས པ ལ འbrས bu ད ཡ ད པར མ འཐད ད 此外, 如果緣等有果, 問 : 凡多緣之果, 該果的圓滿 ( 依賴的是 ) 單 各別的緣? 還是 ( 果 ) 的某部分具 ( 緣 )? 先, 如果 ( 汝 ) 觀執, 單 各別 ( 的緣 ) 就能圓滿 ( 其果 ) 的話, 應成 非多緣 ( 之患 ), 因為具有單 各別 ( 的緣 ),( 則 ) 不須依賴 ( 他者 ), 每個單 ( 的緣 ) 也可 果, 應成 ( 此患 ) 如果 ( 汝 ) 觀執, 緣等具有果之 分的話,( 則 ) 不須依賴 ( 他者 ), 每個單 ( 的緣 ) 也可 起果的 分, 應成 ( 此患 ), 故 ( 吾 ) 不許 此故, 各別的緣及匯集的緣皆具果實 ( 之論 ), 亦不應理 ཅ st rky ན rnམས ལ འbrས bu མ ད kyང rky ན rnམས ལས sky st འbrས bu sky བ ལ lt ས ནས ཁW བWའY rky ན རབ tu འgruབ པ sམ du ས མས ན 若 ( 他 ) 認為 : 緣等雖不具果, 但 ( 果 ) 從緣等 從 果的角度, ( 應 ) 廣 吾之緣 ( 論 ) ད ལ བ ཤད པར by st ཅ st ད ན མ ད པར ཡང rky ན ད དག ལས sky འgyuར ན rky ན མ ན ལས kyང འbrས bu ན ཅ འ y ར ཞ ན sky མ འgyuར འད ལ འbrས bu ཡ ད པ ལས rky ན དང rky ན མ ཡ ན པའ by brག tu འgyuར ན འbrས bu ད ཡང rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ དག ལ མ ད ད ད དག ལ མ ད བཞ ན du གལ ཏ rky ན rnམས ལས འbrས bu sky ན ན rky ན མ ཡ ན པ rnམས ལས kyང ཅ འ y ར མ sky st འད ltར rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ rnམས ལ འbrས bu མ ད པར མuངས པ ལས rky ན rnམས ལས ན འbrས bu sky ལ rky ན མ ཡ ན པ rnམས ལས ན མ sky བ ཞ ས by བ ད ན ཡ ད ལ བསམས པ ཙམ du ཟད ད ད འ y ར འbrས bu sky བ མ འཐད ད འbrས bu sky བ མ ད ན rky ན འgruབ པར ག ལ འgyuར 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 1.12 若謂果雖無, 從緣中出, 是果何不從, 非緣中 出? 44 於此, 從 有果 區分緣及非緣之差別的話,( 則不應理, 因為 ) 果亦無緣及非緣, 既然沒有, 果 ( 仍 ) 從緣等 的話, 為何不能從非緣? 因為對於緣及非緣, 皆是相同無果, 所以 果從緣等, 卻不從非緣等 之論僅屬臆造 此故, 果不應理 若果不, 如何成 緣 ( 論 )? འད ར smrས པ rky ན rnམས ལ འbrས bu ཡ ད པ དང མ ད པའ rky ན rnམས ལས sky འ ཞ ས ན མ smrའ འbrས bu ན rky ན rnམས ལས gyuར པའ rky ན gy བདག ཉ ད rky ན ལས byuང བ ཡ ན ན ཞ ས smrའ ད lt ཡ ན ན snམ bu ན rgyu spuན ལས gyuར པ rgyu spuན gy བདག ཉ ད ལས byuང བ ཡ ན པས rgyu spuན དག ན snམ buའ rky ན ཡ ན ན 44 對堪版本的藏譯中論為 : rky ན མ ཡ ན པ དག ལས kyང ཅ ཡ y ར ན sky མ འgyuར ( 為何不能從, 非緣等?) 故與此 中所引的偈誦 有所出入 ; 可參考 Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab, 4 雖然藏譯 佛護論中引 的中論偈頌, 與鳩摩羅什 師的翻譯仍有少許的不同, 但如譯者早在譯序中說過, 如果在內容上沒有太 的差別, 會儘量保持鳩摩羅什 師的原譯!26

27 1-103 於此,( 他 ) 道 :( 吾 ) 不說, 緣等皆由有果之緣及無果之緣 ( 吾 ) 說, 果由緣 變 由緣之性, 以及由緣 此故, 氆氌因由 線 改變 由 線性所 故, 線等因皆為氆氌之緣 བཤད པ འbrས bu rky ན ལས byuང ཡ ན ན rky ན rnམས རང ལས byuང མ ཡ ན རང byuང མ ན ལས འbrས bu གང ད ན ཇ ltར rky ན ལས byuང འbrས bu rky ན ལས gyuར པ rky ན gy བདག ཉ ད ལས byuང བ མ ཡ ན པར བrtགས ན rky ན ད rnམས ན རང ལས gyuར པ མ ཡ ན རང ཉ ད རབ tu gruབ པ མ ཡ ན རང ཉ ད བདག ཉ ད མ ཡ ན རང ལས byuང བ མ ཡ ན ཏ ངW བW ཉYད མ ད པ ཡ ན ན rky ན རང ལས gyuར པ མ ཡ ན པ རང ཉ ད རབ tu gruབ པ མ ཡ ན པ རང ག བདག ཉ ད མ ཡ ན པ རང ལས byuང བ མ ཡ ན པ ངW བW ཉYད མ ད པ ད དག ལས འbrས bu byuང བར rt ག ན ཇ ltར rky ན ལས byuང བར ཉ བར བrtགས ན འད ltར གལ ཏ rgyu spuན དག རང ཉ ད རབ tu gruབ ན ན རང ལས byuང བར ཡང འgyuར བས ད ས ན snམ bu rgyu spuན དག ལས byuང བ ཞ ས by བ ད ཡང འཐད པར འgyuར བ ཞ ག ན གང ག ཚ rgyu དག རང ཉ ད རབ tu མ gruབ པ རང ལས byuང བ མ ཡ ན པ ངW བW ཉYད མ ད པ st rgyu དག ལས gyuར པ rgyu དག ག བདག ཉ ད rgyu ལས byuང བ ཡ ན པ ད འ ཚ snམ bu rgyu spuན དག ལས byuང ང ཞ ས by བ ད ཇ ltར འཐད པར འgyuར sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང snམ bu rgyu ལས gruབ ཡ ན ན rgyu ཡང གཞན ལས gruབ པ ཡ ན གང ལ རང ལས gruབ མ ད པ ད ཡ ས གཞན ན ཇ ltར བsky ད ཅ ས གsuངས ས ད ltར གང ག y ར rky ན rnམས རང ཉ ད རབ tu མ gruབ རང ལས byuང བ མ ཡ ན ཞ ང ངW བW ཉYད མ ད པ ད འ y ར rky ན byuང མ ཡ ན འbrས bu rky ན ལས byuང བ མ ཡ ན ན 1-104( 道 : 中論 ) 云 : 1.13 果從緣, 緣非從, 是果從非, 如何從緣? 45 如果觀察 果非由緣 變 非由緣之 性所,( 可決定 ) 緣等並非從 變 絕無 性 非 本性, 以及非由, 故無 性 對於非從 變 絕無 性 非 本性 非由, 以及無有 性的諸緣, 若 ( 汝 ) 執念果從彼等, 如是近觀 46從緣如何 起 ( 之理 ),( 認為 ) 線等因至極成 47本性 將從, 故 ( 許 ) 由 線等因 氆氌 之論合理 何時因等絕無本性 不從 無有 性 由因 變 由因性 由因, 爾時, 氆氌從 線 之論如何應理? 阿闍黎聖天也云 : 氆氌若從因, 因亦從他有, 從 不成故, 如何從他? 緣等絕對不成 性, 並非由, 無有 性 ( 如 中論 云 :) 1.14.a 故非從緣, 對堪版本的藏譯中論為 : འbrས bu rky ན gy རང བཞ ན ན rky ན rnམས བདག ག རང བཞ ན མ ན བདག དང ས མ ན ལས འbrས bu གང ད ན ཇ ltར rky ན རང བཞ ན ( 果若是緣性, 緣等無 性, 果非從 事, 彼何為緣性?) 故與此中所引的偈誦 有所出入 ; 可參考 Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab, 近觀乃直譯, 謂近距離觀察 至極成 為直譯, 該義為 想 設法地成 或 以諸多不同角度的理由 成 對堪版本的藏譯中論為 : ད y ར rky ན gy རང བཞ ན མ ན ( 故非從緣性 ) 故與此中所引的偈誦 有所出入 ; 可參 考 Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab, 4!27

28 ( 總之,) 果非從緣 有 ད ལ འད sམ du འbrས bu rky ན མ ཡ ན པ ལས byuང བར ས མས ན 於此, 若 ( 他 ) 認為 : 果可從非緣 有 བཤད པ rky ན མ ན ལས byuང འbrས bu ན ཡ ད མ ན གང ག ཚ snམ bu rgyu spuན ལས byuང བར མ འཐད པ ད འ ཚ snམ bu rʦ rkyང ལས byuང ང ཞ ས by བ འཇ ག rt ན དང འགལ བ འད ཇ ltར འཐད པར འgyuར ད འ y ར འbrས bu rky ན མ ཡ ན པ ལས byuང བ ཡང མ ད ད 1-106( 道 : 中論 ) 云 : 1.14.b 非緣不 果, 49 氆氌不從 線 有, 卻僅從顏料 者, 與世間 ( 所 ) 相違, 如何應理? 此故, 絕非 果從非緣 smrས པ rky ན rnམས ན ཡ ད པ ཁ ན ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ ང ས པའ y ར ར འད ན rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ ང ས པ མཐ ང st འbru དག ལས འbru མར ཁ ན འbyuང ག མར ན མ འbyuང ང ཞ ལས ན མར ཁ ན འbyuང ག འbru མར ན མ འbyuང ང by མ དག ལས ན ད གཉ ག མ འbyuང ང འད ltར གང ག y ར འད དག ན འད rky ན ཡ ན ན འད དག ན འད འ rky ན མ ཡ ན ནW ཞgས by བ ད ཡ ད པས ད འ y ར rky ན འgruབ པ 1-107( 他 ) 道 : 緣等絕對存在 為何? 因為 緣與非緣 可被決定 絕對能 緣與非緣 ( 之別 ) 譬如, 只產 油, 不產奶油 ;( ) 奶只產奶油, 不產 油 ; 沙 不產兩者 如是, 彼等為此緣 彼等非此緣 之論述存在的緣故, 緣可被成 བཤད པ འbrས bu མ ད པས ན rky ན མ ན rky ན du ག ལ འgyuར འད ལ y ད ky ས འbru མར ལ ས གས པ འbrས bu འbyuང བ དང མ འbyuང བ rky ན དང rky ན མ ཡ ན པར ང ས པའ rgyuར smrས པ ན འbrས bu sky བ མ འཐད དW ཞgས sŋར བstན ཟ ན ཏ འbrས bu ད མ ད ན འད དག ན འད འ rky ན མ ཡ ན ན འད དག ན འད འ rky ན ཡ ན ན ཞ ས by བ ད འཐད པར ག ལ འgyuར འbrས bu ལ lt ས ནས ད གཉ ས su འgyuར ན འbrས bu ད ཡང མ ད ད འbrས bu མ ད པས ན rky ན མ ཡ ན པ དང rky ན du ག ལ འgyuར ད lt བས ན འbrས bu ཡང མ འཐད ལ rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ དག kyང མ ད ད འbrས bu དང rky ན དང rky ན མ ཡ ན པ དག མ ད པས sky བར བrj ད པ ན ཐ sད ཙམ du gruབ པ 1-108( 道 : 中論 ) 云 : 1.14.cd 以果無有故, 何有緣非緣? 於此, 汝說 : 會不會產 油等果 決定緣與非緣之因 ( 然,) 之前已述 : 果不被成 既然無果, 彼等非此緣 彼等為此緣 之論如何應 49 對堪版本的藏譯中論為 : rky ན མ ན རང བཞ ན འbrས bu ཡ ན ཡ ད མ ན ( 非緣性無果 ) 故與此中所引的偈誦 有所出 入 ; 可參考 Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab, 4!28

29 理? 該 50皆因依賴果 有, 果不存在 無有果故, 何來非緣及緣? 此故, 果不能成, 緣及非緣亦不存在 既無果 緣 非緣, 者, 僅是名! rky ན བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ དང པWའ 第 品 觀緣品 終 50 緣與非緣之論!29

30 第 品 觀來去品 2-1 smrས པ y ད ky ས sky བ མ ད པའ ར གས པ འད rj ས su རབ tu བstན པས ཁW བWའY ཡ ད st ང པ ཉ ད ཉན པ ལ ང མཚར s ང པ ཅན du byས ky ས ཇ ltར འཇ ག rt ན gy མང ན suམ gy འgr བ དང འ ང བ མ འཐད པ ད ཇ smr ས ཤ ག 2-1( 他 ) 道 : 汝隨後廣 無 之理, 此令我 於聽聞奇有空性, 具 意義 然, 如何否定世間現前來去 ( 之論 )? 請逐 述說 2-2 བཤད པ ར ཞ ག ས ང ལ འgrW མgད ད མ ས ང བ ལའང འgr བ མ ད འད ལ གལ ཏ འgr བ ཞ ག ཡ ད པར gyuར ན ད ས ང བ ལའམ མ ས ང བ ལ ཡ ད པར འgyuར grང ན ད ལ ར ཞ ག ས ང བ ལ ན འgr བ མ ད ད འgr བའ by བ འདས ཟ ན པའ y ར ར མ ས ང བ ལ འgr བ མ ད ད འgr བའ by བ མ བrʦམས པའ y ར ར 2-2( 道 : 中論 ) 云 : 2.1.ab 已去無, 未去亦無, 如果 是存在的話, 請問, 該 ( ) 存在於已去之中, 還是未去之中? 已去之中無有, 的動作已經結束的緣故 未去之中無有, 的動作尚未開始故 2-3 smrས པ ད ན ད བཞ ན ཏ ས ང བ དང མ ས ང བ ལ འgr བ མ ད མ ད ky འ ན kyང བག མ པ འgr བ ཡ ད ད 2-3( 他 ) 道 : 該 ( 上述義 ) 的確如是 雖不在於已去及未去之中, 然 跨步 ( 仍 ) 是存在的 2-4 བཤད པ ས ང དང མ ས ང མ གཏ གས པར བག མ པ ཤ ས པར མ འgyuར ར ས ང བ དང མ ས ང བ མ གཏ གས པར བག མ པ ཅ ཞ ག ཡ ད ད ཤ ས པར མ འgyuར ར ཇ ltར ཞ ན འད ltར ཤ ས པར མ འgyuར ར ཞ ས by བ ན གzuང du མ ད པས ཏ མ འཐད དW ཞgས by བའ ཐ ཚhག ག ད ltར གང ག y ར ས ང བ དང མ ས ང བ མ གཏ གས པར བག མ པ གzuང du མ ད པ ཁ ན st མ འཐད པ ད འ y ར མ ད པ ཁ ན ཡ ན པས འgr བ མ ད ད 2-4( 道 : 中論 ) 云 : 2.1.cd 離已去未去, 不得知跨步 除了已去及未去之外, 無從得知如何會有跨步? 為何? 如是, 不得知 者, 謂 無有所持, 該詞指向 不應理 除了已去及未去以外, 跨步不被持有 ;( 不被已去及未去所攝的跨步 ) 實不應理, 絕無有故, 無有 2-5 smrས པ བག མ པ ཁ ན ཡ ན ཏ ད ལ འgr བ ཡ ད ད ཇ ltར ཞ ན གང ན གཡ བ ད ན འgr ད ཡང གང ག བག མ པ ལ གཡ བ ས ང མ ན མ ས ང མ ན ད y ར བག མ ལ འgr བ ཡ ད འད ལ y ད ky འgr བ མ ད པའ གཏན ཚhགས su འgr བའ by བ འདས ཟ ན པ དང མ བrʦམས པ བstན པ ད འ y ར གང ན གཡ བ ད ན འgr ཞ ས by འད འbyuང བར འgyuར ཏ ད ཡང གང ག བག མ པ ལ གཡ བ ད!30

31 དམ གས པ ནའ གང ག ཞ ས by བ ན འgr བ པWའY ཞ ས by བའ ཐ ཚhག ག ད ltར གང ག y ར གཡ བ ན ས ང བ ལ མ ད མ ས ང བ ལ ཡང མ ད ky བག མ པ ལ ཡ ད པ ད འ y ར གང ན གཡ བ ཡ ད པ ད ན འgr བ ཡ ད ད ད ltར འgr བ ཡ ད པས བག མ པ ལ འgr བ ཡ ད ད 2-5( 他 道 :) 僅為跨步, 於該 ( 義 ) 中具有 為何? 2.2 動處則有去, 何者跨步中, 無已去未去, 故跨步有 於此, 汝否認 的因相為 的動作已過 尚未開始, 做此說明 (2.2.a) 動處則有去 做此說明 :( 緣取 ) 何者的跨步便是緣取了移動 何者 該詞指向 者 因為移動並無已去, 亦無未去, 卻有跨步, 所以於何處有移動, 於該處便有 如是, 存在 的緣故, 跨步具有 2-6 བཤད པ བག མ ལ འgr བ ཡ ད པར ན ཇ lt buར ན འཐད པར འgyuར གང ཚ འgr བ མ ད པ ཡ བག མ པ འཐད པ མ ད y ར ར འད ལ y ད འgr བ དང ldན པས བག མ པར འད ད ལ ད ལ འgr བ ཡ ད དW ཞgས ཟ ར ན འད ལ འgr བའ by བ ན གཅ ག tu ཟད ལ ད ན བག མ པ ཞ ས by བ ད ལ ཉ བར sbyར བས ད འ y ར འgr བ ཞ ས by བ ད ན འgr བའ by བ དང brལ བས འgr བ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ར ད ཡང མ འཐད ད འད ltར འgr བ མ ད པར ཇ ltར འgr བར འgyuར ད ལ གང ག ཚ འgr བ ཞ ས by བ ད འgr བའ by བ དང brལ བས མ འཐད པས ད འ ཚ བག མ པ ལ འgr བ ཡ ད པར ཇ ltར འཐད པར འgyuར 2-6( ) 道 : 2.3 跨步中有去, 如何能應理? 何時無, 跨步不應理 於此, 若汝 ( 認為 ), 存在的緣故, 承許 ( ) 為跨步, 並說 : 於該 ( 義 ) 中具有,( 然 ) 的作 僅能為, 此與所謂的 跨步 近合的話, 將與 的作 分離, 應成無有, 該論亦不應理 若無, 何有 動? 因為所謂的 遠離 的作 將不應理, 所以跨步如何具有? 如何應理? 2-7 ཡང གཞན ཡང བཤད པ གང ག བག མ ལ འgrW ཡ ད པ ད ཡ བག མ ལ འgrW མgད པར ཐལ བར འgyuར ཏ གང ག y ར བག མ པ ཁ ང du uད y ར ར གང ག bl ལ sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ པས འgr བ ཞ ས by བ ད འgr བ དང ldན པས འgr བར ས མས པ ད འ ཡང འgr བ འgr བ ཞ ས by བ ད ལ ཉ བར sbyར བ byས པས བག མ པ ན འgr བ མ ད པ འgr བ དང brལ བ gr ང དང gr ང y ར lt buར ཐལ བར འgyuར ཏ དཔ ར ན gr ང འgrW ཞgས by བ ད བཞ ན du བག མ པ ཡང ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར བག མ པ ལ འgr བ ཡ ད ད ཞ ས by བ ད ཇ ltར ཡང མ འཐད ད 2-7 此外,( 中論 ) 云 : 2.4 跨步中有, 然其中卻無, 應成是如此, 通達跨步故 某 認為, 若有其 ( 前者之 ) 患, 實不應理, 故說, 者, 具 ; 想 之意圖亦將 ( 的作 ) 近合於 所以, 跨步應成無有 遠離, 如同城鎮 ( 相互分離 )!31

32 ( 若許 :) 如 去城鎮, 跨步 ( 去城鎮 ) 也應成 該 ( 論 ) 亦不應理故, 跨步中有 者, 無論如何不能成 2-8 ཅ st sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ པས འgrW ཞgས by བ ད དང བག མ པ ཞ ས by བ ད གཉ ས ཀ ཡང འgr བ དང ldན པར ས མས ན 2-8 如果認為, 若有其 ( 前者之 ) 患, 實不應理, 故思 : 與 跨步 兩者皆 具 ( 的作 ) 2-9 ད ལ sky ན འད ཡ ད ད བཤད པ བག མ ལ འgr བ ཡ ད ན ན འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ཏ གང ག ས བག མ པ ད དང ན ད ལ འgr བ གང ཡ ན པའ བག མ པ འgr བ དང ldན པ ལ འgr བར བrtགས ན འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ཏ འgr བ དང ldན པས བག མ པ ཞ ས by བར འgyuར བ དང ད ལ འgr བ ཞ ས by བའ འgr བ གཉ ས པར བrtག པའ འgr བ གཉ ས su ན མ འད ད པས ད འ y ར ད ཡང མ འཐད ད 2-9( 道 :) 該論有此患 ( 中論 ) 云 : 2.5 跨步中若, 應成 種, 何處誰跨步, 於此皆 如果因 跨步具有 ( 的作 ) 觀執 的話, 應成兩種, 即 ( 應 ) 觀為 :( ) 具有 ( 作 ) 的 跨步 ; 去該處的 ( 吾 ) 不承許兩種, 故該 ( 論 ) 不應理 2-10 ད ལ sky ན གཞན འད ཡང ཡ ད ད བ ཤད པ འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ན འgr བ པ ཡང གཉ ས su འgyuར གང y ར འgrW པW མgད པར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར y ར འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ན འgr བ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན གང y ར འgrW པW མgད པར ན འgr བ ཐད པར མ འgyuར y ར གང ག y ར འgr བ པW ཡ ད ན འgr བ ཡང ཡ ད ky འgr བ པ spངས ན འgr བ མ ད པ ད འ y ར འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ན འgr བ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ y ར ད ltར sky ན du མ ཡ ད པས བག མ པ ལ འgr བ མ ད པ ཉ ད ད གང ག y ར ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལ འgr བ མ འཐད པ ད འ y ར འgr བ མ ད པ ཁ ནའ 2-10 於此 ( 兩種 論 ), 另有其患 ( 中論 ) 云 : 2.6 若有 去法, 則有 去者, 以離於去者, 去法不可得 若成兩種, 應成兩種 者 為何?( 如云 ): (2.6.cd) 以離於去者, 去法不可得, 有 者才有 ; 若無 者, 則無 所以, 若成兩種, 應成兩種 者, 但該 ( 論 ) 不許 此故, 如是 ( 論述 ) 具有諸多過患故, 跨步中絕對無有 因為已去 未去, 以及跨步皆具, 實不應理, 因此, 根本不存在 2-11 འད ར smrས པ ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལ འgr བ མ འཐད du ཟ ན kyང འgr བ པ ལ བrt ན པའ འgr བ ཡ ད པ ཉ ད ད འད ltར འgr བ པ ལ འgr བ དམ གས པའ y ར ར!32

33 2-11 於此,( 他 ) 道 : 雖於已去 未去, 以及跨步之中皆具, 實不應理, 但依賴 者卻有, 因為 ( 可 ) 於 者中緣取 故 2-12 བཤད པ གལ ཏ འgrW པW མgད gyuར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར ཏ འgrW པW མgད པར gyuར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར བར ན sŋར བstན ཟ ན ཏ གལ ཏ འgr བ པW མgད པར gyuར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར ན གང འgr བ པ ལ བrt ན ཅ ང འgr བ པ ལ འjuག པའ འgr བ ད གང ཡ ན 2-12( 道 : 中論 ) 云 : 2.7.ab 若離於去者, 去法不可得, 之前已述, 如果沒有了 者, 則不能 如果沒有了 者, 將不能安 的話,( 試問,) 什麼是依賴 者 與 者有關的? 2-13 smrས པ གང འgr བ པ ལ འjuག པའ འgr བ གཞན འgr བ པ ལས ཐ དད du gyuར པ ཡ ད དW ཞgས ན མ smrའ འད ltར འgr བ གང དང ldན པས འgr བ པW ཞgས by བར འgyuར བ ད ཡ ད དW ཞgས smrའ 2-13( 他 ) 道 :( 吾 ) 不承許, 與 者有關的 迥異於 者 如是,( 誰 ) 具有, 故名 者, 這是存在 ( 的事實 ) 2-14 འད ར བ ཤད པ འgr བ མ ད ན འgr བ པ ཡ ད པ ཉ ད du ག ལ འgyuར གལ ཏ rt ན cuང ཟད kyང མ ད པའ འgr བ ཞ ག རབ tu gruབ པར gyuར ན ན ད དང འgr བ པ འམ འgr བ པ མ ཡ ན པ ldན པར ཡང འgyuར grང ན ཐ དད པར gyuར པ rt ན མ ད པའ འgr བ ན འགའ ཡང མ ད ད ད ས ན ཐ དད པར gruབ པའ འgr བ མ ད པར y ད ky ས འgr བ ldན པས འgr བ པ ར འgyuར བ ཡ ད པ ཉ ད du ག ལ འgyuར འgr བ པW མgད ན ཡང su ཡ འgr བར འgyuར ཏ ད བས ན འgr བ མ ད ད 2-14 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 2.7.cd 以無去法故, 何得有去者? 問, 若 ( 汝 ) 至極成 毫無所依之 的話, 該 ( 之義存在 ) 於 者之中, 還是非 者之中? 因為已成迥異 無有所依的 絕對不在, 明明沒有迥異的, 汝卻 ( 許 ) 存在, 故有 者,( 此 ) 如何能? 既無 者的話, 應成誰的? 此故, 不在 2-15 smrས པ spr ས པ འད ས ཅ by གང ལ lt ས ནས འgrWའ ཞ ས by བ ད འgr བ ཡ ན ན 2-15( 他 ) 道, 何須多做此說 正所謂 觀待何法, 該 ( 動作應 ) 為 2-16 འད ར བ ཤད པ གལ ཏ འgrW པW ཞgས by བ ད ཉ ད རབ tu gruབ པར gyuར ན ན ད ས ན འgr བ ཡང རབ tu འgruབ པར འgyuར grང ན ད རབ tu མ འgruབ པས འgr བ རབ tu འgruབ པར ག ལ འgyuར ཇ ltར ཞ ན འད ལ འgr བ ཞ ག ཡ ད ན འgr བ པ འམ འgr བ པ མ ཡ ན པ འgr grང ན འད ར བ ཤད པ ར ཞ ག འgrW པW མY འgrW stg འgr བ པW མYན འgrW པW མYན འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ!33

34 གང ཞ ག འgr བར འgyuར ད བས ན འgrWའW ཞgས by བ ཉ ད མ འgruབ པ ཅ འ y ར ཞ ན མ འཐད པའ y ར ར ཇ ltར ཞ ན ར ཞ ག འgrW པ འgrWའW ཞgས ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར འgr བ མ ད ན འgr བ པ ནམ ཡང འཐད པར མ འgyuར ར འད ལ འgr བ པ འgrWའ ཞ ས by བ ལ འgr བའ by བ གཅ ག pu ཞ ག ཡ ད པ ད ན འgrW ཞgས by བ ད ལ ཉ བར sbyར བས ད ས ན འgr བ པW ནY འgr བ དང brལ ཏ guབ ཏ དང ཙ tr བཞ ན du མ ང ཙམ du gyuར པར ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད འ ཚ གང ག ཚ འgr བ མ ད ན འgr བ པ ནམ ཡང འཐད པར མ འgyuར ད འ ཚ འgr བ པ འgrWའW ཞgས by བ ད ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར 2-16 於此,( ) 道 : 因至極成 者故, 也須至極成 的話,( 然 ) 該 ( 者 ) 絕不成, 如何至極成? 為何? 倘若存在某個 ( 的動作 ), 請問,( 這 ) 是 者 ( ), 還是非 者? 於此,( 中論 ) 云 : 2.8 去者則不去, 不去者不去, 離去不去者, 無第三去者 此故, 所謂的 是不被成 的 為何? 不應理故 為何?( 如 中論 ) 云 : 2.9 若 去者去, 如何能應理? 若離於去法, 去者不可得 於此, 者 時, 這個唯 的 作 與 近合的緣故, 者將與 分離, 有如古達與杰達, 唯名 已, 應成如是 此故, 該 ( 論 ) 亦不應理 因為沒有, 所以永不成 者, 此故, 者 ( 之論 ) 如何應理? 2-17 ཡང གཞན ཡང བ ཤད པ གང ག y གས ལ འgr བ པ འgr བ ད ལ འgrW མgད པའ འgrW པW ཡYན པར ཐལ འgyuར ཏ འgrW པ འgr བར འད ད y ར ར གང ག y གས ལ sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ པས འgr བ པ འgr བ དང ldན པས འgrW པ sམ པ ད ལ ཡང འgr བ པW ཞgས by བ ད ལ འgr བའ by བ ཉ བར sbyར བ byས པས འgr བ མ ད པའ འgr བ པW ཡYན པར ཐལ བར འgyuར བ st འgr བ པ འgr བ འད ད པའ y ར འgr བ མ ད པར འgrWའW ཞgས by བ ད ར ཐལ བར འgyuར ར ཞ ས by བའ ཐ ཚhག ག ད ན མ འཐད ད འgrWའW ཞgས by བ ད འgr བ མ ད པར ཇ ltར འgyuར ར 2-17 此外,( 道 : 中論 ) 又云 : 2.10 去者具去法, 謂此則應成, 離去之去者, 說去者去故 某 認為, 若有其 ( 前者之 ) 患, 實不應理, 故思 : 者具有 ( 的作 ), 故 ( ) 者 所謂的 者, 因與 的作 近合的緣故, 應成無有 之 者, 因為 ( 汝 ) 許 者具有 ( 的作 ) 所以 ( 汝論 ) 應被解讀為 應成無有 ( 作 ) 之,( 然 ) 其 ( 論 ) 不應理, 因為 ( 時 ) 如何能無 ( 的作 )? 2-18 ཅ st sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ པས འgr བ པW ཞgས by བ དང འgr བ པW ཞgས by བ ད གཉ ག ཡང འgr བ དང ldན ནW ཞg ན 2-18( 他 ) 認為, 若有其 ( 前者之 ) 患, 實不應理, 故說 : 者 與 者 兩者皆具!34

35 2-19 ད ལ ཡང sky ན འད ཡ ད ད བཤད པ གལ ཏ འgrW པ འgr འgyuར ན འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ཏ གང ག ས འgrW པ ར མང ན པ དང འgrW པ ར gyuར ནས གང འgr བའ འgr བ པ འgr བ དང ldན པ ལ འgr བར བrtགས ན འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ཏ འgr བ གང དག ldན པས འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པ དང ད འgr བ གང ལ lt ས ནས འgrWའW ཞgས by བར འgyuར བའ འgr བ གཉ ས su ན མ འཐད ད འgr བ གཉ ས su ཐལ བར gyuར ན sŋ མ བཞ ན du འgr བ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བས ད ཡང མ འད ད ད ད lt བས འgr བ པ འgrWའW ཞgས by བ ད མ འཐད ད ད ན འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ འgrW stg གང ག ཚ འgr བ པ འgrW པW ཞgས by བ ད མ འཐད པ ད ཚ འgr བ པ མ ཡ ན པ འgr བ དང brལ བའང འgr བའ ཞ ས by བ ད ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར ད lt བས ན འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ འgrWའ 2-19( ) 道, 該 ( 論 ) 亦有此患 ( 中論 ) 云 : 2.11 若去者有去, 應成兩種去 : 由去成去者, 由去者成去 有關 者具有 ( 之義 ), 若觀 的話, 應成兩種 : 由某 存在的緣故, 被明顯地稱為 者, 以及由依賴某 後, 兩種 ( 之論 ) 實不應理, 若成兩種 的話, 如前已述, 應成兩種 者, 然該 ( 論 ) 不許 此故, 者 實不應理 此時, 非 者亦不, 因為 者 都不應理的話, 非 者 離 ( 之 ) 論, 如何應理? 此故, 非 者不 2-20 ད ལ འད sམ du འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ འgr བར ས མས ན 2-20( 他 ) 認為 : 係屬 者及非 者 ( 皆有 ) 2-21 བཤད པ འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ གང ཞ ག འgr བར འgyuར འgr བ པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ ལས གཞན པ གsuམ པ འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ གང འgrWའW ཞgས by བར འཐད པ ཞ ག གང ཞ ག ཡ ན ད lt བས ན མ ད པའ ཁ ནའ y ར འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ འgrWའ ད ltར གང ག y ར འgr བ པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ དང འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ འgrWའ ཞ ས by བ ད མ འཐད པ ད འ y ར འgrWའW ཞgས by བ ད རབ tu མ འgruབ བ འgrWའW ཞgས by བ ད མ ད ན འgr བ རབ tu འgruབ པར ག ལ འgyuར 2-21( ) 道 : (2.8.cd) 離去不去者, 無第三去者 除了 者及非 者外, 第三者 係屬 者與非 者皆有 如何應理? 因此,( 第三者 ) 根本不存在的緣故, 係屬 者與非 者皆不 者 非 者 係屬 者, 以及非係屬 者 ( 之 ) 論, 實不應理故, ( 之義 ) 絕對不能成 若無 論, 如何至極成? 2-22 འད ར smrས པ འgr བ པ དང འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ འgrWའ ཞ ས by བ མ འཐད du ཟ ན kyང guབ ཏ འgrWའ ཙ tr འgrWའW ཞgས by བ ད ལ འgrWའW ཞgས by བ འཐད ད!35

36 2-22 於此,( 他 ) 道 : 者 係屬 者, 以及非 者皆有 之論實不應理, 但 古達 杰達 ( 等 ) 論 ( 應當 ) 合理 2-23 བཤད པ ད ས ན ཅ ཡང smrས པ མ ཡ ན ཏ guབ ཏ ལ བrt ན ན ཅ guབ ཏ འgr བ པ ར gyuར ནས འgr འམ འ ན ཏ འgr བ པ མ ཡ ན འgr འམ འ ན ཏ འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ ཞ ག འgrW ཞgས by བ འད གསལ བ མ byས སམ ད lt བས ན འད ན gy ནའ 2-23( ) 道 : 汝之所 完全 ( 不合理 ) ( 當 古達 之現象 ) 觀待古達 時, 古達轉為 者後 呢, 還是非為 者 ( ) 呢?( 吾 ) 難道沒有除去係屬 者及非 者 ( 的 ) 論嗎? 是故,( 汝的 ) 這個論點很有問題 2-24 འད ར smrས པ འgr བ ན ཡ ད པ ཁ ནའ ཅ འ y ར ཞ ན འgr བའ by rʦ མ པ ཡ ད པའ y ར ར འད ལ ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལ འgr བ ཡ ད ད ཞ ས by བ ད བrj ད པར མ nuས su ཟ ན kyང གང ག ཚ sd ད པ ལསའgr བ ད འ ཚ ན sd ད པའ byས པ འདས མ ཐག tu འgr བའ by བ འjuག པར འgyuར བས ད lt བས ན by བ rʦ མ པ ཡ ད པས འgr བ ཡ ད པ ཁ ནའ 2-24 於此,( 他 ) 道 : 絕對存在 為何? 因為可發起 的作 於此, 已去 未去, 以及跨步皆具, 雖已 ( 述 ) 不能 ( ) 該 ( 論 ),( 但 ) 從停留 ( 安 ) 的緣故, 結束停留作 的同時,( 正是 ) 趨入 的作 發起 ( 的 ) 作 所以, 絕對存在 2-25 བཤད པ ཅ y ད མ ང གཞན du བsgyuར བས ས མས rm ངས ནས རང ག bu ངW མY ཤ ས སམ y ད ད ན ད ཉ ད ལ blw yy མས བrj ད པ གཞན gy ས བrj ད ཀ འgr བའ by བ rʦ མ པ ཡ ད པར ཡ ངས su བrtག པ གང ཡ ན པ ད ཡང ས ང བའམ མ ས ང བའམ བག མ པ ལ ཡ ད grང ན ད ལ གཏན ཚhགས sŋར བstན པ དག ཉ ད ky ས བ ཤད པ ས ང ལ འgr བའ rʦ མ མ ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འgr བའ by བ འདས ཟ ན པའ y ར ར མ ས ང བ ལའང འgrW rʦ མ མ ད ཅ འ y ར ཞ ན འgr བའ by བ མ བrʦམས པའ y ར ར བག མ ལ rʦ མ པ ཡ ད མ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན བག མ པ མ ད པའ y ར དང འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ y ར དང འgr བ པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར གང du འgr བ rʦ མ པར by ད ཅ ས by བའ ལན ད ད smr ས ཤ ག ད lt བས ན འgr བའ rʦ མ པ མ ད ད rʦ མ པ མ ད ན འgr བ ཡ ད པར ག ལར འgyuར 2-25( ) 道 : 因更換名稱, 令汝 愚昧, 不認得 的孩 貌? 汝於該義, 由 ( 某 ) 後發的想法,( 於相同的內義 ) 做該餘釋 對於所有 存在發起 作 的遍觀, 試問, 該 ( 發起 ) 存在於已去 未去, 還是跨步之中? 於此, 依前 因相 釋 ( 中論 云 :) 因為 的作 已經過去了 因為 的作 尚未發起 2.12.a 已去中無發, 2.12.b 未去中無發, 2.12.c 跨步中無發,!36

37 為何? 因無跨步故 應成兩種 故, 以及應成兩種 者故 2.12.d 何處當有發? 現在, 請 ( 汝 ) 回覆 ( 上述的問題 ) 此故, 不存在發起 ; 若無發起, 如何存在? 2-26 འད ར smrས པ འgr བ ན ཡ ད པ ཁ ནའ ཅ འ y ར ཞ ན བག མ པ དང ས ང བ དང མ ས ང བ ཡ ད པའ y ར ཏ གང ག y ར འgr བ དང ldན པའ y ར བག མ པ ཞ ས by བ ཡ ན ལ འgr བ མཐར y ན པ ན ས ང བ ཞ ས by བ ཡ ན འgr བའ by བ མ ས ང བ ལ lt ས ནས མ ས ང བ ཞ ས by བ ཡ ན པས ན ད lt བས ན བག མ པ དང ས ང བ དང མ ས ང བ ཡ ད པའ y ར འgr བ ཡ ད ད 2-26 於此,( 他 ) 道 : 絕對存在 為何? 因有跨步 已去, 以及未去 因為具 有 說跨步 因為究竟 說已去 因未成 作 說未去 總之, 因有跨步 已去, 以及未去的緣故, 存在 2-27 བཤད པ ཅ y ད ནམ མཁའ འད ལ ldང བར བsky ད དམ གང ག ཚ འgr བ rʦ མ པའ sŋ ར ལ ན གང du འgr བ rʦ མ འgyuར བ བག མ པ མ ད ཅ ང ས ང བ མ ད འད ལ འgr བ rʦ མ པའ sŋ ར ལ sd ད པར gyuར པ ན གང du འgr བ rʦ མ པར འgyuར བའ བག མ པ ཡང མ ད ཅ ང ས ང བ ཡང མ ད ད འgr བ rʦ མ པ མ ད ན བག མ པ འgr བ དང ldན པར ག ལ འgyuར འgr བ དང ldན པ མ ད ན འgr བ མཐར y ན པ ཡ ད པར ཡང ག ལ འgyuར 2-27( ) 道 : 汝是否站 於此虛空之中? ( 中論 云 :) 2.13.abc 發起 前, 發去之跨步, 及已去皆無, 於此, 發起 之前, 不只正在停留 將要發起 於某處的跨步不存在以外, 已去 也不存在 若無發起, 跨步中如何具有? 既無具有, 如何存在 究竟? 2-28 འད ར smrས པ མ ས ང བ ན ཡ ད ད ད ར འgr བ rʦ མ པར འgyuར ར 2-28 於此,( 他 ) 道 : 未去是存在的, 於該 ( 未去之中 ) 發起 2-29 བཤད པ མ ས ང འgr བ ག ལ ཡ ད འད ལ sd ད ཅ ང མ བsky ད པ གང ཡ ན པ ད ན མ ས ང བ st ད ལ ན rʦ མ པ མ ད ད གང ག ཚ sky ད པར by ད པ ད འ ཚ ན ན ག skབས གང du sky ད པར by ད པ ད མ ས ང བ མ ཡ ན ན ད འ ཚ མ ས ང བའ ག skབས གང ཡ ན པ ད ལ ན བsky ད པ མ ད ད ད lt བས ན མ ས ང བ ལ འgr བའ rʦ མ པ གང ལ ཡ ད ད ltར བrtགས ན འgrW rʦ མ rnམ པ ཐམས ཅད du snང བ མ ད པ ཉ ད ཡ ན ན ས ང བ ཅ ཞ ག བག མ པ ཅ མ ས ང ཅ ཞ ས rnམ པར བrtག གང ག ཚ ད ltར rnམ པ ཐམས ཅད ky ས rnམ པར བrtག པ ན འgr བའ rʦ མ པ snང བ མ ད པ ཉ ད ཡ ན པ ད འ ཚ y ད ky ས ང བ ཡང ཅ བག མ པ ཡང ཅ མ ས ང བ ད ཡང ཅ ཞ ས rnམ པར བrtག 2-29( 道 : 中論 ) 云 : 2.13.d 未去何有?!37

38 於此, 凡是正在停留 無有移動者, 皆為未去, 於此中並無 ( 的 ) 發起 何時, 爾時正屬移動之時, 並非未去 凡是仍屬未去之時, 彼時無有 此故, 於未去中如何發起? 如是觀察的話,( 如 中論 云 :) 2.14 若去發諸相, 係屬無相故, 觀相何已去 跨步及未去 以 切相 觀察時,( 察覺 ) 之發起係屬無相的緣故, 汝之已去為何? 跨步為何? 未去為何? 做此觀察 2-30 smrས པ ར ཞ ག མ ས ང བ ན ཡ ད ད ( 他 ) 道 : 先, 非去 ( 的確 ) 是存在的 2-31 བཤད པ ཅ y ད bu མ བཙས པར འཆ བའ my ངན by ད དམ y ད ས ང བ མ ད པར མ ས ང བ ལ rt ག ག འད ltར ས ང བའ གཉ ན པW ནY མ ས ང བ ད ཡ ན ན ད ལ གལ ཏ ས ང བ ཉ ད མ ད ན y ད ky མ ས ང བ ཡ ད པར ག ལ འgyuར 2-31( ) 道 : 為何汝 尚未誕,( 汝 ) 卻已哀悼 苦? 去 既無有, 汝 ( 卻 ) 念執非去 ( 的存在 ); 去的反 為非去, 若無有去, 如何能得汝之非去? 2-32 smrས པ གལ ཏ གཉ ན པW མgད པས ས ང བ མ ད ན འ ན འgr བ འgruབ པ ཅ འ y ར ཞ ན མ མuན པའ ཡ ད པའ y ར ཏ འད ltར འgr བའ མ མuན པ sd ད པ ཡ ད ད ད བས ན མ མuན པ ཡ ད པའ y ར འgr བ ཡ ད པ ཁ ནའ 2-32( 他 ) 道 :( 雖說 ) 因無反 無有去 然, ( 卻 ) 可成 為何? 因有 不同 的存在 如是, 既有 的不同, 存在 ( 著 的 ) 不同 的緣故, 絕對存在 2-33 བཤད པ གལ ཏ sd ད པ ཡ ན ན ན འgr བ ཡང ཡ ད པར འgyuར grང ན sd ད པ མ འཐད པས འgr བ ཡ ད པར ག ལ འgyuར ཇ ltར ཞ ན འད ལ གལ ཏ sd ད པ ཡ ད པར gyuར ན འgr བ པWའYའམ འgr བ པ མ ཡ ན པའ ཡ ན grང ན ད ལ ར ཞ ག འgrW པW མY sd ད ད འgr བ པW མYན sd ད པ མ ན འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ གང ཞ ག sd ད པར འgyuར ད lt བས ན sd ད པ ན མ ད པ ཁ ནའ ཅ འ y ར ཞ ན མ འཐད པའ y ར ར ཇ ltར ཞ ན བཤད པ ར ཞ ག འgrW པW sd ད དW ཞgས ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར འgr བ མ ད ན འgr བ པ ནམ ཡང འཐད པར མ འgyuར ར འད ལ འgr བ དང ldན པས འgr བ པ ར འgyuར བས འgr བ མ ད ན འgr བ པ ར མ འཐད པ ཉ ད ད འgr བ ལ ག པ ན sd ད པ ཞ ས by བ ན འgr བ དང sd ད པ མ མuན པ ད གཉ ས གཅ ག ན lhན གཅ ག འduག པ མ ད ད ད འ y ར ད ltར ར ཞ ག འgr བ པW sd ད དW ཞgས by བ ད ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར ད ན འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ sd ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འgr བ མ ད པའ y ར ར འད ལ འgr བ ལ ག པ ན sd ད པ ཞ ས by བ ན འgr བ པ མ ཡ ན པ ན འgr བ དང brལ བའ y ར sd ད པ ཉ ད ཡ ན པས ད ལ ཡང sd ད པས ཅ ཞ ག by sd ད པ ད ལ ཡང sd ད པར བrtག ན sd ད པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བ དང sd ད པ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བས ད འ y ར འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ sd ད ད 2-33( ) 道 : 若 因為存在停留, 亦 ( 應 ) 存在 的話,( 然 ) 停留實應 非理故, 何來? 為何? 於此, 如果停留是存在的話,( 該動作應是來 ) 者, 還是非 者呢?!38

