香港都市樹木生長與管理問題 李賢祉博士 香港中文大學生物系香港園藝專業學會 二零一零年六月十九月 行道樹的選擇要素參見華南常見行道樹一書 1. 樹冠大陰濃. 2. 葉面系數高. 3. 主幹直. 4. 常綠期較長. 5. 抗逆性強. 6. 根系較發達. 7. 樹姿好. 8. 花 果 香兼俱. 9. 粗生, 易於移植 管理. 10. 對環境污染較少. 1
香港的行道樹 1. 本港行道樹分類上属於四十多科, 包括了棵子及被子植物在內. 2. 記綠上超過 100 多種. 香港的行道樹 Gymnosperms ( 棵子植物 ) G2. Araucariaceae 1. Araucaria heterophylla 異葉南洋杉 (Norfolk Island Pine) G3. Pinaceae 2. Pinus elliottii 愛氏松 (Slash Pine) G5. Taxodiaceae 3. Glyptostrobus pensilis 水松 (Water Pine) G6. Cupressaceae 4. Juniperus chinensis 圓柏 (Chinese Juniper) 5. Thuga orientalis 側柏 (Chinese Arborvitae) G8. Podocarpaceae 6. Podocarpus marcorphyllus 羅漢松 (Buddhist Pine) Angiosperms ( 被子植物 ) A6. Magnoliaceae ( 木蘭科 ) 7. Magnolia grandiflora 荷花玉蘭 (Southern Magnolia) 8. Michelia alba 白蘭 (White Jade Orchid Tree) 9. Michelia champaca 黃蘭 (Yellow Jade Orchid Tree) A17. Lauraceae ( 樟科 ) 10. Cinnamomum burmannii 陰香 (Cinnamon Tree) 11. Cinnamomum camphora 樟 (Camphor Tree) A45. Hamamelidaceae ( 金縷梅科 ) 12. Liquidambar formosana 楓香 (Sweet Gum) A51. Ulmaceae ( 榆科 ) 13. Celtis sinensis 朴樹 (Chinese Hackberry) 2
13. Celtis sinensis 朴樹 (Chinese Hackberry) A53. Moraceae ( 桑科 ) 14. Artocarpus nitidus subsp. lingnanensis 紅桂木 (Lingnan Artocarpus) 15. Broussonetia