39 先, 者不應停留 ( 如 中論 云 :) 2.15 去者則不住, 不去者不住, 離去不去者, 何有第三住? 此故, 停留絕對不存在 為何? 不應理故 為何?( 如 中論 云 :) 2.16 謂 者停留, 如何能應理? 若無有, 者永非理 因為具有, 為 者 ; 若無, 者將不應理 的反 謂 停留, 停留與 兩者為不同 無法於 時處同俱存在 此故, 所謂 者停留 ( 之論 ) 如何應理? 非 者亦不停留 為何? 無有 故 於此, 的反 謂 停留, 非 者為遠離, 故為停留 此外, 何為停留? 若於停留中觀察停留的話, 應成兩種停留, 停留者也應成兩種 此故, 非 者亦無停留 2-34 ད ལ འད sམ du འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ sd ད པར ས མས ན 2-34 於此, 如果 ( 他 ) 認為 : 係屬 者與非 者 ( 應會 ) 停留 2-35 བཤད པ འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ གང ཞ ག sd ད པར འgyuར འgrW པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ ལས གཞན པ གsuམ པ འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ གང sd ད དW ཞgས by བར བrtགས པ ད གང ཞ ག ཡ ན ད lt བས ན མ ད པ ཁ ནའ y ར འgr བ པW ཡYན པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ ཡང མ sd ད ད 2-35( ) 道 : (2.15.cd) 離去不去者, 何有第三住? 除了 者與非 者以外的第三者 係屬 者及非 者 其停留之論的觀執為何? 因絕無故, 係屬 者 及非 者亦不能停留 2-36 ཡང གཞན ཡང འgr བ ལ ག པ ན sd ད པ ཞ ས by བ ld ག པ ད ཡང བག མ པ ལས སམ ས ང བ ལས སམ མ ས ང བ ལས ld ག པར འgyuར grང ན ད ལ བག མ ལས ld ག པར མ འgyuར ཏ ས ང བ དང མ ས ང ལས kyང མ ན བག མ པ ལས sd ད པ མ འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར འgr བ དང ldན པའ y ར བག མ པ ཡ ན ལ འgr བ ལ ག པ ན sd ད པ ཡ ན པས sd ད པ དང འgr བ མ མuན པ ད གཉ ས ཅ ག ན མ sr ད པས ད འ y ར ར ཞ ག བག མ པ ལས ld ག པར མ འgyuར ཏ ད ན ས ང བ དང མ ས ང བ ལས kyང sd ད པར མ འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན འgr བ མ ད པའ y ར ར འད ltར འgr བ ལ ག པ ན sd ད པ ཡ ན ན འgr བ ན ས ང བ དང མ ས ང བ ལ མ ད ད འgr བ མ ད ན འgr བ ld ག པ ག ལ ཡ ད འgr བ ld ག པ མ ད ན sd ད པ ག ལ ཡ ད ད lt བས ན ས ང བ དང མ ས ང བ ལས kyང ld ག པར མ འgyuར ར 2-36 另外, 的反 稱 停留 請問, 該反 來 跨步 已去, 還是未去? 於此,( 停留 ) 不 ( 應 ) 成為跨步的反,( 如 中論 云 :) 2.17.ab 已去及未去, 去時皆無住, ( 停留非由跨步 ) 為何? 如是, 具有, 故為跨步 的反 為停留, 不同 的停留與 兩者不可能於 ( 同 ) ( 時處存在 ), 故先否定 ( 該 ) 反 來 跨步 從已去及未去亦無停留 為何? 無有 故!39

40 如是, 的反 為停留, 於已去及未去之中無有 若無, 的反 怎能存在? 若無 的反, 怎會有停留? 此故,( 該 ) 反 也非從已去及未去 有 2-37 འgr བ དང ན འjuག པ དང ld ག པ ཡང ན འgr དང མuངས ཇ ltར འgr བ པW མY sd ད ད sd ད པ དང འgr བ གཉ ས མ མuན པའ y ར ར ཞ ས བ ཤད པ ད བཞ ན du sd ད པ པ ཡང མ འgrW stg sd ད པ དང འgr བ གཉ ས མ མuན པའ y ར ར ཇ ltར འgr བ པ མ ཡ ན པ མ sd ད ད sd ད པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར འ y ར རW ཞgས བ ཤད པ ད བཞ ན du sd ད པ པ མ ཡ ན པ ཡང མ འgrW stg འgr བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར ཇ ltར འgr བ པW ཡYན པ དང ཇ ltར འgr བ པ མ ཡ ན པ མ sd ད ད མ sr ད པའ y ར རW ཞgས བ ཤད པ ད བཞ ན du sd ད པ པW ཡYན པ དང sd ད པW པ མ ཡ ན པ ཡང མ འgrW stg མ sr ད པའ y ར ར ད ltར ར ཞ ག འgr བ པWའY sd ད པ དང sd ད པ པWའY འgr བ མuངས པ ཡ ན ན ད ན ཇ ltར འgr བའ rʦ མ པ ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལ མ འཐད དW ཞgས བ ཤད པ ད བཞ ན du sd ད པའ འjuག པ ཡང བsdད པ དང མ བsdད པ དང sd ད པ ལ མ འཐད ད ད ltར ན འgr བའ rʦ མ པ དང sd ད པའ འjuག པ མuངས པ ཡ ན ན ད ན ཇ ltར འgr བའ ld ག པ ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལས ld ག པར མ འgyuར ཞ ས བ ཤད པ ད བཞ ན du sd ད པའ ld ག པ ཡང གང du བsdད པ ད ནས མ འgrW stg འgr བ མ ད པའ y ར ར གང du མ བsdད པ ད ནས kyང མ འgrW stg འgr བ མ ད པའ y ར ར གང du བsdད པ ད ནས kyང མ འgrW stg sd ད པ དང འgr བ གཉ ས མ མuན པའ y ར ར ད ltར ན འgr བའ ld ག པ དང sd ད པའ ld ག པ མuངས པ ཡ ན ན 2-37( 如 中論 云 :) 2.17.cd 趨及反法, 皆同於去義 如 : 為何 者不停留? 因為停留與 兩者為不同 的緣故 同樣的, 停留者亦不, 因為停留與 兩者係屬不同 的緣故 如 : 為何非 者不停留? 應成兩種停留 ( 之患 ) 故 同樣的, 非停留者亦不, 因為應成兩種 ( 之患 ) 故 如 : 為何係屬 者不停留 為何非 者不停留? 不可能故 同樣的, 係屬停留者與非停留者亦不, 不可能故 如是, 者之停留, 與停留者之 係屬相同 如 : 發起 已去 未去, 以及跨步皆不應理 同樣的, 趨入停留 ( 時 ), 已停留 尚未停留, 正在停留也不應理 如是, 發起 與趨入停留係屬相同 如 : 的反 非由已去 未去 跨步 反 同樣的, 停留的反 也非從某處停留之後的, 因無 故 何處無有停留亦無, 因無 故 ; 何處有停留也無, 停留與 為不同 故 此故, 的反 與停留的反 係屬相同!40

41 2-38 འད ར smrས པ འgr བ དང འjuག པ དང ld ག པ ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ ལ ཡ ད དW ཞgའམ འgr བ པ དང འgr བ པ མ ཡ ན པ དང ད ལས གཞན པ ལ ཡ ད དW ཞgས by བ ད ལ བrj ད པར མ nuས su ཟ ན kyང ཙ trའ ག མ པ འད ར བ མཐ ང ནས ཙ trའ འgr བ པW ཞgས by བར འgyuར བས ད འ y ར འgr བ པ དང འgr བ ཡ ད ད 2-38 於此,( 他 ) 道 : 雖不能詮釋 趨入, 以及反 存在於已去 未去, 以及跨步之中, 或存在於 者 非 者, 以及餘者之中, 但 ( 的確 ) 可 杰達跨步, 杰達成為 者 故, 者及 皆係存在 2-39 བཤད པ ར ཞ ག བrj ད པར མ nuས su ཟ ན kyང ཞ ས by བ ད ན ཕ ངས པའ ཚhག ཡ ན ན འ ན kyང གང མཐ ང ནས ཙ tr འgr བ པW ཞgས by བར ས མས པ ཙ trའ ག མ པ འད ར བ གང ཡ ན པ ད ག མ པ འད ར བ ད དང ཙ tr གཅ ག པ ཉ ད དམ གཞན པ ཉ ད du འgyuར grང ན ད ལ འgr བ ད དང འgr བ པ ད ཉ ད ཅ ས kyང byར མ ruང འgr བ དང ན འgr བ པ གཞན ཉ ད ཅ ས kyང byར མ ruང ཇ ltར ཞ ན གལ ཏ འgr བ གང ཡ ན པ ད ཉ ད འgrW པW ཡYན gyuར ན by ད པ པ དང ལས ཉ ད kyང གཅ ག པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར གལ ཏ འgr བ གང ཡ ན པ ད ཉ ད འgr བ པW ཡYན པར gyuར ན ད lt ན by ད པ པ དང by བ ཡང གཅ ག པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར ར ད ན མ འཐད ད by ད པ པ གང ཡ ན པ ད ཉ ད by བ ཡ ན པར ཇ ltར འgyuར ཅ st sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ པས by ད པ པ དང by བ གཉ ས གཞན པ ཉ ད ཡ ན ནW ཞg ན ད ལ བ ཤད པར by st གལ ཏ འgr དང འgr བ པ གཞན པ ཉ ད du rnམ བrtགས ན འgrW པW མgད པའ འgr བ དང འgr བ མ ད པའ འgrW པ ར འgyuར གལ ཏ by ད པ པ དང by བ གཉ ས གཅ ག པ ཉ ད ky sky ན མཐ ང བས འgr བ པ དང འgr བ གཞན པ ཉ ད du rnམ པར བrtགས ན ད lt ན འgr བ པ ལས ཐ དད པར gyuར པའ འgr བ གཞ མ ད པ རང ལས རབ tu gruབ པར འgyuར བ དང འgr བ གཞ མ ད པ རང ལས རབ tu gruབ པར gyuར ན འgr བ པ ཡང འgr བ དང brལ བ མ lt ས པ རང ལས རབ tu gruབ པར འgyuར བ ཞ ག ན ད གཉ ས གང ཡང མ འཐད ད འgr བ པW མgད པར འgr བ དང འgr བ མ ད པར འgr བ པ ར ཇ ltར འgyuར 2-39( ) 道 : 先,( 汝於前述 ) : 雖不能詮釋 乃詞窮 ( 之舉 ) ( 汝 ) 何事 認定 杰達為 者?( 但 ) 凡杰達跨步 ( 時 ), 該跨步與杰達 ( 應 ) 為 性, 還是為異性? 於此,( 中論 云 :) 2.18 去法即去者, 是事則不然, 去法異去者, 是事亦不然 為何?( 如 中論 又云 :) 2.19 若謂於去法, 即為是去者, 作者及作業, 是事則為 如果, 凡是 就會成為 者的話, 作者與作業應成為,( 然 ) 該 ( 論 ) 實不應理 ; 凡是作者如何能夠成為作業? 若認為, 應成該患, 實不應理, 故思 : 作者與作業係屬異性 於此, 將做解說 ( 如 中論 云 :) 2.20 若謂於去法, 有異於去者, 離去者有去, 離去有去者 若由看到作者與作業為 性的過患, 觀執 : 者與 ( 彼此 ) 相異 的話, 如是迥異於 者的 應成無基至極成 性, 如果 已成無基至極成 性的話,!41

42 者 ( 將 ) 與 分離 ( 互 ) 不依賴 至極成 性,( 然 ) 該 任何 者皆不應理, 因為分離 者之, 以及分離 之 者, 如何應理? 2-40 འད ར smrས པ ཅ y ད གས ད པ པW ཉYད ལ དབང འdzuགས སམ ཁW བW ནY by ད པ པ དང by བ གཉ ས ཐ དད པར gruབ པ མ ད པའ y ར གཞན པ ཉ ད du ཡང མ འད ད ལ by ད པ པ ཐ དད པའ y ར གཅ ག པ ཉ ད du ཡང མ འད ད པས ད འ y ར ད གཉ ག མ ད པར ཡང ད གཉ ས gruབ བ 2-40 於此,( 他 ) 道 : 難道汝在判 ( 吾 ) 死刑? 吾 ( 認為,) 不能成 作者與作業兩者為迥異, 亦不承許 ( 該 為 ) 異性 作者為異故, 不許為 性 此故, 該 ( 作者與作業 ) 雖然存在, 但非 ( 性或異性 ) 2-41 བཤད པ ཁW བW ནY གས ད པ པW ཉYད ལ དབང མ འdzuགས ky y ད ཉ ད ལག པ བrkyང st ཚ གས ཆ ན པ ར གཡ བ ཅ ང ཁ ང པ དbuགས ky ས བrdzངས བཞ ན du sm ག rgyuའ u ལ rkyལ བར by ད དམ y ད ད ཉ ད དང གཞན མ གཏ གས པ མ ད པའ y གས ལ ཡ ད པའ bl ས གནས པར by ད ཀ གང དག དང ས པ གཅ ག པ དང དང ས པ གཞན པ ཉ ད du ན gruབ པར gyuར པ ཡ ད མ ན ན ད གཉ ས gruབ པ ཇ ltར ཡ ད གལ ཏ by ད པ པ དང by བ གཉ ས གཅ ག པ ཉ ད དང གཞན པ ཉ ད du gruབ པ མ ད ད གཉ ས མ གཏ གས པར rnམ པ གཞན གང ག ས ད གཉ ས gruབ པ ཡ ད ད ཇ sm ས ཤ ག ད lt བས ན ད ན བrtགས པ ཙམ du ཟད ད 2-41( ) 道 : 吾雖無判 ( 汝 ) 死刑, 但汝明明胃中脹氣, 卻伸 地搖擺, 游泳於海市蜃樓的 ( 池 ) 之中, 不是嗎? 除了 性與異性之外, 無有 ( 他 ) 宗,( 然 ) 汝 卻住於 ( 該宗 ) 之中 ( 中論 云 :) 2.21 事物於 性, 事物於異性, 兩性皆非有, 如何有 法? 如果作者與作業兩者於 性與異性中並不存在, 除該 ( 性 ) 外, 有何餘相成 該 ( 作者與作業 ), 請提出說明 此故, 該 ( 論 ) 僅為觀執 2-42 འད ར smrས པ འཇ ག rt ན མང ན suམ gy ད ན འད གབ གབ ky ས གན ན པར ཇ ltར nuས ཡ ང ན གང མ ད པས འgr བ པ མ ཡ ན ན ཞ ས by བ དང གང ལ lt ས ནས འད འgr བ པW ཡYན ནW ཞgས by བ ད ན འgr བ ཡ ན ལ ད ཡང འgr བ པW ཞgས byའ 2-42 於此,( 他 ) 道 : 隱隱藏藏 ( 的 法 ) 如何對抗世間現前的真相? ( 吾 ) 許 : 無處有來, 故無去者 又許 : 依賴某法 此為 者,( 故 ) 有, 該 ( ) 亦為 者 2-43 བཤད པ ཅ y ད bu འད ད ལ མ ན ང ལ spy ད དམ y ད འgr བ པW མgད པ ལ འgr བ པ ར rt ག ག འད ltར བgr ད པར by བ ཞ ག ཡ ད ན ན འgr བ པ ར བrtག tu ཡང ruང grང ན གང ག ཚ འgr བ པ ར བrtགས kyང བgr ད པར by བ མ འཐད པ ད འ ཚ ཅ ཡང མ ཕན པ ཡ ངས su བrtགས པ འད ས ཅ ཞ ག by བgr ད པར by བ ཇ ltར མ འཐད ཅ ན ད ན ས ང བ ཡང མ ཡ ན མ ས ང བ ཡང མ ཡ ན ལ བག མ!42

43 པ ན ཤ ས པར མ འgyuར རW ཞgས བstན ཟ ན ཏ ད དག ཙམ du ད འgr བས འgr བ པW ཡYན grང ན ད ན མ འgr བས ད འ y ར འgr བ པ ར བrtགས པ ན ད ན མ ད པ ཡ ན ན 2-43( ) 道 : 為何汝欲得 淫雙性? 汝念執 : 非 者為 者 如是, 請問, 因為有了 的動作, 雖可念執 者 ( 的存在 ), 但觀察 者時, 的動作實不應理,( 念 者的存在 ) 毫無益處, 為何做此遍執? 的動作如何不應理? 前 已經解釋過了, 該 ( 動作 ) 既非已去, 亦非未去, 亦不能被理解為跨步 ( 汝仍然念執 :) 某 ( ), 故為 者 ( 然,) 該 ( ) 不 故, 觀執為 者實無意義 2-44 འད ར smrས པ འgr བ པW ཡYན པས འgr བ ཉ ད འgrW stg དཔ ར ན smr པ དག ན ར ཚhག smrའ by བ by ད དW ཞgས ཟ ར བ བཞ ན ན 2-44 於此,( 他 ) 道 : 如 : 說者們說詞 ( 動者們 ) 動 般,( 去者 ) 係 屬 者的緣故, 為 動 2-45 བཤད པ འgr བ པWའY འgr བ ལ བrtག ན ཡང འgr བ གང ག ས ད འ འgr བ པ ར མང ན པའ འgr བ ད ཉ ད དམ ད ལས གཞན པ ཞ ག འgr grང ན གཉ ག ཡང མ མཐ ང ང ཇ ltར ཞ ན འgr བ གང ག ས འgrW པ ར མང ན འgr བ ད ན ད འgrW མYན འgr བ གང དང ldན ན ཙ tr འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པའ འgr བ ད ན འgr བ པW དg འgr བར by ད པ མ ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན གང y ར འgr བའ sŋ ར ལ མ ད གང ཞ ག གང du འgr བར འgyuར གང y ར འgr བ གང ག ས འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པའ འgr བ འད sŋ ར ལ ན འgr བའ sŋ ར ལ ཏ ད འ sŋ ར ལ ན འgr བ པW མgད ད ད དང ldན པ ཁ ནའ y ར འgr བ པW ཞgས བrj ད པ ཡ ན ཏ གང ཞ ག གང du དཔ ར ན gr ང དང gr ང y ར lt bu ཐ དད པར gyuར པས འgr བར འgyuར བ ཡ ན ན འgr བ པ ར gyuར ནས གང འgr བར འgyuར བའ འgr བ ད ན འgr བ པ ལས gr ང དང gr ང y ར lt buར ཐ དད པར gyuར པ མ ད ད ད ltར ར ཞ ག འgr བ གང ག ས འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པའ འgr བ ད ན འgr བ པ འgr བར by ད པ མ ཡ ན ན 2-45( ) 道 : 若觀察 者之,( 該 ) 是顯於 者的, 還是其他的 呢?( 吾 ) 不 兩者皆 ( 是 ) 為何?( 如 中論 云 :) 2.22.ab 因去知去者, 該去非為去, 何者具有? 顯於 者杰達 的, 實非 者的 為何?( 如 中論 云 :) 2.22.cd 去前無去者, 去者去何處? 由某 顯知為 者,( 該 者 ) 的 之前, 即是 ( 中論所說的 ) 去前, 在此 ( ) 之前並無 者 ; 只因具有該 ( ) 的緣故, 稱 者 例如, 城鎮 ( 雖 ) 為迥異,( 然 ) 者與 將成 的 非為迥異, 與城鎮不同, 因為有了, 有 者 如是, 由某 顯知為 者 的, 並非 者的!43

44 2-46 ད ལ འད sམ du ད ལས གཞན པ ཞ ག འgr བར ས མས ན 2-46 於此,( 他 ) 認為 : 由他者 2-47 བཤད པ འgr བ གང ག ས འgrW པ ར མང ན ད ལས གཞན པ ད འgrW མYན འgr བ གང དང ldན ན ཙ tr འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པ ད ལས གཞན པའ འgr བ ཡང འgr བ པW དg འgr བར by ད པ མ ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན གང y ར འgrW པ གཅ ག pu ལ འgr བ གཉ ས su མ འཐད ད གང ག y ར འgr བ པ གཅ ག pu ལ གང ག འgr བ པW ཞgས by བར མང ན པ དང འgrW པ ར gyuར ནས གང འgr བར འgyuར བའ འgr བ གཉ ས མ འཐད པ ད འ y ར ད ལས གཞན པའ འgr བ ཡང འgr བ པ འgr བ by ད པར མ ཡ ན ན ད ས ན ཚhག smrའ by བ by ད དW ཞgས by བ ཡང ལན བཏབ པ ཡ ན ན 2-47( 道 : 中論 ) 云 : 2.23.ab 因去知去者, 餘者皆不去, 何者具有? 迥異於 顯知 者杰達 的, 亦非 者的 為何?( 如 中論 云 :) 2.23.cd 於 去者中, 不得 去故 於單 的 者中, 無法合理具 兩種 顯知 者 ( 的 ) 及有了 者之後的 此故, 除彼 ( 兩種 ) 以外的 亦非 者的 此故,( 吾 ) 已做了 ( 說者們 ) 說詞 ( 動者們 ) 動 的回覆 2-48 འད ར smrས པ འgr བ པWའY བgr ད པར by བ gr ང དང gr ང y ར ལ ས གས པ མ ཡ ན ནམ 2-48 於此,( 他 ) 道 : 難道城鎮等並非 者的所去之處嗎? 2-49 བཤད པ ད ལ ན ལན བཏབ ཟ ན ཏ gr ང དང gr ང y ར ལ བrt ན ནས ཅ ད gr ང du ས ང བ ལ འgr བ ཡ ད དམ མ ས ང བ ལ འgr བ ཡ ད དམ བག མ པ ལ འgr བ ཡ ད ཅ ས བསམས ཟ ན པས ད འ y ར ད ན gy ནའ ཡང གཞན ཡང འgrW པW ཡYན པར gyuར པ ན འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད མ ཡ ན པར ན gyuར ད ཡང འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད ཡ ན དང མ ཡ ན gyuར པ ཡང འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད ད y ར འgr དང འgrW པ དང བgr ད པར by བའང ཡ ད མ ཡ ན འgr བ པW ཡYན པར gyuར པ ཞ ས by བ ན འgr བ པ གང འgr བ དང ldན པའ ད མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཞ ས by བ ན འgr བ པ གང འgr བ དང brལ བའ ཡ ན པ དང མ ཡ ན gyuར པ ཡང ཞ ས by བ ན འgr བ པ གང འgr བ དང ldན པ ཡང ཡ ན ལ འgr བ དང brལ བ ཡང ཡ ན པའ འgrW ཞgས by བ ན བgr ད པར by བའ ཐ ཚhག ག ག rnམ གsuམ du ཞ ས by བ ན ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པར ར ད འ y ར ད ltར ཡང དག པའ rj ས su འbrང བའ bl ས ཡ ངས su བrtགས ན འgr བ པW ཡYན པར gyuར པ ན བgr ད པར by བ rnམ པ གsuམ du འgr བར མ by ད ལ འgr བ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང བgr ད པར by བ rnམ པ གsuམ du འgr བར མ by ད ཅ ང འgr བ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང བgr ད པར by བ rnམ པ གsuམ du འgr བར མ by ད པ ད འ y ར འgr བ དང འgr བ པ དང བgr ད པར by བ མ ད ད by བ rnམས ky ནང ན འgr བའ by བ གཙ བW ཡYན པས འgr བའ by བ ཡ ངས su བrtགས ཏ ཇ ltར འgr བ མ འཐད པ པར རབ tu sgruབ པ ད བཞ ན du by བ ཐམས ཅད kyང མ འཐད པར gruབ པ!44

45 2-49( ) 道 : 於此,( 吾 ) 已回覆 基於城鎮,( 汝 ) 念 : 存在於 已去城鎮 ( 的已去 ) 之中, 或是 存在於未去之中, 還是 存在於跨步之中? 該 ( 論 ) 皆為謬誤 此外,( 中論 云 :) 2.24 決定有去者, 不能 三去 ; 不決定去者, 亦不 三去 ; 2.25 去法定不定, 去者不 三 ; 事故去去者, 所去處皆無 (2.24.a) 決定有去者 謂某 者具有 (2.24.c) 不決定去者 謂某 者遠離 (2.25.a) 去法定不定 謂 者既具, 也離 去 者乃 之義 三 者, 謂已去 未去, 以及跨步 此故, 若以隨後實相之識 遍觀的話, (2.24.a) 決定有去者 謂 者不以三相 ; (2.24.c) 不決定去者 謂 非以三相 ; (2.25.a) 去法定不定 謂 非以三相 此故, 者, 以及 的動作皆不 ( 應 ) 有 諸多動作中, 的動作為主, 故 ( 於此品 ) 遍觀, 以及至極成 如何不應理 ( 之義 ) 同樣的, 成 切作 皆不應理 2-50 ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ གཉ ས པའ 2-50 第 品 觀已去 未去 跨步品 終!45

46 第三品 觀入處品 3-1 འད ར smrས པ y ད ky ས འgr བ མ འཐད པ ད rj ས su རབ tu བstན པས ཁW བWའY ཡ ད st ང པ ཉ ད ཉན པ ལ spr བར byས ky ས ད འ y ར ད ན རང ག གuང luགས ལ བrt ན པ uང ཞ ག rj ས su རབ tu བstན པའ ར གས ས 3-1 於此,( 他 ) 道 : 汝隨後廣 不應理故, 令吾 歡喜聽聞空性 現今, 於略 依 宗典籍者, 應當隨後廣 3-2 བཤད པ ད ltར byའ 3-2( ) 道 : 當如是解說 3-3 smrས པ lt དང ཉན དང sn མ པ དང my ང བར by ད དང ར ག by ད ཡ ད དབང པ druག པW དg དག ག spy ད yuལ བlt བར by ལ ས གས lt བ ལ ས གས པ ད དག ན དབང པ druག tu བstན ལ ད དག ག spy ད yuལ ན གzuགས ལ ས གས པ druག པ དག ཉ ད ཡ ན པར བstན ཏ ད ལ གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བར བstན ལ lhག མ rnམས kyང རང རང ག yuལ འཛhན པར by ད པས བstན ཏ དང ས པW མgད ན གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བ ཞ ས བrj ད པར མ འཐད ད འད ltར མ ད པས ཇ ltར lt བར འgyuར ཅ st lt ན ན ར བ ང ག rwས kyང ruས sbལ gy spu ས གས པར འgyuར བ ཞ ག ན ད ན མ འཐད པས ད འ y ར sky མཆ ད rnམས ཡ ད ད 3-3( 他 道 : 中論 ) 云 : 3.1 聞以及嗅, 品嘗以及觸, 意根等為六, 於 境 等 等 顯 六根, 彼等 境為 等六者, 做此宣 因為, 故, 餘者執取各 之境, 做此說明 若無事物, 故為 之 論則不應理 ; 既無如是 ( 事物 ), 又如何能成? 猶如兔角轉為龜, 實不應理, 故有入處 3-4 བཤད པ གལ ཏ གzuགས ལ lt བར by ད པས ltའw ཞgས by བ ད འཐད ན ན sky མཆ ད rnམས ཡ ད པ འgyuར བ ཞ ག ན ད ན མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར lt ད རང ག བདག ཉ ད ན ད ན ད ལ མ lt ཉ ད གང ཞ ག བདག ལ མ lt བ ད གཞན དག ལ ཇ ltར lt འད ལ དང ས པ rnམས ky ངW བW ཉYད ན རང ག བདག ཉ ད ལ མཐ ང ན ད དང ldན པས གཞན gy བདག ཉ ད ལ ཡང དམ གས པར འgyuར ཏ དཔ ར ན u ལ rlན མཐ ང ན ད དང ldན པས ས ལ ཡང དམ གས པ དང མ ལ ཚ བ མཐ ང ན ད དང ldན པས u ལ ཡང དམ གས པ དང sn མའ མ ཏ ག ལ dr ཞ མ པ ཉ ད མཐ ང ན ད དང ldན པས ག ས ལ ཡང དམ གས པ lt bu ཡ ན ན དང ས པ གང རང ག བདག ཉ ད ལ མ snང བ ད གཞན gy བདག ཉ ད ལ ཇ ltར དམ གས པར འgyuར ཏ འད ltར sn མའ མ ཏ ག ལ dr ང བ ཉ ད མ མཐ ང ན ག ས ལ ཡང དམ གས པར མ འgyuར བ lt buའ ད འ y ར གལ ཏ lt བ རང ག བདག ཉ ད ལ lt བར by ད ན ན ད ས ན གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བའW ཞgས by བ ད འཐད པར འgyuར བ ཞ ག ན lt བ ན རང ག བདག ཉ ད ལ lt བར མ by ད ད ད གང རང ག བདག ཉ ད ལ lt བར མ by ད པ ད གཞན དག ལ ཇ ltར lt བར by ད ད ད ས ན གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བའ ཞ ས by བ ད མ འཐད ད sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང དང ས པ kuན gy རང བཞ ན ན ཐ ག མར བདག ལ snང gyuར ན མ ག ཉ ད ལ ཡང མ ག ག ས ན ཅ ཡ y ར ན འཛhན མ འgyuར ཞ ས གsuངས ས!46

47 3-4( ) 道 : 若 故為 之 論合理, 入處應當存在, 然該 ( 論 ) 實不應理 為何? 如是,( 中論 云 :) 3.2 觀 體性, 於此不能, 若不能, 云何能 他? 於此, 諸法的體性 的 性若能被, 正因如此, 他者的體性應成被緣 例如, 到 為濕時, 亦可緣地 ; 到 為炙時, 亦可緣 ; 若 荳蔻花之 氣時, 亦可緣取衣服般 然, 諸法 的體性既然不能被, 他者之體性又如何能夠被緣? 誠如不 荳蔻花之 氣時, 將不能夠緣取衣服般 此故,( 雖說 ) ( 若能 ) 觀 的體性, 故為 之論述將能合理, 然, 實不能為觀 的體性 ; 既然 的體性不能被, 又如何能夠觀 他者 ( 的體性 )? 此故, 故為 之論述實不應理 阿闍黎聖天亦云 : 切法本性, 先應 能, 何故此眼根, 不 於眼性 3-5 smrས པ མ བཞ ན du lt བ ལ ས གས པ འgruབ st དཔ ར ན མ ན sr ག པར by ད པ ཡ ན ཡང གཞན དག sr ག པར by ད པ ཡ ན gy རང ག བདག ཉ ད sr ག པར by ད པ ན མ ཡ ན ན ད བཞ ན du lt བ ཡང lt བར by ད པ ཡ ན ཡང གཞན དག ལ lt བར by ད པ ཉ ད ཡ ན gy རང ག བདག ཉ ད ལ lt བར by ད པ ན མ ཡ ན ན 3-5( 他 ) 道 : 如 ( 論被 ) 般, 等 ( 之論 ) 應當被 例如, 雖會燃燒, 但 ( 只 ) 燒他者, 不燒 的體性 同樣的, 雖為, 但會 他, 不 的 性 3-6 བཤད པ lt བ རབ tu བsgruབ པའ y ར མ ཡ དཔ ན nuས མ ཡ ན nuས མ ཡ ན ཞ ས by བ ན མ ཆ ག པ དང མ nuས སW ཞgས by བའ ཐ ཚhག st y ད ky ས lt བ རབ tu བsgruབ པའ y ར མ འ དཔ byས པ གང ཡ ན པ ད ས ན lt བ རབ tu བsgruབ པར མ nuས ས ཅ འ y ར ཞ ན འད ལ buད ཤ ང བsr ག གW ཞgས by མ ད ky buད ཤ ང ལས མ guད ན མ ད པའ y ར ཏ ད བས ན མ ན རང ག བདག ཉ ད sr ག པར by ད པ ཉ ད ཡ ན gy གཞན དག sr ག པར by ད པ ན མ ཡ ན ན ཅ st གཞན པ ཉ ད མ ཡ ན du ཟ ན kyང buད ཤ ང ན བsr ག པར by བའ མ ན sr ག པར by ད པའW ཞgས rt ག ན ཁW བ ས kyང buད ཤ ང ན sr ག པར by ད པའ མ ན བsr ག པར by བའ ཞ ས smr ལ རག ག ཡང ན yད པར gy གཏན ཚhགས བstན པ བrj ད དག ས ས sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང མ ས ན ཚ བ ཉ ད བsr ག st ཚ བ ལ ཡ ན ཇ ltར བsr ག ད ས ན buད ཤ ང ཞ ས by མ ད ད མ གཏ གས པར མ ཡང མ ད ཅ ས གsuངས ས ད lt བས ན མ འ དཔ ས nuས པ མ ཡ ན ན 3-6( 道 : 中論 ) 云 : 3.3.ab 為能極成, 喻則不能, 不能 應理解為 不 及 無法 汝為了能夠至極成 ( 的 性 ), 雖以 為比喻, 然 ( 汝所 ) 切皆不能夠至極成 ( 的 性 ) 為何? 於此,( 汝 ) 雖說 柴被燒, 然, 若被滅, 柴則不 ( 被燒 ) 故, 絕對燃燒 的體性, 非燃燒他者 若 ( 汝 ) 觀執 : 雖然並非 ( 燃燒 ) 他者, 但柴為所燒, 為能燒 吾亦可說 : 柴為能燒, 為所燒 或是, 須 顯 個別之因相 阿闍黎聖天亦云 : 暖即是!47

48 性, 非暖如何燒? 故薪體為無, 離此 非有 此故, 以 為喻不能 ( 成 的 性 ) 3-7 འད ལ ཁ ཅ ག མ ན རང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད ད sམ du ས མས པ 3-7 於此, 某 認為 : 可明亮 的體性 3-8 ད ས kyང nuས པ མ ཡ ན ཏ མ ན ཇ ltར རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད བ ད བཞ ན du རང གཞན gy བདག ཉ ད དག sr ག པར ཡང by ད པའ ར གས ས 3-8( 道 :) 亦不能 ( 明亮 ) 如若 可明亮 他的體性, 亦能夠合理地燃燒 他的體性 3-9 འ ན kyང གཞན དག sr ག པར by ད པ ཉ ད ཡ ན gy རང ག བདག ཉ ད sr ག པར by ད པ ན མ ཡ ན ནW ཞg ན 3-9 然,( 他 ) 道 : ( ) 只燒他者, 不燒 的體性 3-10 ད ltར ན ཡང མ ས ཇ ltར གཞན དག sr ག པར by ད ky རང ག བདག ཉ ད sr ག པར མ by ད པ ད བཞ ན du lt བ ཡང གཞན ཉ ད དག ལ lt བར by ད ky རང ག བདག ཉ ད ལ lt བར མ by ད དW ཞgས by བ ད ཇ ltར ruང st མ ཇ ltར རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད པ ད བཞ ན du lt བ ཡང ན གལ ཏ lt བ ཡ ན ན རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག ལ lt བར by ད ད ཞ ས by བ ད lt buར ཡང ཅ འ y ར མ འgyuར བདག ཉ ད བདག ཉ ད ལ ltའw ཞgས kyང ཟ ར ལ ད བཞ ན du འཇ ག rt ན ན smr བ པ དག བདག ཉ ད ky ས བདག ཉ ད འཛhན ཏW ཞgས kyང ཟ ར བས ད འ y ར རང ག བདག ཉ ད ལ འjuག པའ ཚhག ག ས ན lt བ རབ tu བsgruབ པའ y ར མ འ དཔ ས nuས པ མ ཡ ན ན 3-10( 道 :) 話雖如此, 然, 如同 只燒他者, 不燒 般, 也應只 他者, 不 的體性 之 論如何應理? 為何不能說 : 如同 明亮 他的體性般, 亦 ( 如是 ) 如果是,( 也應 ) 觀 他之體性? 世間說, 看到 演講者 介紹 此故, 就以形容 我之詞,( 便知 ) 不能以 喻至極成 ( 的 性 ) 3-11 ཡང གཞན ཡང ས ང དང མ ས ང བག མ པ ཡ ས ད ན ltར བཅས ལན བཏབ པ ltར བཅས ཞ ས by བ ན lt བ དང བཅས པའ གང ཞ ན མ འ དཔ st དཔ དང lt བ ད གཉ ག མuངས པར ལན བཏབ ཟ ན ཏW ཞgས by བའ ཐ ཚhག ག གང ག ས ལན བཏབ ཅ ན ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ དག ག ས ཏ ཇ ltར ས ང བ དང མ ས ང བ དང བག མ པ བrtག པར ས ང བ ལ ཡང འgr བ མ ད མ ས ང བ ལ ཡང མ ད བག མ པ ལ ཡང འgr བ མ ད ད ཞ ས བ ཤད པ ད བཞ ན du མ ས kyང བsr གས པ ཡང sr ག པར མ by ད མ བsr གས པ ཡང sr ག པར མ by ད lt བ ཡང བltས པ ལ ཡང lt བར མ by ད མ ltས པ ལ ཡང lt བར མ by ད lt བ ལ ཡང lt བར མ by ད ད ད ltར མ ཡང sr ག པར མ by ད ལ lt བ ཡང lt བར མ by ད ན ཅ ཞ ག གང ག དཔ ར འgyuར ད འ y ར ཡང lt བ རབ tu བsgruབ པའ y ར མ འ དཔ ས nuས པ མ ཡ ན ན 3-11 此外,( 中論 云 :) 3.3.cd 去未去去時, 該觀答具!48

49 具 謂具有 也 指向何者? 為 喻也 (3.3.d) 應理解為 ( 吾 ) 已答覆, 喻 兩者相同也 由何 ( 理 ) 回覆? 由已去 未去, 以及跨步 ( 之觀察 答 ) 如同觀察已去 未去, 以及跨步時, 可釋 : 不存在於已去之中, 亦不在於未去之中, 於跨步之中亦無 同樣的, 亦不能燃燒於已燒之中, 於未燒之中亦無燃燒 ; 亦不在於已 之中, 亦不在於未 之中, 亦不在於正在 之中 既然 不能燃燒, 不能, 何者又是何者之喻? 此故, 喻不能至極成 ( 的 性 ) 3-12 ཡང གཞན ཡང གང ཚ cuང ཟད མ lt བ lt བར by ད པ མ ཡ ན ན lt བས lt བར by ད ཅ ས byར ད ན ཇ ltར ར གས པར འgyuར འད ltར y ད ky ས གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བའW ཞgས smrས པ ན by ད པ པ ལ by བའ rky ན བrj ད ནས lt བར by ད པས lt བ ཡ ན ན ད འ y ར lt བ ཉ ད ན lt བ ཡ ན gy མ lt བ ན མ ཡ ན ན ད འ y ར གང ག ཚ ན lt བ ཉ ད ན lt བ ཡ ན gy མ lt བ ན མ ཡ ན པ ད འ ཚ lt བར by ད པས lt བའW ཞgས by བ ད smr བ ཇ ltར ར གས པར འgyuར ཏ འད ལ གང ག ས lt བར by ད ད ཞ ས by ད ར གས པར འgyuར བ lt བའ by བ གཉ ས པ ད ག ལ ཡ ད ཅ st འད ལ lt བའ by བ གཉ ས པ མ ད བཞ ན du ཡང རབ tu rt ག ན ད lt བས ན ཡང lt བ གཉ ས su ཐལ བ དང lt བ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན གzuགས ལ lt བར by ད པས lt བའ ཞ ས by བ ད མ འཐད ད 3-12 此外,( 中論 云 :) 3.4 若未 時, 則不名為, 故, 是事則不然 如是, 汝說 : 故為, 該 詮釋了作業之緣 ( 存在 ) 於作者之中, 述 故 ( 能 ) 此故, 係屬, 非為不 ( 然,) 因 僅屬為, 並非不, 故 故 ( 能 ) 之論述如何應理? 於此, 何處能得 由何者觀 之理中的第 個 作? 於此, 明明沒有第 個 作, 仍要極觀 ( 的 性 ) 的話, 應成兩種, 者也成兩種,( 然吾 ) 不許該 ( 論 ) 此故, 故為 之論述實不合理 3-13 ཅ st ཐལ བའ by བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ sky ན ད ར gyuར ན མ ruང ང sམ ནས lt བ ཉ ད lt བའ by བ དང ldན པའ y ར lt བར by ད པས lt བའW ཞg ན 3-13( 他 ) 認為 : 若有應成兩種 ( ) 作 之患, 實不應理 ( 故 ) : 只有 具有 作 的緣故, 故 ( 能 ) 矣! 3-14 ད ལ བ ཤད པ lt བ lt ཉ ད མ ཡ ན ཏ lt བ lt བར by ད པ ཉ ད ད ཞ ས ད ltར rt ག ན ད ཡང མ ར གས པ མ ཡ ན ཏ lt བར by ད ད ཞ ས by བ ད ལ lt བའ by བ མ ད པའ y ར ར ད ད ལ འད sམ du sky ན ད ར gyuར ན མ ruང བས lt བར by ད ད ཞ ས by བ ད ཉ ད lt བའ by བ དང ldན པར ས མས ན ད lt བ ཤད པ lt བ མ ན པ མ lt ཉ ད ད lt ན ཡང lt བའ by བ དང brལ བའ lt བ ན lt བ མ ཡ ན པར འgyuར ར ད ལ lt བ མ ཡ ན པ ཇ ltར lt བར by ད ད ཞ ས byར ན མ ruང st འད ltར lt བ མ ཡ ན པ ཇ ltར lt བར འgyuར ཅ st lt ན ན ས ར མWའY rʦ མ ཡང lt བར འgyuར བ ཞ ག ན མ lt st ད lt བས ན lt བ མ ཡ ན པ lt བར by ད དW ཞgས by བ ད ཡང མ ruང ང 3-14 於此,( 道 : 中論 云 :)!49

50 3.5.a 不能有, 如若 ( 某 ) 觀執 : 為, 該 ( 執 ) 並非不應理, 因為 中無有 的作 於此, 如若 ( 另 ) 執念 : 該 ( 論 ) 應成過患, 實不應理 故思 : 中卻有 的作 ( 吾該 ) 如是說明,( 如 中論 ) 云 : 3.5.b 非 亦不, 話雖如此, 可是, 遠離 作 之 並非為 ; 既 ( 然 ) 是非 ( 能 ) ( 者 ), 如何能? 實不應理 如是, 既已不, 如何成? 若 ( 非 ) 為, 指尖也應能, 然不能 此故, 非 為 之論, 亦不應理 3-15 smrས པ by བའ rky ན འད ན by ད པ ལ བrj ད པ ཡ ན gy by ད པ པ ལ མ ཡ ན པས འད ས lt བར by ད པས lt བ st གང ཞ ག lt བར by ད ཅ ན lt བ པWའ 3-15( 他 ) 道 : 作業之緣應詮釋於作業之中, 非於作者之中, 此故, 故 ( 能 ) 謂由何 呢?( 答 : 由 ) 者 ( ) 3-16 བཤད པ lt བ ཉ ད ky ས lt བ པ འང rnམ པར བ ཤད པར ཤ ས པར by འད ལ lt བ རང ག བདག ཉ ད ན ད ན ད ལ མ lt ཉ ད གང ཞ ག བདག ལ མ lt བར ད གཞན དག ལ ཇ ltར lt ཞ ས by བ ལ ས གས པ དག ག ས lt བས lt བར by ད དW ཞgས by བ ད བསལ ཟ ན ཏ lt བས བསལ བ ད ཉ ད ky ས lt བ པ ཡང བསལ བ ཉ ད du ཤ ས པར byའ ཅ འ y ར ཞ ན འད ར ད ན གཞན cuང ཟད མ smrས པ st མ ག lt བ པW ཉYད ཡ ན ནW ཞgས by བ བཏང st བདག lt བ པW ཡYན ནW ཞgས smrས པ འབའ ཞ ག tu ཟད པའ y ར ར ད ལ lt བ ལ lt བ པ ར rt ག གམ བདག ལ lt བ པ ར rt ག kyང ruང st བསལ བའ གཏན ཚhགས དག ན མuངས ས འད ར sky ན གཞན འད ཡང ཡ ད ད lt བ པ ས lt བས lt བར by ད ན lt བ གsuམ du ཐལ བར འgyuར ར 3-16( 道 : 中論 ) 云 : 3.5.cd 由 論應知, 者亦同釋 於此, 略有餘義尚未解說, 即是放棄 眼為 者 僅說 我為 者 之論 於此,( 中論 ) 云 : (3.2) 觀 體性, 於此不能, 若不能, 云何能 他? ( 此偈 ) 破除了 故 ( 能 ) 之論 因為破除了 ( 的 性 ), 應知 者 ( 的 性 ) 也被破除 為何? 無論觀執 為 者 也好, 或是觀執 我為 者 也好, 破除 ( 該論 ) 的因相實屬相同 於此, 仍有其他過失 如果 者因, 應成三 ( 之患 )!50

51 3-17 smrས པ lt བས lt བར by ད ཞ འམ lt བ པ ས lt བར by ད དW ཞgས by བ འད ས ཁW བ ལ ཅ by ཡ ང ན བlt བར by བ buམ པ དང snམ bu ལ ས གས པ དག ཡ ད པ ལ གང ག ས lt བར by ད པའ lt བ ད ན ཡ ད ད 3-17( 他 ) 道 : 於吾, 故 ( 能 ) 或 者 又有何 反正所 為存在的瓶 及氆氌等, 故有 由何者 之 3-18 བཤད པ ཅ y ད ས མཁན མ ད པར འbr ག དག ན པར འཐ མ མམ y ད lt བ པW མgད པར བlt བར by བ དང lt བ ཡ ད པར འད ད ཀ མ spངས lt པW ཡ ད མ ན ཏ lt བ spངས པར gyuར kyང ང lt པW མgད ན བlt by དང lt བ ད དག ག ལ ཡ ད འད ལ lt བ ཉ ད ན lt བ པW ཡYན gy མ lt ན མ ཡ ན ན ཞ ས sŋར བstན པ ད ས ན lt བ དང ldན པའ y ར lt བ པW ཡYན པས lt བ པ lt བར by ད ད ཞ ས by བ ད མ འཐད ད lt བའ by བ གཉ ས པ མ ད པའ y ར ར ད ltར ར ཞ ག lt བ མ spངས ན lt བ པ མ ཡ ན པས lt བ པW མgད ད ད ན lt བ པ མ ཡ ན པ ཡང lt བར མ by ད པ ཉ ད ད lt བའ by བ དང brལ བའ y ར རW ཞgས བstན པ ད བཞ ན du lt བ spངས པར gyuར ན ཡང lt བ པW མgད ད ད ལ lt བ spངས kyང ruང མ spངས kyང ruང st lt བ པW མgད ན y ད ky བlt བར by བ དང lt བ ཡ ད པར ག ལ འgyuར འད ltར གང ག ས lt བར by ད པས བlt བར by བ ཡ ན ན གང ག ས lt བར by ད པས ད ན མ ད ད ད མ ད ན གང ག ས lt བར འgyuར མ lt ན བlt བར by བར ཇ ltར འgyuར འགའ ཞ ག ག ས གང ག ས lt བར by ད པ ད ན ད འ lt བ ཡ ན ན གང ག ས lt བར by ད པ ད ན མ ད ད ད མ ད ན གང ག ས lt བར འgyuར ཏ ད lt བས ན lt བ པW མgད ན བlt བར by བ དང lt བ མ འཐད པ ཉ ད ད ད འ y ར sky མཆ ད rnམས ཡ ད པ མ ཡ ན ན 3-18( ) 道 : 難道汝因無 引路 昏迷於荒野之中? 汝 ( 居然 ) 主張,( 可以 ) 在缺乏 者之下, 卻仍存在所 及觀 ( 中論 云 :) 3.6 未斷無 者, 斷 亦如是, 以無 者故, 何有 所? ( 汝說,) 如前已述, 者在於 中, 並非不 此故, 具 為 者 此故, 者 ( 吾駁,) 實不應理, 因無第 個 作 故 如是, 若不斷, 非 者故, 無有 者 如 : 非 者因遠離 之作 故, 亦不能 若已斷, 者將無 於此, 無論斷 也好, 未斷也好, 都無 者故, 汝之所 及 ( 的 性 ) 又在何處? 如是,( 汝雖許 ): 何者 故, 將成所, 然, 該 何者 ( 之 性 ) 的確不在, 既不存在, 由誰能? 既無有, 何有所? ( 雖 ): 何者觀, 將為此 之, 然, 該 何者 ( 之 性 ) 的確不在, 既不存在, 由誰能? 此故, 既無 者, 所 及 應不合理 此故, 不存在入處 3-19 smrས པ sky མཆ ད rnམས ན ཡ ད པ ཉ ད ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན rnམ པར ཤ ས པ ཡ ད པའ y ར ར འད ltར rnམ པར ཤ ས པ དང ས པ rnམས དམ གས པར by ད པ ན ཡ ད ད ད ཡ ད པའ y ར sky མཆ ད rnམས kyང ཡ ད ད 3-19( 他 ) 道 : 入處皆係存在 為何? 有別識故 如是, 存在 別識緣取諸事物 的緣故, 入處也應存在!51

52 3-20 བཤད པ བlt by lt བ མ ད པའ y ར rnམ པར ཤ ས ལ ས གས པ བཞ ཡ ད མ ན ཉ བར ལ ན ལ ས གས ཇ lt buར ན ཡ ད པར འgyuར གང ག ཚ lt བ པW མgད ན བlt བར by བ དང lt བ མ འཐད ད ཞ ས བ ཤད པ ད འ ཚ གནས མ ད པར rnམ པར ཤ ས པ ཇ ltར ཡ ད པར འgyuར ཏ འད ltར བlt བར by བ ལས གཞན ཅ ཞ ག rnམ པར ཤ ས པར འgyuར lt བ མ ད ན rnམ པར ཤ ས པ lt ས པ མ ད པར ཇ ltར ཡ ད པར འgyuར ཅ st འgyuར ན ན ལ ང བ ལ ཡ ད པར འgyuར བ ཞ ག ན མ འgyuར ར ད lt བས ན བlt བར by བ དང lt བ མ ད ན གནས མ ད པར rnམ པར ཤ ས པ ཡ ད པར མ འཐད ད rnམ པར ཤ ས པ མ ད ན ར ག པ ག ལ ཡ ད ར ག པ མ ད ན ཚར བ ག ལ ཡ ད ཚར བ མ ད ན sr ད པ ག ལ ཡ ད ད བཞ ན du ཉ བར ལ ན པ དང sr ད པ དང sky བ དང rg ཤ དག kyང ཡ ད པར ག ལ འgyuར ཏ ད བས ན sky མཆ ད rnམས ན ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན ན ད skད du བཅ མ ldན འདས ky ས kyང ད ལ འཕགས པ ཉན ཐ ས ན མ ག ག rnམ པར ཤ ས པར by བའ གzuགས གང དག འདས པ དང མ འ ངས པ དང ད ltར byuང བ འད དག ལ rtག པ ཉ ད དམ བrtན པ ཉ ད དམ ད བཞ ན ཉ ད དམ གཞན མ ཡ ན པ ད བཞ ན ཉ ད དམ མ ན ར བ ད བཞ ན ཉ ད ན འགའ ཡང མ ད ky sgyu མ ད ན ཡ ད ད sgyu མར byས པ ད ན ཡ ད ད ས མས rm ངས པར by ད པ ད ན ཡ ད ད ད ན gy ན ཞ ག ཡ ད ད sམ du ད ltར སW ས ར rt ག པར by ད ད ཞ ས གsuངས ས 3-20( 道 : 中論 ) 云 : 3.7 無 所 故, 識等四法無, 近取等諸緣, 云何當得有? 當無 者時, 所 及 不應理 該論故, 既無 ( 依 ) 處, 何能有識? 如是, 除了所 之外, 何來餘者成為別識? 既無有, 別識無有依賴, 如何能有? 假設能有 ( 無須依賴 的眼識 ), 失明亦能有 ( ), 然 不能 總之, 若無所 及, 將無有 ( 依 ) 處, 別識存在將不應理 既無別識, 何處有觸? 既無有觸, 何處有受? 既無有受, 何處有愛? 同樣的, 近取及輪迴 與 死等亦於何處? 此故, 入處絕對不在 薄伽梵亦云 : 聖聲聞, 應做如是妙觀察 : 過去 未來, 以及現在的眼識所知之, 是常? 是堅? 是真如性? 非迥異於真如性? 無謬真如性雖絲毫不在, 幻相卻有 由幻相所現皆係存在 被愚昧所轉, 實為荒謬 3-21 smrས པ y ད ky ས ར ཞ ག lt བ ན བཀག ན ཉན པ ལ ས གས པ ན མ བཀག པས ད ས ན ཉན པ ལ ས གས པ ཡ ད པའ y ར དང ས པ rnམས ཡ ད ད 3-21( 他 ) 道 : 先, 汝雖破除, 卻無破除聞等 此故, 聽聞等應係存在 此故, 諸事物係屬存在 3-22 བཤད པ lt བས ཉན དང sn མ པ དང my ང བར by ད དང ར ག by ད ཡ ད ཉན པ པ དང མཉན ལ ས གས rnམ པར བ ཤད པར ཤ ས པར by ཉན པ ལ ས གས པ ད དག ན rnམ པར བ ཤད པ ཉ ད du ཤ ས པར byའ གང ག ས rnམ པར བ ཤད ཅ ན lt བ ཉ ད ky ས ཏ ཇ ltར lt བ rnམ པ ཐམས ཅད du བrtགས ན མ འཐད པ ད བཞ ན du ཉན པ ལ ས གས པ དག kyང ཤ ས པར byའ ཇ ltར lt བ པW མY འཐད པ ད བཞ ན du ཉན པ པ ལ ས གས པ དག kyང ཤ ས པར byའ ཇ ltར བlt བར by བ བསལ བ ད བཞ ན མཉན པར by བ ལ ས གས པ དག kyང ཤ ས པར byའ ད lt བས ན sky མཆ ད rnམས kyང st ང ཉ ད du gruབ པར ཤ ས པར byའ sky མཆ ད བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ གsuམ པའ 3-22( 道 : 中論 ) 云 :!52

53 3.8 由釋 當知, 聽聞以及嗅, 品嘗及觸意, 聞者聞如是 應知聽聞等論述 由何 知? 乃由 ( 有否 性的觀察 知 ) 如同以 切相觀察 ( 之 性 ), 皆不應理, 同理當知聽聞等亦為如是 如同 者不應理般, 同理當知聞者等亦為如是 如同所 被破除般, 同理當知所聞等亦為如是 此故, 應知入處等於空性當中 有 第三品 觀入處品 終!53

54 第四品 觀蘊品 4-1 འད ར smrས པ འད ལ གzuགས ལ ས གས པ uང པ lŋ པ དག བstན ཏ ད དག sduག བsŋལ ལW ཞgས གsuངས ཏ sduག བsŋལ འཕགས པའ བད ན པར གsuངས ས འཕགས པའ བད ན པ གང ཡ ན པ ད ན མ ད པར ཇ ltར འgyuར ཏ ད བས ན uང པ rnམས ན ཡ ད ད 4-1 於此,( 他 ) 道 : 於此 ( 品 ) 中, 顯 等五蘊 ( 經論 ) 說, 該等 ( 五蘊 ) 皆 為痛苦 苦諦 凡是聖諦, 如何能無? 此故, 存在蘊等 4-2 བཤད པ གzuགས ky rgyu ན མ གཏ གས པར གzuགས ན དམ གས པར མ འgyuར ར འད ལ འbyuང བ ཆ ན པ བཞ པ དག ན གzuགས ky rgyuར བstན གzuགས ན ད དག ག འbrས buར བstན ན འbyuང བ ཆ ན པ བཞ པ དག མ གཏ གས པར འbyuང བ ཆ ན པ བཞ པW དg དག ལས ད ན གཞན du gyuར པ གzuགས ཞ ས by བར འbrས bu ན ཅ ཡང མ ད ད ད lt བས ན གzuགས ན མ འཐད ད 4-2( 道 : 中論 ) 云 : 4.1.ab 若離於 因, 則不可得 ; 於此, 顯 四 種為 之因, 為該 ( 四 種 ) 之果 除了四 種以外, 無有任何的果迥異於四 種 ( 所 之 ) 此故, 不應理 4-3 smrས པ ར ཞ ག འbyuང བ དག ན ཡ ད ད ད ལ rgyu ཡ ད པའ y ར འbrས bu ཡང ཡ ད པས གzuགས kyང རབ tu gruབ པ ཉ ད ད 4-3( 他 ) 道 : 先, 種的確存在 於此, 存在因故, 果 能有, 此故, 亦至極 成 4-4 བཤད པ གzuགས ཞ ས by བ མ གཏ གས པར གzuགས ky rgyu ཡང མ snང ང གzuགས མ གཏ གས པར ཡང འད ན གzuགས ky rgyuའ ཞ ས by བ མ snང བ ཉ ད ད གzuགས ན མ འཐད པར smrས ཟ ན ཏ ད ltར གzuགས མ འཐད པའ y ར གzuགས ky rgyu ཡང མ འཐད ད 4-4( 道 : 中論 ) 云 : 4.1.cd 若當離於, 因不可得 遠離了,( 吾 ) 不 此為 因 的 ( 合理 ) 論 已說 不應理 如是, 不應理故, 因亦不應理 4-5 smrས པ འད ལ y ད rgyu ལ བrt ན ནས འbrས bu ས ལ བར by ད ཅ ང འbrས bu ལ བrt ན ནས rgyu ས ལ བར by ད པས ད ལ གང ལ བrt ན ནས གཞན ཞ ག ས ལ བར by ད པ ད ན ར ཞ ག ཡ ད ད ད ཡ ད ན གཞན ཡང རབ tu འgruབ པར འgyuར ར 4-5( 他 ) 道 : 於此, 汝依賴因 破果, 依賴果 破因 此故, 先應有 依賴某者 破他者 ( 的事實 ), 有此故, 他者亦能至極成!54

55 4-6 བཤད པ གཞན ཡ ད པ ཉ ད ད ཞ ས བrj ད པར མ nuས ས ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར གzuགས ky rgyu ན མ གཏ གས པར གzuགས ན གzuགས ན rgyu མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ན གང ཡང rgyu མ ད པ ན གང ནའང མ ད གལ ཏ rgyu བས kyང འbrས bu ཡ ད ན ན ད འ ཚ rgyu མ ད པ ཅན du འgyuར ཏ ད ན གང ཡང rgyu མ ད པ ཅན ན མ མཐ ང ཞ ང གང du ཡང མ བstན ཏ rtག tu ཐམས ཅད ལས ཐམས ཅད འbyuང བར ཐལ བར འgyuར བའ y ར དང rʦ མ པ ཐམས ཅད ད ན མ ད པ ཉ ད ky sky ན du འgyuར བའ y ར ར 4-6( ) 道 : 不能說 他者存在 為何? 如是,( 中論 云 :) 4.2 離 因有, 應成無因 ; 無因 有法, 是事則不然 若設,( 雖說 ) 有了因, 才會有果,( 可是, 果 ) 於此時將成無因者 ( 吾亦 ) 不 任何事物無有 ( 其 ) 因,( 無因事物亦不被經論 ) 所,( 否則 ), 所有 ( 事物 ) 應永遠從 切 故, 切努 應成無有意義之患故 4-7 ད བཞ ན du གལ ཏ གzuགས ན མ གཏ གས པར གzuགས ky rgyu ཞ ག ཡ ད ན ན འbrས bu མ ད པའ rgyuར འgyuར ཏ འbrས bu མ ད པའ rgyu མ ད ད གལ ཏ འbrས bu བསལ kyང rgyu ཡ ད ན ན rgyu ད འbrས bu མ ད པ ཅན du ཐལ བར འgyuར ར འbrས bu མ ད པ ཅན gy rgyu ན མ ད ད འད ན འད འ འW ཞgས by བའ ཐ sད kyང མ འཐད པའ y ར དང ཐམས ཅད ky rgyu ཐམས ཅད ཡ ན པར ཐལ བར འgyuར བའ y ར ཏ ད lt བས ན གzuགས ky rgyu དག kyང མ འཐད པ ཉ ད ཡ ན ལ གzuགས kyང འbrས buར མ འཐད ད 4-7 同樣的,( 中論 云 :) 4.3 若離 有因, 則是無果因 ; 若 無果因, 則無有是處 假如無果仍有因, 該因應成無果者,( 但是,) 不存在無果之因, 否則 此為此之 ( 因 ) 的說詞將不應理 切因應成 切 ( 事物之因 ) 此故, 不只 因不應理, 係屬果 亦不應理 4-8 ཡང གཞན ཡང གzuགས ཡ ད ན ཡང གzuགས ky ན rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ཉ ད གzuགས མ ད ན ཡང གzuགས ky ན rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ཉ ད འད ལ གzuགས ky rgyu ཅ ཞ ག བrtགས ན གzuགས ཡ ད པ ལ བrtག གམ འ ན ཏ གzuགས མ ད པ ལ བrtག grང ན གzuགས ཡ ད པ ལ ན གzuགས ky rgyu མ འཐད ད མ ད པ ལ ཡང མ འཐད ད ད ལ ར ཞ ག ཡ ད པ ན མ འཐད ད འད ltར ཡ ད པ ལ rgyuས ཅ ཞ ག by ཅ st ཡ ད པ ལ ཡང rgyuའ by བ ཡ ད པར འgyuར ན ན ནམ ཡང མ by བར མ འgyuར ར ད ཡང མ འད ད ད ད lt བས ན གzuགས ཡ ད པ ལ གzuགས ky rgyu མ འཐད ད གzuགས མ ད པ ལ ཡང གzuགས ky rgyu མ འཐད ད འད ltར གzuགས མ ད ན ད གང ག rgyuར འgyuར ད lt བས ན གzuགས མ ད པ ལ ཡང གzuགས ky rgyu མ འཐད ད 4-8 此外,( 中論 云 :) 4.4 若已有 者, 則不 因 ; 若無有 者, 亦不 因 於此, 觀察何為 因時, 應於有 觀? 還是於無 觀? 既已有, 因則不應理 ;( ) 既沒有,( 因 ) 亦不應理 先 ( 說 ) 有不應理 : 既然已有, 因有何?!55

56 ( 若汝說 :) 雖然已有, 仍需因之作 的緣故,( 因 ) 存在,( 且 ) 絕不無有 ( 因之 ) 作 該 ( 論 ) 亦不應理 此故, 既已有, 因不能成 於無 中, 因亦不應理 如是, 既然無, 該 ( 因 ) 成為何者之因? 此故, 於無 中, 因不能成 4-9 ད ན rky ན དགག པར ཡང མ ད དམ ཡ ད པའ ད ན ལ ཡང rky ན ན ruང བ མ ཡ ན ཏ ཞ ས རབ tu བstན ཟ ན མ ད ky ཡང འད ཡང skབས su བབ པས བstན ཏ rgyu མ ད པ ཡ གzuགས དག ན འཐད པར མ ruང ruང མ ན ཉ ད rgyu མ བstན པ gl buར gy གzuགས ན འཐད པར མ ruང བ ཉ ད ད ruང བ མ ཡ ན པ ཉ ད ད ཅ འ y ར ཞ ན rtག tu ཐམས ཅད འbyuང བར ཐལ བར འgyuར བའ y ར དང rʦ མ པ ཐམས ཅད ད ན མ ད པ ཉ ད ky sky ན du འgyuར བའ y ར ར ད བས ན rgyu མ ད པ ཅན gy y གས ན ཐམས ཅད ཁ ན ཡ ན པའ y ར འཐད པར མ ruང བ ཉ ད ད ruང བ མ ཡ ན པ ཉ ད ད ཞ ས ཡང དང ཡང du ང ས པར བzuང st བ ཤད ད 4-9 緣有沒有被破除呢?( 於 中論 內,) (1.6.b) 彼緣不應理 已做廣 ; 與此 有關, 故做說明 ( 中論 又云 :) 4.5.ab 無因 有, 是事終不然, 不顯 ( ) 因,( ) 客性之,( 該論 ) 實不應理 絕不合理 為何?( 若為此故, 則 ) 所有 ( 事物 ) 應永遠從 切 故, 切努 應成無有意義之患故 此故, 無因者之 場將成 僅為 切 ( 之患 ) 故,( 該論 ) 實不應理 絕不合理 ( 中論 ) 反覆提及 ( 該論不合理的 ) 決定性 4-10 ད y ར གzuགས ky rnམ པར rt ག འགའ ཡང rnམ པར བrtག མ by གང ག y ར གzuགས ky rgyu མ གཏ གས པར གzuགས དམ གས པར མ འgyuར བ དང གzuགས ཡ ད པ དང མ ད པ ལ ཡང གzuགས ky rgyu མ འཐད པ དང rgyu མ ད པའ གzuགས ན འཐད པར མ ruང བ ཉ ད ད ruང བ མ ཡ ན པ ཉ ད ཡ ན པ ད འ y ར y ད lt bu མཁས པའ རང བཞ ན ཅན ད ཁ ན rt གས པར འད ད པས གzuགས ky rnམ པར rt ག པ འགའ ཡང rnམ པར བrtག པར མ by བར ར གས ཏ འད ltར གནས མ ད པ ལ བསམ པ ཇ ltར ར གས པར འgyuར 4-10( 中論 云 :) 4.5.cd 是故分別, 不應起觀執 遠離 因, 不能緣 於有 無 之中, 因亦不應理 無因之 ( 也 ) 實不應理 絕不合理故, 若汝等學者欲知真實性, 不應於 之妄念中發起任何觀執, 因為既無有 ( 觀執之依 ) 處, 觀執如何應理? 4-11 ཡང གཞན ཡང འbrས bu rgyu དང འdr བ ཞ ས by བ འཐད པ མ ཡ ན ཏ འbrས bu rgyu དང མ འdr ཞ ས by བའང འཐད པ མ ཡ ན ན འbrས bu དང rgyuར བrtགས ན འbrས bu rgyu དང འdr བའམ མ འdr བར བrtག grང ན ད ལ འbrས bu rgyu དང འdr བ ཞ ས by བ ན y གས ད ལ ན གzuགས འbyuང བ rnམས ky འbrས buར མ འཐད པ ཉ ད ད འbrས bu rgyu དང མ འdr བ ཞ ས by བའ y གས ད ལ ཡང གzuགས འbyuང བ rnམས ky འbrས buར མ འཐད པ ཉ ད ད ཇ ltར ཞ ན འད ལ འbyuང བ rnམས ན sr བ དང ག ཤ ར བ དང ཚ བ དང གཡ བའ ངW བW ཉYད du བstན ན འbyuང བའ ཡ ན ཏན ད དག ན གzuགས ལ དམ གས su མ ད ད འད ltར ས ན sr བ ཉ ད u ན ག ཤ ར བ!56

57 ཉ ད མ ན ཚ བ ཉ ད rluང ན གཡ བ ཉ ད du དམ གས པས ད འ y ར ད ltར འbrས bu rgyu དང འdr བ ཡང མ ད ལ rgyu དང མ འdr བ ཡང མ ད པ ད འ y ར གzuགས འbrས buའ ཞ ས by བར མ འཐད པ ཉ ད ད 4-11 另外,( 中論 云 :) 4.6 若果似於因, 是事則不然 ; 果若不似因, 是事亦不然 觀察果與因時, 果與因是相似呢, 還是不相似呢? 於果與因相似的 場, 不應理為 種之果 於果與因不相似的 場, 亦不應理為 種之果 為何? 於此,( 經論 ) 說, 種等為硬性 濕性 炙性, 以及動性,( 但 ) 於 中, 無能緣取這些 種的功德 如是, 因為緣取地為硬性 為濕性 為炙性 風為動性的緣故, 果與因既非相似, 亦非不似 此故, 為果 之論實不應理 4-12 ཚར བ འdu ཤ ས འdu by ད དང ས མས དང དང ས པ ཐམས ཅད kyང rnམ པ དག ན ཐམས ཅད du གzuགས ཉ ད ky ས ན ར མ པ མuངས ཚར བ དང འdu ཤ ས དང འdu by ད དང rnམ པར ཤ ས པ ད དག kyང གzuགས མ འཐད པ ཉ ད ky ས མ འཐད པར ར མ པ མuངས ཏ ཇ ltར འbyuང བ མ གཏ གས པར གzuགས མ ད པ ད བཞ ན du ར ག པ མ གཏ གས པར ཚར བ མ ད ལ ཇ ltར གzuགས མ གཏ གས པར གzuགས ky rgyu མ ད པ ད བཞ ན du ཚར བ མ གཏ གས པར ཡང ར ག པ མ ད ད ད ltར བཅ མ ldན འདས ky ས kyང བད བ my ང བ འgyuར བའ ར ག པ ལ བrt ན ནས བད བའ ཚར བ sky འW ཞgས གsuངས ས lhག པ rnམས ལ ཡང ད བཞ ན du sbyར བར by st ད lt བས ན uང པ rnམས ཡ ད དW ཞgས by བ ད མ འཐད པ ཉ ད ད བཅ མ ldན འདས ky ས kyང sgyu མ འད ན by ས པ འdr ད པའ ཞ ས གsuངས ས ད ltར ཡང གzuགས ན དbu བ rd ས པ འdr ཚར བ u buར དག དང མuངས འdu ཤ ས smr ག rgyu འdr བ st འdu by ད rnམས ན u ཤ ང བཞ ན rnམ ཤ ས sgyu མ lt bu ཞ ས ཉ མའ གཉ ན gy ས བཀའ sʦལ ཏ ཞ ས kyང གsuངས ས uང པ rnམས ཉ ཚ གzuགས མ འཐད པ ཉ ད ky ས མ འཐད པར ར མ པ མuངས པར མ ཟད ky ཆ ས ཐམས ཅད kyང གzuགས མ འཐད པ ཉ ད ky ས མ འཐད པར ར མ པ མuངས ས 4-12( 中論 云 :) 4.7 受蘊及想蘊, 蘊識蘊等, 由觀 之相, 遍同於諸法 僅由 不應理的緣故, 依序受 想 識等亦不應理 如同遠離 種, 將不能有 般, 離觸便無有受 如同遠離, 將不能有 因般, 離受, 觸亦不在 如是, 薄伽梵亦云 : 樂觸緣 樂受 其餘 ( 蘊 ) 等亦如是推理 此故, 存在 蘊等, 實不應理 薄伽梵亦云 : 幻化事欺誑凡 如是,( 經論說 :) 如 親説, 如聚沫, 受如 泡, 想如陽炎, 如芭蕉, 識如幻境 由不成 ( 的理由 ), 不只破除了狹義的蘊等, 也同樣地破除了諸法 ( 的 性 ), ( 推理的 ) 步驟皆屬相同 4-13 ད ltར གང ག y ར ཆ ས ཐམས ཅད གzuགས མ འཐད པ ཉ ད ky ས མ འཐད པར ར མ པ མuངས པ ད འ y ར st ང པ ཉ ད ky ས བrʦད byས ཚ གང ཞ ག ལན འད བས smr by ད པ ད ཡ ས ཐམས ཅད ལན བཏབ མ ན བsgruབ པར by དང མuངས པར འgyuར st ང པ!57

58 ཉ ད ky ས བrʦད ཅ ང འgy ད པ བrʦམས ཏ ཡ ངས su gl ང བའ ཚ གང ཞ ག st ང པ ཉ ད མ ཡ ན པས ལན འད བས ཤ ང smr བར by ད པ ད འ ཚ ད དག ཐམས ཅད ན ལན བཏབ པ མ ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན བsgruབ པར by བ དང མuངས པར འgyuར བའ y ར དང འད lt st དཔ ར ན དང ས པ ཐམས ཅད ངW བW ཉYད st ང པའ ཞ ས དམ བཅས ན དཔ བstན པའ y ར snམ bu ངW བW ཉYད st ང པར sgruབ པར by ད པའ ཚ གང ཞ ག ར ཞ ག rgyu spuན དག ན ཡ ད དW ཞgས ཟ ར བའ ད ན བsgruབ པར by བ དང མuངས པ ཡ ན ཏ གཏམ ཚhགས གང དག ཉ ད ky ས snམ bu ངW བW ཉYད st ང པར བstན པ ད དག ཉ ད rgyu spuན དག st ང པ ཉ ད du རབ tu sgruབ པར by ད པ ཡང ཡ ན པས ད འ y ར rgyu spuན དག st ང པ ཉ ད མ ཡ ན པར st ན པ ན བsgruབ པར by བ snམ bu དང མuངས པ ཡ ན ན 4-13 如是, 僅由 不應理的緣故, 諸法亦不應理,( 推理的 ) 步驟皆屬相同故, ( 中論 云 :) 4.8 依空問難時, 離空 欲答, 是則不成答, 應成同宗故 若以空性問難 遍諍之時, 以離空所 切回覆皆不能夠成為 ( 合理 ) 的答覆 為何? 與宗相同故 如是 (4.8.d) 應成同宗 ( 的內義 ) 為 : 例如, 宗 切事物皆無 性 時, 為能舉例, 論 氆氌為 性空 此時, 某 卻 ( 氆氌之因 ) 線係屬存在! 任何因相顯 氆氌無有 性, 該 ( 因相 ) 然也會至極成 其因 線為性空 此故, ( 氆氌之 ) 因 線非性空 之論, 與成 氆氌 ( 為非性空 ) 之宗實屬相同 4-14 ད བཞ ན du sky བW ཆ ས ky གནས skབས ཤ ས པ དག དག བའ ཆ ས rnམས ky ངW བW ཉYད ན དག བའ sམ པ དང lhག མ rnམས kyང ད བཞ ན du rnམ པར ང ས ས sམ du ས མས ཤ ང ད དག ལ ས གས པ smr ན དག བའ ཆ ས rnམས kyང rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ ཡ ན པའ y ར ངW བW ཉYད མ ད པས ན ད ཡང བsgruབ པར by བ དང མuངས པ ཡ ན ཏ བsgruབ པ by དང མuངས པའ y ར ལན བཏབ པ མ ཡ ན ན sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང དང ས པ གཅ ག ལ གང lt བ ད ན kuན ལའང lt བར འད ད གཅ ག ག st ང ཉ ད གང ཡ ན པ ད ཉ ད kuན gy st ང པ ཉ ད ཅ ས གsuངས ས 4-14 同樣的, 當 夫修法 知 ( 法 ) 時, 念 : 善法等之 性為善也! 其餘諸法亦定 屬同相 若做此答,( 應駁 :) 諸善法亦是緣起, 故無 性, 故應成同宗 同宗故,( 汝之 ) 答覆並非 ( 合理 ) 阿闍黎聖天亦云 : 說 法 者, 即 切 者, 以 法空性, 即 切空性 4-15 st ང པ ཉ ད ky ས བ ཤད byས ཚ གང ཞ ག sky ན འད གས smr by ད པ ད ཡ ས ཐམས ཅད sky ན བཏགས མ ན བsgruབ པར by དང མuངས པར འgyuར st ང པ ཉ ད ky དང ས པW ངW བW ཉYད མ ད པ ཉ ད du rnམ པར བ ཤད པའ ཚ གང ཞ ག st ང པ ཉ ད མ ཡ ན པས sky ན འད གས ཤ ང smr བར by ད པ ད འ ད དག ཐམས ཅད kyང sŋ མ ཁ ན བཞ ན du བsgruབ པར by བ དང མuངས པའ y ར sky ན བཏགས པ མ ཡ ན ཏ ད ན ད ན གཅ ག པ ཁ ན ཡ ན མ ད ky གནས skབས གཞན gy by brག ག ས ཡང བstན ཏ ཚhགས su བཅད པ འད གཉ ས ན རབ tu by ད པ ཐམས ཅད ky ཁ ངས su གཏ གས པར བlt བར by st ཐམས ཅད du gruབ པའ y ར ར 4-15( 中論 云 :) 4.9 依空解說時, 若 欲問難, 是則不成患, 應成同宗故!58

59 當解說空性 無有 性的時候, 某 以非空性 ( 的觀點 ) 問難 諍論的話, 猶如前述, 該 ( 論 ) 之宗皆屬相同, 故不成患 雖然該 ( 偈 4.8/4.9 的 ) 內義相同, 但隨角度的不同再各別詮釋 應知結合此 偈 於諸品之中, 能成辦 切 ( 要義 ) 4-16 uང པ བrtག པ ཞ ས by st རབ tu by ད པ བཞ པའ 4-16 第四品 觀蘊品 終!59

60 第五品 觀界品 5-1 འད ར smrས པ འད ལ ས གས པ ཁམས druག པ དག kyང བstན ད དག ག སW སWའY མཚན ཉ ད kyང བstན ཏ ད ལ ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ན མ sgr བ པའ ཞ ས བstན ཏ དང ས པW མgད ན ན མཚན ཉ ད བstན པར མ ར གས པས ད lt བས ན མཚན ཉ ད ཡ ད པའ y ར ནམ མཁའ ཡ ད ད ཇ ltར ནམ མཁའ ཡ ད པ ད བཞ ན du ཁམས lhག མ rnམས kyང རང ག མཚན ཉ ད ཡ ད པའ y ར ཡ ད ད 5-1 於此,( 他 ) 道 : 六界及其各別性相皆於此 ( 品的偈 ) 等宣 於此,( 論 ) 說 : 無礙是虛空的性相 若無事物, 性相的宣 將不應理, 故有性相, 故有虛空 如同虛空存在般, 餘界等亦有 的性相, 故有 ( 六界 ) 5-2 བཤད པ ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ན མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར ནམ མཁའ མཚན ཉ ད sŋ ར ལ ན ནམ མཁའ cuང ཟད ཡ ད མ ཡ ན གལ ཏ ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ky sŋ ར ལ ན ནམ མཁའ ཞ ས by བ cuང ཟད ཅ ག ཡ ད ན ན ད ལ ནམ མཁའ འད འ མཚན ཉ ད ན འད ཡ ན ནW ཞgས མཚན ཉ ད བstན པ ཡང ར གས པ ཞ ག ན ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ky sŋ ར ལ ན ནམ མཁའ མ ད ད ནམ མཁའ མ ད ན ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ཅ ས by བ ད ཇ ltར འཐད པར འgyuར 5-2( ) 道 : 虛空之性相實不應理 為何? 如是,( 中論 云 :) 5.1.ab 虛空性相前, 則無有虛空, 如果在虛空的性相之前, 所謂的 虛空 是少分存在的話, 虛空之性相為此矣 之 論應成合理, 然, 虛空之性相之前並無虛空 既無虛空, 虛空的性相 ( 時, 又 ) 如何應理? 5-3 ཅ st ནམ མཁའ མཚན ཉ ད ky sŋ ར ལ ན ནམ མཁའ ཡ ད དW ཞgས ད ltར rt ག ན ད lt ན གལ ཏ མཚན ལས sŋ gyuར ན མཚན ཉ ད མ ད པར ཐལ བར འgyuར 5-3 如果觀執 虛空存在於虛空的性相之前, 如是,( 中論 駁 :) 5-4 འད ར smrས པ མཚན ཉ ད མ ད པ ཡ ད ད ཞ ས 5.1.cd 若先有虛空, 應成無性相 5-4 於此,( 他 ) 道 : 無性相 ( 本身 ) 是存在的 5-5 བཤད པ མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པW ནY འགའ ཡང གང ན ཡ ད མ ཡ ན ཡང ཞ ས by བའ sgr ན ཉ ད ཅ ས by བའ ད ན ཏ མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པW ནY འགའ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན པ ཉ ད ད གuང luགས གང du ཡང མ བstན ཏ འ ན ད མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པW མgད ན མཚན ཉ ད གང du འjuག པར འgyuར ད བstན པར ར གས ས འད ltར མཚན ཉ ད མ ད ལ མཚན ཉ ད ན མ འjuག ད ltར གང ག y ར མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པ འགའ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན པ ད འ y ར མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པW མgད ན ད གཞ མ ད པ ལ མཚན ཉ ད འjuག པར མ འཐད ད འ ན མཚན ཉ ད དང བཅས པའ དང ས པ ལ མཚན ཉ ད འjuག པར འgyuར ར sམ ན!60

61 བཤད པ མཚན ཉ ད བཅས ལ མ ན མཚན ཉ ད དང བཅས པའ དང ས པ ལ ཡང མཚན ཉ ད འjuག པར མ འཐད ད དག ས པ མ ད པའ y ར ར 5-5( 道 : 中論 ) 云 : 5.2.ab 無性相事物, 諸時處亦無 ; 亦 詞乃決定之義 任何不具性相的事物絕對不存在, 且沒有任何的典籍宣 了 ( 不具性相的事物 ) 既是如此,( 汝便 ) 合理地問道 : 如是,( 中論 回 :) 5.2.cd 若無無相法, 性相趨何處? 5.3.a 不趨於無相, 如是, 沒有任何不具性相的事物 既無不具性相的事物, 將無有 ( 名相的所依 ) 處 於此, 性相的趨入將不應理 那麼, 念執 : 性相應該趨入於具有性相的事物 ( 中論 ) 回 : 5.3.b 亦非於有相, 謂性相也非合理地趨入於具有性相的事物, 因無意義故 5-6 དང ས པ རང ག མཚན ཉ ད དང བཅས པར རབ tu gruབ པ ལ ཡང མཚན ཉ ད ky ས ཅ ཞ ག by ད lt ན uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ནམ ཡང མཚན ཉ ད དང བཅས པ མ ཡ ན པར མ འgyuར ཞ ང rtག tu མཚན ཉ ད འjuག པར ཐལ བར འgyuར ར ད ཡང མ འད ད ད ད lt བས ན མཚན ཉ ད དང བཅས པའ དང ས པ ལ ཡང མཚན ཉ ད འjuག པར མ འཐད ད 5-6 既已至極成 具有 性相之事物, 性相又有何? 如是, 應成無窮無盡 ( 之患 ) 該 ( 法 ) 永遠不會成為不具性相者, 且 直都會有著性相的趨入 (, 不會停 ) 該 ( 論 ) 亦不被許故, 性相趨入於具有性相之事物 實不應理 5-7 ད ལ འད sམ du མཚན ཉ ད དང བཅས པ དང མཚན ཉ ད མ ད པ དག ལས གཞན པ ལ འjuག པར ས མས ན 5-7 於此,( 他 ) 作此念想 : ( 性相 ) 趨入於餘者 非具性相 ( 亦 ) 非不具性 相 5-8 བཤད པ མཚན བཅས མཚན ཉ ད མ ད པ ལས གཞན ལའང འjuག པར མ འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན མ sr ད པའ y ར ཏ གལ ཏ མཚན ཉ ད དང བཅས ན ན མཚན ཉ ད མ ད པ མ ཡ ན ལ ཅ st མཚན ཉ ད མ ད ན ན མཚན ཉ ད དང བཅས པ མ ཡ ན པས ད འ y ར!61

62 མཚན ཉ ད དང བཅས པ དང མཚན ཉ ད མ ད པ ཞ ས by བ ད ན དགག པར མ མuན པ ཡ ན ཏ ད lt བས ན མ sr ད པ ཁ ནའ y ར མཚན ཉ ད དང བཅས པ དང མཚན ཉ ད མ ད པ གཞན ལ ཡང མཚན ཉ ད འjuག པར མ འཐད ད མཚན ཉ ད འjuག པ མ ཡ ན ན མཚན གཞ འཐད པར མ འgyuར ར མཚན ཉ ད འjuག པ མ ཡ ན ན མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང འཐད པར མ འgyuར ཏ འད ltར y ད ky ས མཚན ཉ ད དང ldན པ ལས ཁམས རབ tu འgruབ པར བstན ན མཚན ཉ ད དང ldན པ ད ཡང མཚན ཉ ད མ འjuག པའ y ར མ འཐད ད ད མ ད ན y ད ky མཚན ཉ ད ky གཞ གང ག ས བsgruབ པར འཐད 5-8( 道 : 中論 ) 云 5.3.cd 離具相無相, 餘者亦不趨 為何? 不可能故 若具性相, 將非無相 ; 若不具相, 將非具相, 此故, 具有性相與不具性相實為不同 的相違者 此故, 絕對不可能存在 ( 既非具相亦非不具相的餘者 ) 此故, 性相對於 既非具相亦非不具相之餘者 的趨入亦不應理 ( 中論 云 :) 5.4.ab 性相既不趨, 事例不應理 如果, 性相不趨入的話, 性相之處 ( 事例 ) 亦不應理 如是, 汝雖以具有性 相 ( 的理由 ), 至極成 界 ( 的 性 ), 然, 性相並不趨入具有性相者, 故 ( 界的 性 ) 實不應理 既無有該 ( 合理的趨入 ), 汝如何合理地成 事例? 5-9 smrས པ ད ར ཞ ག མཚན ཉ ད ན ཡ ད ད མཚན ཉ ད ཡ ད པས མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང རབ tu འgruབ པར འgyuར ར 5-9( 他 ) 道 : 先, 性相的確存在 因為有了性相, 性相之處亦將至極成 5-10 བཤད པ མཚན གཞ འཐད པ མ ཡ ན ན མཚན ཉ ད kyང ན ཡ ད མ ཡ ན འད ལ མཚན ཉ ད ky གཞ ལ བrt ན ནས མཚན ཉ ད du འgyuར ན མཚན ཉ ད ky གཞ ད ཡང མ འཐད ད མཚན ཉ ད ky གཞ མ ད ན གཞ མ ད པའ མཚན ཉ ད ཇ ltར འཐད ད lt བས ན མཚན ཉ ད kyང ཡ ད པ མ ཡ ན པ ཉ ད ད ད y ར མཚན གཞ ཡ ད མ ན ཏ མཚན ཉ ད ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན ད ltར གང ག y ར rnམ པ ཐམས ཅད du བrtགས ན མཚན ཉ ད འjuག པར མ འཐད པ ད འ y ར མཚན ཉ ད ky གཞ ཡ ད པ མ ཡ ན ན གང ག y ར མཚན ཉ ད ky གཞ ཡ ད པ མ ཡ ན པ ད འ y ར གང ཞ ག མ ད པའ མཚན ཉ ད kyང ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན ན 5-10( 中論 ) 云 : 5.4.cd 事例若非理, 性相亦無有 於此, 雖 ( 說 ) 依賴事例可成性相, 然 事例亦不能成 既無事例, 如何成 無 ( 有依 ) 處之性相? 此故, 絕無性相 ( 中論 云 :) 5.5.ab 是故無事例, 性相不能有, 此故, 若以諸相觀察的話, 因為性相的趨入不合理的緣故, 無有性相之處 ; 因為無有性相之處的緣故, 無 ( 事例 ) 之性相亦非存在!62

63 5-11 smrས པ འད ན མཚན ཉ ད ky གཞ འ འད ན མཚན ཉ ད ད ཞ ས by བ ད བrj ད པར མ nuས མ ད ky འ ན kyང ར ཞ ག དང ས པW ནY ཡ ད ད 5-11( 他 ) 道 : 雖然不能 論 此是事例 此是性相, 但是, 先, 事物是存在的 5-12 བཤད པ མཚན གཞ མཚན ཉ ད མ གཏ གས པའ དང ས པ ཡང ན ཡ ད མ ཡ ན གལ ཏ དང ས པ འགའ ཞ ག ཡ ད པར འgyuར ན མཚན ཉ ད ky གཞ འམ མཚན ཉ ད གཅ ག tu འgyuར grང ན གང མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང མ ཡ ན ལ མཚན ཉ ད kyང མ ཡ ན པ ད ན ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན པ ད འ y ར མཚན ཉ ད ky གཞ དང མཚན ཉ ད མ གཏ གས པའ དང ས པ འགའ ཡང ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན ན 5-12( ) 道 : 5.5.cd 離事例性相, 更無有事物 ( 雖說 ) 若因存在某些事物, 事例或性相可成 法, 然,( 事物 ) 亦非事例, 亦非性相, 該 ( ) 不存在故, 遠離了事例及性相, 任何事物皆不能有 5-13 smrས པ དང ས པW ནY ཡ ད པ ཉ ད ད ཅ འ y ར ཞ ན དང ས པW མgད པ ཡ ད པའ y ར ར འད ལ y ད ན ར མཚན ཉ ད ky གཞ དང མཚན ཉ ད དག མ ད དW ཞgས ཟ ར བ ད ན དང ས པ ལ lt ས པ ཡ ན ཏ ད འ y ར གང ག དང ས པW མgད དW ཞgས བrj ད པའ དང ས པW དg ན འགའ ཞ ག ཡ ད པས ད lt བས ན དང ས པW མgད པ ཡ ད པའ y ར དང ས པW ཡ ད པ ཉ ད ད 5-13( 他 ) 道 : 事物是存在的 為何? 因為 無有事物 是存在的 於此,( 如 同 ) 汝的 無有事例及性相 之 論乃依賴事物 說, 所以, 於 ( 吾 ) 的 無有事物 之 論中,( 應當 ) 存在被詮釋的事物 此故, 因為有了 無有事物 的緣故, 事物是存在的 5-14 བ ཤད པ ལ གས པར བrj ད ད གལ ཏ དང ས པW མgད པ ཡ ད ན ན དང ས པ ཡང ཡ ད པར འgyuར བ ཞ ག ན དང ས པW མgད པ ཡ ད པ མ ཡ ན པས དང ས པW ཡ ད པར ག ལ འgyuར ཇ ltར ཞ ན དང ས པW ཡ ད པ མ ཡ ན ན དང ས མ ད གང ག ཡ ན པར འgyuར sŋར མཚན གཞ མཚན ཉ ད མ གཏ གས པའ དང ས པ ཡང ན ཡ ད མ ཡ ན ཞ ས བstན པས དང ས པW དg ཡ ད པ མ ཡ ན ན y ད ky དང ས པW མgད པ ད གང ག ཡ ན པར བrtག འད ltར དང ས པWའY དང ས པW མg ད པར འgyuར grང ན དང ས པW དg ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ན དང ས པW མgད པ ད གང ག ཡ ན པར འgyuར ད lt བས ན དང ས པW མgད པའ y ར དང ས པW མgད པ ཡང མ ད ད 5-14( 道 :) 所 善矣 ( 雖說 ) 若因存在 無有事物, 事物也將存在, 然, 無有事物 不存在的緣故, 事物如何存在? 為何?( 如 中論 云 :) 5.6.ab 事物既非有, 無事物為何? 之前已述 (5.5.cd) 離事例性相, 更無有事物 的緣故, 應觀 : 事物既無, 汝的 無事物 ( 應 ) 為何者 ( 之無 )? 如是, 若 ( 許 ) 為 事物之無事物 的話, 該事物亦不存在的緣故, 無事物 ( 應 ) 為何者 ( 之無 )? 此故, 因無有事物, 無事物 亦無!63

64 5-15 smrས པ གང ག དང ས པ དང དང ས པW མgད པ ད དག ཤ ས པར by ད ཅ ང དང ས པ དང དང ས པW མgད པ དག rt ག པར by ད པ ད ན ར ཞ ག ཡ ད ད ད ཡ ད པས དང ས པ དང དང ས པW མgད པ དག kyང རབ tu འgruབ པ ཉ ད ད 5-15( 他 ) 道 : 先, 的確存在 了知何者之事物及非事物 以及 事物及非事物的觀察 存在彼故, 事物及非事物等亦為至極成 5-16 བཤད པ དང ས དང དང ས མ ད མ མuན ཆ ས གང ག ས དང ས དང དང ས མ ད ཤ ས མ མuན པའ ཆ ས ན ད དག ག བzl ག པའ ཆ ས ཏ དང ས པ དང དང ས པW མgད པ དག ག མ མuན པའ ཆ ས ན དང ས དང དང ས མ ད མ མuན པའ ཆ ས ས དང ས པ དང དང ས པW མgད པ དག ག མ མuན པའ ཆ ས གང ཡ ན ཞ ན དང ས པ ཡང མ ཡ ན ལ དང ས པW མgད པ ཡང མ ཡ ན པའ ད ལ གལ ཏ འགའ ཞ ག ཡ ད པར འgyuར ན དང ས པWའY ཆ ས སམ དང ས པW མgད པའ ཆ ས ཤ ན tu འgyuར grང ན གང དང ས པWའY ཆ ས kyང མ ཡ ན ལ དང ས པW མgད པའ ཆ ས kyང མ ཡ ན པ ད ན ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན ན དང ས པ དང དང ས པW མgད པ དག དང མ མuན པའ ཆ ས ད མ ད ན གང ག ས དང ས པ དང དང ས པW མgད པ ད དག ཤ ས པར བrtག ད lt བས ན དང ས པ དང དང ས པW མgད པར ཤ ས པ ཡང མ ད ད 5-16( 道 : 中論 ) 云 : 5.6.cd 事非事異法, 誰知事非事 異法 為反法 事物及非事物的異法為俱非事物及非事物的異法 何為俱非事物及非事物的異法呢? 即為非事物, 亦非非事物者 若某 ( 法 ) 存在的話, 應成事物之法, 或是非事物之法,( 然, 該法 ) 既非事物之法, 亦非非事物之法,( 故 ) 無該 ( 法 ) 既無俱非事物及非事物的異法, 又有何者知道且觀察事物及非事物呢? 此故, 事物及非事物的了知亦不存在 5-17 ད y ར ནམ མཁའ དང ས པW ཡYན དང ས མ ད མ ཡ ན མཚན གཞ མ ན མཚན ཉ ད མ ཡ ན ད ltར གང ག y ར བrtགས ན མཚན ཉ ད ky གཞ དང མཚན ཉ ད དག མ ད ཅ ང མཚན ཉ ད ky གཞ དང མཚན ཉ ད དག མ གཏ གས པའ དང ས གཞན ཡང མ ད ད དང ས པW མgད ན དང ས པW མgད པ ཡང མ ད པ ད འ y ར ནམ མཁའ ན དང ས པ ཡང མ ཡ ན དང ས པW མgད པ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད kyང མ ཡ ན ན འད ltར གལ ཏ ནམ མཁའ ཞ ས by བ cuང ཞ ག ཡ ད པར gyuར ན ད བཞ པW དg དག ལས གང ཡང ruང བ ཞ ག tu འgyuར grང ན བཞ པW དg དག kyང མ ད པས ད འ y ར ནམ མཁའ ཡ ད པ མ ཡ ན ན ཁམས lŋ པ གཞན གང དག kyང ནམ མཁའ མuངས ནམ མཁའ མuངས ཞ ས by བ ན ནམ མཁའ དང མuངས པ st ཇ ltར ནམ མཁའ བrtགས ན དང ས པ ཡང མ ཡ ན དང ས པW མgད པ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད kyང མ ཡ ན ཏ ནམ མཁའ ཞ ས by བ ན ཅ ཡང མ ཡ ན པ ད བཞ ན du ས ལ ས གས པ ཁམསlŋ པ གཞན དག གང ཡ ན པ ད དག kyང དང ས པ ཡང མ ཡ ན དང ས པW མgད པ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང མ ཡ ན མཚན ཉ ད kyང མ ཡ ན ཏ དང ས པ འགའ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན པས ད འ y ར ཁམས rnམས kyང ཡ ད པ མ ཡ ན ན 5-17( 中論 云 :) 5.7.abc 虛空非事物, 亦非非事物, 非事例性相, 觀察 ( 性 ) 時, 無有事例及性相 遠離事例及性相外, 其餘的事物亦不存在 既無事物, 亦無非事物 此故, 虛空為非事物 非非事物 非事例 非性相!64

65 如是,( 雖說 ) 若有少分虛空, 應成該四其中 者, 然, 該四不存在的緣故, 無有虛空 ( 中論 云 :) 5.7.d 餘五同虛空 同虛空 謂與虛空 ( 之例 ) 相同也 如同觀察虛空時, 既非事物, 也非非事物 ; 既非事例, 也非性相 ; 所謂 虛空 皆非 切般, 其餘地等五界也非事物, 亦非非事物 ; 既非事例, 也非性相 無有任何事物是存在的, 此故, 界等亦不存在 5-18 smrས པ འད ལ སངས rgyས བཅ མ ldན འདས rnམས ky ས ཆ ས བstན པ དག ན ཕལ ཆ ར uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག ལ བrt ན པ ཡ ན ན ད ལ གལ ཏ uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག མ ད པ ཉ ད ཡ ན པ ད དག ད ན མ ད པ ཉ ད du མ འgyuར རམ ད དག ད ན མ ད པ ཉ ད du མ ར གས ན ད ཅ lt bu ཞ ག 5-18( 他 ) 道 : 於此, 佛薄伽梵所宣教法幾乎依賴著蘊 界 處等 ( 說 ) 於 此, 若蘊 界 處等皆不存在, 莫非 ( 佛所 的教法 ) 等皆成無義? 無義 ( 之論 ) 不應理故, 應如何 ( 解 )? 5-19 བཤད པ ཁW བ ས uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག མ ད པ ཉ ད du མ smrའ ད དག ཡ ད པ ཉ ད du smr བ ས ལ བར by ད ད ད གཉ ག ཡང sky ན du ཆ st འད ltར འ ག ནས kyང ཡ ད ཅ ས by བ rtག པར འཛhན མ ད ཅ ས by བ ཆད པར lt ད y ར ཡ ད དང མ ད པ ལ མཁས པས གནས པར མ byའ ཞ ས འbyuང ང བཅ མ ldན འདས ky ས kyང ཀ ty ན འཇ ག rt ན འད ན གཉ ས ལ གནས ཏ ཕལ ཆ ར ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད ལ གནས སW ཞgས བཀའ sʦལ ཏ ད འ y ར ཁW བW ནY rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བས ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད ky sky ན དང brལ བ ཆད པ མ ཡ ན rtག པ མ ཡ ན པ rj ས su རབ tu st ན པ མ ད པ ཉ ད du མ smrའ ད lt བས ན ཁW བ ཅག ལ uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག ལ བrt ན པའ ཆ ས st ན པ དག ད ན མ ད པ ཉ ད du མ འgyuར ར 5-19( ) 道 : 吾不說蘊 界 處的不在, 只是破除該 ( 蘊 界 處的 ) 存在論 ; 兩者皆具 患 ( 中論 ) 於下述亦云 : (15.10) 謂有則執常, 謂無則 斷, 此故於有無, 智者皆不住 薄伽梵亦云 : 迦旃延, 世間住於此 ( 性 ), 多住於有性 無性之中 此故, 吾 ( 許 ) 依緣起故, 遠離有性及無性之患, 非斷亦非常,( 且 ) 不隨後極 無性之論 此故, 對於吾等, 依賴蘊 界 處等的所 教義並非無義 5-20 bl uང གང དག དང ས rnམས ལ ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད du lt བ ད ན བlt by བ ཉ བར ཞ བ ཞ མ མཐ ང bl uང གང drག rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ མཆ ག tu ཟབ པ མ rt གས པ ན དང ས པ rnམས ལ ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད du rj ས su lt བ ཆད པ དང rtག པར lt བས blw gr ས ky མ ག བsgr བས པ ད དག ག ས ན my ངན ལས འདས པ lt བར by བ ཉ བར ཞ ཞ ང ཞ བ མ མཐ ང ང ད འ y ར ཡང དག པ ཇ lt བ བཞ ན du མ མཐ ང བ spr ས པ ལ མང ན པར དགའ བའ ཡ ད དང ldན པ ད དག ག uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག ལ བrt ན པའ ཆ ས st ན པ དག ན ད ན མ ད པ ཉ ད du འgyuར ར ད lt བས ན འད ན ད ན དམ པ ཡ ན gy ས མ འཇ གས ཤ ག 5-20( 中論 云 :) 5.8 淺智 諸法, 若有若無相, 是則不能, 滅 安隱法!65

66 因為淺智者尚未證悟深奧緣起的殊勝, 隨後諸事物之有性 無性,( 起了 ) 斷 常 的緣故, 覆蓋了智慧之眼, 不能 寂滅 所 涅槃 此故,( 對於 ) 不 真實如所有性 於戲論具歡喜 者 ( ), 依賴蘊 界 處等的所 教義將成無義 此故, 無須驚慌, 此 ( 應成無義之患 ) 指向勝義 5-21 smrས པ ཅ འ y ར ནམ མཁའ ཁམས གང ཡ ན པ ད དང པ ར བrtགས ཁམས བstན པ ལ དང པ ར སའ ཁམས བstན པས སའ ཁམས ཉ ད དང པ བrtག པར by བའ ར གས ས 5-21( 他 ) 道 : 為何初觀虛空之界?( 經論 ) 界時, 初 地界的緣故, 應該初觀 地界, 為合理 5-22 བཤད པ grགས པའ ད ན gy ས མ grགས པའ ད ན རབ tu བsgruབ པར by st འཇ ག rt ན ན ཕལ ཆ ར ནམ མཁའ ལ ཅ ཡང མ ཡ ན པར མ ས ཏ འད ltར smr བ པ དག ན ར spr ས པ ད དག ཐམས ཅད ན ནམ མཁའ ཞ ས ཟ ར བས ད དག ཐམས ཅད ན ཅ ཡང མ ཡ ན ན ཞ ས by བར བསམ མ ད འ y ར ཁམས lhག མ lŋ པ དག kyང ནམ མཁའ དང མuངས པར བrj ད པར byའw ཞgས by བའ དཔ བstན པའ y ར ནམ མཁའ st ང པ ཉ ད du gruབ པ དང པ ར བstན ཏ 5-22( ) 道 : 由共許之義至極成 尚未共許之義 於世間中, 多認為 : 虛空非為 切 如是, 有 便說 : 切戲論皆為虛空 故思 : 切非為 切 為能顯 比喻, 故說 : 其餘五界亦如虛空 初 成 虛空於空性之中 5-23 ཁམས བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ lŋ པའ 5-23 第五品 觀界品 終!66

67 第六品 觀貪欲 貪 品 6-1 འད ར smrས པ y ད ky ས uང པ དང ཁམས དང sky མཆ ད དག ག st ང པ ཉ ད rj ས su རབ tu བstན པས ཁW བW st ང པ ཉ ད ཉན འད ད པར gyuར gy ས ད འ y ར ད ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ བrtག པར by བའ ར གས ས 6-1 於此,( 他 ) 道 : 汝隨後廣說蘊 界 處之空性, 令吾欲聞空性 所以, 在此 ( 品中 ) 應當觀察貪欲及貪 6-2 བ ཤད པ ད ltར byའ 6-2( ) 道 : 當如是說 6-3 smrས པ འད ལ ད དང ད ར འད ད ཆགས དང ཆགས པ spངས པ བstན འད ད ཆགས ཉ བར ཞ བར by བའ y ར ར གས པ ཡང བstན ཏ མ ད ན ན ཉ བར ཞ བར by བའ ར གས པ ཡང བstན པའ མ ར གས ཏ འད ltར sbruལ gy ས མ ཟ ན ན གསང sŋགས དང smན gy by བ མ ད ད ད lt བས ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ན ཡ ད ད 6-3( 他 ) 道 : 於此, 在這部 ( 經論 ) 及那部 ( 經論 ) 之中, 談及了斷除貪欲及貪, 以及寂滅貪欲的理由 像是不被蛇咬的話, 然不會需要咒藥的作 般, 沒有了 ( 貪 ), 宣說寂滅 ( 貪 ) 的理由也就不存在了 因此, 貪欲與貪 都是存在的 6-4 བཤད པ འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ན མ sr ད ད ཇ ltར ཞ ན གལ ཏ འད ད ཆགས sŋ ར ལ ན འད ད ཆགས མ ད པའ ཆགས ཡ ད ན ད ལ བrt ན ནས འད ད ཆགས ཡ ད ཆགས ཡ ད འད ད ཆགས ཡ ད པར འgyuར གལ ཏ འད ད ཆགས ky sŋ ར ལ ན ཆགས པ འད ད ཆགས མ ད པ འད ད ཆགས ལས གཞན du gyuར པ འགའ ཞ ག ཡ ད ན ན ད ལ བrt ན ནས འད ད ཆགས ཡ ད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན ཆགས ཡ ད འད ད ཆགས ཡ ད པར འgyuར འད ltར ཆགས པ ཡ ད ན འད ད ཆགས kyང འད འW ཞgས འཐད པར འgyuར ར ཆགས པ མ ད ན ད suའ འད ད ཆགས su འgyuར ཏ འད ltར གཞ མ ད པ ལ འད ད ཆགས མ འཐད པས ད འ y ར ཆགས པ མ ད ན འད ད ཆགས མ འཐད ད 6-4( ) 道 : 不可能 ( 存在 ) 貪欲及貪 為何?( 中論 云 :) 6.1 若於貪欲前, 貪 離貪欲, 依此有貪欲, 貪 起貪欲 如果 ( 承許 ) 在貪欲之前能有迥異於貪欲 並非貪欲之貪 的話,( 則不應理, 因為 ) 依此 ( 貪 ), 將有貪欲 為何? (6.1.d) 貪 起貪欲 ( 謂 ) 如果貪 是存在的話, 貪欲亦為此 者, 應當合理 如果沒有了貪, 該 ( 欲 ) 將成誰的貪欲? 如是, 貪欲沒有了 ( 所依之 ) 處, 將不能成 ( 貪欲 ) 此故, 若無貪, 不能成 貪欲 6-5 smrས པ ཆགས པ ཡ ད ན འད ད ཆགས ཡ ད ད 6-5( 他 ) 道 : 若有貪, 則有貪欲!67

68 6-6 འད ར བ ཤད པ ཆགས པ ཡ ད པར gyuར ན ཡང འད ད ཆགས ཡ ད པར ག ལ འgyuར y ད ky ཆགས པ ཡ ད པར gyuར ན ཡང འད ད ཆགས ཡ ད པ ཉ ད du ག ལ འgyuར ཏ འད ltར ཆགས པ ལ འད ད ཆགས ky by བ ཅ ཡང མ ད ད ཆགས པར མ by ད ན ན ཇ ltར འད ད ཆགས ཡ ན པར འgyuར ཅ st འgyuར ན ན གང ཡང འད ད ཆགས མ ཡ ན པ ཉ ད du མ འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད འ y ར ཆགས པ ཡ ད པར gyuར ན ཡང འད ད ཆགས མ འཐད ད 6-6 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 6.2.ab 雖然有貪, 貪欲如何有? 雖有汝的貪, 但 ( 汝的 ) 貪欲如何能有? 如是, 於貪 中無有絲毫貪欲的作 如果不貪, 如何成為貪欲? 果真 ( 不貪 ) 還可成為 ( 貪欲 ) 的話,( 什麼 ) 都可成為貪欲, 故 ( 吾 ) 不能承許該 ( 論 ) 此故, 縱使存在貪, 但貪欲的存在仍不能合理 6-7 smrས པ ར ཞ ག ཆགས པ ན ཡ ད ད ད ཡང འད ད ཆགས མ ད ན མ འbyuང བས འད ད ཆགས kyང རབ tu gruབ པ ཉ ད ད 6-7( 他 ) 道 : 先, 貪 是存在的 但是, 如果沒有貪欲的話,( 貪 ) 將不會有, 所以貪欲是可被至極成 的 6-8 བཤད པ ཆགས པ ལ ཡང འད ད ཆགས ན ཡ ད དམ མ ད kyང ར མ པ མuངས ཆགས པ ཡ ད པར ཡ ངས བrtགས ན འད ད ཆགས ཡ ད དམ མ ད kyང ruང st ཆགས པ ལ ཡང འད ད ཆགས མ འཐད པ ད ཉ ད དང ར མ པ མuངས ས ཇ ltར ཞ ན གལ ཏ ཆགས པའ sŋ ར ལ ན ཆགས མ ད འད ད ཆགས ཡ ད ན ན ད ལ བrt ན ནས ཆགས པ ཡ ད འད ད ཆགས ཡ ད ན ཆགས ཡ ད འgyuར གལ ཏ ཆགས པའ sŋ ར ལ ན འད ད ཆགས ཆགས པ མ ད པ ཆགས པ ལས གཞན du འgyuར བ འགའ ཞ ག ཡ ད ན ན ད ལ བrt ན ནས ཆགས པ ཡ ད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན འད ད ཆགས ཡ ད ན ཆགས ཡ ད འgyuར འད ltར འད ད ཆགས ཡ ད ན ཆགས པ ཡང འད ས འད ཆགས སW ཞgས འཐད པར འgyuར ར འད ད ཆགས མ ད ན གང ག ས ད ཆགས པར འgyuར མ ཆགས པ ན ན ཇ ltར ཆགས པར འgyuར ཅ st འgyuར ན ན གང ཡང ཆགས པ མ ཡ ན པ ཉ ད du མ འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད འ y ར འད ད ཆགས མ ད ན ཆགས པ མ འཐད ད 6-8( 道 : 中論 ) 云 : 6.2.cd 以貪欲有無, 同理觀貪 遍觀貪 時, 貪欲或有或無 ( 之義 ), 與 貪 之中也無貪欲 的 ( 推理 ) 順序相同 為何? 若於貪 前, 貪欲離貪, 依此有貪, 貪欲起貪 如果 ( 承許 ) 在貪 之前能有迥異於貪 並非貪 之貪欲的話,( 則不應理, 因為 ) 依此 ( 貪欲 ), 將有貪 為何? 貪欲起貪 ( 謂 ) 如果貪欲是存在的話, 由此貪 貪著 者, 應當合理 如果沒有了貪欲, 該 ( 貪 ) 是由誰發起的貪? 沒有了貪, 怎能貪著? 果真 ( 沒了貪欲 ) 還可成為 ( 貪 ) 的話,( 什麼 ) 都可成為貪, 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 沒有了貪欲, 貪 將不能成 6-9 ད ལ འད sམ du འད ད ཆགས ཡ ད ན ཆགས པ ཡ ད པར ས མས ན 6-9 於此, 如果 ( 他 ) 認為 : 有貪欲就有貪!68

69 6-10 བཤད པ འད ད ཆགས ཡ ད པར gyuར ན ཡང ཆགས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར y ད ky འད ད ཆགས ཡ ད པར gyuར ན ཡང ཆགས པ ཡ ད པ ཉ ད du ག ལ འgyuར ཏ འད ltར གལ ཏ འད ད ཆགས ཡ ད ན ཆགས པར འgyuར ན ཆགས པ མ ད ད འད ད ཆགས ད ས ཆགས པར gyuར པ མ ཡ ན ན ཆགས པ མ ཡ ན ན ན ཇ ltར ཆགས པར འgyuར ཅ st འgyuར ན ན ནམ ཡང ཆགས པ མ ཡ ན པ ཉ ད du མ འgyuར བས ད ན མ འད ད ད འད ད ཆགས ལ ཡང ཆགས པ ན ཡ ད དམ མ ད kyང ར མ པ མuངས ད འ y ར འད ད ཆགས ཡ ད པར gyuར ན ཡང ཆགས པ མ འཐད ད 6-10( ) 道 : 雖然有貪欲, 貪 如何有? 雖有汝的貪欲, 但 ( 汝的 ) 貪 如 何能有? 如是, 若 ( 汝說 :) 有了貪欲將有貪 的話,( 吾駁 :) 既然貪欲不貪, 貪 則無 ; 既然不貪, 怎能貪著? 果真 ( 沒了貪欲 ) 還可成為 ( 貪 ) 的話, ( 什麼 ) 都可成為貪, 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ),( 誠如 :) 以貪 有無, 同理觀貪欲 此故, 縱使存在貪欲, 但貪 的存在仍不能合理 6-11 smrས པ འད ད ཆགས དང ཆགས པ གཉ ས ལ sŋ y མ ད ད འད ltར ད གཉ ས ན lhན ཅ ག ཉ ད du sky བ ཡ ན ན 6-11( 他 ) 道 : 貪欲及貪 兩者之間應無前後 如是, 該 應為同時 起 6-12 བཤད པ འད ད ཆགས དང ན ཆགས པ དག lhན ཅ ག ཉ ད du sky མ ར གས འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག lhན ཅ ག ཉ ད du sky བར མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར འད ད ཆགས ཆགས པ དག ཕན uན lt ས པ མ ད པར འgyuར འད ltར གལ ཏ འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག lhན ཅ ག ཉ ད du sky བར gyuར ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ཕན uན lt ས པ མ ད པར འgyuར ར ད ltར gyuར ན འད འ འད ད ཆགས ན འད འ འད ས ན འད ཆགས སW ཞgས by བ ད དག མ འཐད ད ད དག མ ད ན འད ད ཆགས མ འཐད པ ཉ ད ལ ཆགས པ ཡང མ འཐད པ ཉ ད ད འད ltར འད ད ཆགས ན ཆགས པར by ད པ ཡ ན ལ ཆགས པ ན ཆགས པར by བ ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད du sky ས པ ཕན uན lt ས མ ད པ དག ལ ད དག མ འཐད པས ད འ y ར འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག lhན ཅ ག ཉ ད du sky བར ཡང མ ར གས ས 6-12( 道 : 中論 ) 云 : 貪欲與貪 並非同時 起 為何? 6.3.ab 貪欲及貪, 俱 不應理, 6.3.cd 如是該 貪, 應成無相待 如是, 假設貪欲及貪 同時 起的話, 貪欲及貪 應成互不觀待 果真如此的話, 此 ( ) 的貪欲為此 由此 ( ) 貪此 的論述將不應理 若無該 ( 論的合理性 ), 貪欲則不應理 於 ( 此 ), 貪 亦不應理 如是, 貪欲為能貪, 貪 為所貪, 所以 ( 該 ) 同時 起 ( 這種現象 ) 不會合理 ( 地存在 ) 於互不觀待之中 此故, 不能合理 ( 地成 ) 貪欲及貪 同時 起 6-13 ཡང གཞན ཡང y ད ན ར གང དག lhན ཅ ག ཉ ད དW ཞgས ཟ ར བའ འད ད ཆགས དང ཆགས པ ད དག གཅ ག པ ཉ ད དམ ཐ དད པ ཉ ད du འgyuར grང ན ད ལ གཅ ག ཉ ད lhན ཅ ག ཉ ད མ ད ད ར ཞ ག གཅ ག པ ཉ ད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད མ འཐད ད ཅ འ!69

70 y ར ཞ ན ད ཉ ད ད དང lhན ཅ ག མ ན འད ན བ ལང གཅ ག pu ཞ ས པ ན གཅ ག པ ཉ ད ད བ ལང གཅ ག ལ s གས ས ད ལ བ ལང གཅ ག pu ད ཉ ད བ ལང གཅ ག pu ད ཉ ད དང ཇ ltར lhན ཅ ག tu འgyuར ཏ ད འ y ར གཅ ག pu ཉ ད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད མ འཐད ད 6-13 另外, 汝說 同俱 的貪欲及貪 到底是 性, 還是異性? 於此,( 中論 云 :) 6.4.a 性不同俱, 先,( 貪欲及貪 ) 為 性的話, 同俱 則不應理 為何? 6.4.b 彼彼不同俱, 於此, 單 的 謂 性, 且指 頭 如何能 ( 說 :) 單 的那頭 跟單 的那頭 在 起? 此故, 若是 性者, 不能成 同俱 6-14 smrས པ འ ན ཐ དད པ ཉ ད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད du འgyuར ར 6-14( 他 ) 道 : 那麼, 如果是異性的話, 就能成為同俱 6-15 བཤད པ ཅ st ཐ དད འད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད du ཇ ltར འgyuར གལ ཏ གཅ ག པ ཉ ད ཡ ན ན ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du མ འཐད ན ཐ དད པ ཉ ད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད du ཇ ltར འgyuར འད ltར ཐ དད པ ཉ ད ky མuན པའ y གས ན lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ན ན མ མuན པ ད གཉ ས གཅ ག ན ཇ ltར lhན ཅ ག ཉ ད གནས པར འgyuར ཏ ད འ y ར ཐ དད པ ཉ ད ཡ ན ན ཡང lhན ཅ ག མ འཐད ད 6-15( 道 : 中論 ) 云 : 6.4.cd 設若成為異, 如何能同俱? 如果成為 性, 同俱將不能合理的話, 成為異性時, 同俱如何 ( 應理 )? 如是, 雖 ( 說 ) 異的相同 可為同俱, 然, 不同 的兩者如何於 處同俱? 此故, 凡是異法的話, 同俱將不應理 6-16 ཅ st མ འཐད པ བཞ ན du ཡང འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ལ lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ད ད ཞ ས rt ག ན 6-16 明明 ( 同俱 ) 就不應理, 但 ( 汝 ) 仍然念執 : 貪欲及貪 同俱存在 6-17 ད ལ ཡང བ ཤད པར by st གལ ཏ གཅ ག pu lhན ཅ ག ན gr གས མ ད པར ཡང ད ར འgyuར ར གལ ཏ ར ཞ ག འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག གཅ ག པ ཉ ད ཡ ན ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du འgyuར ན ན ད lt ན gr གས མ ད པར ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du འgyuར ར ཇ ltར ཞ ན འད ལ གཅ ག ན གཅ ག pu ལ s གས ཏ ད ན བ ལང གཅ ག དང rt གཅ ག ཅ ས by བའ གཅ ག ཉ ད ན བ ལང ལ ཡང s གས rt ལ ཡང s གས པས གང དང གང ན གཅ ག པ ཉ ད ཡ ད པ ད དང ད ན lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ད ཅ ང བ ལང གཅ ག pu ཉ ད དང rt གཅ ག pu ཉ ད ལ gr གས མ ད པར ཡང lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད lt ན lhན ཅ ག ཉ ད du བrtག པ ད ན མ ད པར འgyuར ར 6-17 於此,( 道 : 中論 ) 亦云 :!70

71 6.5.ab 若 成同俱, 離伴應如是, 如果貪欲及貪 成為了 性之後, 仍可同俱的話, 無有伴侶 ( 的單 者 ) 也應成同俱 為何? 於此, 性 指 單 ; 頭 及 隻 的 不只指向於, 也指向於 相同 於何時處存在, 於該處才有同俱 ;( 照汝所,) 只有 頭 與 只有 隻 雖無伴侶, 卻有應成同俱存在 ( 之患 ) 此故, 同俱的觀執應成無義 6-18 ཅ st ཡང ཐ དད པ ཉ ད ཡ ན ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du འgyuར ན ན ད lt ན ཡང gr གས མ ད པར ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du འgyuར ར ཇ ltར ཞ ན འད ལ བ ལང ལས kyང rt ཐ དད ལ rt ལས kyང བ ལང ཐ དད པས གང དང གང ན ཐ དད པ ཉ ད ཡ ད པ ད དང ད ན lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ད ཅ ང བ ལང ཐ དད པ ཉ ད དང rt ཐ དད པ ཉ ད ལ gr གས མ ད པར ཡང lhན ཅ ག ཉ ད ཡ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད lt ན ཡང lhན ཅ ག ཉ ད du བrtག པ ད ན མ ད པར འgyuར ར 6-18(6.5.cd 若異成同俱, 離伴應如是 ) 如果 ( 說, 貪 ) 雖是異法, 但仍可成為同俱的話, 離伴者也有應成同俱 ( 之患 ) 為何? 於此, 迥異於, 迥異於 ( 如果 ) 異法於何時處存在, 於該處將有同俱 ( 的話 ), 迥異於 迥異於 的 ( 單 ), 雖無伴侶, 也應成同俱 ( 之患 ) 此故, 同俱的觀執應成無義 6-19 smrས པ ཐ དད པ ཉ ད ན བ ལང ལ ཡ ད པ ཡང མ ཡ ན ལ rt ལ ཡ ད པ ཡང མ ཡ ན gy ད གཉ ག lhན ཅ ག byuང བ ལ ཡ ད པས ད ན གཉ ག spy འ འbrས bu ཡ ན ཏ rད པ བཞ ན ན གལ ཏ ཐ དད པ ཉ ད སW ས ལ ཡ ད པར gyuར ན ན ཐ དད པ ཉ ད གཉ ས su འgyuར བ དང དང ས པ ཕན uན མ lt ས པར ར ར ལ ཡང ཡ ད པར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད འ y ར ཐ དད པ ཉ ད ན གཉ ག lhན ཅ ག byuང བ ལ ཡ ད ད 6-19( 他 ) 道 : 異法不存在於 中, 也不存在於 中, 但卻存在於 ( ) 兩者的 同俱之中, 因為這是兩者的共同結果, 如同相遇 如果異法存在於個體的話, 異法將成兩者, 個個事物將成互不觀待的緣故,( 吾 ) 不承許該義 此故, 異法存在於兩者的同俱之中 6-20 བཤད པ གལ ཏ ཐ དད lhན ཅ ག ན འད ད ཆགས ཆགས པ ཅ ཞ ག ཡ ན ཐ དད ཉ ད du gruབ པ gyuར ན ད ས ན ད གཉ ས lhན ཅ ག འgyuར ཐ དད པ ཉ ད གཉ ག ལ ཡ ད པར ན འད ད ལ རག ག གལ ཏ ཐ དད པ ཉ ད གཉ ག ལ ཡ ད པ ལ lhན ཅ ག ཉ ད du rt ག ན ད ltར ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ལ ཅ ཞ ག རབ tu བsgruབ པ ཡ ན གང ག ཚ ད ltར ཡང rt ག ན ད གཉ ས ཐ དད པ ཉ ད du gruབ པ ཁ ནར འgyuར ར ད ས ན ཐ དད པ ཉ ད du རབ tu gruབ པའ y ར ད གཉ ས lhན ཅ ག ཉ ད du rt ག པར འgyuར ར 6-20( 道 : 中論 ) 云 : 6.6 若異能同俱, 何成其 貪? 成為異法故, 該 成同俱 ( 此偈 ) 主要針對 異法存在於兩者之中 的主張 ( 釋 ) 如果念執 : 異法同俱存在於兩者之中 的話, 如是,( 汝 ) 如何至極成 貪欲 貪 ( 的 性 )? 當如是念執的時候, 該 ( 貪欲與貪 ) 將僅成 ( 性的 )!71

72 異法 此故, 至極成 異法的緣故, 該 應被念執為 ( 互不觀待 性的 ) 同俱 6-21 གལ ཏ འད ད ཆགས ཆགས པ དག ཐ དད ཉ ད du gruབ འgyuར ན ད གཉ ས lhན ཅ ག ཉ ད du ན ཅ ཡ y ར ན ཡ ངས su rt ག ཉ ད du ཞ ས by བའ sgr ན ཁ ནར ཞ ས by བའ ད ན ཏ གལ ཏ འད sམ du འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ཐ དད པའ དང ས པ ར gruབ པ ཉ ད du ས མས ན ད གཉ ས ལ lhན ཅ ག ག དང ས པ ཐ དད པའ དང ས པ དང མ མuན པ ད ན མ ད པར ཅ འ y ར ཡ ངས su rt ག པར by ད གང ག ཚ ཐ དད པའ དང ས པ ར gruབ ན lhན ཅ ག ག དང ས པ ར བrtགས su ཟ ན kyང འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ld ག པར འgyuར བའམ འjuག པར འgyuར བ cuང ཟད ཙམ ཡང མ ད ད འད ltར ཆགས པ ལ འད ད ཆགས ky ས ཡང ཅ ཞ ག byར ཡ ད ད ད lt བས ན lhན ཅ ག ག དང ས པ ར བrtགས su ཟ ན kyང ཐ དད པ ཉ ད ky sky ན ཆགས ཁ ནའ y ར lhན ཅ ག ག དང ས པ ར བrtག པ ད ན མ ད པར འgyuར ཏ ཚhག ཟ ན པ ལ uས འད བས པ བཞ ན ན 6-21( 中論 云 :) 6.7 貪欲及貪, 若僅為異法, 何故遍念執, 該 為同俱? 僅 字為 只有 之義 如果 ( 汝 ) 認為 : 貪欲及貪 僅於異法事物之中 有,( 然,) 於該 ( 貪 ) 之中, 並無同俱事物與異法事物的不同 為何 ( 汝會如是 ) 遍執? 雖已觀察 凡是 ( 性的 ) 異法事物 ( 是否 ) 為同俱的事物, 但 ( 若有 性的話,) 貪欲與貪 ( 之間 ) 將不會有少分的遮遣或趨入 如是, 對於貪, 貪欲又有何? 此故, 雖已觀察同俱的事物, 但 ( 其結論 ) 僅為異法之咎 此故, 觀察同俱的事物應成無義, 像是將 澆在已燒 ( 的事物之 ) 上 6-22 ཐ དད gruབ པར མ gyuར པས ད y ར lhན ཅ ག འད ད by ད དམ lhན ཅ ག རབ tu བsgruབ པའ y ར ཐ དད ཉ ད du ཡང འད ད དམ འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག ཐ དད པ ཉ ད du ན དག ས པ མ ད པའ y ར gruབ པར མ gyuར པས ད རབ tu བsgruབ པའ y ར lhན ཅ ག ཉ ད du འད ད པར by ད ལ lhན ཅ ག ཉ ད du ཡང གཅ ག པ ཉ ད ky sky ན ཆགས པའ y ར མ gruབ པས ད རབ tu བsgruབ པའ y ར ཡང ཐ དད པ ཉ ད du ཡང འད ད པར by ད པ y ད ན ག ས ངན པ lhགས པ ཆ ན པ ས ཉ ན པ བskuམས ནས བskuམས པ ཡང བrnགས མ བཟ ད པས ཡང sky ང བར by ད པ དང འdr བའ 6-22( 中論 云 :) 6.8 不成異法故, 仍許同俱乎? 極成同俱故, 仍許異法乎? 貪欲與貪 為異法 ( 的推理 ) 實無意義的緣故,( 該 貪成為異法的論述 ) 將不能夠成 此故,( 汝 ) 為能至極成 該 ( 論述 ), 承許 ( 貪 ) 為同俱 於同俱 ( 論 ) 中, 亦有 性 ( 論 ) 之患,( 貪為 性的論述 ) 將不能成 此故, ( 汝 ) 為能至極成 該 ( 貪為異法之論 ), 想要承許 ( 貪為 ) 異法 汝 ( 的這種!72

73 做法 ) 像是受到 風的凍患 ( 時 ), 雖已穿著襤褸的衣衫, 且 ( 背脊 ) 彎曲 縮做 ( 團 ) 無法忍受, 仍卻執意堅持下去 6-23 ཐ དད དང ས པ མ gruབ པས lhན ཅ ག དང ས པ འgruབ མ འgyuར ཐ དད དང ས པ གང ཞ ག ལ lhན ཅ ག དང ས པ ར འད ད པར by ད འད ལ སW ས ལ ཐ དད པའ དང ས པW ཡ ད དམ ད གཉ ས lhན ཅ ག འbyuང བ ལ ཡ ད grང ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ ཐ དད du gyuར པ དག ལ ན འད ན འད ད ཆགས ས འད ན འད ས ཆགས སW ཞgས by བ ད lt bu rnམ པ ཐམས ཅད du མ sr ད ད ཐ དད པའ དང ས པ ར རབ tu gruབ པ མ ད ན lhན ཅ ག ག དང ས པ འgruབ པར མ འgyuར ར 6-23( 中論 云 :) 6.9 異事不成故, 俱事則不成 ; 於某異事物, 承許為俱事 於此, 若問 : 有否個個異法事物? 或是, 該 ( 異事 ) 是否同俱? 對於 ( 承許 ) 貪欲及貪 為 ( 性的 ) 異法者 ( ), 此為貪欲 此為貪 的 ( 合理 ) 論述是完全不可能存在的 既然無法至極成 異法事物, 就不能夠成 同俱的事物 6-24 འད ltར y ད ན ཐ དད པའ དང ས པW ཡ ད ན ད གཉ ས ky lhན ཅ ག ག དང ས པW ཡ ད པར འད ད ན ཐ དད པའ དང ས པW དg ཡང rnམ པ ཐམས ཅད du མ འgruབ བ ཐ དད པའ དང ས པW མgད ན y ད ky lhན ཅ ག ག དང ས པW ཡ ད པར ག ལ འgyuར འ ན ཐ དད པའ དང ས པ གང ཞ ག ཡ ད ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག lhན ཅ ག ག དང ས པ ར འད ད པ ཅ ར ར ལ ཡ ད དམ འ ན ཏ གཉ ག lhན ཅ ག byuང བ ལ ཡ ད དམ འ ན ཏ y ད ky ས རང དགར ཐ དད པའ དང ས པ གཞན ཞ ག བrtགས kyང ruང st ཐ དད པ གང ཡ ད ན འད ད ཆགས དང ཆགས པ དག lhན ཅ ག ག དང ས པ ར འད ད པ ད smr ས ཤ ག 6-24 如是, 雖然汝承許 : 有了異法事物就有該 的同俱事物, 但異法事物本身是完全不可能被成 的 既無異法事物, 怎能成為汝 ( 所說 ) 的同俱事物? 那麼, 如果存在著某個異法事物的話,( 試問,) 貪欲及貪 為同俱事物 的主張 ( 是指 異法 ) 存在於 個體之中, 還是兩者的同俱之中? 還是, 汝要隨意地觀執其他異法的事物也, 但是,( 汝須 ) 解釋 有何異法能被承許為貪欲及貪 的同俱事物 6-25 ད ltར འད ད ཆགས ཆགས པ དག lhན ཅ ག lhན ཅ ག མ ན མ འgruབ འད ད ཆགས བཞ ན du ཆ ས rnམས kuན lhན ཅ ག lhན ཅ ག མ ན མ འgruབ གལ ཏ འད ད ཆགས sŋ ར ལ ན འད ད ཆགས མ ད པའ ཆགས ཡ ད ན ད ལ བrt ན ནས འད ད ཆགས ཡ ད ཆགས ཡ ད འད ད ཆགས ཡ ད པར འgyuར ཞ ས by བ ལ ས གས པ གང དག sŋར འདས པའ rnམ པ ད དག ག ས ད ltར འད ད ཆགས rnམས ཆགས པ དང lhན ཅ ག གམ ཆགས པ མ ད པར ཡང འgruབ པ མ ད ད ཇ ltར འད ད ཆགས ཆགས པ དང lhན ཅ ག གམ ཆགས པ མ ད པ ཡང འgruབ པ མ ད པ ད བཞ ན du ཆ ས ཐམས ཅད kyང འགའ ཞ ག དང lhན ཅ ག གམ འགའ ཡང མ ད པར ཡང འgruབ པ མ ད ད 6-25( 中論 云 :) 6.10 貪欲及貪, 非俱非非俱, 如貪 切法, 非俱非非俱!73

74 透過 (6.1) 若於貪欲前, 貪 離貪欲, 依此有貪欲, 貪 起貪欲 等前述之理, ( 證明了 ) 貪欲不與貪 同俱, 且沒有了貪,( 貪欲 ) 也不能夠存在 如同貪欲不與貪 同俱, 且沒有了貪,( 貪欲 ) 也不能夠存在般, 諸法也不與某物同俱, 且沒有了任何 ( 的該法所依 ),( 諸法 ) 也不能夠存在 6-26 འད ད ཆགས དང ཆགས པ བrtག པ ཞ ས by st རབ tu by ད པ druག པའ 6-26 第六品 觀貪欲 貪 品 終!74

75 第七品 觀 住 滅品 7-1 འད ར smrས པ y ད ky ས འད ད ཆགས དང ཆགས པ བrtག པ ད byས པས ཁW བWའY ཡ ད st ང པ ཉ ད ཉན པ ལ spr བར byས ky ད འ y ར ད ན འduས byས ky མཚན ཉ ད བrtག པར by བའ ར གས ས 7-1 於此,( 他 ) 道 : 汝觀貪欲及貪 的緣故, 令吾於聽聞空性 歡喜 所以, 在 此 ( 品中 ) 應當觀察有為法的性相 7-2 བཤད པ ད ltར byའ 7-2( ) 道 : 當如是說 7-3 འད ར smrས པ འད ལ sky བ དང གནས དང འཇ ག པ དག འduས byས ky spy འ མཚན ཉ ད du བstན ཏ མ ད པ ལ ན མཚན ཉ ད བstན པར མ ར གས པས མཚན ཉ ད ཡ ད པའ y ར འduས byས ཡ ད ད 7-4 於此,( 他 ) 道 :( 經論中 ) 說, 住 滅是有為法的總性相 若無 ( 住 滅等三相 ), 性相的宣說將不合理 所以, 性相存在的緣故, 有為法是存在的 7-5 བཤད པ འduས byས ky མཚན ཉ ད མ འཐད པས ད ཡ ད པའ y ར འduས byས ཡ ད པར ག ལ འgyuར གལ ཏ ཇ ltར ཞ ན sŋར མཚན ཉ ད མ ད ལ མཚན ཉ ད ན མ འjuག མཚན ཉ ད བཅས ལ མ ན ཞ ས བstན པས བཀག ཟ ན པའ y ར ར ཡང གཞན ཡང གལ ཏ sky བ འduས byས ན ད ལ མཚན ཉ ད གsuམ ldན འgyuར ཅ st sky བ འduས མ byས ཇ ltར འduས byས མཚན ཉ ད ཡ ན ཞ ས by བ འད ན གལ ཏ sky བ འduས byས ན ཇ ltར འduས byས མཚན ཉ ད ཡ ན ཞ ས y གས ག ང མ དང ཡང sbyར ར 7-5( 道 :) 因為不能成 有為法的性相, 所以 因有該 ( 三相 ), 有為法是存在的 ( 之論述 ) 如何應理? 為何? 之前已釋 (5.2.ab) 無性相事物, 諸時處亦無 時, 破除了 ( 性相 ) 此外,( 中論 云 :) 7.1 若 是有為, 應有三性相 ; 若 是無為, 何名有為相? 此偈 若 是有為, 應有三性相 應搭配著前引的偈頌 (5.2.ab) ( 理 解 ) 7-6 sky བ འduས byས ky མཚན ཉ ད བstན པ གང ཡ ན པ ད ཡང འduས byས སམ འduས མ byས ཤ ག tu བrtག grང ན ད ལ ར ཞ ག འduས byས su ཡ ངས su rt ག ན sky བ ད ཡང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པའ མཚན ཉ ད ky ས མཚན ཉ ད གsuམ དང ldན པར འgyuར ཏ འduས byས ཡ ན པའ y ར ར མཚན ཉ ད གsuམ དང ldན པར འgyuར བ ན མཚན ཉ ད གsuམ པ དག ཚགས པར འgyuར བའ 7-6( 經論 ) 雖已宣, 係屬有為法之性相, 試問, 該 ( ) 應是有為法, 還是無為法呢? 於此, 先, 遍觀有為法時, 因為 是有為法, 所以應當具 由 住 滅之性相所成 的三性相 凡是具 三性相者, 應成三性相之聚!75

76 7-7 smrས པ ད ཡང མཚན ཉ ད གsuམ དང ldན ན 7-7( 他 ) 道 : 該 ( ) 也具 三性相! 7-8 ཇ ltར འduས byས མཚན ཉ ད ཡ ན གལ ཏ sky བ ཡང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པའ མཚན ཉ ད དང ldན གནས པ ཡང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པའ མཚན ཉ ད དང ldན འཇ ག པ ཡང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པའ མཚན ཉ ད དང ldན ན མཚན ཉ ད མuངས པའ y ར མཚན ཉ ད rnམས ལ yད པར ཡ ད པར འgyuར ར yད པར མ ད ན འད ན sky བའ འད ན གནས པའ འད ན འཇ ག པའ ཞ ས by བ ད དག ཡ ད པར ག ལ འgyuར 7-8( 道 :) (7.1.d) 何名有為相? 假設, 也具 了 住 滅的性相, 住 也具 了 住 滅的性相, 滅也具 了 住 滅之性相的話,( 有為法 ) 於性相之中應成具 差異 ( 之患 ), 因為 ( 切有為法 ) 同樣 ( 具 了有為法的 ) 性相 若無差異的話, 如何能 ( 說 :) 這是 這是住, 以及 這是滅 等? 7-9 smrས པ ད ན ཉ ས པར མ འgyuར ཏ ཇ ltར spy ར འduས byས ky མཚན ཉ ད ཡ ན du ཟ ན kyང yད པར gy མཚན ཉ ད ལ lt ས ནས འད ན buམ པའ འད ན snམ buའ ཞ ས by བ ད དག ཡ ད པ ད བཞ ན du འད ར ཡང yད པར gy མཚན ཉ ད ལ lt ས ནས sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག རབ tu འgruབ པར འgyuར ར yད པར ད གང ཞ ན sky ད བར by ད པ དང གནས པར by ད པ དང འཇ ག པར by ད པ དག ག 7-9( 他 ) 道 : 該 ( 論 ) 無有過咎 譬如, 解釋了有為法的總性相之後, 仍可依據別性相 說 : 這是瓶 這是氆氌 同樣的, 在此仍可依據別性相 至極成 住 滅等 何為別 ( 性相 ) 呢? 謂正在 正在住, 以及正在滅等 7-10 བཤད པ ད ན མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར buམ པ sky ད པར by ད པ དང མང ན པར འgruབ པར by ད པ གང ཡ ན པ ད ས ན གཞན ཅ ཡང sky ད པར མ by ད ལ buམ པ གནས པར by ད པས kyང གཞན ཅ ཡང གནས པར མ by ད ཅ ང buམ པ འཇ ག པར by ད པས kyང གཞན ཅ ཡང འཇ ག པར མ by ད པའ y ར ར 7-10( ) 道 : 此不應理 為何? 如是, 凡是正在 起 成形的瓶 並非由任何其 他的 ( 因緣 ), 凡是正在住的瓶 也非由任何其他的 ( 因緣 ) 住, 凡是正在滅的瓶 也非由任何其他的 ( 因緣 ) 滅 7-11 smrས པ ད དག ག ས buམ པ ཉ ད sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པར by ད པས ཉ ས པ མ ད ད 7-11( 他 ) 道 : 由彼等 瓶 住瓶, 以及滅瓶的緣故, 無有過咎 7-12 བཤད པ འ ན ན ད དག buམ པའ མཚན ཉ ད མ ཡ ན ཏ by ད པ པW ཡYན པའ y ར ར འད lt bu sky ད པར by ད པའ ཕ buའ མཚན ཉ ད མ ཡ ན ལ གཞ དང ཐ བ ཡང buམ པའ མཚན ཉ ད མ ཡ ན པའ y ར ཏ ད lt བས ན sky བ ལ ས གས པ དག འduས byས ཡ ན ན འduས byས ky མཚན ཉ ད du མ འཐད ད 7-12( ) 道 : 那麼, 因為彼等是 ( 瓶 的 ) 造作者, 所以 ( 彼等 ) 並非瓶 的性相 像是 親雖是孩 的造作者, 但非孩 的性相 ;( 造瓶的 ) 地基及鎚頭也非瓶 的性相 此故, 等雖是有為法, 但不能合理地成為有為法的性相!76

77 7-13 ཅ st sky བ འduས མ byས su ཡ ངས su rt ག ན 7-13( 他 ) 遍執 : 是無為法 7-14 ད ལ ཡང བ ཤད པར by st འད ltར འduས byས མཚན ཉ ད ཡ ན འduས མ byས ཡ ན ན ཇ ltར འduས byས ky མཚན ཉ ད du འgyuར ཏ འད ས མཚན པར by ད པས མཚན ཉ ད ཡ ན ན གང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དང brལ བ ད ས ན རང ཉ ད ལ ཡང མཚན པར མ by ད ད གང རང ཉ ད ལ མཚན པར མ by ད པ ད ས གཞན ཇ ltར མཚན པར by ད ཅ st by ད ན ན my ངན ལས འདས པ འduས མ byས kyང འduས byས ky མཚན ཉ ད ཡ ན པར ཐལ བར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག འduས མ byས ཡ ན ན ཡང འduས byས ky མཚན ཉ ད du མ འཐད ད 7-14 於此, 亦做說明 如是,( 住 滅三相 ) 正是有為法的性相 若是無為法, 怎能成為有為法的性相? 從此可知, 凡是遠離 住 滅的性相, 皆不能表 ( 有為法 ) 既無表, 何來表 他? 如果 ( 遠離了三相 ) 仍可表明 ( 有為法 ) 的話, 無為法的涅槃也應成為有為法的性相, 但 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 住 滅等若是無為法, 則不能合理地成為有為法的性相 7-15 མཚན ཉ ད du བrtགས ན ཡང sky བ དང གནས པ འཇ ག པ དག སW ས བའམ འduས པ ཞ ག འduས byས ky མཚན ཉ ད du འgyuར grང ན ད ལ sky ས གས གsuམ པW སW སW ཡYས འduས byས མཚན ཉ ད འdr བར ན nuས མ ན འduས པ ཡ ན ན ཡང གཅ ག ལ duས གཅ ག ཇ ltར ruང sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག ར ར ལ ཡང འduས byས ky མཚན ཉ ད by བར མ nuས ཏ nuས མ ན ཞ ས by བ ན མ ཆ ག པ དང མ nuས སW ཞgས by བའ ཐ ཚhག ག ཇ ltར ཞ ན འད ལ ར ཞ ག དང ས པ མང ན པར མ gruབ ཅ ང མ ད པ ལ ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག མ འཐད ད 7-15 觀性相時, 住 滅等 ( 才是有為法的性相 ) 呢, 還是 ( 三相的 ) 聚體是有為法的性相呢? 於此,( 中論 云 :) 7.2 等三個體, 不能為有相, 聚體於 處, 如何同時有? 住 滅等 個體不能成為有為法的性相,( 因為 ) 不能 謂不 以 不能夠的意思 為何 ( 不能 )? 於此, 先, 事物並非實有, 既非實有, 住 滅等 不應理 7-16 འད ltར sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག ན དང ས པ ལ བrt ན པ ཡ ན ཏ buམ པའ sky བ དང buམ པའ གནས པ དང buམ པའ འཇ ག པ ཞ ས by བ ཡ ན ན buམ པ ད མང ན པར མ gruབ ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག གང ག མཚན ཉ ད du འgyuར ད ན འཇ ག པ ཞ ས by བ ན ཞ ག པ དང མ ད པ st ད གང ལ ཡ ད པ ད ན མ ད པ ཉ ད ད ད མ ད ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག གང ག མཚན ཉ ད du འgyuར ཏ ད ltར ར ཞ ག sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག སW ས འམ འduས པ ཡང དང ས པ མང ན པར མ gruབ པ དང ཞ ག པའ མཚན ཉ ད མ ཡ ན ན 7-16 如是, 住 滅等依賴事物 ( 有 ), 如瓶 的 瓶 的住, 以及瓶 的 滅 假設瓶 並非實有,( 瓶 的 ) 住 滅等又是何者的性相?!77

78 滅 謂 已滅 不存在 於何處有其法 ( 滅 ), 該處便成為無, 既已成為沒有的話, 住 滅等將成何者的性相? 如是, 先, 住 滅等 個體或是聚體, 皆非實有的事物, 亦非已滅的性相 7-17 ད ལ འད sམ du ད དག དང ས པ མང ན པར gruབ པ དང མ ཞ ག པའ མཚན ཉ ད ཡ ན པར ས མས ན 7-17 於此,( 他 ) 認為 : ( 三相 ) 為實有的事物以及未滅的性相 7-18 ད ཡང མ འཐད ད ཇ ltར ཞ ན འད ལ buམ པ ཞ ས by བའ དང ས པW ཡ ད པ ལ ན sky བ མ ད ད འད ltར ཡ ད པ ལ ཡང sky བའ by བ མ ད ད ཅ st ཡ ད kyང sky བར gyuར ན ན ནམ ཡང མ sky བར མ འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན ཡ ད པ ལ sky བ མ ད ད མ ད པ གང ཡ ན པ ད ཇ ltར མཚན ཉ ད du འgyuར 7-18( ) 道 : 該 ( 論 ) 亦不應理 為何? 於此, 起並非存在於 瓶 ( 等 ) 的有 之事物 中 如是, 既然存在, 就不 ( 應 ) 有 起的作 如果 ( 認為,) 存在也可 起的話, 應成永遠 起的緣故,( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 起不存在於 有 中 凡是 無 者, 如何能成性相? 7-19 smrས པ ར ཞ ག གནས པ ན ཡ ད ད 7-19( 他 ) 道 : 先, 住是存在的 7-20 བཤད པ གནས པ ཡང མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འཇ ག པ དང rj ས su འbr ལ པའ y ར ར འད ltར འduས byས ན མ rtག པ དང ཁ ར zuག tu rj ས su འbr ལ པས ཁ ར zuག tu མ rtག པ ན ཇ ltར གནས པར འgyuར ཏ གནས པ དང འཇ ག པ གཉ ས འགལ བའ y ར ར འད ltར འ ག ནས kyང དང ས པ འགག པར འgyuར ན ན གནས པར འཐད པ མ ཡ ན ན གང ཡང འགག པར མ འgyuར བ ད ན དང ས པW མY འཐད ད ཞ ས འbyuང ང sl བ དཔ ན འཕགས པ lhས kyང གནས མ ད དང ས པ ག ལ ཡ ད མ rtག པས ན གང ལ གནས གལ ཏ དང པ གནས gyuར ན ཐ མར s ངས པར མ འgyuར ར གལ ཏ ཁ ར zuག མ rtག ཡ ད ཁ ར zuག གནས པར མ འgyuར ར ཡང ན rtག པ gyuར པ ལས y ས ན མ rtག པར ཡང འgyuར གལ ཏ དང ས པW མY rtག དང lhན ཅ ག གནས པ ཡ ད gyuར ན མ rtག ལ ག པར འgyuར བ འམ ཡང ན གནས པ བrdzuན པར འgyuར ཞ ས གsuངས ས ད lt བས ན གནས པ ཡང མ ད ད མ ད ན གང ཡ ན པ ཇ ltར འduས byས ky མཚན ཉ ད du འgyuར 7-20( ) 道 : 住也不存在 為何?( 住 ) 與滅隨後相屬的緣故 如是,( 雖說 ) 有為法與無常 ( 之間具有 ) 近距離的相屬,( 但 ) 無常如何能夠接近 ( 有為法 )? 因為住與滅兩者相違的緣故 ( 中論 ) 下述又云 : (7.23) 事物正滅時, 是時不應住 ; 若非正在滅, 彼法非事物 阿闍黎聖天亦云 : 無常何有住, 住無有何體, 初若有住者, 後應無變衰 無常若恆有, 住相應常無 ; 或彼法先常, 後乃非常住 若法無常俱, 定有住者, 無常相應妄, 或住相應虛!78

79 此故, 住也不存在 既然無 ( 住 ), 何來有為法的性相? 7-21 smrས པ འ ན འཇ ག པ ཡ ད ད 7-21( 他 ) 道 : 那麼, 滅是存在的 7-22 བཤད པ གནས པ མ ད པར འཇ ག པ ག ལ ཡ ད ད འད ltར དང ས པ གནས པ ཡ ད ན འཇ ག པར འgyuར gy གནས པ མ ད ན འཇ ག པར ག ལ འgyuར ད ཡང འཇ ག པ ཞ ས by བ ན ཞ ག པ དང མ ད པ st ད གང ལ ཡ ད པ ད ན མ ད པ ཉ ད ད ད མ ད ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག གང ག མཚན ཉ ད du འgyuར ཞ ས བstན ཟ ན པས ད འ y ར འཇ ག པ ཡང འduས byས ky མཚན ཉ ད du མ འཐད ད ད འ y ར ད ltར sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག སW ས བ ཡང འduས byས མང ན པར gruབ པའ མཚན ཉ ད du མ འཐད ད lhན ཅ ག tu sky འW ཞgས གsuངས པའ y ར ཆ ས ky གནས skབས ཤ ས པ དག sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག lhན ཅ ག tu sky འW ཞgས བrj ད པས ད འ y ར ཡང སW ས པ དག མཚན ཉ ད du མ འཐད ད 7-22( ) 道 : 沒有了住, 何來的滅? 如是, 如果有了事物 ( 的 ) 住, 然會有 ( 事物的 ) 滅, 然, 沒有了住, 何來有滅? 另外, 所謂的 滅 謂已滅及沒有 如前已述, 於何處有其法 ( 滅 ), 該處便成為無, 既然已無, 住 滅等又是何者的性相? 此故, 滅也不能合理地成為有為法的性相 此故, 如是, 住 滅等 個體也不能合理地成為實有的有為法之性相 ( 經論 ) 說 : ( 三相 ) 俱 此故, 通達法之時位者 ( 也 ) 說 : 住 滅等同時 起 此故, 個體不能合理地成為 ( 有為法的 ) 性相 7-23 smrས པ འduས པ དག ན མཚན ཉ ད ཡ ན ན 7-23( 他 ) 道 :( 三相的 ) 聚體是 ( 有為法的 ) 性相 7-24 བཤད པ འduས པ ཡ ན ན ཡང གཅ ག ལ duས གཅ ག ཇ ltར ruང སW ས བ གང དག མཚན ཉ ད མ ཡ ན པ ད དག འduས པ ཕན uན འགལ བ དག འduས byས ky དང ས པ གཅ ག ལ duས གཅ ག tu ཇ ltར ruང འད ltར གང ག ཚ ན sky བ ད འ ཚ ན གནས པ དང འཇ ག པ མ ད ལ གང ག ཚ གནས པ ད འ ཚ ན sky བ དང འཇ ག པ མ ད ཅ ང གང ག ཚ འཇ ག པ ད འ ཚ ན ཡང sky བ དང གནས པ མ ད པ ད འ y ར sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ སW ས བ དང འduས པ དག kyང འduས byས ky མཚན ཉ ད du མ འཐད ད མཚན ཉ ད མ འཐད པའ y ར འduས byས ཡ ད པ མ ཡ ན ན 7-24( ) 道 : 雖說聚體是 ( 有為法的性相 ), 但是, 於 者之中,( 三相 ) 如何 能夠同時 ( 有 )? 並非 ( 有為法之 ) 性相的 ( 個體 ) 聚集之時, 皆相互 盾, 如何能夠合理地在 個有為法的事物之中同時 ( 存在 )? 如是, 何時為 時, 爾時 ( 應 ) 無有住及滅 ; 何時為住時, 爾時 ( 應 ) 無有 及滅 ; 何時為滅時, 爾時 ( 應 ) 無有 及住 此故, 住 滅的 ( 個體 ) 及聚體皆不能合理地成為有為法的性相 不合理故, 有為法並非存在 7-25 smrས པ ltག ཆ ད ད lt bu འབའ ཞ ག ག ས ཅ by ཡ ང ན གང ག sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ ད འduས byས ཡ ན ན!79

80 7-25( 他 ) 道 : 只說這種謬論又有何? 總之, 某法的 住 滅皆是有為法 7-26 བཤད པ ཁW བ ltག ཆ ད ky y ར མ rʦ མ gy ས ཁW བW ནY ད ཁ ན ཤ ས པར by བའ y ར rʦ མ མ sky བ ཞ ས by བ ད གང ཡ ན པ smr ས ཤ ག 7-26( ) 道 : 吾並非為了謬論 釋, 吾是為能了知真如義 說 請 ( 汝 ) 講解, 為何者? 7-27 smrས པ buམ པ sky འ 7-27( 他 ) 道 : 瓶 矣 7-28 བཤད པ ར ཞ ག གནས skབས གང ལ buམ པ ཞ ས by བར འgyuར བ ལ གས པར ས མས ལ smr ས ཤ ག ད ལ གང ག ཚ མ sky ས པ ལ ན buམ པ ཞ ས byར ཡང མ ruང st sky ས པ ཉ ད ལ buམ པ ཞ ས by བར འgyuར ཞ ང buམ པ ཡང འduས byས ཡ ན པའ y ར མཚན ཉ ད གsuམ དང ldན པ ཉ ད ཡ ན པ ད འ ཚ sky བ buམ པའ མཚན ཉ ད ཡ ན ན ཞ ས by བ ད ཇ ltར འཐད ཇ ltར ཡ ད པ ལ ཡང sky བས ཅ by མཚན ཉ ད དང ldན པ ལ ཡང མཚན ཉ ད ky ས ཅ by 7-28( ) 道 : 先, 於何時位之中能有瓶? 請 ( 汝 ) 好好思惟, 且給予解 釋 於此,( 若 :) 於未 時之中, 瓶 不應有, 因為已 之中才能有瓶 瓶 也是有為法, 故 具 三相 此故, 為瓶 的性相 該論實不應理 既然已有, 何須再? 既已具 了性相, 再次 ( 具 ) 性相又有何? 7-29 ཅ st buམ པ མ ཡ ན པ sky ཞ ང sky ས ཟ ན ནས buམ པར འgyuར ར sམ ན 7-29 如果 ( 他 ) 認為 : 起了非瓶之後, 瓶 才能形成 7-30 ད ཡང ར གས པ མ ཡ ན ཏ buམ པ མ ཡ ན པ sky ཞ ང ཞ ས by བ ད ར ld འམ snམ buའམ འ ན ཏ buམ པ མ ཡ ན པ ཞ ས by བ ཅ ཡང མ ད པ ཞ ག གམ ཅ ཡ ན ད ལ ར ཞ ག གལ ཏ ར ld འམ snམ bu ཞ ག sky ན ན ད sky ས ཟ ན ནས ཇ ltར buམ པར འgyuར ཅ st buམ པ མ ཡ ན ཞ ས by བ ཅ འང མ ད ཞ ག ཡ ན ན ན ཅ ཡང མ ད པ གང ཡ ན པ ད ཇ ltར sky ཅ st sky ན ན ར བ ང ག rw ཡང ཅ འ y ར མ sky ད འ y ར sky བ ཞ ས by བ ད མ འཐད ད sky བ ཞ ས by བ ད འད ལ མ ད ན གང sky བ ད འduས byས ཡ ན ན ཞ ས by བ ད ཇ ltར འཐད པར འgyuར གང sky བ མ ད པ ཇ ltར གནས པ དང འཇ ག པར འgyuར ད lt ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ ཞ ས by བ དག ན འཇ ག rt ན gy ཐ sད ཁ ནར ཟད ད 7-30 於此,( ) 道 : 亦不應理 所謂 起非瓶 指的是 織物, 還是氆氌? 難道 非瓶 指向無有任何 物? 於此, 先,( 如果該 非瓶 指向 織物或氆氌的話,) 為什麼 起了 織物及氆氌後, 會形成瓶? 如果該 非瓶 指向無有任何 物,( 試問,) 凡是無有任何 物 ( 的 起 ), 怎能 ( 幫助瓶 的 ) 形成? 如果可以的話, 兔角也應 ( 可以 ), 為何 ( 兔角 ) 不能? 此故, 不能成 所謂的!80

81 既已無, 何者為, 便是有為 的論述, 如何應理? 既已無, 如何能有 住 及 滅? 如是, 住 滅等僅 ( 存在 ) 於世間名 之中 7-31 ཡང གཞན ཡང sky དང གནས དང འཇ ག rnམས ལ འduས byས མཚན ཉ ད གཞན ཞ ག ན གལ ཏ ཡ ད ན uག པ མ ད མ ད ན ད དག འduས byས མ ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ གང དག འduས byས ky མཚན ཉ ད du བstན པ ད དག ལ འduས byས ky མཚན ཉ ད གཞན ཞ ག ཡ ད དམ འ ན ཏ མ ད ད ལ ར ཞ ག གལ ཏ ད དག ལས འduས byས ky མཚན ཉ ད གཞན ཞ ག ཡ ད ན ན ད lt ན uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ sky བ ལ ཡང sky བ ཡ ད ལ ད ལ ཡང གཞན ཞ ག ཡ ད ཅ ང ད ལ ཡང གཞན ཡ ད ད མཐའ མ ད པར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད 7-31 另外,( 中論 云 :) 7.3 若謂 住滅, 更有有為相, 是即為無窮, 無即非有為 ( 經論 ) 說, 住 滅等是有為法的性相 試問, 彼等 ( 三相 ) 之中, 是否還有其他的有為法之性相? 於此, 先, 於彼等 ( 三相 ) 之中, 若仍有其他有為法的性相, 應成無窮無 盡 ( 之患 ),( 像是 ) 起仍 ( 須 ) 再 ( 般 ) 該法又要具 其他 ( 性相 ),( 已具性相的 ) 該法又要具 其他 ( 性相的話 ), 應成無窮無盡 ( 之患 ), 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 7-32 ཅ st uག པ མ ད པར gyuར ན མ ruང ང sམ པ ད དག ལ འduས byས ky མཚན ཉ ད གཞན མ ད པར ས མས ན 7-32 如果 ( 他 ) 認為 : 應成無窮無盡的話, 實不應理 故思 : 於彼等 ( 三相 ) 之中並無其他有為法的性相 7-33 ད lt ན ཡང ད དག འduས byས མ ཡ ན པར འgyuར ཏ འduས byས མ ཡ ན ན ཇ ltར འduས byས ky མཚན ཉ ད du འgyuར ཞ ན sŋར བstན ཟ ན ཏ 7-33( ) 道 : 如前已述, 如是, 彼等 ( 三相 ) 應該成為無為法 ; 既是無為法, 如何能夠成為有為法的性相 7-34 smrས པ sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག འduས byས kyང ཡ ན ལ uག པ མ ད པར ཡང ཐལ བར མ འgyuར ཏ ཇ ltར ཞ ན sky བའ sky བས rʦ བ ཡ sky བ འབའ ཞ ག sky ད པར by ད rʦ བའ sky བས sky བ ཡ sky བའང sky ད པར by ད པ ཡ ན འད ལ rnམ པར ཤ ས པ ལ ས གས པ ཆ ས rnམས ལས ཆ ས གང ཡང ruང བ ཞ ག sky བ ན ད བདག ཉ ད དང བཅ lŋ st ཆ ས ད དང ཆ ས ད འ sky བ དང ཆ ས ད འ གནས པ དང ཆ ས ད འ འཇ ག པ དང ཆ ས ད འ ldན པ དང ཆ ས ད འ rg བ དང འད ར གལ ཏ ཆ ས ད དཀར པW ཡYན ན ཆ ས ད ཡང དག པའ rnམ པར gr ལ བའམ ཅ st ཆ ས ད ནག པW ཡYན ན ཆ ས ད འ ལ ག པའ rnམ པར gr ལ བ དང ད བཞ ན du གལ ཏ ཆ ས ད ང ས པར འbyuང བ ཡ ན ན ཆ ས ད འ ང ས པར འbyuང བ ཉ ད དམ ཅ st ཆ ས ད ང ས པར འbyuང བ མ ཡ ན ན ཆ ས ད འ ང ས པར འbyuང བ མ ཡ ན པ ཉ ད sky st ད དག ན ར ཞ ག འཁ ར ཅ ས byའ ད ན sky བའ sky བ དང གནས པའ གནས པ དང འཇ ག པའ འཇ ག པ དང ldན པའ ldན པ དང rg བའ rg བ དང ཡང དག པའ rnམ པར gr ལ བའ ཡང དག པའ rnམ པར gr ལ བའམ ལ ག པའ rnམ པར gr ལ བའ ལ ག!81

82 པའ rnམ པར gr ལ བ དང ང ས པར འbyuང བ ཉ ད ky ང ས པར འbyuང བ ཉ ད དམ ང ས པར འbyuང བ མ ཡ ན པ ཉ ད ky ང ས པར འbyuང བ མ ཡ ན ཉ ད kyང sky st ད དག ན འཁ ར gy འཁ ར ཅ ས by st ད ltར ཆ ས sky བ བདག ཉ ད དང བཅ lŋ sky འ 7-34( 他 ) 道 : 雖然 住 滅等是有為法, 但不會有 應成無窮無盡 ( 之患 ) 為何?( 中論 云 :) 7.4 因由 之, 僅成根本 ; 因由根本, 亦成 之 於此, 由別識等諸法 起某法的時候, 該法的體性有 五 ( ) 該法 ( ) 該法之 該法之住 該法之滅 ( 三 ) 該法之具有 ( 四 ) 該法之衰 ( 五 ) 如果該法是善法的話, 該法的清淨解脫 ( 六 ) 如果該法是 ( 法 ) 的話, 該法的顛倒解脫 ( 七 ) 同樣的, 如果該法是出離的話, 該法的出離 ( 八 ) 如果該法絕非出離的話, 該法的非出離 這些都稱為 輪迴 ( 九 ) 之 住之住 滅之滅 ( ) 具有之具有 ( ) 衰 之衰 ( ) 清淨解脫之清淨解脫 ( 三 ) 顛倒解脫之顛倒解脫 ( 四 ) 出離之出離 ( 五 ) 非出離之非出離 這些都稱為 輪迴之輪迴 如是產 法 性 ( 等 ) 五 7-35 ད ལ rʦ བའ sky བ གང ཡ ན པ ད ས ན བདག ཉ ད མ གཏ གས པར ཆ ས ད འ བདག ཉ ད དང བcu བཞ པW ཇY skད བstན པ དག sky ད པར by ད ད sky བའ sky བས ན rʦ བའ sky ད འབའ ཞ ག sky ད པར by ད ད ད ltར གཅ ག ག ས གཅ ག sky ད པར by ད པས uག པ མ ད པར མ འgyuར ར ད བཞ ན du rʦ བའ གནས པས kyང གནས པའ གནས པ གནས པར by ད ལ གནས པའ གནས པས kyང rʦ བའ གནས པ གནས པར by ད ད rʦ བ འཇ ག པས kyང འཇ ག པའ འཇ ག པ འཇ ག པར by ད ལ འཇ ག པའ འཇ ག པས kyང rʦ བའ འཇ ག པ འཇ ག པར by ད པས ད ltར ན འད ལ ཡང uག པ མ ད པར ཐལ བར མ འgyuར ར 7-35( 他 繼續說道 :) 除了 ( 第 ) 該法的體性以外, 已 的其他 四, 皆由 根 本 由 之, 只會產 根本 如是, 者 起 ( 另 ) 者, 並不會有應成無窮無盡 ( 之患 ) 同樣的, 由 根本住 使得 住之住 得以 住 ; 由 住之住 使得 根本住 得以 住 ; 由 根本滅 使得 滅之滅 得以 滅 ; 由 滅之滅 使得 根本滅 得以 滅 如是, 於此 ( 吾之論述 ) 之中, 亦無應成無窮無盡 ( 之患 ) 7-36 བཤད པ གལ ཏ y ད ky sky བའ sky ས rʦ བའ sky བ sky ད by ད ན y ད ky rʦ བས མ sky ད ད ས ད ན ཇ ltར sky ད པར by ད གལ ཏ y ད ky sky བའ sky བས rʦ བའ sky བ sky ད པར by ད ན y ད ky rʦ བའ sky ད པས མ sky ས པའ sky བ ད ས rʦ བའ sky བ ད ཇ ltར sky ད པར by ད ད རང ཉ ད མ sky ས པའ y ར ར 7-36( 道 : 中論 ) 云 : 7.5 若謂 之, 能成根本, 根本不 故, 彼應如何? 假設汝 ( 說 ), 之 可以 起根本 的話,( 試問,) 該 並非由汝 ( 所 ) 的根本 所 之 如何 起根本? 因為不能 故!82

83 7-37 smrས པ rʦ བའ sky བས བsky ད པ ཁ ནའ sky བ sky བས rʦ བའ sky བ sky ད པར by ད ky མ sky ད པས མ by ད ད 7-37( 他 ) 道 : 唯由根本 所 的 之, 是會 起根本, 並非不會 起根本 7-38 བཤད པ གལ ཏ y ད ky rʦ བ ཡ ས བsky ད པ ད ཡ ས rʦ sky ད ན ད ས མ sky ད པའ rʦ བ ད ས ད ན ཇ ltར sky ད པར by ད གལ ཏ y ད ky rʦ བའ sky བས བsky ད པའ sky བའ sky བ ད ས rʦ བའ sky བ ད sky ད པར by ད ན sky བའ sky བ ད ས མ sky ད པའ rʦ བའ sky བ ད ས sky བའ sky བ ད ཇ ltར sky ད པར by ད ད ltར ན ད ན གཅ ག ལ གཅ ག བrt ན པ ཡ ན ཏ གཅ ག ལ གཅ ག བrt ན པ དག ན རབ tu བrtག tu མ ruང ང 7-38( 道 : 中論 ) 云 : 7.6 若謂根本, 能成根本, 彼不 本, 彼應如何? 設若, 由汝 ( 所 ) 的根本 成的 之, 能夠 起根本 的話, 並非由該 之 所成的根本 又將如何能成 之? 如是, 至極觀執 因為 者依賴 者的緣故, ( 之 與根本 互相 ) 觀待, 實不應理 7-39 smrས པ sky བ ཉ ད sky བཞ ན པས sky བའ sky བ sky ད པར by ད ky མ sky ས པས ན མ by ད ད 7-39( 他 ) 道 : 因為 是正在 起, 所以 之 的確是, 並非不 7-40 བཤད པ y ད ky ད ན sky བཞ ན པ མ sky ས ད ཡ ས གལ ཏ ན ད ན sky ས པར by ད nuས ན ད sky ད པར ན འད ད ལ རག y ད ky rʦ བའ sky བ ད sky བཞ ན པ རང ཉ ད མ sky ས པ ད ས གལ ཏ sky བའ sky བ གཞན ད sky ད པར by ད nuས ན ན sky བའ sky བ ད sky ད པར འད ད ལ རག ག ཡང ན y ད ky sky བའ sky བ ད sky བཞ ན པ རང ཉ ད མ sky ས ད ས གལ ཏ rʦ བའ sky བ གཞན ད sky ད པར by ད nuས ན ན rʦ བའ sky བ ད sky ད པར by ད ལ རག ན མ nuས ཏ འད ltར རང ཉ ད མ sky ས ཤ ང མ ད པས གཞན ཇ ltར sky ད པར by ད ད ད འ y ར ད ན rt ག པ ཙམ du ཟད ད 7-40( 道 : 中論 ) 云 : 7.7 若汝謂正, 未成之本, 尚能成餘, 該 隨汝許 如果, 汝 ( 所 ) 的正在 起 尚未已 的根本, 尚可能夠 起其他的 之 的話,( 吾將 ) 隨 ( 汝所 ) 承許 ( 般, 答應 ) 之 為 起 或是, 汝 ( 所 ) 的正在 起 尚未已 的 之, 尚可能夠 起其他 根本 的話, 根本 將不能夠觀待 起 ( 為何?) 如是, 尚未 起 不存在的緣故, 如何能夠產 其他? 此故, 該 ( 論 汝上述所 ) 僅為臆造 7-41 smrས པ sky བ གཞན gy ས sky ད པར མ by ད kyང sky བ ཉ ད ky ས རང དང གཞན དག བsky ད པར byའ ཇ ltར ཞ ན ཇ ltར མར མ རང དང གཞན snང བར by ད པ ད བཞ ན du sky བའང རང དང གཞན gy དང ས གཉ ག sky ད པར by ད པ ཡ ན ཇ ltར མར མ ས རང ག བདག ཉ ད kyང snང བར by ད ལ buམ པ དང snམ bu ལ ས གས པ དང ས པ གཞན དག kyང snང བར by ད པ ད བཞ ན du sky བས kyང རང ག བདག ཉ ད kyང sky ད པར by ད ལ buམ པ དང snམ bu ལ ས གས པ དང ས པ གཞན དག kyང sky ད པར by ད ད!83

84 7-41( 他 ) 道 : 雖然 非由其他 有, 但 卻可產 他 ( 兩者 ) 為何?( 中論 云 :) 7.8 如燈能 照, 亦能照於他, 法亦如是, 亦 他 如同燈 能夠照亮, 也能夠照亮瓶 氆氌等其他事物般, 不只會 起, 也會 起瓶 氆氌等其他事物 7-42 བཤད པ གལ ཏ མར མ ས རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད ན ན sky བས kyང མར མ བཞ ན du རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག sky ད པར by ད པ རག ན མར མ ས ན རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར མར མ དང ན གང དག ན ད འduག པ ན muན པ མ ད འད ན གང མ snང བ ད snང བར by བ ཡ ན ལ muན པས བsgr བས པས མ snང བ ཉ ད ཡ ན ན མར མ ལ ན muན པས ད འ y ར མར མ ལ མ snང བ མ ད ད གཞན དག snང བར by ད དW ཞgས གང smrས པ ད ཡང ར གས པ མ ཡ ན ཏ མར མ གཞན བདག ཉ ད དག ལ འjuག པ ད ཡང muན པ མ ད ད muན པ མ ད པའ y ར ད དག ལ ཡང མ snང བ མ ད ད འ ན རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག ལ མ snང བ མ ད ན མར མ ས ཅ ཞ ག snང བར by ད ད smr ས ཤ ག 7-42( ) 道 : 像是燈 照亮 他般, 如果 確實能夠 起 他體性的話, ( 實不應理, 因為 ) 燈 不能照亮 他的體性 為何? 如是,( 中論 云 :) 7.9.ab 何處有燈, 該處無 暗, 於此,( 燈 ) 照亮了不能 之處 由 暗覆蓋的緣故, 不能被 ; 於燈 之中, 暗 ( 不能覆蓋 ) 的緣故, 燈 之中並無不 凡說 : ( 燈 ) 照亮他者 皆不應理 燈 趨入其他體性時, 亦無 暗 既無 暗, 就無不 既然不會不 他體性, 那麼請解釋, 燈 到底照亮何者? ( 7.9.c 燈照亮何者?) 7-43 smrས པ muན པ ས ལ བས snང by ད ཡ ན འད ན མར མ sky བཞ ན པས muན པ ས ལ ཅ ང snང བར by ད པས snང བར by ད པ ཡ ན ཏ ད ལ muན པ ས ལ བར by ད པ གང ཡ ན པ ད མར མ རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད པ ཡ ན ནW ཞgས smrས པ ད འ y ར མར མ དང ན གང དག ན འdu by ད པ ན muན པ མ ད ཅ ས kyང བ ཤད པས མར མ sky བཞ ན པས muན པ ས ལ བའ y ར ད ས ན མར མ རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག ལ muན པ མ ད ད muན པ མ ད པའ y ར snང བར by ད པ ཉ ད ཡ ན ན ད ltར muན པ ས ལ བར by ད པའ y ར མར མ ས ན རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག snང བར by ད ད མར མ ཇ lt བ ད བཞ ན du sky བས kyང རང དང གཞན gy བདག ཉ ད ད དག sky ད པར by ད དW ཞgས by བ ད ར གས པ ཡ ན ན 7-43( 他 ) 道 : 7.9.d 除闇為照亮 於此, 燈 正在 起的時候,( 正是 ) 除去 暗 照亮 ( 的時候 ), 故為 照亮 於此, 道 : 凡是去除 暗者 燈 皆會照亮 他體性!84

85 ( 中論 ) 云 : (7.9.ab) 何處有燈, 該處無 暗 所以, 燈 正在 起的時候,( 正是 ) 去除 暗 ( 時候 ) 的緣故, 於燈 的 性及他性之中並無 暗 沒有 暗, 故為照亮 如是, 去除了 暗的緣故, 燈 照亮了 他體性 如同燈 般, 也可以 起 他體性, 應屬合理 7-44 བཤད པ མར མ sky བཞ ན པས muན པ ས ལ བར by ད ད ཞ ས ཟ ར བ ད smr ས ཤ ག ཇ ltར མར མ sky བཞ ན པས muན པ ས ལ བར by ད པ ཡ ན གང ཚ མར མ sky བཞ ན པ muན པ དང ན rད པ མ ད གང ཚ མར མ དང muན པ དག གཅ ག ན མ sr ད པའ y ར མར མ sky བཞ ན པ muན པ དང rད པ མ ད པ ད འ y ར ཇ ltར མར མ sky བཞ ན པ muན པ དང མ rད པ ད ས muན པ ས ལ བར by ད མར མ rད པ མ ད པར ཡང གལ ཏ muན པ ས ལ by ད ན འཇ ག rt ན kuན ན གནས པའ muན འད ན འduག པ ད ས ས ལ འgyuར ཅ st མར མ ས མ rད པ ཉ ད du ཡང muན པ ས ལ བར by ད ན ན ད ltར ན འཇ ག rt ན kuན ན གནས པའ muན པ དག kyང མར མ འད ན འduག པ ད ས གསལ བར འgyuར ཏ མ rད པ འdr བ ལས ལ ལ ན ས ལ བར by ད ལ ལ ལ ན ས ལ བར མ by ད པ ད ལ yད པར ཅ ཡ ད 7-44( ) 道 : 請 ( 汝 ) 解釋 ( 何為 ) 燈 正在 起的緣故, 暗被除 ( 中論 云 :) 7.10 如燈正 時, 暗被除去 燈 正 時, 暗不相遇 燈 與 暗不可能在同 ( 時處會合 ) 的緣故, 燈 正在 起的時候, 是不能與 暗相遇的話,( 汝 ) 怎能說 : 燈 正在 起的時候,( 雖 ) 與 暗並不相遇,( 但 ) 暗卻被去除?( 中論 云 :) 7.11 燈若未及闇, 能破闇者, 燈在於此間, 則破 切闇 如果燈 不相遇 ( 暗 ) 也能去除 暗的話, 在這裡的這盞燈 也可除去這世界上的所有 暗 既然同樣都不相遇, 為何有些 ( 暗 ) 被除, 有些不被除去? 差異何在? 7-45 ཡང གཞན ཡང མར མ རང དང གཞན gy དང ས གལ ཏ snང བར by ད gyuར ན muན པའང རང དང གཞན gy དང ས sgr བ པར འgyuར བར ཐ ཚམ མ ད འད ན མར མ ན muན པའ གཉ ན པ ར གནས པ ཡ ན པས ད ས ན གལ ཏ མར མ ས རང དང གཞན gy དང ས པ དག snང བར by ད པར gyuར ན muན པས kyང རང དང གཞན gy དང ས པ དག sgr བ པར ཐལ བར འgyuར བ འད ལ ཐ ཚམ མ ད པ ཞ ག ན muན པས ན རང དང གཞན gy དང ས པ དག sgr བ པར མ by ད ད གལ ཏ sgr བ པར by ད ན ན གཞན བཞ ན du muན པ ཉ ད kyང མ དམ གས པར འgyuར ར muན པ མ དམ གས ན ན དང ས པ rnམས rtག tu snང བར འgyuར བ ཞ ག ན དང ས པ rnམས rtག tu མ snང བས ད འ y ར muན པས ན རང དང གཞན gy དང ས པ དག sgr བ པར མ by ད ད ད lt ཡ ན ན muན པའ གཉ ན པ ར མར མ ས kyང རང དང གཞན gy དང ས པ དག snང བར མ by ད པས ད ལ མར མ བཞ ན du sky བས kyང རང དང གཞན gy བདག ཉ ད དག kyང sky ད པར by ད ད ཞ ས གང smrས པ ད ར གས པ མ ཡ ན ན 7-45 另外,( 中論 云 :) 7.12 若燈能 照, 亦能照於他, 闇亦應 闇, 亦闇他無疑 於此, 燈 對治 暗的緣故, 如果燈 可以照亮 他事物的話, 暗亦應覆蓋 他的事物, 毋庸置疑 但是, 暗不能覆蓋 他事物 果真能夠覆蓋的話, 如同 ( 暗覆蓋 ) 他物 (, 導致他物不能被 ) 般, 暗本身也不能被緣!85

86 如果 暗不能被緣, 事物等將會永遠被, 但是事物並非永遠被 的緣故, 暗並不覆蓋 他事物 若是如此的話, 對治 暗的燈 也不照亮 他事物 於此, : 如同燈 般, 亦 他體性 之論述實不應理 7-46 ཡང གཞན ཡང གལ ཏ sky བས རང ག བདག ཉ ད sky ད པར by ད ན sky ས པས སམ མ sky ས པ ཞ ག ག ས sky ད པར sky ད grང ན གཉ གས kyང མ འཐད ད ཇ ltར ཞ ན sky བ འད ན མ sky ས པས རང ག བདག ཉ ད ཇ ltར sky ད sky བ འད མ sky ས ཤ ང མ ད པས རང ག བདག ཉ ད ཇ ltར sky ད པར by ད ཡང ན འད མ sky ས ཤ ང མ ད པའ བདག ཉ ད su ཞ ག ག ས sky ད པར by ད ཅ st མ ད པས kyང བདག ཉ ད མ ད པ sky ས ན ན ར བ ང ག rwས kyང བདག ཉ ད sky ད པར by ད པ ཞ ག ན sky ད པར མ by ད ད ད lt བས sky བ མ sky ས པས བདག ཉ ད sky ད པར མ by ད ད 7-46 另外, 如果 會產 性的話,( 試問, 該 性 ) 是以已 還是以未?( 其實,) 兩者都不能成 為何?( 中論 云 :) 7.13.ab 此 若未, 云何能? 此 ( 會產 性的 ) 因為是未 沒有的緣故,( 未有的 ) 如何能夠產 性? 或者是, 未 沒有的 性由誰? 如果 ( 說,) 沒有也可產 無性的話, 兔角也可產 性, 但 ( 兔角 ) 不會產 ( 性 ) 此故, 為不 故, 不能 性 7-47 ད ལ འད sམ du sky བ sky ས པས བདག ཉ ད sky ད པར ས མས ན 7-47 於此,( 他 ) 認為 : 為 故,( ) 會產 性 7-48 ད ལ བ ཤད པ by st ཅ st sky ས པས sky ད by ད ན sky ས ན ཅ ཞ ག བsky ད du ཡ ད གལ st sky བ sky ས པ ཉ ད ཡ ན ན sky བ sky ས པས བདག ཉ ད sky ད པར by ད ད ཞ ས by བ འཐད པའ ད ན མ ད པ འད ཅ འ y ར by ད ད sky ས ཟ ན པ ལ ཡང sky བས ཅ by 7-48 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 7.13.cd 由已 若, 已 有何? 如果, 是已 的話, 成 因為 是已 的緣故,( ) 產 了 性 的論述, 將成無有意義 為何 ( 會由已 的 ) 產 ( 性 )? 既然已, 何須再? 7-49 ད ltར ན ར ཞ ག sky ས པས བདག ཉ ད sky ད པར མ by ད ད sky བས གཞན sky ད པར by ད ད ཞ ས གང smrས པ ད ཡང མ འཐད ད འད ltར གལ ཏ sky བས གཞན sky ད པར by ད ན sky བས བsky ད པར by བ གཞན ད sky ས པའམ མ sky ས པའམ sky བཞ ན པ ཞ ག sky ད པར by ད grང ན ད ལ sky ས དང མ sky ས sky བཞ ན པ ཇ lt buར ཡང sky ད མ by ད sky བ ན ཇ ltར ཡང sky ད པར མ འཐད ད མ sky ས པ ཡང sky ད པར མ by ད ལ sky བཞ ན པ ཡང sky ད པར མ by ད ད ཇ ltར ཞ ན བཤད པ ས ང དང མ ས ང བག མ པ ཡ ས ད དག rnམ པར བ ཤད པ ཡ ན ཇ ltར ས ང བ ལ འgr བ མ ད ད འgr བའ by བ འདས ཟ ན པའ y ར ར ཞ ས by བ ད བཞ ན du sky ས པ ཡང sky ད པར མ by ད ད sky བའ by བ འདས ཟ ན པའ y ར ར!86

87 7-49 如是, 凡說 : ( 雖 ) 不產 性, ( 卻 ) 產 他性 該 ( 論 ) 亦不應理 如是, 如果 能夠產 其他 ( 事物 ) 的話,( 試問,) 由 所產 的其他 ( 事物 ) 是已 未, 還是正在? 於此,( 中論 云 :) 7.14.ab 已 及未, 正 皆不, 無論如何,( 已 ) 不能成 為, 未 亦不, 正在 也不 為何?( 中論 ) 云 : 7.14.cd 彼由去未去, 正去 釋之 於已去之中並無, 的作 已成過去故 同樣的, 也不存在於已 之中, 因為 的作 已成過去故 7-50 sky ས པ ལ ཡང sky བའ by བ མ ད ད ཅ st ཡང sky ས པར འgyuར ན ན ནམ ཡང མ sky ད པར མ འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད འ y ར sky ས པ sky ད པར མ by ད ད མ sky ས པ ཡང sky ད པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན མ ད པའ y ར ར མ sky ས པ ལ གང sky ད པར འgyuར བ ཅ ཞ ག ཡ ད ཅ st མ ད kyང sky ད པར འgyuར ན ན ར བ ང ག rw ཡང sky ད པར འgyuར བ ཞ ག ན sky ད པར མ འgyuར ཏ ད lt བས ན sky ས པ ཡང sky ད པར མ by ད ད ད ན sky བཞ ན པ ཡང sky ད པར མ by ད ད sky ས པ དང མ sky ས པ མ གཏ གས པར sky བཞ ན པ མ ད པའ y ར དང sky བ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ y ར ཏ གང དང ldན པས sky བཞ ན པ ཞ ས by བར འgyuར བ དང གང དང ldན པས sky ད པར by ད ད ཞ ས བrj ད པར 7-50 還有, 於已 之中並不存在再 的作, 因為再次地成為已 的話, 將會 直 ( 產 ) 不會不 的緣故,( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 已 不 未 也不 為何? 因為不存在的緣故 於未 之中, 將 何者? 如果沒有也可產, 兔角也可產, 但 ( 兔角 ) 不會產 ( 任何事物 ) 此故, 已 也不, 正在 也不, 除了已 及未 以外, 並無正在,( 如果 正在 有 性的話,) 應成兩種 ( 之過患 ): 具何者的緣故 稱 正在, 以及具何者的緣故 稱 能 7-51 ཡང གཞན ཡང འད ལ sky བཞ ན པ ཞ ས by བ ན གང ག cuང ཟད ན sky ས cuང ཟད ན མ sky ས པའམ ཡང ན ད ལས གཞན པ sky ས པའམ མ sky ས པ ཞ ག ཡ ན གང ན ད ལ གལ ཏ sky ས པ དང མ sky ས པ ད sky བས sky ད པར by ད ན ར ཞ ག ད འ གང cuང ཟད sky ད པ ད ན sky བ ད ས བsky ད པ མ ཡ ན ལ sky ས པ ད sky བཞ ན པ མ ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན ད sky ས ན sky བཞ ན པ མ ཡ ན ཞ ང sky བཞ ན པ sky ད པར by ད ད ཞ ས kyང བrj ད པའ y ར ར གལ ཏ cuང ཟད sky ས པ ད sky བ མ ད པ ཁ ནར sky ས ན ན ད འ lhག མ ཡང ད བཞ ན du sky བ མ ད པ ཁ ནར sky བར འgyuར བར ང ས ས ཡང ན ད འ གང cuང ཟད ན sky བ མ ད པ ཁ ནར sky ས ལ cuང ཟད ན sky བས sky ད པར by ད པ ལ yད པར ཅ ཡ ད པ བrj ད དག ས ས ཅ st ད འ གང cuང ཟད sky ས པ ད ཡང sky བ ཁ ནས བsky ད ན ན ད lt ན མ sky ས པ sky བས sky ད པར by ད ky sky བཞ ན པ sky ད པར by ད པ མ ཡ ན ན 7-51 另外, 於此, 所謂的 正在住 是指略分 起 略分未 呢? 還是 ( 指向 ) 其他 的已 或未?!87

88 於此,( 雖然汝說,) 已 及未 被 所, 但是, 先, 不會產 該 ( 法 ) 的略分 起,( 雖然汝 ) 說 : 正在 就是, 但已 並非正在 起 為何? 如果該 ( 物 ) 已,( 該物 ) 就非正在 起, 如果, 略分 起僅於未 之中所 的話, 同樣的, 該 ( 物 ) 的剩餘 ( 部分 ) 也絕對從未 之中所 或是,( 汝 ) 應當解釋 該 ( 物 ) 的略分僅於未 之中所 以及 ( 該物剩餘的 ) 略分是由 所 之間的差異為何 如果略分 起僅於 中所, 如是,( 略分 ) 未 ( 亦應可由 ) 所 ( 總之,) 正在 並非是 7-52 ཡང གཞན ཡང ད འ གང cuང ཟད sky ས པ ད ན sky བས sky ད པར མ by ད ད sky ས ཟ ན པའ y ར ར ད ས ན ད འ lhག མ མ sky ས པ གང ཞ ག ཡ ན པ ད sky བས sky ད པར by ད ད ཞ ས by བར འgyuར ཏ ད ལ sky བཞ ན པ sky ད པར by ད དW ཞgས གང smrས པ ད ཉམས པར gyuར ཏ ཅ st ད འ cuང ཟད sky ས པ ད ཡང sky ད པ by ད ན ན ད ལ sky བ གཉ ས ky ས byས པའ yད པར ཅན du འgyuར བ ཞ ག ན མ འgyuར ཏ sky ས ཟ ན པ ད ལ ན ཡང sky ད པའ y ར by བ འགའ ཡང rʦ མ པར མ by ད པས ད འ y ར ད ན ཡང sky ད པར མ by ད ད ད lt བས ན sky བཞ ན པ sky ད པར by ད ད ཞ ས by བ ད ན s ང པW མgད པ ལ bl ས s ང པ ར བzuང བར ཟད ད gy ནའ 7-52 另外, 因為已 的緣故, 該 ( 物的 ) 略分已 不 ( 應 ) 由 所 此故, 凡 道 : 該 ( 物的 ) 剩餘 未 ( 的部分 ) 皆由 所 正在 就是 ( 等論述 ), 皆應衰敗 如果, 該 ( 物 ) 的略分已 仍可 起, 應成兩 特徵, 但 ( 兩 ) 並不成 於已 者之中, 還可再 的話,( 如再 的幼苗, 則 ) 無需經由任何事件的努 ( 便可產 ) 的緣故,( 已 ) 不會再 此故,( 汝 ) 將無有意義的論述 正在 就是 視為精辟, 實為荒謬 7-53 smrས པ buམ པ ལ ས གས པ sky བ དག kyང དམ གས ཤ ང buམ པ ལ ས གས པའ ད ན du by བ དག ལ འjuག པ ཡང snང བས ད འ y ར sky བ ཡ ད ན sky བ ལ བrt ན ཅ ང sky བ ལ lt ས ནས sky བཞ ན པ sky ད དW ཞgས བrj ད པ byའ 7-53( 他 ) 道 : 不只瓶 等 起可被緣取, 也可 睹為了 ( 獲取 ) 瓶 等 ( 物 ) 努 此故, 是存在的話,( 才能 ) 依賴 觀待於 ( 所以,) 正在 就是 7-54 བཤད པ གང ཚ sky བ ཡ ད པས ན sky བཞ ན འད འbyuང མ ད པའ ཚ ཇ ltར sky ལ བrt ན ནས ན sky བཞ ན ཞ ས ན བrj ད པར by གང ག ཚ sky བ འད ཡ ད པས sky བཞ ན པ འད འbyuང ངW ཞgས by བ ད མ ད ཅ ང མ sr ད པ ད འ ཚ ཇ ltར sky བ ལ བrt ན ནས sky བཞ ན པ sky ད ད ཞ ས བrj ད པར by 7-54( 道 : 中論 ) 云 : 7.15 故許正, 是事已不成, 如何依 法, 釋正在?!88

89 因為有了, 故 ( 汝 ) 說 : 有了正在 然, 該 ( ) 不可能存在的緣故,( 汝 ) 應如何解釋 正在 依賴著 呢? 7-55 smrས པ ཇ ltར མ sr ད པ 7-55( 他 ) 道 : 為何不可能有 正在 呢? 7-56 བཤད པ ར ཞ ག snམ bu sky བ ལ བrt ན ནས ཅ ཞ ག sky བཞ ན པ ཡ ན 7-56( ) 道 : 先, 以 起氆氌, 何者正在 起? 7-57 smrས པ snམ bu ཉ ད sky བཞ ན པ ཡ ན ན 7-57( 他 ) 道 : 氆氌正在 起 7-58 བཤད པ གལ ཏ snམ bu sky བཞ ན པའ གནས skབས ཉ ད ན snམ bu ཡ ན ན ད ལ sky བ ཉ ད ལ བrt ན ནས sky བཞ ན པ sky ད དW ཞgས གང བrj ད པའ sky བས ཡང ཅ by ད ན མ འཐད ད sky ས པ དང sky བཞ ན པ གཉ ས ལ yད པར མ ད པའ y ར ར ད འ y ར sky བཞ ན པ snམ bu མ ཡ ན ན 7-58( ) 道 : 如果氆氌正在 起的時候,( 仍 ) 是氆氌的緣故,( ) 說 : 正 在 觀待了 ( 試問, 該論述中 ) 的 又有何? 該 ( 論 ) 實不應理, 因為已 與正在 兩者之間將無差別, 此故, 正在 並非氆氌 7-59 smrས པ ར ཞ ག sky ས པ ན snམ bu ཡ ན ཏ sky ས པ ད ལ བrt ན ནས ཇ sr ད du བrtག པའ by བ མ ཟ ན པ ད sr ད du sky བཞ ན པ ཡ ན ན 7-59( 他 ) 道 : 先, 已 係屬氆氌 觀待已 後, 乃至觀計 ( 的 ) 作 尚未圓 滿之前,( 皆 ) 是正在 7-60 བཤད པ drང ང གང sky བཞ ན པ ན snམ bu མ ཡ ན པ ད sky ས ན ཇ ltར snམ buར འgyuར འད ltར གཞན by ད བཞ ན པ ན གཞན du མ འgyuར ར ཅ st འgyuར ན ན ར ld by ད བཞ ན པ ན snམ buར འgyuར བ ཞ ག ན མ འgyuར བས ད འ y ར sky ས པ ཡང snམ bu མ ཡ ན ན snམ bu ད མ ད ན གང ག sky བ ལ བrt ན ནས ཅ ཞ ག sky བཞ ན པར འgyuར 7-60( ) 道 : 正確 正在 起的任何 者皆非氆氌, 該 ( 法 ) 若是已 的話, 如何能夠成為氆氌? 如是, 正在發 的他者不會成為另 者 如果可以的話, 正在 起的 織物將會成為氆氌, 但 ( 事實 ) 並非 ( 如此 ) 此故, 已 ( 的 織物 ) 也非氆氌 既無氆氌, 觀待著何者之 正在 何者呢? 7-61 smrས པ ཅ y ད མཚན ཐབས ལ མཁས ཞ ས ཏ མ ཉ ད ལ འད བས པར by ད དམ y ད འgy ད པ ལ ཆགས པས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བའ ར གས པ ཉ ད suན འby ན ཀ!89

90 7-61( 他 ) 道 : 汝雖精通 劍, 但為何要劍向母親本? 汝因耽著爭論, 已經破除了緣起之理 7-62 བཤད པ ད ན rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང པའ ར གས པ མ ཡ ན ཏ rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ smr བ rnམས ལ ན དང ས པW skyg བཞ ན པ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ལ དང ས པW skyg བཞ ན པའ sky བ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ན rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བའ ད ན ན འད ཡ ན ཏ rt ན ཅ ང འbyuང བ གང ཡ ན པ ད ན ངW བW ཉYད ky ས ཞ rt ན ཅ ང ཞ ས by བ གང ཡ ན པ དང འbyuང བ ཞ ས by བ གང ཡ ན པ དང གཉ ག ངW བW ཉYད ky ས ཞ བ ངW བW ཉYད དང brལ བ ངW བW ཉYད st ང པ ཡ ན ན ད y ར sky བཞ ན ཉ ད དང ན sky བ ཡང ན ཞ བ ཉ ད ད ltར གང ག y ར rt ན ཅ ང ཞ ས by བ གང ཡ ན པ དང འbyuང བ ཞ ས by བ གང ཡ ན པ ད དང ད གཉ ག ངW བW ཉYད ky ས ཞ བ ངW བW ཉYད དང brལ བ ངW བW ཉYད st ང པ ད འ y ར rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ smr བ rnམས ལ sky བཞ ན པ དང sky བ གཉ ག ཡང ངW བW ཉYད ky ས ཞ བ ངW བW ཉYད ky ས brལ བ ངW བW ཉYད st ང པ ཡ ན ན ད གཉ ག ངW བW ཉYད st ང པ ཡ ན པ sky བ འད ལ བrt ན ནས sky བཞ ན པ འད sky ད ད ཞ ས by བ ད ཇ lt buར sr ད པར འgyuར 7-62( ) 道 : 該 ( 性論 ) 並非緣起之理 對於說緣起者, 不只事物的正在 起並不存在, 事物正在 起的 也不存在 緣起之義即是此義 ( 如 中論 云 :) 7.16.ab 凡是緣起有, 寂滅其 性, 凡是 緣 與 起 兩者,( 其法之 ) 性皆屬寂滅 遠離 性 性空也 此故, ( 中論 又云 :) 7.16.cd 是故正在, 亦皆寂滅 凡是 緣 與 起 兩者, 其法 ( 之 ) 性皆屬寂滅 遠離 性 性空矣 此故, 對於說緣起者, 正在 起及 起兩者也是 性皆寂 遠離 性 性空矣 緣 與 起 兩者係屬 性空,( 此故,) : 依賴此 此 正在 的 ( 合理性 ) 如何可能存在? 7-63 smrས པ rgyu དང rky ན rnམས ལ བrt ན ནས ཇ sr ད sky ས པར འgyuར བ ད sr ད du དང ས པW skygད པའ y ར by བ rʦ མ st ད ས ན དང ས པ གང ཁ ན sky བ ད ཉ ད ལ བrt ན ནས by བ rʦ མ པར ཡང མ by ད ལ གཞ མ ད པར ཡང by བ rʦ མ པར མ by ད པས by བ དང ldན པའ rgyu དང rky ན ད དག ལ བrt ན ནས དང ས པW skyg ཞ ང ད འ sky བ ད ལ བrt ན ནས sky བར འgyuར ར 7-63( 他 ) 道 : 直至 ( 事物 ) 已 之前, 為了能夠 產事物, 依賴著因與緣等 努 作 此故,( 根據汝之所,) 光以事物產 的角度, 也不應努 作, ( 因為 ) 沒有了 ( 努 的 ) 基礎 ( 事物本身 ), 努 作亦不 ( 應理 ) ( 總 之,) 事物的產 依賴著因與緣等, 依賴著該 ( 事物 ) 之, 形成了 7-64 བཤད པ གང ག rgyu དང rky ན དག ལ བrt ན ནས by བ rʦ མ པར by ད 7-64( ) 道 : 依賴著什麼的因與緣等 努 作呢? 7-65 smrས པ snམ buའ!90

91 7-65( 他 ) 道 :( 如,) 氆氌也 7-66 བཤད པ ཅ y ད ནམ མཁའ མ ཏ ག ས གས པར by ད དམ y ད snམ bu མ ད པའ rgyu དང rky ན དག ལ བrt ན ནས by བ rʦ མ པར by ད ཀ གལ ཏ དང ས པ མ sky ས པ འགའ ཞ ག གང ན ཡ ད gyuར ན ད ན ཅ y ར ད ར sky འgyuར ཡ ད ན sky བར མ འgyuར ར གལ ཏ sky བའ sŋ ར ལ ན དང ས པ མ sky ས པ འགའ ཞ ག ག ཤ ད ན ཡ ད པར འgyuར བ ད lt bu sr ད ན ན ད ས ན དང ས པW ཡ ད པ ད འ rgyu དང rky ན དང ད ལ བrt ན པའ by བ དག kyང ཐ sད གདགས su ruང grང ན གང ག ཚ དང ས པ མ sky ས པ ཇ ltར ཡང མ འཐད པ ད འ ཚ དང ས པW skyg བ དང brལ བ ད ཡ ད པ ད མ ཡ ན ན གང ག rgyu དང rky ན du འgyuར rgyu དང rky ན གང ཞ ག ལ བrt ན ནས by བ rʦ མ པར by ད ཅ ང གང ཞ ག sky ས པར by ད གང rʦ མ པར མ by ད sky བར མ by ད པ ད ལ sky བ གང ལ ཡ ད གང ལ sky བ མ ད པ ཇ ltར sky བ ལ བrt ན ནས sky བར འgyuར ད lt བས ན rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང བ smrས པ rnམས ky lt བ ན sky བཞ ན པ དང sky བ ཞ བ ཡ ན ན 7-66( ) 道 : 為何汝會以天空之華等做為 ( 比喻 )?( 因為 ) 汝 ( 說 :) 依賴 著沒有的氆氌之因與緣等 努 作 ( 中論 云 :) 7.17 若未 事物, 在於某時處, 為何能 起, 既有則不 假設在 之前, 於某個時處, 可能存在著某個未 事物的話, 依賴著這存在事物的因與緣等所做出的努, 也 ( 應合理地 ) 被名 所施設 ( 然,) 無論如何未 事物皆不合理的緣故, 遠離了事物之 該 ( 事物 ) 並非存在的話, 又將成為何者的因與緣呢?( 這樣 來,) 依賴著什麼因與緣 努 作?( 這麼做的話,) 又會產 何物? 於無努 無 之中, 起又在何處? 但凡無, 又如何能依賴著? 此故, 說緣起者之 為 寂滅正在 與 7-67 ཡང གཞན ཡང གལ ཏ sky བ ད ཡ ས ན sky བཞ ན པ ན sky ད by ད ན sky བ ད ན sky ད by ད པ sky བ ཡང ན གང ཞ ག ཡ ན གལ ཏ sky བ ད ས sky བཞ ན པ གཞན པ sky ད པར by ད ན འ ན ད sky བ ད sky ད པར by ད པའ sky བ ཡང གང ཞ ག ཡ ན 7-67 另外,( 中論 云 :) 7.18 若謂由彼, 成正在, 由彼, 該 亦為何? 如果 可以產 其他的 正在, 那麼, 由該 之 又為何者? 7-68 ད ལ འད sམ du ད ན sky བ གཞན ཞ ག ག ས sky ད པར ས མས ན 7-68 於此,( 他 ) 念此 : 由其他 所 7-69 ད ལ བ ཤད པར by st གལ ཏ sky བ གཞན ཞ ག ག ས ད sky ད uག པ མ ད པར འgyuར གལ ཏ sky བ གཞན ཞ ག ག ས sky བཞ ན པ གཞན sky ད པར by ད ན ད lt ན uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ཡང གཞན gy ས sky ད ཅ ང ད ཡང གཞན gy ས sky ད ད མཐའ མ ད པར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད 7-69 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 7.19.ab 若由他, 應成無窮盡,!91

92 假設由其他的, 能夠產 另 者的 正在, 這樣 來,( ) 應成無窮無盡 該 ( ) 亦由他, 其 ( ) 亦由他, 應成無窮無盡 ( 之患 ), 此故,( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 7-70 ཅ st གཞན sky ད པ ན sky བ མ ད པ ཁ ནར sky ས ས sམ ན 7-70 如果,( 他 ) 認為 : 他 僅於未 之中 7-71 ད ལ བ ཤད པར by st ཅ st sky བ མ ད sky ན ཐམས ཅད ད བཞ ན sky བར འgyuར ཇ ltར གཞན sky ད པར by ད པ ད sky ད པ གཞན མ ད པར sky ས ན ན ཐམས ཅད kyང ད བཞ ན du sky བ གཞན མ ད པར sky བར འgyuར ཏ sky ས པས གཞན sky ད པར by ད ད ཞ ས by བ ད ན མ ད པའ rt ག པ མ ད པ འད ས ཅ by ཡང ན འད ltར sky བ ཉ ད ན sky ད པ གཞན མ ད པར sky ལ དང ས པ གཞན དག ན sky ད པ གཞན མ ད པར མ sky འ ཞ ས yད པར gy གཏན ཚhགས བstན པར by དག ས ན ད ཡང མ by ད པས ད འ sky བས sky བཞ ན པ གཞན sky ད ད ཞ ས by བ ད gy ནའ 7-71 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 7.19.cd 無 若能, 切皆可 如同 無有他 能夠產 他者之 般, 同樣的, 切 ( 事物 ) 皆可從 無有他 為何 ( 汝 ) 要做此無有意義的觀執並 : 由 成他? 或, 由 無有他 產, 然, 其他事物不能由 無有他 所, ( 汝 ) 須明 其區別之因相 總之, 該 ( 論 ) 亦不 ( 應理 ) 故, : 由該 產 了其他的正在 之論述實為荒謬 7-72 ཡང གཞན ཡང འད ལ དང ས པ འགའ ཞ ག sky བར འgyuར ན ད ཡ ད པའམ མ ད པ ཞ ག sky བར འgyuར grང ན ད ལ ར ཞ ག ཡ ད དང མ ད པ ཡང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ན ར ཞ ག ཡ ད པ ན sky བར ར གས པ མ ཡ ན ཏ sky བར བrtག པ ད ན མ ད པ ཉ ད ཡ ན པའ y ར ར འད ltར ཡ ད པ ལ ཡང sky བས ཅ ཞ ག by མ ད པ ཡང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན མ ད པ ཉ ད ky y ར ཏ ད ལ ཅ ཞ ག sky བར འgyuར ཅ st མ ད པ sky བར འgyuར ན ན ར བ ང ག rw ཡང sky བར འgyuར ལ ཉ ས པ ཟད པ rnམས ལ ཡང ཉ ས པ sky བར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན མ ད པ ཡང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ན 7-72 另外, 於此, 當某事物 起的時候,( 試問,) 該 ( 事物 ) 是有了, 還是沒有? 於此,( 中論 云 :) 7.20.ab 有法不應, 無亦不應, 先, 既已存在, 不應理 觀執為 的話, 將無意義 如是, 既然已有, 再 何? 沒有 也不合理 為何? 沒有的緣故 ( 既已沒有,) 再 何者? 如果已無仍可 起, 也應 起兔角 ( 且,) 滅盡罪孽也可再次 起罪孽, 應成 ( 此咎 ) 的緣故, ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 沒有 也不應理!92

93 7-73 ད ལ འད sམ du ཡ ད མ ད གཅ ག sky བར ས མས ན 7-73 於此,( 他 ) 認為 : 起有無 ( 任何 ) 者 7-74 བཤད པ ཡ ད མ ད ཉ ད kyང མ ཡ ན ཏ ཡ ད མ ད kyང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ན གལ ཏ ཇ ltར ཞ ན བཤད པ ག ང du བstན པ ཉ ད ཡ ན ན ད ན ག ང du ར ཞ ག ཡ ད དང མ ད པ ཡང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ན ཞ ས བstན པ ཡ ན ཏ ཡ ད མ ད ན གཉ ས ལ s གས པས ད གཉ ས ན དགག པ sŋ མས བཀག པ ཉ ད ཡ ན ན ཡང ན ཡ ད པ དང མ ད པ དང ཡ ད མ ད དག ཇ ltར sky བར ར གས པ མ ཡ ན པ ད ན དང པW ཁ ན བstན ཟ ན ཏ གང du ཞ ན གང ཚ ཆ ས ན ཡ ད པ དང མ ད དང ཡ ད མ ད མ བsgruབ པ ཇ ltར sgruབ by ད rgyu ཞ ས by ད lt ཡ ན ན མ ར གས ས ཞ ས by བ ད ར ར 7-74( 道 : 中論 ) 云 : 7.20.c 有無亦不, 有, 或是沒有, 皆不應理 為何?( 中論 ) 云 : 7.20.d 此義先已說 ( 中論 ) 於之前已 : ( 7.20.ab) 有法不應, 無亦不應 有無 指的是 ( 存在與沒有 ) 兩者,( 誠如 ) 之前所破, 早否定了該 者 或是, 無論是有 無, 還是有無, 皆不應理 就在 ( 中論 的 ) 初品 ( 也 ) 已明 : (1.7) 諸法皆非有, 非無非有無, 能成何稱因? 如是不應理 正所謂 因如是故,( 汝 ) 實不應理 7-75 ཡང གཞན ཡང དང ས པ འགག བཞ ན ཉ ད ལ ན sky བ འཐད པར མ འgyuར ར འད ལ y ད ky ས དང ས པW skyg བཞ ན པ sky ད པར by ད དW ཞgས smrས པས དང ས པW skyg བཞ ན པ ལ འགག པ ཡང ཡ ད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན དང ས པW ནY འཇ ག པའ མཚན ཉ ད ཅན ཡ ན པའ y ར ར དང ས པ འགག བཞ ན པ ལ ན sky བ འཐད པར མ འgyuར ཏ འད ltར sky བཞ ན པ མང ན པར འཕ ལ བ ལ sky བ ཡ ན ལ ད ཡང འཇ ག པ ཟད པར འgyuར བས ཟད པ ན sky བར མ འgyuར བའ y ར ར 7-75 另外,( 中論 云 :) 7.21.ab 事物正滅時, 是時不應, 於此, 汝說 : 事物的正在 的確 起 所以, 事物的正在 也應成正在滅 為何? 因為事物的性相為滅 事物正滅時, 是時不應 如是, 正在 為增長 起, 正在滅為衰盡, 既是衰盡, 則非為 7-76 ཅ st sky བཞ ན པའ གནས skབས ན འགག པར མ འgyuར པ ཉ ད ད sམ ན 7-76 如果,( 他 ) 認為 : 正在 的時候, 並不會正在滅 7-77 ད ལ བ ཤད པར by st གང ཞ ག འགག བཞ ན མ ཡ ན པ ད ན དང ས པ ར མ འཐད ད གལ ཏ དང ས པW skyg བཞ ན པ ཉ ད ན འགག པར མ འgyuར བ sky བཞ ན པ ཉ ད དང ས པW ཉYད མ ཡ ན པར འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན དང ས པWའY མཚན ཉ ད མ ད པའ y ར ར འད!93

94 ltར འཇ ག པ ན དང ས པWའY མཚན ཉ ད du བstན པས ད མ ད ན ཇ ltར དང ས པW ཡYན པར འgyuར ད ltར ཡ ན ན དང ས པW skyg བཞ ན པ sky ད པར by ད དW ཞgས གང smrས པ ད ཉམས པ དང དང ས པW མgད པ sky བཞ ན པ sky ད པར by ད དW ཞgས by བར ཡང ཐལ བར འgyuར ཏ ད lt བས ན sky བས གཞན sky ད པར by ད དW ཞgས by བ ད ཡང མ འཐད ད གང རང ག བདག ཉ ད kyང sky ད པར མ by ད ལ གཞན gy བདག ཉ ད kyང sky ད པར མ by ད པ ད sky བ ཡ ན པར ཇ ltར འgyuར ཏ ད lt བས ན sky བ ན ཡ ད པ མ ཡ ན ན 7-77 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 7.21.cd 何者非正滅, 不應為事物 如果正在 起的事物並非正在壞滅的話, 正在 就不應該是事物 為何? 因為 ( 正在 ) 不具 事物的性相 如是,( 經論 ) 明, 滅為事物的性相 ; 如果不具 ( 滅 ), 如何能夠成為事物? 如是, 凡道 : 事物的正在 的確 起 皆為衰敗, 且也會有應成 ( 雖 ) 無事物, 正在 ( 仍可 ) 為 ( 之患 ) 此故, 由 產 他者 的論述實不應理 既然 ( 事物 ) 不能 起 的體性, 也不能夠 起他者的體性, 如何成? 此故, 不存在 7-78 འད ར smrས པ གནས ན ཡ ད ད ད ཡང དང ས པ མ sky ས པ ལ མ འཐད པས sky བ ཡང རབ tu gruབ པ ཉ ད ད 7-78 於此,( 他 ) 道 : 住是存在的 不能成 事物的不 起, 所以 ( 應當 ) 至極成 起 7-79 བཤད པ འད ལ དང ས པ གང ཞ ག གནས པར འgyuར ན ད གནས པ གནས སམ མ གནས པ གནས སམ གནས བཞ ན པ གནས grང ན ད ལ དང ས པ གནས པ མ གནས ཏ དང ས པ མ གནས གནས པ མ ན གནས བཞ ན པ ཡང མ གནས ཏ ར ཞ ག དང ས པ གནས པ ན གནས པར མ by ད ད གནས པ ལ ཡང གནས པས ཅ by གནས པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར ཏ གང དང ldན པས གནས པར by ད དW ཞgས by བར འgyuར བའ ད ltར འgyuར ན གནས པ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད དང ས པ མ གནས པ ཡང གནས པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན གནས པ དང གནས པ མ ཡ ན པ གཉ ས མ མuན པའ y ར ར གནས བཞ ན ཡང གནས པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན གནས པ དང མ གནས པ མ གཏ གས པར གནས བཞ ན པ མ sr ད པའ y ར དང གནས པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བ དང གནས པ པ ཡང གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར 7-79( ) 道 : 於此, 如果某個事物能住的話,( 試問,) 該 ( 事物的住 ) 是由已 住 住 由未住 住, 還是由正在住 住呢? 7.22.abc 住非由已住, 亦非由未住, 非由正在住, 先,( 住 ) 非由事物的已住 住, 因為既然已住, 再住何?( 若是如此,) 應成兩種住 ( 之患 ), 即是具有何者的緣故 稱為 住 果真如此, 住者也應成兩者的緣故,( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 由事物的未住也無有住 為何? 住與未住兩者不合的緣故!94

95 由 ( 事物的 ) 正在住也無有住 為何? 除了已住及未住外, 不可能存在著正在住 ( 若是如此,) 應成兩種住 ( 之患 ), 住者也應成兩者 ( 之患 ) 的緣故 7-80 ཡང གཞན ཡང མ sky ས གང ཞ ག གནས པར by ད གང ག ཚ ར གས པ sŋ ན du བཏང བས sky བ མ ད པ ཉ ད དW ཞgས by བ བstན ཟ ན པ ད འ ཚ མ sky ས པ གཞན གང ཞ ག གནས པར by ད ཅ ས by བ ཡང གཞན ཡང དང ས པ འགག བཞ ན ཉ ད ལ ན གནས པ འཐད པར མ འgyuར ར དང ས པ འགག བཞ ན པ ལ གནས པ འཐད པར མ འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན གནས པ དང འགག པ གཉ ས su མ མuན པའ y ར ར 7-80 另外,( 中論 云 :) 7.22.d 無 何能住? 如前已述, 透過之前的理由 無, 既無有, 何能有他者 住? 再說,( 中論 云 :) 7.23.ab 事物正滅時, 是時不應住 ; 事物正在滅時, 住 ( 亦 ) 不應理 為何? 住與滅不合故 7-81 ད ལ འད sམ du གནས པའ གནས skབས ན འགག པར མ འgyuར བ ཉ ད du ས མས ན 7-81 於此,( 他 ) 認為 : 住時並非為滅 7-82 ད བ ཤད པར by st གང ཞ ག འགག བཞ ན མ ཡ ན པ ད ན དང ས པ ར མ འཐད ད གང གནས པའ གནས skབས ན འགག པར མ འgyuར བ ད ན གནས པའ གནས skབས ན དང ས པW ཉYད མ ཡ ན པར འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན དང ས པWའY མཚན ཉ ད མ ད པའ y ར ར འད ltར འཇ ག པ ན དང ས པWའY མཚན ཉ ད du བstན པས ད མ ད ན ཇ ltར དང ས པW ཡYན པར འgyuར དང ས པW མgད ན གང ག ས གནས པར འgyuར ད lt བས ན འགག བཞ ན པ ཉ ད ཡ ན པའ y ར ཡང དང ས པWའY གནས མ འཐད ད 7-82( 道 : 中論 ) 云 : 7.23.cd 若非正在滅, 彼法非事物 某 ( 事物在 ) 住之住時並不會滅,( 所以, 事物在 ) 住之住時並非事物 為何? 因為不具 事物的性相 如是,( 經論 ) 已 滅為事物的性相的緣故, 若無有滅, 怎能成為事物? 若無事物, 由誰 住? 此故, 正在滅的緣故, 事物的安住亦不應理 7-83 ཡང གཞན ཡང དང ས པ ཐམས ཅད duས kuན du rg དང འཆ བའ ཆ ས ཡ ན ན གང དག rg དང འཆ མ ད པར གནས པའ དང ས པ གང ཞ ག ཡ ན གང ག ཚ དང ས པ ཐམས ཅད མ rtག པ དང rj ས su འbr ལ པའ y ར མ rtག པ ཉ ད ky ས rg བ དང འཆ བའ ཆ ས ཅན ཡ ན པ ད ཁས blང བར by བ ད འ ཚ གང དག ལ lt ས ནས གནས པ ཡ ད པར བrj ད པ གང དག rg བ དང འཆ བ མ ད པར གནས པའ དང ས པW དg དག གང ཞ ག ཡ ན ད lt བས ན གནས པ ཡང མ འཐད ད 7-83 另外,( 中論 云 :)!95

96 7.24 所有 切法, 皆是 死相, 終不 有法, 離 死有住 當主張 事物皆與無常隨後相屬 ; 因為是無常,( 事物 ) 皆是 死有法 時, 依賴著某 ( 因緣 ) 稱 有住 ( 的話, 該有住事物必然遠離 死 請問,) 該遠離 死的有住事物又是什麼? 此故, 住也不應理 7-84 གནས པའ གནས པ ཞ ས གང smrས པ 7-84( 他 ) 道 : 何謂 住之住 呢? 7-85 ད ལ བ ཤད པར by st གནས པ གནས པ གཞན དང ན ད ཉ ད ky ས kyང གནས མ ར གས གནས པ ན གནས པ གཞན gy ས kyང གནས པར by ད པ མ ར གས པ ཉ ད ཡ ན ལ གནས པ ད ཉ ད གནས པ ད ཉ ད ky ས kyང གནས པར by ད པར མ ར གས པ ཉ ད ད ཇ ltར ཞ ན ཇ ltར sky བ རང དང ན གཞན gy ས བsky ད པ མ ཡ ན ཉ ད ཇ skད du sky བ འད ན ན མ sky ས པས རང ག བདག ཉ ད ཇ ltར བsky ད ཅ st sky ས པས sky ད by ད ན sky ན ཅ ཞ ག sky ད du ཡ ད ཅ ས smrས པ ད བཞ ན du གནས པ ཡང མ གནས པས རང ག བདག ཉ ད གནས པར by ད དམ གནས པས རང ག བདག ཉ ད གནས པར by ད grང ན ད ལ ར ཞ ག མ གནས པས ན རང ག བདག ཉ ད གནས པས མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན མ ད པའ y ར ཏ འད ltར མ གནས པ ལ ན གནས པ མ འཐད ད གང མ ད པ ད ས རང ག བདག ཉ ད གང ཞ ག ཇ ltར གནས པར by ད ཅ st གནས པར by ད ན ན ར བ ང ག rwས kyང རང ག བདག ཉ ད གནས པར by ད པ ཞ ག ན ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན གནས པ མ གནས པས རང ག བདག ཉ ད གནས པར མ by ད ད 7-85 於此,( 道 : 中論 ) 云 : 7.25.ab 住不由他住, 住亦非理, 住不只不能合理地由他住 住, 住也不能合理地由 住 為何?( 如 中論 云 :) 7.25.cd 如 不從, 亦不從他 ( 又誠如 中論 ) 云 : (7.13) 此 若未, 云何能? 由已 若, 已 有 何? 同樣的,( 試問,) 以 住, 是由未住的緣故 住 的體性, 還是由已住的緣故 住 的體性? 不能成 由未住的緣故 住 的體性 為何? 因為不存在的緣故 如是, 於不住之中, 住不應理 既然已無, 的體性如何能住? 果真能住的話, 兔角 的體性也應能住,( 但吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 住並非是 由未住的緣故 住 的體性 7-86 གནས པ གནས པས kyང རང ག བདག ཉ ད གནས པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན གནས པ ཉ ད ky y ར ཏ གནས པ ལ ཡང གནས པས ཅ ཞ ག by ད lt བས ན གནས པ གནས པས kyང རང ག བདག ཉ ད གནས པར མ by ད ད གང གནས པར མ by ད པ ད གནས པ ཡ ན པར ཇ ltར འgyuར ད ltར ར ཞ ག གནས པ ད ཉ ད གནས པ ད ཉ ས ky ས གནས པར མ by ད ད!96

97 7-86 住也並非 由已住的緣故 住 的體性 為何? 已住的緣故 既然已住, 再住何? 此故, 住並非是 由已住的緣故 住 的體性 既然並非為住, 該 ( 事物 ) 又如何能住? 如是, 先, 住本身也非由已住 住 7-87 ཇ ltར གནས པ ད གནས པ གཞན gy ས གནས པར by ད པར མ ར གས ཤ ན 7-87 如果,( 他 ) 道 : 為何 住 不能合理地從其他的住 住呢? 7-88 ཇ skད du གལ ཏ sky བ གཞན ཞ ག ག ས ད sky ད uག པ མ ད པར འgyuར ཅ st sky བ མ ད sky ན ཐམས ཅད ད བཞ ན sky བར འgyuར ཞ ས smrས པ ད བཞ ན du གནས པ ཡང གནས པ གཞན ཞ ག ག ས གནས པར by ད དམ གནས པ གཞན མ ད པར གནས པར by ད grང ན ད ལ ར ཞ ག གནས པ ན གནས པ གཞན gy ས གནས པར མ by ད ད གལ ཏ གནས པ གནས པ གཞན gy ས གནས པར by ད ན ད lt ན uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ཡང གཞན gy ས གནས པར by ད ཅ ང ད ཡང གཞན gy ས གནས པར by ད ད མཐའ མ ད པར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན གནས པ ན གཞན པ གཞན gy ས གནས པར མ ར གས ས 7-88 誠如 ( 中論 ) 云 : (7.19) 若由他, 應成無窮盡, 無 若能, 切皆可 試問, 住 是由其他的住 住, 還是從沒有其他的住 住呢? 於此, 先, 住並非由其他的住 住 如果住的確由其他的住 住的話, 如是應成無窮無盡 ( 之患 ) 該 ( 事物 ) 亦由其他 住, 其 ( 住 ) 再由另 者 住, 應成無邊 ( 之患 ) 的緣故,( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 住並非合理地由其他的住 住 7-89 ཅ st གནས པ ད གནས པ གཞན མ ད པར གནས པར by ད ད sམ ན ད ལ བ ཤད པར by st ཇ ltར གཞན གནས པར by ད པ ད གནས པ གཞན མ ད པར གནས པ ད བཞ ན du ཐམས ཅད kyང གནས པ གཞན མ ད པར གནས པར འgyuར ཏ གནས པས གཞན གནས པར by ད དW ཞgས by བ ད ན མ ད པའ rt ག པ འད ས ཅ by ཡང ན འད ltར གནས པ ཉ ད ན གནས པ གཞན མ ད པར གནས པ ལ དང ས པ གཞན དག ན གནས པ གཞན མ ད པར མ གནས སW ཞgས yད པར gy གཏན ཚhགས བstན པར by དག ས ན ད ཡང མ by ད པས ད འ y ར གནས པ ན གནས པ གཞན gy ས གནས པར མ by ད ད གང གནས པར མ by ད པ ད ན གནས པ ཉ ད kyང མ ཡ ན པས ད འ y ར གནས པ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ན 7-89 如果認為 : 住可從沒有其他的住 住 的話, 於此,( 吾 ) 將做解釋 其他的住如何能從無有其他 住?( 如果可以的話,) 同理, 切 ( 事物的 ) 住也應從無有其他 住 ( 此故, 汝 ) 為何產 因為有住 住其他 的無意義念執? 或者,( 既然汝已 ) : 如是, 住可從沒有其他的住 住, 但是其他事物不能從沒有其他的住 住,( 汝則 ) 須明 其區別之因相 然,( 汝 ) 未明 ( 該因相 ) 的緣故, 住也不能從其他的住 住 既然無住, 則非為住, 故無有住 7-90 འད ར smrས པ འགག པ ན ཡ ད ད ད ཡང དང ས པ མ sky ས པ དང མ གནས པ དག ལ མ འཐད པས sky བ དང གནས པ དག kyང རབ tu gruབ པ ཉ ད ད 7-90 於此,( 他 ) 道 : 滅是存在的 不能成 事物的不 不住, 所以, 住等也 ( 應 ) 至極成!97

98 7-91 བཤད པ གལ ཏ འགག པ བཞ ན པ ཡ ད པར འgyuར ན ད དང ས པ འགགས པའམ མ འགག པའམ འགག བཞ ན པའ ཡ ན grང ན rnམ པ ཐམས ཅད མ འཐད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར འགགས པ འགག པར མ by ད ད མ འགགས པ ཡང འགག མ by ད འགག བཞ ན པ ཡང ད བཞ ན མ ན ད ལ ར ཞ ག འགགས པ ན འགག པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན མ ད པའ y ར ཏ མ ད པ ལ ཅ ཞ ག འགག པར འgyuར མ འགགས པ ཡང འགག པར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འགགས པ དང མ འགགས པ གཉ ས མ མuན པའ y ར ར འགག བཞ ན པ ཡང ད བཞ ན du འགག པར མ by ད ད ཇ ltར ཞ ན ཇ skད du sky བཞ ན པ sky ད པར མ by ད དW ཞgས smrས པ ད བཞ ན ཏ ད ས ན འགགས པ དང མ འགགས པ མ གཏ གས པར འགག བཞ ན པ མ sr ད པའ y ར དང འགག པ གཉ ས su ཐལ བར འgyuར བ དང འགག བཞ ན པ གཉ ས su ཐལ བར ཡང འgyuར བའ y ར འགག བཞ ན པ འགག པར མ by ད ད 7-91( ) 道 : 如果正在滅是存在的話,( 試問,) 該事物是已滅 未滅, 還是正 在滅?( 上述 ) 切論述皆不應理 為何? 如是,( 中論 云 :) 7.26.abc 已滅不成滅, 未滅亦不滅, 滅時亦如是, 於此, 先, 已滅並非為滅 為何?( 已滅 ) 不存在的緣故 既然沒有, 又滅何者? 未滅也非為滅 為何? 滅與未滅兩者不合的緣故 同樣的, 正在滅也非為滅 為何?( 誠如 中論 已 ) 云 : 正在 並非為 同理, 除了已滅及未滅以外, 不可能有正在滅 ( 若真如此,) 應成兩種滅 兩種正在滅 ( 之患 ) 此故, 正在滅並非為滅 7-92 ཡང གཞན ཡང འད ལ འགག བཞ ན པ ཞ ས by བ ན གང ག cuང ཟད ན འགགས cuང ཟད ན མ འགགས པའམ ཡང ན ད ལ གཞན འགགས པའམ མ འགགས པ ཞ ག ཡ ན grང ན ད ལ གལ ཏ འགགས པ དང མ འགགས པ ད འགག པས ད འག ག པར by ད ན ན ར ཞ ག ད འ cuང ཟད འགག པ ད ས ན བཀག པ མ ཡ ན ལ འགག པ ད འགག བཞ ན པ མ ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན ད འགགས ན འགག བཞ ན པ མ ཡ ན ཞ ང འགག བཞ ན པ འག ག པར by ད དW ཞgས kyང བrj ད པའ y ར ར གལ ཏ cuང ཟད འགགས པ ད འགག པ མ ད པ ཁ ནར འགགས ན ན ད འ lhག མ ཡང ད བཞ ན du འགག པ མ ད པ ཁ ནར འགག པར འgyuར བར ང ས ས ཡང ན ད འ གང cuང ཟད ན འགག པ མ ད པ ཁ ནར འགགས ལ cuང ཟད ན འགགས པས འགག པར by ད པ ལ yད པར ཅ ཡ ད པ བrj ད དག ས ས ཅ st ད འ གང du cuང ཟད འགགས པ ད ཡང འགགས པ ཁ ནར བཀག པ ན ད lt ན མ འགགས པ འགགས པས འགག པར by ད ky འགག བཞ ན པ འགག པར by ད པ མ ཡ ན ན 7-92 另外, 於此, 所謂 正在滅 是指略分已滅 略分未滅呢? 還是其他已滅或未滅 呢? 於此, 如果已滅及未滅可為 由滅 滅 的話,( 實不應理 ) 先,( 滅 ) 不由略分 ( 之 ) 滅 滅, 且, 該滅並非正在滅 為何? 既然已滅, 則非正在滅 ;( 況且, 常 ) 道 : 正在滅謂正在壞滅中 如果, 略分已滅可由不滅 滅的話, 同樣的, 該 ( 法 ) 的其他 ( 所有滅 ) 也將決定僅為 由不滅 滅 (, 故不應理 ) 或者,( 汝 ) 須解釋 : 何謂 該 ( 法 ) 的某略分僅由不滅 滅,( 某 ) 略分可由已滅 滅 的差異?!98

99 如果, 該 ( 法 ) 的某略分已滅僅為 由已滅 滅 的話, 如是, 未滅 ( 的略分也應 ) 為由已滅 滅, 並非 ( 由 ) 正在滅 滅 7-93 གཞན ཡང ད འ y ར cuང ཟད འགགས པ ད ན འགགས པས འགག པར མ by ད ད འགགས ཟ ན པའ y ར ར ད ས ན ད འ lhག མ མ འགགས པ གང ཡ ན པ ད འགགས པས འགག པར by ད དW ཞgས by བར འgyuར ཏ ད ལ འགག བཞ ན པ འགག པར by ད ད ཞ ས གང smrས པ ད ཉམས པར gyuར ཏ 7-93 另外, 因為已滅的緣故, 略分已滅並非由已滅 滅 此故, 該 ( 法 ) 的其他所有未滅 ( 的略分也 ) 應成 由已滅 滅 於此, 凡 正在滅為滅 的論述皆被衰敗 7-94 ཅ st ད འ གང cuང ཟད འགགས པས འགག པར by ད ན ན ད ལ འགག པ གཉ ས ky ས byས པའ yད པར ཅན du འgyuར བ ཞ ག ན མ འgyuར ཏ འགག པ ཟ ན པ ད ལ ན ཡང འགག པར by བའ y ར by བ འགའ ཡང rʦ མ པར མ by ད པར ད འ y ར ད ན ཡང འགག པར མ by ད ད ད lt བས ན འགག བཞ ན པ འགག པར by ད དW ཞgས by བ ད ཡང s ང པW མgད པ ལ bl ས s ང པ ར བzuང བར ཟད ད gy ནའ 7-94 如果, 該 ( 法 ) 的某略分由已滅 滅的話, 應成由兩滅所造之別法, 但無此應成 ( 之患 ) 於已滅之中, 無有任何發起再次壞滅的 為, 此故, 該 ( 已滅 ) 亦非為滅 此故, 正在滅為滅 的論述實屬無義, 然 ( 汝 ) 卻執取 ( 該論 ) 殊勝, 實為荒謬 7-95 ཡང གཞན ཡང མ sky ས གང ཞ ག འགག པར by ད གང ག ཚ cuང ཟད kyང sky བ མ ད ད ཞ ས by བ ད sŋར བstན ཟ ན པ ད འ y ར མ sky ས པ གཞན གང ཞ ག འགག པར by ད ཅ ས by བ དང ད lt བས ན འགག པ ཡང ཡ ད པ མ ཡ ན ན 7-95 另外,( 中論 云 :) 7.26.d 無 何有滅? 如同前述, 因為略分亦無有, 既已無, 何來其他壞滅? 此故, 滅亦無有 7-96 ཡང གཞན ཡང འགག པ ན གནས པའམ མ གནས པ ལ བrtག grང ན ད ན གཉ ག ལ ཡང མ ruང st ད ལ ར ཞ ག དང ས པ གནས པ ལ འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར གནས པའ by བ sky ས པ ལ གནས པ དང མ མuན པའ འགག པ མ འཐད ད གནས པའ y ར ད ན grགས པ ཡ ན ན གལ ཏ མ གནས པ ལ འགག པ ཡ ད པས ཉ ས པ མ ད ད ཞ ན དང ས པW མY གནས པ ལ ཡང འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར མ གནས པའ y ར དཔ ར ན འགགས པ བཞ ན ནW ཞgས by བར དག ངས ས 7-96 另外, 試問 : 滅是住, 還是未住? 兩者皆不應理 於此, 先,( 中論 云 :) 7.27.ab 事物之住中, 滅應不成, 眾所皆知, 於 起住的作 之中, 不應有不合的滅, 因為是 住 的緣故!99

100 若說, 於無住之中能有壞滅的緣故, 無有 ( 上述 ) 過咎的話,( 中論 駁 :) 7.27.cd 事物無住中, 滅亦不應理 如同 正在滅 ( 的 性被正理所破 ) 般,( 中論 ) 做此意趣 因為無住 ( 不存在 ) 的緣故,( 如何有滅?) 7-97 smrས པ མང ན suམ ལ གཏན ཚhགས ky ཚhག ད ན མ ད པ ད ན འཇ ག rt ན ལ grགས པ ཡ ན ཏ ཇ ltར དང ས པ མ འགགས པར གནས པ rgyu འགའ ཞ ག ཁ ནས འཇ ག པར འgyuར བ ད ན གཞ ན nu ཡན ཆད ky མང ན suམ du ཡ ན པས ད འ y ར འགག པ ན ཡ ད པ ཁ ན ཡ ན ན 7-97( 他 ) 道 : 於現前分之中, 無 ( 需 ) 因相的詞義, 這是世間共許的 孩童以上都可以現識 ( 得知 ) 如何由某些未滅 正住的事物為因, 形成了壞滅 ( 的現象 ) 此故, 滅是絕對存在的 7-98 བཤད པ ད lt བས ན འད ཡང y ད ky blwའy མང ན suམ du by བའ ར གས ཏ གནས skབས ད ཡ གནས པ ན ད ཡ ས འགག པ ཉ ད མ འgyuར གནས skབས གཞན gy ས གནས skབས ན གཞན gy ས འགག པ ཉ ད མ འgyuར དང ས པ གནས skབས གང du འjuག པར བrtག པར ད འ གནས skབས ད ན གནས skབས ད ས འགག པ ཉ ད du མ འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན གནས skབས ད ཡ ད པའ y ར ར འད ltར འ མའ གནས skབས ཉ ད ky ས འ མ འགག པར མ འgyuར ཏ འ མའ གནས skབས ཡ ད པའ y ར ར གནས skབས གཞན gy ས kyང གནས skབས གཞན འགག པ ཉ ད du མ འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན གཞན ན གནས skབས གཞན ན མ ད པའ y ར ར འད ltར ཞWའY གནས skབས su འ མའ གནས skབས འགག པར མ འgyuར ཏ ཞWའY གནས skབས ན འ མའ གནས skབས མ ད པའ y ར ར ཅ st ཡ ད ན ན འ མ དང ཞ གཉ ས lhན ཅ ག ན གནས པ དང ཞ rgyu མ ད པ ལས འbyuང བར ཡང འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན འགག པ ན འཐད པ ཡང blwའy མང ན suམ ཡ ན པའ y ར འགག པ ཞ ས by བ ཅ ཡང མ ད པ ད ltར ཁ ར du uད པར byའ 7-98( ) 道 : 此故, 此義 ( 下述內義 ) 可由汝 現識 知 ( 中論 云 :) 7.28 是法於是時, 是故不應滅 ; 是法於異時, 異故不應滅 ( 透過 ) 事物相應於何時的觀察,( 可知 ) 於該時之中, 由該時位的緣故, 滅不應理 為何? 因為該時位正是存在的緣故 如是, 因為乳時正是存在, 於乳時之中, 乳應未滅 由異時的緣故, 異時亦不應滅 為何? 因為異法不存在於異時之中 如是, 於酸奶之時, 乳時並非壞滅, 因為於酸奶之時乳時並不存在 果真存在的話, 乳與酸奶將會同時存在, 且, 酸奶可由無因, 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 應當了知 ( 汝 ) : 滅可成, 因為 ( 滅 ) 為 之現前分 的 滅 是完全不存在的!100

101 7-99 smrས པ འགག པ ན ཡ ད པ ཁ ན ཡ ན ཏ ཅ འ y ར ཞ ན sŋར ཁས blངས པའ y ར ཏ འད ltར y ད ky ས sŋར དང ས པ འགག བཞ ན པ ལ sky བ མ འཐད དW ཞgས smrས པ ད འ y ར འགག པ ད ཡ ད ད གང ག rgyu ལས byuང བའ sky བ དགག པར byས པའ y ར ར འད ltར མ ད པ ན rgyuར མ འཐད ད 7-99( 他 ) 道 : 滅是絕對存在的 為何?( 汝 ) 早已承許的緣故 如是, 汝在之前已述 : 於事物正在滅之中, 不應有 此故, 滅是存在的 由某因所成之 將會壞滅, 如果不是的話, 因將不能成 བཤད པ ཅ y ད ར མWའY མ གས ད པར by ད དམ y ད sky བ མ ད པ ལ འགག པ འད ད ཀ གང ཚ ཆ ས rnམས ཐམས ཅད ky sky བ འཐད པར མ འgyuར བ ད ཚ ཆ ས rnམས ཐམས ཅད ky འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར གང ག ཚ ཁW བ ས དང ས པ ཐམས ཅད ky sky བ མ འཐད དW ཞgས smrས པ ད འ ཚ དང ས པ ཐམས ཅད ky འགག པ ཡང མ འཐད དW ཞgས smrས པ མ ཡ ན ནམ འད ltར དང ས པ ར sky ས ཤ ང མ ད པ ལ འགག པ ཡ ད པར ཇ ltར འgyuར ད lt བས ན sky བ འགག པ ཁ ནས འགག པ མ འཐད པར ཡང རབ tu བstན པ ཡ ན ན 7-100( ) 道 : 為何汝要撲滅畫中之? 於無 之中, 汝 ( 卻 ) 承許滅 ( 的存在 )!( 中論 云 :) 7.29 如 切諸法, 相不可得, 以無 相故, 即亦無滅相 吾說 諸法之 不能成 之時, 難道不是正說 諸法之滅亦不成 之時? 如是, 既無有事物之, 何來壞滅? 此故, 光憑破, 便可破滅, 做此廣釋 ཡང གཞན ཡང འད ལ གལ ཏ ར ཞ ག འགག པ ཞ ག ཡ ད པར gyuར ན ད དང ས པW ཡ ད པའམ མ ད པ བrtག grང ན ད ལ ར ཞ ག དང ས པW ཡ ད པ ལ འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར ར ཞ ག དང ས པW ཡ ད པ གནས པ ལ ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ཏ ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར དང ས དང དང ས པW མgད པ དག གཅ ག ཉ ད ན ན འཐད པ མ ད དང ས པW ཡ ད པའ ཡ ད པ ཉ ད གང ཡ ན པ ན དང ས པW ཡ ད པའ དང ས པ འགགས པའ མ ད པ ཉ ད གང ཡ ན པ ན དང ས པW མgད པ st དང ས པ དང དང ས པW མgད པ ཕན uན མ འuན པ ད གཉ ས ཇ ltར གཅ ག པ ཉ ད ན འཐད པར འgyuར ཏ ད lt བས ན དང ས པW ཡ ད པ ལ འགག པ འཐད པར མ འgyuར ཏ དང ས པW མgད པར gyuར པ ལའང འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར ཇ ltར ཞ ན མག གཉ ས པ ལ ཇ ltར ན བཅད du མ ད པ ད བཞ ན ན མ ད པ ལ ཅ ཞ ག འགག པར འgyuར ཏ འད ltར མག གཉ ས པ མ ད པར བཅད པར མ nuས པ བཞ ན ན 另外, 於此, 先, 若有某滅, 試問, 該 ( 滅於 ) 事物存在 ( 之中 ), 還是 ( 事 物 ) 不存在 ( 之中 )? 於此,( 中論 云 :) 7.30.ab 事物若是有, 滅則不應理, 於存在 正住的事物之中, 滅不應理 為何? 如是,( 中論 云 :) 7.30.cd 事物之有無, 性不應理 凡是事物存在的有, 皆為事物有 ; 凡是已滅事物的無, 皆為事物無 事物 ( 的有 ) 與事物的無互相不合, 此 如何能夠成為 性? 此故, 於事物存在之中, 滅不應理!101

102 ( 中論 云 :) 7.31.ab 事物若是無, 滅則不應理, 為何?( 中論 云 :) 7.31.cd 譬如第 頭, 無故不可斷 如是, 無法砍斷不存在的第 顆頭顱般, 既然已無, 何者為滅? འགག པའ འགག པ ཞ ས གང smrས པ ད ལ བ ཤད པར by st འགག པ འགག པ གཞན དང ན ད ཉ ད ky ས kyང འགག མ ར གས འད ལ གལ ཏ འགག པ ལ འགག པ ཞ ག ཡ ད པར gyuར ན ད གཞན gy བདག ཉ ད དམ རང ག བདག ཉ ད ky ས འགག པར འgyuར grང ན གཉ གས kyང འགག པར མ ར གས ས ཇ ltར ཞ ན ཇ ltར sky བ རང དང ན གཞན gy ས བsky ད པར མ ཡ ན བཞ ན ཇ skད du sky བ འད ན མ sky ས པས རང ག བདག ཉ ད ཇ ltར sky ད ཅ st sky ད པས sky ད by ད ན sky ས ན ཅ ཞ ག བsky ད du ཡ ད ཅ ས smrས པ ད བཞ ན du འགག པ ཡང མ འགགས པས རང ག བདག ཉ ད འགག པར by ད དམ འགགས པས རང ག བདག ཉ ད འགག པར by ད grང ན ད ལ གལ ཏ འགག པ མ འགགས པས རང ག བདག ཉ ད འགག པར by ད པ rt ག ན ད ཇ ltར འཐད པར འgyuར ཏ གང ག ཚ མ འགགས པ ན འགག པ ཉ ད མ ཡ ན པས མ ད པས བདག ཉ ད མ ད པ ཇ ltར འགག པར by ད 凡問 : 何為滅之滅? 於此, 將做解說 ( 中論 云 :) 7.32.ab 滅非由他滅, 亦非由 滅 ; 於此, 如果滅存在於滅之中, 試問, 該 ( 滅 ) 是由他性, 還是 性所滅? 兩者皆不應理 為何?( 中論 云 :) 7.32.cd 非由他, 亦非由 誠如 ( 中論 ) 已 : (7.13) 此 若未, 云何能? 由已 若, 已 有何? 再者, 試問, 滅是指 由未滅 滅 性, 還是 由已滅 滅 性? 於此, 如果滅是指 由未滅 滅 性, 做此觀執的話, 如何應理? 因為未滅並非為滅, 故不具 ( 滅性 ); 既然無有 性, 又如何能滅? ཅ st འགག པ འགགས པས རང ག བདག ཉ ད འགག པར by ད པར rt ག ན ད ཡང ཇ ltར འཐད པར gyuར ཏ འགགས པ ལ གང འགག པ འགག པར འgyuར བའ རང ག བདག ཉ ད ཡང འགག པར by བ ད ཅ ཡང མ ད ད ད ltར ར ཞ ག འགག པ རང ག བདག ཉ ད ky ས འགག པར by ད པར མ འཐད ད གཞན gy བདག ཉ ད ky ས kyང མ འཐད ད ཇ skད du གལ ཏ sky བ གཞན ཞ ག ག ས ད sky ད uག པ མ ད པར འgyuར ཅ st sky བ མ ད sky ན ཐམས ཅད ད བཞ ན sky བར འgyuར ཞ ས smrས པ ད བཞ ན du འགག པ ཡང འགག པ གཞན ཞ ག ག ས འགག པར by ད དམ འགག པ གཞན མ ད པར འགག པར by ད grང ན ད ལ གལ ཏ འགག པ ད འགག པ གཞན gy ས འགག པར by ད ན ད lt ན uག པ མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ཡང གཞན gy ས འགག པར by ད ཅ ང ད ཡང གཞན gy ས འགག པར by ད ད མཐའ མ ད པར འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན འགག པའ འགག པ མ འཐད ད!102

103 7-103 如果, 滅是指 由已滅 滅 性, 做此觀執的話, 如何應理? 於滅之中, 無有任何正在滅 即將滅的 壞滅 性 之滅作 如是, 先, 滅並非由 性所滅, 也非由他性所滅 誠如 ( 中論 ) 云 : (7.19) 若由他, 應成無窮盡, 無 若能, 切皆可 同樣的, 試問, 滅是指由他滅 滅, 還是無有他滅 滅? 於此, 如果, 滅是指由他滅 滅的話, 應成無窮無盡 ( 之患 ),( 因為 ) 該 ( 滅 ) 又得由其他 滅, 復此, 其 ( 滅 ) 又從他 滅, 應成無窮無盡, 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 滅之滅 ( 論 ), 實不應理 ཅ st འགག པ ད འགག པ གཞན མ ད པར འགག ག sམ ན 如果,( 他 ) 認為 : 滅是指無有他滅 滅 ད ལ བ ཤད པར by st ཅ st འགག པ མ ད འགགས ན ཐམས ཅད ད བཞ ན འགག པར འgyuར ཇ ltར འགག ད འགག པ གཞན མ ད པར འགགས པ ད བཞ ན du འduས byས ཐམས ཅད kyང འགག པ གཞན མ ད པར འགག པར འgyuར ཏ འགགས པས གཞན འགག པར by ད ད ཞ ས by བ ད ན མ ད པའ rt ག པ འད ས ཅ by ཡང ན འད ltར འགག པ ཉ ད ན འགག པ གཞན མ ད པར འགག པ ལ དང ས པ གཞན དག ན འགག པ མ ད པར མ འགག ག ཞ ས yད པར gy གཏན ཚhགས བstན པར by དག ས ན མ by ད པས ད འ y ར འགག པ ན འགག པ གཞན gy ས འགག པར མ འཐད ད ད འ y ར ད ltར བrtགས ན sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག ཇ ltར ཡང མ འཐད ད མ འཐད ན ཇ ltར འduས byས ky མཚན ཉ ད du འgyuར ད lt བས ན sky བ དང གནས པ དང འཇ གས པ དག འduས byས ky མཚན ཉ ད ཡ ན ན ཞ ས by བ ན rt ག པ ཙམ du ཟད ད 7-105( 道 :) 於此, 將做解說 ( 如 7.19.cd 所, 同樣的,) 無滅若能滅, 切皆可滅 如同滅是指無有他滅 滅, 同理, 切有為法也將成為無有他滅 滅 ( 所以,) 為何 ( 汝 ) 做此無有意義的念執, 認為 : 由滅 滅他者 呢? 或是,( 汝須 ) 以因相顯 滅是指無有他滅 滅,( 但是 ) 其他事物無法由無滅 滅 的差異,( 然, 汝 ) 未顯 ( 其差異 ), 故 不能成 滅是指由有他滅 滅 ( 之觀點 ) 此故, 如是觀察時, 任何的 住 滅等皆不能成 既然不成,( 彼等 ) 如何能夠成為有為法的性相? 此故, 住 滅等皆為有為法性相 之論述僅為臆造 smrས པ འduས byས ky spy འ མཚན ཉ ད ད དག མ ruང du ཟ ན kyང རང རང ག མཚན ཉ ད ཁ ནས འduས byས ཡ ད ད དཔ ར ན lk ག ཤལ དང མjuག མ དང ན ག དང rm ག པ དང rwའ མཚན ཉ ད ky ས བ ལང ཡ ད པ lt buའ 7-106( 他 ) 道 : 有為法的總性相雖已不能合理, 但是由個個性相可以成 有為法, 如由頸垂 尾巴 駝峰 蹄, 以及角等性相 成 般 བཤད པ ཅ y ད ལ ལ ག rt ག མ sky ས པར ལ གས སW ཞgས sgr གས སམ y ད sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ མ ད པ ལ འduས byས ky མཚན ཉ ད st ན པར by ད ཀ sky ས དང གནས དང འཇ ག པ དག མ gruབ པར ན འduས byས མ ད འད ltར sky ས པ དག དང!103

104 གནས པ དང འཇ ག པ རབ tu gruབ ན ན འduས byས kyང རབ tu gruབ པར འgyuར grང ན ད དག རབ tu མ འgruབ པས sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག མ gruབ པའ y ར འduས byས མ ད ན གང ག མཚན ཉ ད du འgyuར མཚན ཉ ད མ ད པའ y ར འduས byས མ འཐད ད 7-107( ) 道 : 難道要對汝說 不 邪 則為善 嗎? 明明沒有 住 滅, ( 但 ) 汝卻宣 有為法的性相!( 中論 云 :) 7.33.ab 住滅不成, 故無有為法, 如是, 如果能夠至極成 住 滅的話, 也可至極成 有為法, 但是, 彼等 住 滅等並非至極成 不成 的緣故, 既無有為法,( 住 滅等 ) 又是何者的性相? 既無性相, 有為法則不成 smrས པ དང ས པ rnམས མཚན ཉ ད ཁ ན ལས རབ tu འgruབ པར མ ང ས ky དང ས པ rnམས ན གཉ ན པ ལས kyང རབ tu འgruབ པར འgyuར བས འduས byས ky གཉ ན པ ར འduས མ byས ཡ ད པས ད ཡ ད པའ y ར འduས byས kyང རབ tu འgruབ པ ཉ ད ད 7-108( 他 ) 道 : 事物等的至極成 並非僅由性相 決定, 事物等的至極成 是由反 所成, 所以, 因為有了無為法 有為法的反 的緣故, 有為法也應至極成 བཤད པ ཅ y ད sgr ན མས ཉ མ ཚལ ལམ y ད འduས མ byས ky ས འduས byས འgruབ པར འད ད ཀ འduས byས རབ tu མ gruབ པས འduས མ byས ན ཇ ltར འgruབ གལ ཏ y ད གཉ ན པ ལས འgruབ པར ས མས ན འduས མ byས ky གཉ ནཔ འduས byས ཏ མ gruབ པར བstན ཟ ན པས ཇ ltར འduས byས རབ tu gruབ ན འduས མ byས རབ tu gruབ པར འgyuར བ དང འduས མ byས ལས འduས byས རབ tu འgruབ པར འད ད པ གང ཡ ན པ ད ཇ smr ས ཤ ག 7-109( ) 道 : 莫非汝 炬尋找太陽? 汝雖承許以無為法成 有為法,( 但是, 中論 云 :) 7.33.cd 有為法無故, 何得無為法? 如果, 汝認為 : 能以反 成 的話, 如前已, 有為法 無為法的反 是 不能被成 的 此故, 請依次解釋 至極成 有為法的話, 便能至極成 無為法, 以及 由無為法 至極成 有為法 等諸論 ( 的合理性 ) smrས པ གལ ཏ y ད ལ sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག མ ད པ ཡ ན ན ན འduས byས ཡ ད པ མ ཡ ན པར འgyuར བ ཞ ག ན ky མ འdu by ད མ rtག st sky ཞ ང འཇ ག པའ ཆ ས ཅན ཡ ན ཞ ས གsuངས པ དང ཇ lt bu 7-110( 他 ) 道 : 以汝, 如果沒有了 住 滅等有為法, 如何解釋經 所 的 切 非常, 皆是興衰法 呢? བཤད པ rm ལམ ཇ བཞ ན sgyu མ བཞ ན dr ཟའ gr ང y ར ཇ བཞ ན du ད བཞ ན sky དང ད བཞ ན གནས ད བཞ ན du ན འཇ ག པ གsuངས ཇ ltར rm ལམ མཐ ང བ དང sgyu མ byས པ དང dr ཟའ gr ང y ར དག sky ས པ དང གནས པ དང ཞ ག པར བrj ད kyང ད དག ལ sky ས པ དང གནས པ དང ཞ ག པ ཅ ཡང མ ད པ ད བཞ ན du བཅ མ ldན འདས ky ས འduས byས ky sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ དག བཀའ sʦལ མ ད ky འ ན kyང ད དག ལ sky བར by ད པ དང གནས པར by ད པ དང འཇ ག པར by ད པ ཅ ཡང མ ད ད!104

105 7-111( 道 : 中論 ) 云 : 7.34 如幻亦如夢, 如乾闥婆城, 所說 住滅, 其相亦如是 雖說 到夢境 變出幻術, 以及乾闥婆城等為 住 滅, 但於彼等之中, 卻無絲毫的 住 滅 同樣的, 薄伽梵雖 有為法的 住 滅, 但於彼等之中, 卻無絲毫的 住 滅 ད བཞ ན du བཅ མ ldན འདས ky ས འdu by ད rnམས བདག མ ད པའ དཔ ར sgyu མ དང brག ཆ དང གzuགས བrན དང smr ག rgyu དང rm ལམ དང དbu བ rd ས པ དང uའ u buར དང u ཤ ང ག sd ང པ དག བstན ཏ འད ལ ད བཞ ན ཉ ད དམ མ ན ར བ ད བཞ ན ཉ ད ན འགའ ཡང མ ད ky འད དག ན spr ས པ ཡང མ ཡ ན འད དག ན བrdzuན པའང ཡ ན ནW ཞg ས kyང གsuངས ས ཆ ས ཐམས ཅད བདག མ ད དW ཞgས གsuངས པ དང བདག མ ད པ ཞ ས by བ ན ངW བW ཉYད མ ད པའ ད ན ཏ བདག ཅ ས by བའ sgr ན ངW བW ཉYད ky ཚhག ཡ ན པའ y ར ར ད lt བས ན འduས byས ky sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པའ ཚhག ན kuན rdz བ ky བད ན པར gruབ པ 同樣的, 薄伽梵說 : 有為法皆為無我的比喻有, 幻化 山 的回 影像 陽焰 夢 泡破滅 的泡沫, 以及芭蕉樹等 於此,( 佛 ) 說 : 無有絲毫的真實性或無謬真實性, 彼等皆無戲論, 實屬假相 諸法無我 無我 等 ( 彼等論述 ) 皆指向無 性之義 謂 我 之詞, 即是 性 之詞 此故,( 由 ) 有為法的 住 滅 之詞, 成辦了世俗諦 sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ བduན པའ 第七品 觀 住 滅品 終!105

106 第八品 觀作者及作業品 8-1 smrས པ y ད ky ས sky བ དང གནས པ དང འཇ ག པ བrtག པ ད byས པས ཁW བWའY ཡ ད st ང པ ཉ ད ཉན པ ལ འབབ པར byས ky ས ད འ y ར ད ན by ད པ པ དང ལས བrtག པར by བའ ར གས ས 8-1( 他 ) 道 : 因由汝觀察 住 滅的緣故, 令吾 安住於空性的聽聞之中 此 故, 於此 ( 品之中,) 觀察作者及作業實屬合理 8-2 བཤད པ འduན པ བཞ ན byའ 8-2( ) 道 : 如 ( 汝之 ) 欲求 之 8-3 smrས པ འད ལ ཐམས ཅད du ལས དག བ དང མ དག བ ཡང བstན ད འ འbrས bu ཡ ད du འ ང བ དང མ འ ང བ ཡང བstན ད བཞ ན du ལས དག བ དང མ དག བའ by ད པ པ ཡང བstན ད ཉ ད kyང ད འ འbrས bu ཟབ པ ར བstན ཏ by ད པ པW མgད ན ཡང ལས མ འཐད ལ ལས མ ད ན ཡང འbrས bu མ འཐད ད ད ltར by ད པ པ དང ལས ཡ ད པས ད ཡ ད པའ y ར དང ས པ ཐམས ཅད kyང རབ tu འgruབ པ འཐད ད 8-3( 他 ) 道 : 於此, 切 ( 經論 ) 皆 善 非善, 以及其果 悅意及不悅意 同樣的,( 諸經論 ) 也顯 了善與非善的作者, 以及深奧地顯 了該 ( 作者 ) 的果報 如果作者是不存在的話, 作業也不應理 ; 既無作業, 果不應理 如是, 作者及作業存在的緣故, 切事物也應被合理地至極成 8-4 བཤད པ གལ ཏ by ད པ པW ཞYག ལས by ད པར gyuར ན ད ཡ ན པར འgyuར བའམ མ ཡ ན པར gyuར པ ཞ ག by ད པར འgyuར ཞ ང ལས kyང ཡ ན པར gyuར པའམ མ ཡ ན པར gyuར པ ཞ ག by བར འgyuར grང ན 8-4( ) 道 : 如果作者做出某作業的話, 試問, 該 ( 動作的發起者, 以 ) 係屬 ( 作者的身份 做 ), 或是非 ( 作者的身份 ) 做? 還有, 作業以係屬 ( 作業的 場 ) 做, 還是非 ( 作業的 場 ) 做呢? 8-5 ད ལ by ད པW ཡYན པར gyuར པ ད ལས su gyuར པ མ by ད ད by ད པ མ ཡ ན gyuར པ ཡང ལས su མ gyuར མ by ད ད by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ན ལས ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར ཡ ན པར gyuར ལ by བ མ ད ལས kyང by ད པW མgད པར འgyuར ཡ ན པར gyuར ལ by བ མ ད by ད པ པ ཡང ལས མ ད འgyuར འད ལ by བ དང ldན པ ཁ ནས by ད པ པW ཡYན པར འgyuར ཏ འད ltར by ད པ པW ཁ ན ན by ད པ པW ཡYན gy མ by ད པ ན མ ཡ ན པའ y ར ར ད འ y ར by ད པ པ གང by བ དང ldན པ ད by ད པW པW ཡYན པར gyuར པ ཞ ས by st by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ད ལ ན ཡང གང ག ས ལས by ད ད ཞ ས by བའ by བ གཞན མ ད ད ཅ st ཡ ད ན ན by བ གཉ ས su འgyuར ཏ by ད པ པ གཅ ག ལ by བ གཉ ས ན མ ད ད 8-5 於此,( 中論 云 :)!106

107 8.1 以是作者故, 不應為作業 ; 雖非為作者, 不做非作業 係屬作者並不造作係屬作業 ; 非作者也不造做非作業 為何? 如是,( 中論 云 :) 8.2 是者無 為, 業亦無作者 ; 是者無 為, 作者亦無業 於此, 唯有 ( 依賴某種 ) 為的存在, 可成為作者 如是, 唯有作者才是 ( 該動作的 ) 發起者, 不發起 ( 該動作 ) 者並非 ( 作者 ) 此故, 作者具 某種 為 ( 時 ), 該 ( ) 稱為 作者 於 係屬作者 之中, 並不存在 由誰發起作業 的 為 果真存在的話, 將有兩種 為,( 但是,) 於單 作者之中, 並無兩種 為 8-6 ཡང གཞན ཡང ལས kyང by ད པW མg ད པར འgyuར by ད པ པ གཞན ཅ ཡང མ by ད པ ད ལ ལས ཡ ད པར ཡ ངས su བrtག པ གང ཡ ན པ ད ལ ཡང by ད པ པW མgད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན by ད པW པ ལས by ད ན ལས ད འ by ད པ པ ར འgyuར ཞ ང by ད པ པW bygད པ ད ས kyང ལས ད by ད པ པ དང བཅས པར འgyuར བ ཡ ན ན by བ དང brལ ན by ད པ པ ལས ད མ by ད པའ y ར ཏ ད lt བས ན ལས ད by ད པ པW མgད པར ཐལ བར འgyuར ར 8-6( 有關 8.2.b) 另外,( 於 ) 作業 ( 之中 ) 亦無有作者 凡是遍觀 : 作者雖無造作 任何其他 ( 為 ), 於該 ( 作者 ) 之中, 卻仍可存在作業, 於此,( 吾的反駁是 :) 作者並不存在 為何? 如果作者做出 ( 某 ) 作業的話,( 其 ) 將成該作業的作者 ; 因為作者 ( 的 ) 為導致該作業具有作者, 然,( 該作者 ) 既已遠離了 為, 作者就不該做出其作業 此故,( 於 ) 該作業 ( 之中 ) 應成無有作者 8-7 ད བཞ ན du ལས ཡ ན པར gyuར པ ལ by བ མ ད ད འད ལ ཡང by བ དང ldན པ ཁ ན ལས ཡ ན པར འgyuར ཏ འད ltར by བ ཁ ན ལས ཡ ན gy མ by བ མ ཡ ན པའ y ར ར ད འ y ར ལས གང by བ དང ldན པ ད ལས ཡ ན པར འgyuར ཞ ས by st ལས ཡ ན པར gyuར པ ད ལ ན གང ག ས by བ ཡ ན ན ཞ ས by བའ by བ གཞན མ ད ད ཅ st ཡ ད ན ན by བ གཉ ས su འgyuར ཏ ལས གཅ ག ལ by བ གཉ ས ན མ ད ད 8-7( 有關 8.2.c) 同樣的, 於係屬作業之中無有 為 於此, 只有具有 為, 能成為作業, 如是, 僅有 為才是作業,( 作業 ) 並非沒有 為 此故, 哪種作業具 為 ( 時 ), 能稱為 係屬作業 於係屬作業之中, 由誰發起 為 的其他 為是不存在的, 果真存在的話, 應成兩種 為,( 但是,) 於單 的作業之中, 無有兩種 為 8-8 ཡང གཞན ཡང by ད པ པ ཡང ལས མ ད gyuར ལས མ by བ ད ལ by ད པ པW ཡ ད པར ཡ ངས su བrtག པ གང ཡ ན པ ད ལ ཡང ལས མ ད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན by ད པ པWའY by བ ཡ ན ན by ད པ པW དg འ ལས su འgyuར ཞ ང ལས by བ ད ས kyང by ད པ པW དg ལས དང བཅས པར འgyuར བ ཡ ན ན by བ དང brལ ན ལས ད by ད པ པWའY by བ མ ཡ ན པའ y ར ཏ ད lt བས ན by ད པ པW དg ལས མ ད པར ཐལ བར འgyuར ར ད lt བས ན by བ མ ད པའ y ར ལས kyང by ད པ པW མgད པར ཐལ བར འgyuར ལ by ད པ པ ཡང ལས མ ད པར ཐལ བར འgyuར བས by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས ཡ ན པ མ by ད ད 8-8 另外, (8.2.d) 作者亦無業 凡是遍觀 : 於未發起作業之中, 仍可存在作 者 於此,( 吾的反駁是,) 應成無有作業 為何? 若是作者的 為, 應成該作者!107

108 的作業, 該作業的發起會使作者具有該作業 如果 ( 作業 ) 遠離了 為, 該作業將不能夠成為作者的 為 此故, 該作者應成不具作業 ( 之患, 因為 為是不存在的 ) 此故, 因為無有 為, 作業也將無有作者, 作者也將無有作業, 應成 ( 如是過咎 ) 此故, 係屬作者並不造作作業 8-9 by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཇ ltར ཞ ན གལ ཏ by ད པ ར མ gyuར པ ལས su མ gyuར by ད ན ན ལས ལ rgyu མ ད ཐལ བར འgyuར by ད པ པ ཡང rgyu མ ད འgyuར by ད པ པ དང ལས དག མ ཡ ན པར gyuར པ ཞ ས by བ ན གང དག by བ དང brལ བ དག ག ད ལ གལ ཏ by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ by བ དང brལ བ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ by བ དང brལ བ by ད ན by ད པ པ དང ལས rgyu མ ད པར ཐལ བར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར by ད པ པ by བ དང ldན པའ rgyu ལས byuང བ by ད པ པW ཉYད ཡ ན ལ ལས kyང ལས ཉ ད ཡ ན པའ y ར ར ད lt བས ན by ད པ པ དང ལས དག མ ཡ ན པར gyuར པ by བ དང brལ བ ཡ ངས su rt ག ན rgyu མ ད པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར ར 8-9 不是作者 ( 的話,) 也不會造做非作業 為何? 8.3 若非是作者, 能做非作業, 作業成無因, 作者亦無因 非作者 及 非作業, 謂遠離 為 如果, 遠離 為的非作者可以造作遠離 為的非作業時, 作者及作業應成無因 ( 之患 ) 為何? 如是, 作者之所以成為作者, 是由存在 ( 某 ) 為的因 成 ( 同理,) 作業也是 ( 如此 ) 成為了作業 此故, 若 ( 汝 ) 遍觀 : 非作者及非作業皆屬遠離 為 的話, 應成無因 ( 之患 ) 8-10 ད ལ འགའ ཡང by ད པ པ མ ཡ ན པར མ འgyuར ལ གང ཡང ལས མ ཡ ན པར མ འgyuར ཏ ད lt ན འད ན by ད པ པW ཡYན ན འད ན ལས ཡ ན ནW ཞgས by བ དག མ sr ད པར འgyuར ར ད དག མ sr ད ན འད ན བས ད ནམས by ད པ ཡ ན ན འད ན མ ཡ ན ན འད ན sd ག པ by ད པ ཡ ན ན འད ན མ ཡ ན ནW ཞgས by བ དག kyང མ འཐད པར འgyuར ར ད དག མ འཐད ན འཆ ལ བའ ཉ ས པ ཆ ན པ ར འgyuར བས ད འ by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད 8-10 於此,( 無因仍可存在作者及作業的話,) 沒有任何事物不是非作者, 也沒有任何事物不是非作業 如是, 應不可能 ( 合理地 ) 道 : 此乃作者 此乃作業 果真不可能的話, : 此乃造福 此非 ( 造福 ) 此乃造孽 此非 ( 造孽 ) 等 ( 論述 ), 應成不合理 ( 之患 ) 如果不合理的話, 應成罪 惡極之謬, 此故, 非作者並不造作非作業 8-11 ཡང ན rgyu མ ད ན ན འbrས bu དང rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ར rgyu མ ད ན འbrས bu cuང ཟད kyང འཐད པར མ འgyuར ཏ rgyu མ ད པ ལ འbrས bu ཇ ltར འཐད པར འgyuར ཅ st འཐད ན ན gl buར du ཐམས ཅད འbyuང བར འgyuར ཞ ང rʦ མ པ ཐམས ཅད ད ན མ ད པ ཉ ད du ཡང འgyuར བས ད ན མ འད ད ད ད lt བས ན rgyu མ ད ན འbrས bu cuང ཟད kyང འཐད པར མ འgyuར ར rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ར ཞ ས by བ ན rgyu མ ད ན rky ན kyང འཐད པར མ འgyuར རW ཞgས by བའ ཐ ཚhག ག ད ཡང ཇ ltར འཐད ཅ ན དང ས པ rgyu ལས byuང བ rnམས ལ rky ན kyང ཕན འད གས པར by ད པ ཡ ན ན rgyu མ ད ཅ ང ད ཉ ད མ འbyuང ན rky ན rnམས ky ས གང ལ ཕན འད གས པར འgyuར ར ཕན འད གས པར མ by ད ན ན ཇ ltར rky ན rnམས su འgyuར ད lt བས ན rgyu མ ད ན འbrས bu ཡང འཐད པར མ འgyuར ལ rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ར!108

109 8-11 或是,( 中論 云 :) 8.4.ab 若因不存在, 果因不應理, 如果因不是存在的話, 沒有任何的果是能被成 的 沒有了因, 怎麼會有果? 果真能有的話, 於剎那間, 將能成辦 切, 所做努 將成無有意義, 故 ( 吾 ) 不承許該 ( 論 ) 此故, 若無有因, 無法成 任何的果, 因也無法被成 所謂 沒有因 意味著 緣也沒有辦法成 此復, 若問 : 如何安 ( 無因則無因果之論 )? 事物由因, 緣亦為助益者的話, 若無有因, 緣等助益何者? 既無助益, 如何成為緣等? 此故, 若無有因, 果亦不應理, 因也不應理 8-12 ད མ ད ན ན by བ དང by ད པ པ དང by ད མ ར གས ད མ ད ན ན ཞ ས by བ ན ད མ ད ན st འbrས bu ད མ ད ན by བ དང by ད པ པ དང by ད པ དག kyང མ ར གས ས ཇ ltར ཞ ན འད ན གཅད པར by བ གཅ ད པ ན གཅ ད པ པ ས གཅད པས གཅ ད པར by ད ད ད ལ གཅད པར by བ འbrས bu ཡ ད ན གཅད པའ by བ ཡ ད ཅ ང གཅད པའ by བའ by ད པ པ གཅ ད པ པ ཡང ཡ ད ལ གཅ ད པ པW དg ཡང གཅད པའ by ད པས གཅ ད པར by ད ད གཅད པར by བ འbrས bu མ ད ན གཞ མ ད པ ལ གཅད པའ by བ ཇ ltར ཡ ད པ འgyuར གཅད པའ by བ མ ད ན ད འ by ད པ པ གཅ ད པ པW ཡ ད པར ག ལ འgyuར གཅ ད པ པW མgད ན གཅད པའ by ད པ ག ལ ཡ ད 8-12( 中論 云 :) 8.4.cd 無彼無作處, 作者及作業 無彼 者, 謂沒有了彼 ( 果 ) 如果沒有了果, 作處 作者 作業皆不應理 為何? 於此, 當正要砍伐所斷之處 ( 樹 ) 時,( 該樹 ) 是由砍斷者 砍斷 於此, 有了所斷之果, 才會有所斷, 以及所斷的作者 砍斷者 因為由砍斷者 砍斷的緣故, 才會有了砍斷的作業 如果沒有所斷之果, 將無 ( 砍斷的 ) 基礎, 怎麼會有所斷? 既無所斷, 怎麼會有該 ( 砍樹 ) 的動作者 砍斷者? 既無砍斷者, 怎麼會有砍斷的作業? 8-13 by བ ལ ས གས མ ར གས ན ཆ ས དང ཆ ས མ ན ཡ ད མ ཡ ན by བ ལ ས གས པ མ ར གས པར ཐལ བར gyuར ན ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ དག kyང ཡ ད པ མ ཡ ན ན ཅ འ y ར ཞ ན འད ལ ཆ ས དངཆ ས མ ཡ ན པ luས དང ངག དང ཡ ད ky by བའ yད པར ཅན དག ན by ད པ པ དང by བ ལ བrt ན པར འད ད པའ y ར ཏ ད lt བས ན by བ དང by ད པ པ དང by ད པ དག མ ར གས ན ད དག ལ བrt ན པའ ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ དག ཡ ད པ མ ཡ ན ན 8-13( 中論 云 :) 8.5.ab 若無作等法, 則無法非法, 如果所作等皆不應理,( 具有如是 ) 應成 ( 之患 ) 的話, 法及非法等亦不應理 為何? 於此,( 既然汝已 ) 承許 : 法及非法等身語意的特殊 為皆依賴著作者及作業 此故, 所作 作者, 以及作業若不應理的話, 依賴彼等的法及非法皆不應存在!109

110 8-14 ཆ ས དང ཆ ས མ ན མ ད ན ན ད ལས byuང བའ འbrས bu མ ད ད ltར ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ དག མ ད ན ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ ད དག ལས byuང བའ འbrས bu ཡང མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཅ འ y ར ཞ ན ས བ ན ལ ས གས པ ལས ལW ཏ ག sky བ བཞ ན du ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན དག ལས འbrས bu འgruབ པར འད ད པའ y ར ར by བ ལ ས གས པ མ ར གས པའ y ར ར ཆ ས དང ཆ ས མ ཡ ན པ ད དག མ ད ད ད དག མ ད པས ད ལས byuང བའ འbrས bu ཡ ད པར ག ལ འgyuར འbrས bu མ ད ན ཐར པ དང མཐW རYས འgyuར བའ ལམ མ འཐད འbrས bu མ ད པར ཐལ བར gyuར ན མཐW རYས su འgyuར བ དང ཐལ བར འgyuར བའ ལམ ཡང མ འཐད པར འgyuར ར ཅ འ y ར ཞ ན མཐW རYས དང byང gr ལ དག ན ཆ ས ky འbrས bu ཡ ན ལ ད དག འཐ བ པའ ཐབས ན ལམ ཡ ན ན མཐW རYས དང byང gr ལ ཞ ས by བ འbrས bu ད དག མ ད ན ལམ ད གང ག ས འཐ བ པའ ཐབས su འgyuར 8-14( 中論 云 :) 8.5.cd 若無法非法, 無彼所 果 如是, 假設沒有了法及非法的話, 由法及非法所 的果也應成沒有 為何? 如同由種 等 正在 起的果實般,( 吾亦 ) 承許由法及非法會 果實 既然作等皆不應理, 則無法及非法, 若無彼等 ( 法及非法 ), 怎麼會有從彼 ( 法及非法 ) 所 之 果?( 中論 云 :) 8.6.ab 無果則無有, 解脫增上, 應成無果的話, 轉成增上 及應成 ( 解脫 ) 之道亦不應理 為何? 增上 及解脫等乃 ( ) 法之果, 獲得彼等的 法則應為道 ; 如果沒有了所謂的 增上 及 解脫 的話, 該道又會成為什麼 ( 果位 ) 的 法? 8-15 by བ དག ན ཐམས ཅད kyང ད ན མ ད ཉ ད du ཐལ བར འgyuར འbrས bu མ ད པས མཐW རYས དང byང gr ལ gy ལམ མ འཐད པར ཐལ བར འgyuར བ འབའ ཞ ག tu ཡང མ ཟད ky འཇ ག rt ན ན ཞ ང ལས ལ ས གས པའ by བ གང དག ཡ ན པ ད དག kyང ད ན མ ད པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར ཏ འཇ ག rt ན ན འbrས buའ ད ན du by བ ད དང ད དག rʦ མ པར by ད པ ཡ ན ན འbrས bu ད དང ད དག མ འཐད ཅ ང འbrས bu མ ད ན by བ sgruབ པ དག duབ པའ sn ད du ཟད པས ད ན མ ད པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར ར ད འ y ར ད ltར rgyu མ ད ན ཉ ས པ མང པ དང ཆ ན པ དག tu ཐལ བར འgyuར བས by ད པ པ མ ཡ ན པར འgyuར བས ལས མ ཡ ན པར gyuར པ by ད ད ཞ ས by བ ད ན ཤ ན tu ཚhག ངན བ ཡ ན ན 8-15( 中論 云 :) 8.6.cd 切作等事, 應成無意義 如果沒有了果, 絕對不能合理地成 增上 及解脫之道, 不只如此, 世間的農業等 切作為也應成無有意義 既然世間為了果實 付出努 的話, 沒有了果實, 所做的 為應成無果之勞 無有意義 此故, 若無有因, 應成極 諸多罪惡 此故, : 由非作者造作非作業 ( 之論述 ), 實為極惡之詞 8-16 ད ལ འད sམ du by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ by ད པར ས མས ན ད ལ བ ཤད པར by st by ད པ པ ར gyuར མ gyuར པ gyuར མ gyuར ད མ by ད ད by ད པ པW ཡY ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ན by བ དང ldན པ དང by བ!110

111 དང མ ldན པའ ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང by བ དང ldན པ དང by བ དང མ ldན པའ by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན ཡ ན དང མ ཡ ན gyuར པ ན ཕན uན འགལ བས ག ལ གཅ ག གལ ཏ by ད པ པ དང ལས ད lt bu དག sr ད པར gyuར ན ན by ད པ པW དg ལས ད by ད པར ཡང འgyuར grང ན ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ན ཕན uན འགལ བ ཡ ན པས གཅ ག ན ཡ ད པར ག ལ འgyuར ཏ ད lt བས ན མ sr ད པའ y ར དང གཉ གའ sky ན ཇ skད བstན པས ཐལ བར འgyuར བའ y ར by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད 8-16 於此, 如果 ( 汝 ) 認為, 由係屬作者及非作者 造作係屬作業及非作業的話, 於 此,( 吾 ) 將解說 ( 中論 云 :) 8.7.ab 以是非作者, 不造是非業, 係屬作者, 謂具有造作 ; 非為 ( 作者 ), 謂不具造作 ; 係屬作業, 謂具有造作 ; 非為 ( 作業 ), 謂不具造作 由既是亦非的作者並不造作既是亦非的作業 為何?( 中論 云 :) 8.7.cd 是非相違故, 處則無 如果, 作者與作業可能會成為如此 ( 上述所 ) 時, 試問, 作者亦能造作該 ( 又是作業又是非作業 ) 作業的話, 是與不是實為相互 盾, 於 處中如何能有? 此故, 不可能發 ( 上述汝 之論 ) 誠如已經顯 的應成 患, 此故, 既是亦非的作者不造作 ( 既是亦非的作業 ) 8-17 ད ltར ར ཞ ག y གས མuན པ གsuམ gy ས by ད པ པ དང ལས མ འཐད ད by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས ཡ ན པར gyuར པ མ by ད པ དང by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད པ དང by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པ gyuར པ ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད 8-17 如是, 先由相同三 破除作者及作業 ( 相同三 為 : ) 係屬作者並不造作 係屬作業 ( ) 非作者並不造作非作業 ( 三 ) 由既是亦非的作者並不造作既是亦非的作業 8-18 མ མuན པས kyང མ འཐད ད འད ltར by ད པ པ དང ལས དག ན gyuར པ མ gyuར མ by ད ད མ gyuར པ ཡང gyuར མ by ད ར ཞ ག by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ltར འད ར ཡང sky ན ད ར ཐལ འབར འgyuར by ད པ པ དང ལས rnམ པ ད lt bu དག ཡ ངས su rt ག ན འད ར ཡང གང ག y ར sŋར བstན པའ sky ན by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལ by བ མ ད པ དང ལས ལ by ད པ པW མgད པ དང ལས ཡ ན པར gyuར པ ལ by བ མ ད པ དང by ད པ པ ལས མ ད པ དང by ད པ པ དང ལས མ ཡ ན པར gyuར པ དག ལ rgyu མ ད པར འgyuར བ ད འ y ར by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ལ by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད 8-18 不同 亦不應理 如是,( 中論 云 :) 8.8.abc 作者及作業, 是不造作非, 非不造作是,!111

112 先, 係屬作者不會造作非 ( 作業 ); 非作者 ( 也 ) 不會造作係屬作業 為何? 如是,( 中論 云 :) 8.8.d 此復成該患 倘若遍觀作者及作業的 相時, 誠如之前已 過患, 在此亦是如此 於係屬作者之中並無作處, 於作業之中並無作者, 於係屬作業之中並無作處, 於作者之中並無作業, 於非作者及非作業之中並無有因的緣故, 係屬作者不會造作非作業, 非作者 ( 也 ) 不會造作係屬作業 8-19 by ད པ པ དང ལས དག ན gyuར དང བཅས པ མ gyuར དང gyuར མ gyuར པ མ by ད ད by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ དང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན གཏན ཚhགས ག ང du བstན y ར ར by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལ by བ མ ད པ དང ལས མ ཡ ན པར gyuར པ ལ rgyu མ ད པ དང ལས ཡ ན དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཕན uན འགལ བས ག ལ གཅ ག ཅ ས བstན པའ y ར ར 8-19( 中論 云 :) 8.9.abc 作者及作業, 是者不造做, 非業及是非, 係屬作者不會造作 非業 以及 既是業亦非業 為何?( 中論 云 :) 8.9.d 因相前已述 如同之前已 ( 的理由或因相 :) 於係屬作者之中並無造作 於非作業之中並無有因, 以及 是業與非業相互 盾的緣故, 如何 ( 能夠同俱 ) 於 處之中? 8-20 by ད པ པ དང ལས དག ན མ gyuར པ ན gyuར བཅས དང gyuར མ gyuར པ མ by ད ད by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པར gyuར པ དང ཡ ན དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན གཏན ཚhགས ག ང du བstན y ར ར by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས rgyu མ ད པ by ད ལས མ ཡ ན པར gyuར པ ལ by བ མ ད པ དང ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཕན uན འགལ བས ག ལ གཅ ག ཅ ས བstན པའ y ར ར 8-20( 中論 云 :) 8.10.abc 作者及作業, 非者不造做, 是業及是非, 非作者不造作係屬業以及既是亦非 ( 的業 ) 為何?( 中論 云 :) 8.9.d 因相前已述 如同之前已 ( 的理由或因相 : 應成 ) 由非作者造作無因 ( 之患 ) 於非作業之中並無有造作, 以及 是業與非業相互 盾的緣故, 如何 ( 能夠同俱 ) 於 處之中? 8-21 by ད པ པ ར gyuར མ gyuར ན ལས su gyuར དང མ gyuར པ མ by ད by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པར gyuར པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ཅ འ y ར ཞ ན འད ར ཡང གཏན ཚhགས ན ག ང du བstན པས ཤ ས པར by by ད པ པW ཡYན པ དང!112

113 མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཕན uན འགལ བས ག ལ གཅ ག ཅ ས by བ དང ལས ཡ ན པར gyuར པ ལ by བ མ ད པ དང ལས མ ཡ ན པར gyuར པ ལ rgyu མ ད པར འgyuར རW ཞgས བstན པ དག ག ས ཤ ས པར byའ 8-21( 中論 云 :) 8.11.ab 以是非作者, 不做是非業 由 既是亦非的作者 並不造作 既是亦非的作業 為何?( 中論 云 :) 8.11.cd 如前已闡述, 應知其因相 由已經顯 ( 的因相 ) 是作者與非作者相互 盾的緣故, 如何 ( 同俱 ) 於 處 之中? 於係屬作業之中並無造作, 以及於非作業之中並無有因 得知 ( 其義 ) 8-22 ད ltར y གས མ མuན པ druག ག ས kyང by ད པ པ དང ལས མ འཐད ད ཡ ན པར gyuར པ མ ཡ ན པར gyuར པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད པ དང ཡ ན པར gyuར པ མ ཡ ན པར gyuར པ དང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད པ དང མ ཡ ན པར gyuར པས ཡ ན པར gyuར པ དང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད པ དང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡ ན པར gyuར པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད ད lt བས ན by ད པ པ འད ལས འད by ད ད ཞ ས by བ ད ཇ ltར ཡང མ འཐད ད 8-22 如是, 由不同 六相 破除作者及作業 ( ) 係屬 ( 作者 ) 不會造作非 ( 作 業 ); 非 ( 作者 ) 不會造作係屬 ( 作業 ) ( ) 係屬 ( 作者 ) 不會造作非 ( 作業 ) ( 三 係屬作者不會造作 ) 既是 ( 作業 ) 亦是非 ( 作業 ) ( 四 ) 非 ( 作者 ) 不造作係屬 ( 作業 ) ( 五 非作者不造作 ) 既是 ( 作業 ) 亦非 ( 作業 ) ( 六 ) 由 既是 ( 作者 ) 亦非 ( 作者 ) 並不造作 既是 ( 作業 ) 亦非 ( 作業 ) 如是, : 由此作者成辦此作業 的論述, 無論如何都不應理 8-23 smrས པ by ད པ པ འད ལས འད by ད དW ཞgའམ མ by ད དW ཞgས by བ ད ས ཁW བ ལ ཅ by ཡ ད ན ན ར ཞ ག by ད པ པ དང ལས ཡ ད ད 8-23( 他 ) 道 : 對於吾, : 由此作者成辦此作業, 或 ( 由此作者 ) 並 未成辦 ( 此作業 ) 的論述有何 處? 既已存在的話, 先, 就應有作者及作業 8-24 བཤད པ ཅ y ད ཏ ལ མར འད ད ལ དག ན པའ ཏ ལ ཀ ཚལ ལམ y ད by ད པ པ དང ལས ཞ ས by བའ མ ང ཙམ gy ས དགའ ཞ ང ཅ ཡང མ by ད པ by ད པ ར འད ད ལ མ by བ ལས su འད ད ཀ by བ གཞན མ འཐད པས ད དག ཡ ད པར བrtག པ ད ན མ ད པར འgyuར du ང ས ཏ ད lt buའ རང བཞ ན ཅན ན by ད པ པ ཡང མ ཡ ན ལ ད lt buའ རང བཞ ན ཅན ན ལས kyང མ ཡ ན པས འད ར གང བད ན པར gyuར པ ད ཉ ད གzuང བར by བའ ར གས པ sམ 8-24( ) 道 : 為何汝欲芝麻油, 卻去尋找森林的帝噶樹? 光是 作者 及 作業 的名稱就 以令汝歡喜 ( 汝之所, 同等汝已 ) 承許 無造作卻可 ( 有 ) 作者 無造作卻可 ( 有 ) 作業!113

114 其他造作皆不可, 觀執彼等 ( 作者 作業 作處 ) 只能成為無有意義 ( 的觀執 ) 這種的 性並非作者, 這種的 性也非作業的緣故, 於此,( 吾 ) 認為 : 什麼真實性才是可被執取的理由呢? 8-25 smrས པ གལ ཏ ད ltར by ད པ པ ཡང མ ད ལ ལས kyང མ ད ན y ད ky ས rgyu མ ད པའ sky ན du ཐལ བར འgyuར ར ཞ ས གང དག བstན པ ད དག ཐམས ཅད y ད ལ rj ས su འbr ལ བར མ འgyuར རམ 8-25( 他 ) 道 : 如是, 如果作者也沒有, 作業也沒有的話, 汝 ( 要承許 ) 應成無有 因之患 難道汝與上述所 ( 之患 ) 沒有關連嗎? 8-26 བཤད པ མ འgyuར ཏ ཁW བW ནY by ད པ པ དང ལས དག མ ད པ ཉ ད du མ smrའ ཁW བ ས ད དག ག by བ ཡ ན པར gyuར པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡ ངས su rt གས པ spངས པ ད byས ཏ ཁW བW ནY by ད པ པ དང ལས དག བrt ན ནས གདགས པར འད ད ད ད ཡང ཇ ltར ཞ ན by ད པ ལས ལ བrt ན byས ཤ ང ལས kyང by ད པW དg ཉ ད ལ བrt ན ནས འbyuང བར མ གཏ གས པར འgruབ པའ rgyu ན མ མཐ ང ང by ད པ པW ནY ལས ལ བrt ན ཅ ང ལས ལ གནས ལས ལ lt ས ནས by ད པ པW ཞgས གདགས ཤ ང བrj ད ད ད འ ལས kyང by ད པ པW དg ཉ ད ལ བrt ན ནས འbyuང ཞ ང ད འ ལས ཞ ས གདགས ཤ ང བrj ད ད ད འ y ར ད གཉ ས ན lt ས པ ཅན du གདགས པ ཡ ན gy ངW བW ཉYད du gruབ པ དང མ gruབ པ མ ད ད ད འ y ར ད ltར ད གཉ ས ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད du ཁས མ blངས པས དbu མའ ལན du གདགས པ ཡ ན ན གདགས པ ད མ གཏ གས པར ད གཉ ས འgruབ པའ མཚན ཉ ད གཞན མ མཐ ང ང 8-26( ) 道 : 不成 ( 該患 ) 吾不說作者與作業的沒有, 吾說 ( 應當 ) 斷除對於係屬造作及非 ( 造作 ) 的所有觀執 吾承許, 作者與作業皆為依賴 被施設 為何? ( 中論 云 :) 8.12 因業有作者, 因作者有業, 除了依緣起, 不 成 因 作者依賴著作業 具有作業,( 也是 ) 依賴著作業 被施設且稱為 作者 作者的作業也是依賴著作者 形成, 故 被施設且稱為 該 ( 作者 ) 的作業 此故, 此 於依賴性中所施設, 並非 性 成 無有 性 此故, 不承許此 為有 ( 也不承許此 ) 為無 乃中觀之宗 除了施設以外, 不 其他成 此 的性相 8-27 ད བཞ ན ཉ ར ལ ན ཤ ས པར by ཉ ར ལ ན ཞ ས by བ ན དང ས པ ར lt st གང ལ དང ས པW ཡ ད པ ད ལ by ད པ པ du མ ཡ ད པས འད ར ཉ བར blངས པ དང ཉ བར ལ ན པ པ གzuང བར འད ད པར byའ ད ལ ཇ ltར by ད པ པ ལ བrt ན ནས གདགས པ ད བཞ ན du ཉ བར ལ ན པ པ ཡང ཉ བར blང བ ལ བrt ན ནས གདགས ས ཇ ltར ལས by ད པ པW དg ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས པ ད བཞ ན du ཉ བར blང བ ཡང ཉ བར ལ ན པ པW དg ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ཏ ད གཉ ས ལ ཡང ད མ གཏ གས པར འgruབ པའ མཚན ཉ ད མ མཐ ང ང ད ཡང ཇ ltར ཞ ན ལས དང by ད པ བསལ y ར ར བསལ ཞ ས by བ ན བཀག པའ y ར རW ཞgས by བ ན གཏན ཚhགས ky ད ན ཏ by ད པ པ དང ལས ད དག sŋར rnམ པ du མར གསལ བར byས པས ད དག གསལ བ ཁ ནས ཉ བར ལ ན པ པ དང ཉ བར blང པ དག ག ས འgruབ པའ མཚན ཉ ད གཞན ཡང བསལ བར ཤ ས པར byའ 8-27( 中論 云 ) 8.13.a 知近取亦爾,!114

115 近取 謂 事物,( 即是 :) 於事物之中, 有著諸多作者的緣故, 於此, 謂承許執取近取 ( 藴 ) 及近取者 於此, 如同依賴著作者 施設 ( 作業 ) 般, 近取者也是依賴著近取 ( 藴 ) 被施設 如同作業依賴著作者 被施設般, 同樣的, 近取 ( 藴 ) 也是依賴著近取者 被施設 除了該 ( 的緣起施設 ) 外, 不 ( 該 的 ) 成 性相 為何?( 中論 云 ) 8.13.b 破業作者故, 破 謂除去 ; 故 謂因相之義 之前以由多相破除了作者及作業, 僅由破除彼等 ( 作業及作者的理由 ), 應知 ( 如何 ) 除去近取者及近取 ( 藴 ) 的其他成 性相 8-28 ད ལ ཇ ltར by ད པ པW ཡYན པར gyuར པ ལས ཡ ན པརgyuར པ མ by ད ལ by ད པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ལས མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད by ད པ པW ཡYན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལས ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ by ད ད sky ན du མར ཐལ བར འgyuར བའ y ར རW ཞgས by བ ད བཞ ན du ཉ བར ལ ན པ པ ཡང ཉ བར ལ ན པ པW ཡYན པར gyuར པ ཉ བར blང པ ཡ ན པར gyuར པ ཉ བར ལ ན པར མ by ད ཉ བར ལ ན པ པ མ ཡ ན པར gyuར པ ཉ བར blང པ མ ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཉ བར ལ ན པར མ by ད ད sky ན du མར ཐལ བར འgyuར བའ y ར ར y གས མ མuན པ དག ལ ཡང ད བཞ ན du sbyར ར 8-28 於此, 如同係屬作者並不造作係屬作業 非作者並不造作非作業 既是亦非的作 者並不造作既是亦非的作業,( 否則 ) 應成諸多過患 近取者亦是同理 係屬近取者並不近取係屬近取 ( 藴 ) 非近取者並不近取 非 非近取 ( 藴 ) ( 否則 ) 應成諸多過患 應以同理結合不同 ( 的理由 ) 8-29 by ད པ པ དང ལས དག ག ས དང ས པ lhག མ ཤ ས པར by by ད པ པ ལས དག དང དང ས པ lhག མ rnམས མuངས པར ཤ ས པར byའ ཉ བར ལ ན པ ལ གས ཤ ག tu sm ས པ ན གཙ བW ཡYན པའ y ར དང ད ན འ ག མ དག ག y ར ཏ ད ལ དང ས པ lhག མ rnམས ན rgyu དང འbrས bu དང ཡན ལག དང ཡན ལག ཅན དང མ དང buད ཤ ང དང ཡ ན ཏན དང ཡ ན ཏན ཅན དང མཚན ཉ ད དང མཚན ཉ ད ky གཞ དང rnམ པ ད lt bu དག ག 8-29( 中論 云 ) 8.13.cd 由業及作者, 應知諸餘事 應知作者及作業與諸餘事物皆為相同 因為要義的緣故, 另作近取的說明 ( 餘 ) 義如下 : 諸餘事物謂因與果 分及具 者 與柴 功德及具德者, 以及性相與性相之處等 相 8-30 ད rgyu ཡ ན པར gyuར པ འbrས bu ཡ ན པར gyuར པ མ sky ད rgyu མ ཡ ན པར gyuར པ འbrས bu མ ཡ ན པར gyuར པ མ sky ད rgyu ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ འbrས bu ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མ sky ད ད y གས ཐམས ཅད ལ ཡང ད བཞ ན du sbyར བར by ཞ ང sky ན du ཐལ བར འgyuར བ ཇ skད sm ས པ དག kyང བstན པར byའ rgyu ཡང འbrས bu sky ད པར by ད པ ན ཡ ན པར gyuར པ ཞ ས byའ ད!115

116 ལས གཞན པ ན མ ཡ ན པར gyuར པའ འbrས bu ཡང sky ད པར by བ ན ཡ ན པར gyuར པ ཞ ས byའ ད ལས གཞན པ ན མ ཡ ན པར gyuར པའ 8-30 係屬因不 係屬果 非因不 非果 既是亦非的因不 既是亦非的果 應以同理完全地結合, 且應顯 前述已 的應成過患 因也可以 果的話, 將成所謂的 係屬, 否則將成 非係屬 ; 果若也可 起的話, 將成所謂的 係屬, 否則將成 非係屬 8-31 ད བཞ ན du ཡན ལག དང ཡན ལག ཅན དག ལ ཡང བlt བར by st ཡན ལག ཡ ན པར gyuར པ ཡན ལག ཅན ཡ ན པར gyuར པ དག ལ མ འjuག མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང མ ཡ ན པར gyuར པ དག ལ མ འjuག ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ དག ལ མ འjuག ག མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང buད ཤ ང ཡ ན པར gyuར པ མ sr ག མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང མ ཡ ན པར gyuར པ མ sr ག ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར མ sr ག ག 8-31 也應以同理看待 分及具 者 係屬 分不會對應係屬具 者, 非 ( 分 ) 也不 會對應非 ( 具 者 ) 既是亦非 ( 的 分 ) 也不會對應既是亦非 ( 的具 者 ) 係屬 不會燃燒係屬柴 非 ( ) 不會燃燒非 ( 柴 ) 既是亦非 ( 的 ) 也不會燃燒既是亦非 ( 的柴 ) 8-32 ཡ ན ཏན ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཡ ན ཏན ཅན ཡ ན པར gyuར པ ལ མ འjuག མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང མ ཡ ན པར gyuར པ ལ མ འjuག ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ལ མ འjuག ག མཚན ཉ ད ཡ ན པར gyuར པ ཡང མཚན ཉ ད ky གཞ ཡ ན པར gyuར པ མཚན པར མ by ད མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང མ ཡ ན པར gyuར པ མཚན པར མ by ད ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ ཡང ཡ ན པ དང མ ཡ ན པར gyuར པ མཚན པར མ by ད ད 8-32 係屬功德不會對應係屬具德者, 非 ( 功德 ) 也不會對應非 ( 具德者 ) 既是亦非 ( 的功德 ) 也不會對應既是亦非 ( 的具德者 ) 係屬性相不會表明係屬性相之處, 非 ( 性相 ) 也不會表明非 ( 性相之處 ) 既是亦非 ( 的性相 ) 也不會表明既是亦非 ( 的性相之處 ) 8-33 ཇ ltར by ད པ པ ལས ལ བrt ན ནས གདགས ལ ལས kyང by ད པ པW ཉYད ལ བrt ན ནས གདགས པ ད བཞ ན du འbrས bu ཡང rgyu ལ བrt ན ནས གདགས ལ rgyu ཡང འbrས bu ད ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ས ཡན ལག ཅན ཡང ཡན ལག ལ བrt ན ནས གདགས ལ ཡན ལག kyང ཡན ལག ཅན ད ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ས མ ཡང buད ཤ ང ལ བrt ན ནས གདགས ལ buད ཤ ང ཡང མ ད ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ས ཡ ན ཏན ཅན ཡང ཡ ན ཏན ལ བrt ན ནས གདགས ལ ཡ ན ཏན ཡང ཡ ན ཏན ཅན ད ཉ ད ལ བrt ན ནས དགས ས མཚན ཉ ད ky གཞ ཡང མཚན ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ལ མཚན ཉ ད kyང མཚན ཉ ད ky གཞ ད ཉ ད ལ བrt ན ནས གདགས ས ད ltར ད དག ལ lt ས ཏ གདགས པ མ གཏ གས པར rnམ པ གཞན གང ག ས kyང ད དག འgruབ པར མ འཐད ད by ད པ པ དང ལས བrtག པ ཞ ས by བ st རབ tu by ད པ བrgyད པའ 8-33 如同依賴著作業 施設作者, 作業也依賴著作者 被施設般, 同樣的, 果也依賴著因 被施設, 因也依賴著果 被施設 具 者也依賴著 分 被施設, 分也依賴著具 者 被施設 也依賴著柴 被施設, 柴也依賴者 被施設 具德者也依賴!116

117 者功德 被施設, 功德也依賴者具德者 被施設 性相之處也依賴著性相 被施設, 性相也依賴著性相之處 被施設 如是, 除了依賴 施設外, 以任何其他 相 成 者皆不應理 第八品 觀作者 作業品 終!117

118 參考 獻 Āryadeva. Bstan bcos bzhi rgya pa zhes bya ba i tshig le ur byas pa. [Catu-śataka]. [Bstan gyur Dpe bsdur ma print] Dbu ma, vol. Tsa. Pp Beijing: Krung go i bod rig pa i dpe skrun khang, 廣百論 ( 正藏 : ) 四百論, 法尊法師譯 : Bkra shis dpal ldan jam dbyangs chos rje. Rje gsang ba i rnam thar. Ziling: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, Buddhapālita. Dbu ma rtsa ba i grel ba Buddhapālita. [Bstan gyur Dpe bsdur ma print] Dbu ma, vol. Tsa. Pp Beijing: Krung go i bod rig pa i dpe skrun khang, Candrakīrti. Dbu ma rtsa ba i grel pa tshig gsal [Prasannapadā-mūlamadhyamaka-vṛtti]. [Bstan gyur Dpe bsdur ma print] Dbu ma, vol. A. Pp Beijing: Krung go i bod rig pa i dpe skrun khang, 中觀論根本頌之詮釋 顯句論, 明性法師譯 北京 : 宗教 化出版 社,2011. Dge dun grub pa. Dbu ma rtsa ba shes rab kyi ngag don bshad pa rin po che i phreng ba zhes bya ba bzhugs so. Collected Works of Dge dun grub pa, vol. 6. Pp Lhasa: Ser gtsug nang bstan dpe rnying tshol bsdu phyogs sgrig khang, Ga las jigs med. Dbu ma rtsa ba i grel ba ga las jigs med. [Bstan gyur Dpe bsdur ma print] Dbu ma, vol. Tsa. Pp Beijing: Krung go i bod rig pa i dpe skrun khang, Nāgārjuna. Dbu ma rtsa ba i tshig le ur byas pa shes rab [Mūlamadhyamakakārikā]. [Bstan gyur Dpe bsdur ma print] Dbu ma, vol. Tsa. Pp Beijing: Krung go i bod rig pa i dpe skrun khang, Mūlamadhyamakakārikā, ed. Ye Shaoyong 葉少勇. Shanghai: Zhongxi Book Company, 中論 ( 正藏 : ) Tsong kha pa Blo bzang grags pa. Dbu ma rtsa ba i thsig le ur byas pa shes rab ces bya ba i rnam bshad rigs pa i rgya mtsho zhes bya ba bzhugs so. Lhasa: Ser gtsug nang bstan dpe rnying tshol bsdu phyogs sgrig khang, 2009.!118

119 雜阿含經 ( 正藏 :2.99) 佛說解節經 ( 正藏 :16.677) 安慧, 乘廣五蘊論 ( 正藏 :31.613) 葉少勇, 中論頌與佛護釋 基於新發現梵 寫本的 獻學研究 上海 : 中西書 局,2011!119

120 附錄 中觀根本慧論 聖龍樹阿闍黎著 蔣揚仁欽依據藏版中論 譯 第 品 觀緣品 གང ག ས rt ན ཅ ང འbr ལ པར འbyuང འགག པ མ ད པ sky མ ད པ ཆད པ མ ད པ rtག མ ད པ འ ང བ མ ད པ འgrW མgད པ 何者因緣起, 寂離戲論 : 無滅亦無, 無斷亦無常, ཐ དད ད ན མ ན ད ན གཅ ག མ ན spr ས པ ཉ ར ཞ ཞ བstན པ rdz གས པའ སངས rgyས smr rnམས ky དམ པ ད ལ yག འཚལ ལ 無來亦無去, 無異無 義 頂禮佛正覺, 諸說中第 བདག ལས མ ཡ ན གཞན ལས མ ན གཉ ས ལས མ ཡ ན rgyu མ ད མ ན དང ས པ གང དག གང ན ཡང sky བ ནམ ཡང ཡ ད མ ཡ ན 1.1 諸法不, 亦不從他, 不共不無因, 是故為無 rky ན rnམས བཞ st rgyu དང ན དམ གས པ དང ན ད མ ཐག བདག པ ཡང ན ད བཞ ན ཏ rky ན lŋ པ ན ཡ ད མ ཡ ན 1.2 四緣即如是, 因緣所緣緣, 等無間增上, 無有第五緣 དང ས པ rnམས ky རང བཞ ན ན rky ན ལ ས གས ལ ཡ ད མ ཡ ན བདག ག དང ས པW ཡ ད མ ན ན གཞན gy དང ས པW ཡ ད མ ཡ ན 1.3 如諸法 性, 不在於緣等, 若無 事物, 他事物亦無 by བ rky ན དང ldན མ ཡ ན rky ན དང མ ldན by བ མ ད by བ མ ldན rky ན མ ཡ ན by བ ldན ཡ ད འ ན ཏ ན 1.4 作 不具緣, 無緣無作, 無作 非緣, 然非具作 འད དག ལ བrt ན sky བས ན ད y ར འད དག rky ན ཞ ས grགས ཇ sr ད མ sky ད sr ད du འད དག rky ན མ ན ཇ ltར མ ན 1.5 待彼緣 故, 彼等名為緣 ; 乃至未 前, 豈不名非緣? མ ད དམ ཡ ད པའ ད ན ལ ཡང rky ན ན ruང བ མ ཡ ན ན མ ད ན གང ག rky ན du འgyuར ཡ ད ན rky ན gy ས ཅ ཞ ག by 1.6 無義或有義, 彼緣不應理 無故為何緣? 有故何 緣? གང ཚ ཆ ས ན ཡ ད པ དང མ ད དང ཡ ད མ ད མ འgruབ པས ཇ ltར sgruབ by ད rgyu ཞ ས by ད ltར ཡ ན ན མ ར གས ས 1.7 諸法皆非有, 非無非有無, 能成 何稱因? 如是不應理!120

121 ཡ ད པའ ཆ ས འད དམ གས པ ན མ ད པ ཁ ན ཉ བར བstན ཅ st ཆ ས ན དམ གས མ ད ན དམ གས པ ཡ ད པར ག ལ འgyuར 1.8 近 此有法, 所緣僅唯無, 如是法無緣, 所緣何處有? ཆ ས rnམས sky ས པ མ ཡ ན ན འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར ད y ར ད མ ཐག མ ར གས འགགས ན rky ན ཡང གང ཞ ག ཡ ན 1.9 諸法若不, 滅應非理故, 無間不應理, 若滅緣亦何? དང ས པ རང བཞ ན མ ད rnམས ky ཡ ད པ གང y ར ཡ ད མ ན ན འད ཡ ད པས ན འད འbyuང ཞ ས by བ ད ན འཐད མ ཡ ན 1.10 諸法無 性, 故無有有相, 有此故 此, 彼論不成 rky ན rnམས སW ས འduས པ ལས འbrས bu ད ན མ ད པ ཉ ད rky ན rnམས ལ ན གང མ ད པ ད ན rky ན ལས ཇ ltར sky 1.11 緣等各匯中, 其果僅無有, 緣等中若無, 云何從緣? ཅ st ད ན མ ད པར ཡང rky ན ད དག ལས sky འgyuར ན rky ན མ ཡ ན པ དག ལས kyང ཅ ཡ y ར ན sky མ འgyuར 1.12 若謂果雖無, 從緣中出, 是果何不從, 非緣中 出? འbrས bu rky ན gy རང བཞ ན ན rky ན rnམས བདག ག རང བཞ ན མ ན བདག དང ས མ ན ལས འbrས bu གང ད ན ཇ ltར rky ན རང བཞ ན 1.13 果若是緣性, 緣等無 性, 果非從 事, 彼何為緣性? ད y ར rky ན gy རང བཞ ན མ ན rky ན མ ན རང བཞ ན འbrས bu ན ཡ ད མ ན འbrས bu མ ད པས ན rky ན མ ན rky ན du ག ལ འgyuར 1.14 故非從緣性, 非緣性無果, 以果無有故, 何有緣非緣? 第 品 觀緣品 終!121

122 第 品 觀來去品 ར ཞ ག ས ང ལ མ འgrW stg མ ས ང བ ལའང འgr བ མ ན ས ང དང མ ས ང མ གཏ གས པར བག མ པ ཤ ས པར མ འgyuར ར 2.1 已去不, 未去亦非, 離已去未去, 不得知跨步 གང ན གཡ བ ད ན འgr ད ཡང གང ག བག མ པ ལ གཡ བ ས ང མ ན མ ས ང མ ན ད y ར བག མ ལ འgr བ ཡ ད 2.2 動處則有去, 何者跨步中, 無已去未去, 故跨步有 བག མ ལ འgr བ ཡ ན པར ན ཇ lt buར ན འཐད པར འgyuར གང ཚ འgr བ མ ད པ ཡ བག མ པ འཐད པ མ ད y ར ར 2.3 跨步中為去, 如何能應理? 何時無, 跨步不應理 གང ག བག མ པ ལ འgr བ ད ཡ བག མ ལ འgrW མgད པར ཐལ བར འgyuར ཏ གང ག y ར བག མ ལ འgr བ ཡ ན y ར ར 2.4 跨步中有, 然其中卻無, 應成是如此, 跨步中 故 བག མ ལ འgr བ ཡ ད ན ན འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ཏ གང ག ས ད བག མ འgyuར བ དང ད ལ འgr བ གང ཡ ན པའ 2.5 跨步中若, 應成 種, 由誰 跨步, 於此皆 འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ན འgr བ པ ཡང གཉ ས su འgyuར གང y ར འgrW པW མgད པར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར y ར 2.6 若有 去法, 則有 去者, 以離於去者, 去法不可得 གལ ཏ འgrW པW མgད gyuར ན འgr བ འཐད པར མ འgyuར ཏ འgr བ མ ད ན འgr བ པ ཡ ད པ ཉ ད du ག ལ འgyuར 2.7 若離於去者, 去法不可得, 以無去法故, 何得有去者? ར ཞ ག འgrW པW མY འgrW stg འgr བ པW མYན འgr བ མ ན འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ གང ཞ ག འgr བར འgyuར 2.8 去者則不去, 不去者不去, 離去不去者, 無第三去者 གང ཚ འgr བ མ ད པར ན འgrW པ འཐད པར མ འgyuར ན ར ཞ ག འgrW པ འgrWའW ཞgས ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར 2.9 若離於去法, 去者不可得, 若 去者去, 云何有此義? གང ག y གས ལ འgr བ པ འgr བ ད ལ འgrW མgད པའ འgrW པW ཡYན པར ཐལ འgyuར ཏ འgrW པ འgr བར འད ད y ར ར 2.10 去者具去法, 謂此則應成, 離去之去者, 說去者去故 གལ ཏ འgrW པ འgr འgyuར ན འgr བ གཉ ས su ཐལ འgyuར ཏ གང ག ས འgrW པ ར མང ན པ དང འgrW པ ར gyuར ནས གང འgr བའ 2.11 若去者有去, 應成兩種去 : 由去成去者, 由去者成去!122

123 ས ང ལ འgr བའ rʦ མ མ ད ད མ ས ང བ ལའང འgrW rʦ མ མ ད བག མ ལ rʦ མ པ ཡ ད མ ན ན གང du འgr བ rʦ མ པར by ད 2.12 已去中無發, 未去中無發, 跨步中無發, 何處當有發? འgr བ rʦ མ པའ sŋ ར ལ ན གང du འgr བ rʦ མ འgyuར བ བག མ པ མ ད ཅ ང ས ང བ མ ད མ ས ང འgr བ ག ལ ཡ ད 2.13 發起 前, 發去之跨步, 及已去皆無, 未去何有? འgrW rʦ མ rnམ པ ཐམས ཅད du snང བ མ ད པ ཉ ད ཡ ན ན ས ང བ ཅ ཞ ག བག མ པ ཅ མ ས ང ཅ ཞ ས rnམ པར བrtག 2.14 若去發諸相, 係屬無相故, 觀相何已去 跨步及未去 ར ཞ ག འgrW པW མY sd ད ད འgr བ པW མYན sd ད པ མ ན འgrW པ འgrW པW མYན ལས གཞན གsuམ པ གང ཞ ག sd ད པར འgyuར 2.15 去者則不住, 不去者不住, 離去不去者, 何有第三住? གང ཚ འgr བ མ ད པར ན འgrW པ འཐད པར མ འgyuར ན ར ཞ ག འgrW པW sd ད དW ཞgས ཇ ltར འཐད པ ཉ ད du འgyuར 2.16 無有 時, 者非理故, 謂 者停留, 如何能應理? བག མ ལས ld ག པར མ འgyuར ཏ ས ང བ དང མ ས ང ལས kyང མ ན འgr བ དང ན འjuག པ དང ld ག པ ཡང ན འgr དང མuངས 2.17 已去及未去, 去時皆無住, 趨及反法, 皆同於去義 འgr བ ད དང འgr བ པ ད ཉ ད ཅ ས kyང byར མ ruང འgr བ དང ན འgr བ པ གཞན ཉ ད ཅ ས kyང byར མ ruང 2.18 去法即去者, 是事則不然, 去法異去者, 是事亦不然 གལ ཏ འgr བ གང ཡ ན པ ད ཉ ད འgrW པW ཡYན gyuར ན by ད པ པ དང ལས ཉ ད kyང གཅ ག པ ཉ ད du ཐལ བར འgyuར 2.19 若謂於去法, 即為是去者, 作者及作業, 是事則為 གལ ཏ འgr དང འgr བ པ གཞན པ ཉ ད du rnམ བrtགས ན འgrW པW མgད པའ འgr བ དང འgr བ མ ད པའ འgrW པ ར འgyuར 2.20 若謂於去法, 有異於去者, 離去者有去, 離去有去者 གང དག དང ས པ གཅ ག པ དང དང ས པ གཞན པ ཉ ད du ན gruབ པར gyuར པ ཡ ད མ ན ན ད གཉ ས gruབ པ ཇ ltར ཡ ད 2.21 事物於 性, 事物於異性, 兩性皆非有, 如何有 法? འgr བ གང ག ས འgrW པ ར མང ན འgr བ ད ན ད འgrW མYན གང y ར འgr བའ sŋ ར ལ མ ད གང ཞ ག གང du འgr བར འgyuར 2.22 因去知去者, 該去非為去, 去前無去者, 去者去何處? འgr བ གང ག ས འgrW པ ར མང ན ད ལས གཞན པ ད འgrW མYན གང y ར འgrW པ གཅ ག pu ལ འgr བ གཉ ས su མ འཐད ད!123

124 2.23 因去知去者, 餘者皆不去, 於 去者中, 不得 去故 འgrW པW ཡYན པར gyuར པ ན འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད མ ཡ ན པར ན gyuར ད ཡང འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད 2.24 決定有去者, 不能 三去 ; 不決定去者, 亦不 三去 ; ཡ ན དང མ ཡ ན gyuར པ ཡང འgr rnམ གsuམ du འgrW མY by ད ད y ར འgr དང འgrW པ དང བgr ད པར by བའང ཡ ད མ ཡ ན 2.25 去法定不定, 去者不 三 ; 事故去去者, 所去處皆無 第 品 觀來去品 終!124

125 第三品 觀根品 lt དང ཉན དང sn མ པ དང my ང བར by ད དང ར ག by ད ཡ ད དབང པ druག པW དg དག ག spy ད yuལ བlt བར by ལ ས གས 3.1 聞以及嗅, 品嘗以及觸, 意根等為六, 於 境 等 lt ད རང ག བདག ཉ ད ན ད ལ lt བ མ ཡ ན ཉ ད གང ཞ ག བདག ལ མ lt བ ད དག གཞན ལ ཇ ltར lt 3.2 觀 體性, 於此並非, 若不能, 云何能 他? lt བ རབ tu བsgruབ པའ y ར མ ཡ དཔ ས ན nuས མ ཡ ན ས ང དང མ ས ང བsg མ པ ཡ ས ད ན lt བཅས ལན བཏབ བ 3.3 為能極成, 喻則不能, 去未去去時, 該觀答具 གང ཚ cuང ཟད མ lt བ lt བར by ད པ མ ཡ ན ན lt བས lt བར by ད ཅ ས byར ད ན ཇ ltར ར གས པར འgyuར 3.4 若未 時, 則不名為, 故, 是事則不然 lt བ lt ཉ ད མ ཡ ན ཏ lt བ མ ན པ མ lt ཉ ད lt བ ཉ ད ky ས lt བ པ འང rnམ པར བ ཤད པར ཤ ས པར by 3.5 不能有, 非 亦不, 由 論應知, 者亦同釋 མ spངས lt པW ཡ ད མ ན ཏ lt བ spངས པར gyuར kyང ང lt པW མgད ན བlt by དང lt བ ད དག ག ལ ཡ ད 3.6 未斷無 者, 斷 亦如是, 以無 者故, 何有 所? བlt by lt བ མ ད པའ y ར rnམ པར ཤ ས ལ ས གས པ བཞ ཡ ད མ ན ཉ བར ལ ན ལ ས གས ཇ lt buར ན ཡ ད པར འgyuར 3.7 無 所 故, 識等四法無, 近取等諸緣, 云何當得有? lt བས ཉན དང sn མ པ དང my ང བར by ད དང ར ག by ད ཡ ད ཉན པ པ དང མཉན ལ ས གས rnམ པར བ ཤད པར ཤ ས པར by 3.8 由釋 當知, 聽聞以及嗅, 品嘗及觸意, 聞者聞如是 第三品 觀根品 終!125

126 第四品 觀蘊品 གzuགས ky rgyu ན མ གཏ གས པར གzuགས ན དམ གས པར མ འgyuར ར གzuགས ཞ ས by བ མ གཏ གས པར གzuགས ky rgyu ཡང མ snང ང 4.1 若離於 因, 則不可得 ; 若當離於, 因不可得 གzuགས ky rgyu ན མ གཏ གས པར གzuགས ན གzuགས ན rgyu མ ད པར ཐལ བར འgyuར ཏ ད ན གང ཡང rgyu མ ད པ ན གང ནའང མ ད 4.2 離 因有, 應成無因 ; 無因 有法, 是事則不然 གལ ཏ གzuགས ན མ གཏ གས པར གzuགས ky rgyu ཞ ག ཡ ད ན ན འbrས bu མ ད པའ rgyuར འgyuར ཏ འbrས bu མ ད པའ rgyu མ ད ད 4.3 若離 有因, 則是無果因 ; 若 無果因, 則無有是處 གzuགས ཡ ད ན ཡང གzuགས ky ན rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ཉ ད གzuགས མ ད ན ཡང གzuགས ky ན rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ཉ ད 4.4 若已有 者, 則不 因 ; 若無有 者, 亦不 因 rgyu མ ད པ ཡ གzuགས དག ན འཐད པར མ ruང ruང མ ན ཉ ད ད y ར གzuགས ky rnམ པར rt ག འགའ ཡང rnམ པར བrtག མ by 4.5 無因 有, 是事終不然, 是故分別, 不應起觀執 འbrས bu rgyu དང འdr བ ཞ ས by བ འཐད པ མ ཡ ན ཏ འbrས bu rgyu དང མ འdr ཞ ས by བའང འཐད པ མ ཡ ན ན 4.6 若果似於因, 是事則不然 ; 果若不似因, 是事亦不然 ཚར བ འdu ཤ ས འdu by ད དང ས མས དང དང ས པ ཐམས ཅད kyང rnམ པ དག ན ཐམས ཅད du གzuགས ཉ ད ky ས ན ར མ པ མuངས 4.7 受蘊及想蘊, 蘊識蘊等, 由觀 之相, 遍同於諸法 st ང པ ཉ ད ky ས བrʦད byས ཚ གང ཞ ག ལན འད བས smr by ད པ ད ཡ ས ཐམས ཅད ལན བཏབ མ ན བsgruབ པར by དང མuངས པར འgyuར 4.8 依空問難時, 離空 欲答, 是則不成答, 應成同宗故 st ང པ ཉ ད ky ས བ ཤད byས ཚ གང ཞ ག sky ན འད གས smr by ད པ!126

127 ད ཡ ས ཐམས ཅད sky ན བཏགས མ ན བsgruབ པར by དང མuངས པར འgyuར 4.9 依空解說時, 若 欲問難, 是則不成患, 應成同宗故 第四品 觀蘊品 終!127

128 第五品 觀界品 ནམ མཁའ མཚན ཉ ད sŋ ར ལ ན ནམ མཁའ cuང ཟད ཡ ད མ ཡ ན གལ ཏ མཚན ལས sŋ gyuར ན མཚན ཉ ད མ ད པར ཐལ བར འgyuར 5.1. 虛空性相前, 則無有虛空, 若先有虛空, 應成無性相 མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས པW ནY འགའ ཡང གང ན ཡ ད མ ཡ ན མཚན ཉ ད མ ད པའ དང ས མ ད ན མཚན ཉ ད གང du འjuག པར འgyuར 5.2 無性相事物, 諸時處亦無 ; 若無無相法, 性相趨何處? མཚན ཉ ད མ ད ལ མཚན ཉ ད ན མ འjuག མཚན ཉ ད བཅས ལ མ ན མཚན བཅས མཚན ཉ ད མ ད པ ལས གཞན ལའང འjuག པར མ འgyuར ར 5.3 不趨於無相, 亦非於有相, 離具相無相, 餘者亦不趨 མཚན ཉ ད འjuག པ མ ཡ ན ན མཚན གཞ འཐད པར མ འgyuར ར མཚན གཞ འཐད པ མ ཡ ན ན མཚན ཉ ད kyང ན ཡ ད མ ཡ ན 5.4 性相既不趨, 事例不應理 事例若非理, 性相亦無有 ད y ར མཚན གཞ ཡ ད མ ན ཏ མཚན ཉ ད ཡ ད པ ཉ ད མ ཡ ན མཚན གཞ མཚན ཉ ད མ གཏ གས པའ དང ས པ ཡང ན ཡ ད མ ཡ ན 5.5 是故無事例, 性相不能有, 離事例性相, 更無有事物 དང ས པW ཡ ད པ མ ཡ ན ན དང ས མ ད གང ག ཡ ན པར འgyuར དང ས དང དང ས མ ད མ མuན ཆ ས གང ག ས དང ས དང དང ས མ ད ཤ ས 5.6 事物既非有, 無事物為何? 事非事異法, 誰知事非事 ད y ར ནམ མཁའ དང ས པW ཡYན དང ས མ ད མ ཡ ན མཚན གཞ མ ན མཚན ཉ ད མ ཡ ན ཁམས lŋ པ གཞན གང དག kyང ནམ མཁའ མuངས 5.7 虛空非事物, 亦非非事物, 非事例性相, 餘五同虛空 bl uང གང དག དང ས rnམས ལ ཡ ད པ ཉ ད དང མ ད པ ཉ ད du lt བ ད ན བlt by བ ཉ བར ཞ བ ཞ མ མཐ ང 5.8 淺智 諸法, 若有若無相, 是則不能, 滅 安隱法!128

129 第五品 觀界品 終!129

130 第六品 觀貪欲 貪 品 གལ ཏ འད ད ཆགས sŋ ར ལ ན འད ད ཆགས མ ད པའ ཆགས ཡ ད ན ད ལ བrt ན ནས འད ད ཆགས ཡ ད ཆགས ཡ ད འད ད ཆགས ཡ ད པར འgyuར 6.1 若於貪欲前, 貪 離貪欲, 依此有貪欲, 貪 起貪欲 ཆགས པ ཡ ད པར མ gyuར ནའང འད ད ཆགས ཡ ད པར ག ལ འgyuར ཆགས པ ལ ཡང འད ད ཆགས ན ཡ ད དམ མ ད kyང ར མ པ མuངས 6.2 既無有貪, 貪欲如何有? 以貪欲有無, 同理觀貪 འད ད ཆགས དང ན ཆགས པ དག lhན ཅ ག ཉ ད du sky མ ར གས འད ltར འད ད ཆགས ཆགས པ དག ཕན uན lt ས པ མ ད པར འgyuར 6.3 貪欲及貪, 俱 不應理, 如是該 貪, 應成無相待 གཅ ག ཉ ད lhན ཅ ག ཉ ད མ ད ད ད ཉ ད ད དང lhན ཅ ག མ ན ཅ st ཐ དད འད ཡ ན ན lhན ཅ ག ཉ ད du ཇ ltར འgyuར 6.4 性不同俱, 彼彼不同俱, 設若成為異, 如何能同俱? གལ ཏ གཅ ག pu lhན ཅ ག ན gr གས མ ད པར ཡང ད ར འgyuར ར གལ ཏ ཐ དད lhན ཅ ག ན gr གས མ ད པར ཡང ད ར འgyuར ར 6.5 若 成同俱, 離伴應如是, 若異成同俱, 離伴應如是 གལ ཏ ཐ དད lhན ཅ ག ན ཅ ག འད ད ཆགས ཆགས པ དག ཐ དད ཉ ད du gruབ gyuར རམ ད ས ན ད གཉ ས lhན ཅ ག འgyuར 6.6 若異能同俱, 莫非其 貪, 將成為異法? 故 成同俱 གལ ཏ འད ད ཆགས ཆགས པ དག ཐ དད ཉ ད du gruབ འgyuར ན ད གཉ ས lhན ཅ ག ཉ ད du ན ཅ ཡ y ར ན ཡ ངས su rt ག 6.7 貪欲及貪, 若僅為異法, 何故遍念執, 該 為同俱? ཐ དད gruབ པར མ gyuར པས ད y ར lhན ཅ ག འད ད by ད ན lhན ཅ ག རབ tu gruབ པའ y ར ཐ དད ཉ ད du ཡང འད ད དམ 6.8 不成異法故, 若欲許同俱, 極成同俱故, 仍許異法乎? ཐ དད དང ས པ མ gruབ པས lhན ཅ ག དང ས པ འgruབ མ འgyuར ཐ དད དང ས པ གང ཡ ད ན lhན ཅ ག དང ས པ ར འད ད པར by ད 6.9 異事不成故, 俱事則不成 ; 何處有異事, 承許為俱事!130

131 འད ད ཆགས ཆགས པ དག lhན ཅ ག lhན ཅ ག མ ན མ འgruབ འད ད ཆགས བཞ ན du ཆ ས rnམས kuན lhན ཅ ག lhན ཅ ག མ ན མ འgruབ 6.10 貪欲及貪, 非俱非非俱, 如貪 切法, 非俱非非俱 第六品 觀貪欲 貪 品 終!131

132 第七品 觀 滅 住三相品 གལ ཏ sky བ འduས byས ན ད ལ མཚན ཉ ད གsuམ ldན འgyuར ཅ st sky བ འduས མ byས ཇ ltར འduས byས མཚན ཉ ད ཡ ན 7.1 若 是有為, 應有三性相 ; 若 是無為, 何名有為相? sky ལ ས གས གsuམ སW སW ཡYས འduས byས མཚན ཉ ད by བར ན nuས མ ན གཅ ག ལ duས གཅ ག tu འduས པ ཡང ན ཇ ltར ruང 7.2 等三個體, 不能為有相, 聚體於 處, 如何同時有? sky དང གནས དང འཇ ག rnམས ལ འduས byས མཚན ཉ ད གཞན ཞ ག ན གལ ཏ ཡ ད ན uག པ མ ད མ ད ན ད དག འduས byས མ ན 7.3 若謂 住滅, 更有有為相, 是即為無窮, 無即非有為 sky བའ sky བས rʦ བ ཡ sky བ འབའ ཞ ག sky ད པར by ད rʦ བའ sky བས sky བ ཡ sky བའང sky ད པར by ད པ ཡ ན 7.4 因由 之, 僅成根本 ; 因由根本, 亦成 之 གལ ཏ y ད ky sky བའ sky ས rʦ བའ sky བ sky ད by ད ན y ད ky rʦ བས མ sky ད ད ས ད ན ཇ ltར sky ད པར by ད 7.5 若謂 之, 能成根本, 根本不 故, 彼應如何? གལ ཏ y ད ky rʦ བ ཡ ས བsky ད པ ད ཡ ས rʦ sky ད ན ད ས མ sky ད པའ rʦ བ ད ས ད ན ཇ ltར sky ད པར by ད 7.6 若謂根本, 能成根本, 彼不 本, 彼應如何? གལ ཏ མ sky ས པ ད ཡ ས ད sky ད པར ན by ད nuས ན y ད ky sky བཞ ན པ ད ཡ ས ད sky ད པར ན འད ད ལ རག 7.7 若 未 者, 能成其他, 隨汝之所許, 正在 將 ཇ ltར མར མ རང དང གཞན snང བར by ད པ ད བཞ ན du sky བའང རང དང གཞན gy དང ས གཉ ག sky ད པར by ད པ ཡ ན 7.8 如燈能 照, 亦能照於他, 法亦如是, 亦 他 མར མ དང ན གང དག ན ད འduག པ ན muན པ མ ད མར མ ས ཅ ཞ ག snང བར by ད muན པ ས ལ བས snང by ད ཡ ན 7.9 何處有燈, 該處無 暗, 燈照亮何者? 除闇為照亮 གང ཚ མར མ sky བཞ ན པ muན པ དང ན rད མ ད ན ཇ ltར མར མ sky བཞ ན པས muན པ ས ལ བར by ད པ ཡ ན 7.10 燈 正 時, 暗不相遇 燈 正 時, 何能除 暗? མར མ rད པ མ ད པར ཡང གལ ཏ muན པ ས ལ by ད ན འཇ ག rt ན kuན ན གནས པའ muན འད ན འduག པ ད ས ས ལ འgyuར!132

133 7.11 燈若未及闇, 能破闇者, 燈在於此間, 則破 切闇 མར མ རང དང གཞན gy དང ས གལ ཏ snང བར by ད gyuར ན muན པའང རང དང གཞན gy དང ས sgr བ པར འgyuར བར ཐ ཚམ མ ད 7.12 若燈能 照, 亦能照於他, 闇亦應 闇, 亦闇他無疑 sky བ འད ན མ sky ས པས རང ག བདག ཉ ད ཇ ltར sky ད ཅ st sky ས པས sky ད by ད ན sky ས ན ཅ ཞ ག བsky ད du ཡ ད 7.13 此 若未, 云何能? 由已 若, 已 有何? sky ས དང མ sky ས sky བཞ ན པ ཇ lt buར ཡང མ sky ད པ ད ན ས ང དང མ ས ང དང བག མ པས rnམ པར བ ཤད པ ཡ ན 7.14 已 及未, 正 皆不, 彼由去未去, 正去 釋之 གང ཚ sky བ ཡ ད པ ན sky བཞ ན འད འbyuང མ ད པའ ཚ ཇ ltར sky ལ བrt ན ནས ན sky བཞ ན ཞ ས ན བrj ད པར by 7.15 時許正, 是事已不成, 如何依 法, 釋正在? rt ན ཅ ང འbyuང བ གང ཡ ན པ ད ན ངW བW ཉYད ky ས ཞ ད y ར sky བཞ ན ཉ ད དང ན sky བ ཡང ན ཞ བ ཉ ད 7.16 凡是緣起有, 寂滅其 性, 是故正在, 亦皆寂滅 གལ ཏ དང ས པ མ sky ས པ འགའ ཞ ག གང ན ཡ ད gyuར ན ད ན sky འgyuར དང ས པW དg མ ད ན ཅ ཞ ག sky བར འgyuར 7.17 若未 事物, 在於某時處, 既無所 物, 又能 何者? གལ ཏ sky བ ད ཡ ས ན sky བཞ ན པ ན sky ད by ད ན sky བ ད ན sky ད བ lt གང ཞ ག ག ས ན sky ད པར by ད 7.18 若謂由彼, 成正在, 彼 視為, 由何者? གལ ཏ sky བ གཞན ཞ ག ག ས ད sky ད uག པ མ ད པར འgyuར ཅ st sky བ མ ད sky ན ཐམས ཅད ད བཞ ན sky བར འgyuར 7.19 若由他, 應成無窮盡, 無 若能, 切皆可 ར ཞ ག ཡ ད དང མ ད པ ཡང sky བར ར གས པ མ ཡ ན ན ཡ ད མ ད ཉ ད kyང མ ཡ ན ཏ ག ང du བstན པ ཉ ད ཡ ན ན 7.20 有法不應, 無亦不應, 有無亦不, 此義先已說 དང ས པ འགག བཞ ན ཉ ད ལ ན sky བ འཐད པར མ འgyuར ར གང ཞ ག འགག བཞ ན མ ཡ ན པ ད ན དང ས པ ར མ འཐད ད 7.21 事物正滅時, 是時不應, 何者非正滅, 不應為事物 དང ས པ གནས པ མ གནས ཏ དང ས པ མ གནས གནས པ མ ན གནས བཞ ན པ ཡང མ གནས ཏ མ sky ས གང ཞ ག གནས པར by ད 7.22 住非由已住, 亦非由未住, 非由正在住, 無 何能住?!133

134 དང ས པ འགག བཞ ན ཉ ད ལ ན གནས པ འཐད པར མ འgyuར ར གང ཞ ག འགག བཞ ན མ ཡ ན པ ད ན དང ས པ ར མ འཐད ད 7.23 事物正滅時, 是時不應住 ; 若非正在滅, 彼法非事物 དང ས པ ཐམས ཅད duས kuན du rg དང འཆ བའ ཆ ས ཡ ན ན གང དག rg དང འཆ མ ད པར གནས པའ དང ས པ གང ཞ ག ཡ ན 7.24 所有 切法, 皆是 死相, 終不 有法, 離 死有住 གནས པ གནས པ གཞན དང ན ད ཉ ད ky ས kyང གནས མ ར གས ཇ ltར sky བ རང དང ན གཞན gy ས བsky ད པ མ ཡ ན བཞ ན 7.25 住不由他住, 住亦非理, 如 不從, 亦不從他 འགགས པ འགག པར མ by ད ད མ འགགས པ ཡང འགག མ by ད འགག བཞ ན པ ཡང ད བཞ ན མ ན མ sky ས གང ཞ ག འགག པར འgyuར 7.26 已滅不成滅, 未滅亦不滅, 滅時亦如是, 無 何有滅? ར ཞ ག དང ས པ གནས པ ལ འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར དང ས པW མY གནས པ ལ ཡང འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར 7.27 事物之住中, 滅應不成, 事物無住中, 滅亦不應理 གནས skབས ད ཡ ས གནས skབས ན ད ཉ ད འགག པ ཉ ད མ འgyuར གནས skབས གཞན gy ས གནས skབས ན གཞན ཡང འགག པ ཉ ད མ འgyuར 7.28 是法於是時, 該法不應滅 ; 是法於異時, 他亦不應滅 གང ཚ ཆ ས rnམས ཐམས ཅད ky sky བ འཐད པར མ འgyuར བ ད ཚ ཆ ས rnམས ཐམས ཅད ky འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར 7.29 如 切諸法, 相不可得, 以無 相故, 即亦無滅相 ར ཞ ག དང ས པW ཡ ད པ ལ འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར གཅ ག ཉ ད ན ན དང ས པ དང དང ས པW མgད པ འཐད པ མ ད 7.30 事物若是有, 滅則不應理 ; 性中不成, 事物之有無 དང ས པW མgད པར gyuར པ ལའང འགག པ འཐད པར མ འgyuར ར མག གཉ ས པ ལ ཇ ltར ན བཅད du མ ད པ ད བཞ ན ན 7.31 事物若是無, 滅則不應理, 譬如第 頭, 無故不可斷 འགག པ རང ག བདག ཉ ད ky ས ཡ ད མ ན འགག པ གཞན gy ས མ ན ཇ ltར sky བ རང དང ན གཞན gy ས བsky ད པར མ ཡ ན བཞ ན 7.32 滅非由他滅, 亦非由 滅 ; 非由他, 亦非由 sky ས དང གནས དང འཇ ག པ དག མ gruབ y ར ན འduས byས མ ད འduས byས རབ tu མ gruབ པས འduས མ byས ན ཇ ltར འgruབ!134

135 7.33 住滅不成, 故無有為法, 有為法無故, 何得無為法? rm ལམ ཇ བཞ ན sgyu མ བཞ ན dr ཟའ gr ང y ར ཇ བཞ ན du ད བཞ ན sky དང ད བཞ ན གནས ད བཞ ན du ན འཇ ག པ གsuངས 7.34 如幻亦如夢, 如乾闥婆城, 所說 住滅, 其相亦如是 第七品 觀 住 滅三相品 終!135

136 第八品 觀作者 作業品 by ད པW ཡYན པར gyuར པ ད ལས su gyuར པ མ by ད ད by ད པ མ ཡ ན gyuར པ ཡང ལས su མ gyuར མ by ད ད 8.1 以是作者故, 不應為作業 ; 雖非為作者, 不做非作業 ཡ ན པར gyuར ལ by བ མ ད by ད པW མgད པའ ལས suའང འgyuར ཡ ན པར gyuར ལ by བ མ ད ལས མ ད by ད པ པ ཡང འgyuར 8.2 是者無 為, 成業無作者 ; 是者無 為, 成作者無業 གལ ཏ by ད པ ར མ gyuར པ ལས su མ gyuར by ད ན ན ལས ལ rgyu ན མ ད པར འgyuར by ད པ པ ཡང rgyu མ ད འgyuར 8.3 若非是作者, 能做非作業, 作業成無因, 作者亦無因 rgyu མ ད ན ན འbrས bu དང rgyu ཡང འཐད པར མ འgyuར ར ད མ ད ན ན by བ དང by ད པ པ དང by ད མ ར གས 8.4 若因不存在, 果因不應理, 無彼無作處, 作者及作業 by བ ལ ས གས མ ར གས ན ཆ ས དང ཆ ས མ ན ཡ ད མ ཡ ན ཆ ས དང ཆ ས མ ན མ ད ན ན ད ལས byuང བའ འbrས bu མ ད 8.5 若無作等法, 則無法非法, 若無法非法, 無彼所 果 འbrས bu མ ད ན ཐར པ དང མཐW རYས འgyuར བའ ལམ མ འཐད by བ དག ན ཐམས ཅད kyང ད ན མ ད ཉ ད du ཐལ བར འgyuར 8.6 無果則無有, 解脫增上, 切作等事, 應成無意義 by ད པ པ ར gyuར མ gyuར པ gyuར མ gyuར ད མ by ད ད ཡ ན དང མ ཡ ན gyuར པ ན ཕན uན འགལ བས ག ལ གཅ ག 8.7 以是非作者, 不造是非業, 是非相違故, 處則無 by ད པ པ ར ན gyuར པ ཡ ས མ gyuར ལས ན མ by ད ད མ gyuར པས kyང gyuར མ by ད འད ར ཡང sky ན ད ར ཐལ འབར འgyuར 8.8 以是為作者, 不造非作業, 非亦不造是, 此復成該患 by ད པ པ ར ན gyuར པ དང བཅས པ ལས ན མ gyuར དང gyuར མ gyuར པ མ by ད ད གཏན ཚhགས ག ང du བstན y ར ར 8.9 以是為作者, 不做非作業, 不做是非業, 因相前已述 by ད པ པ ར ན མ gyuར པས ལས ན gyuར དང བཅས པ དང gyuར མ gyuར པ མ by ད ད གཏན ཚhགས ག ང du བstན y ར ར 8.10 以非為作者, 不做係屬業, 不做是非業, 因相前已述 by ད པ པ ར gyuར མ gyuར ན ལས su gyuར དང མ gyuར པ མ by ད འད ར ཡང གཏན ཚhགས ན ག ང du བstན པས ཤ ས པར by 8.11 以是非作者, 不做是非業 如前已闡述, 應知其因相!136

137 by ད པ ལས ལ བrt ན byས ཤ ང ལས kyང by ད པW དg ཉ ད ལ བrt ན ནས འbyuང བར མ གཏ གས པར འgruབ པའ rgyu ན མ མཐ ང ང 8.12 因業有作者, 因作者有業, 除了依緣起, 不 成 因 ད བཞ ན ཉ ར ལ ན ཤ ས པར by ལས དང by ད པ བསལ y ར ར by ད པ པ དང ལས དག ག ས དང ས པ lhག མ ཤ ས པར by 8.13 知近取亦爾, 破業作者故, 由業及作者, 應知諸餘事 第八品 觀作者 作業品 終!137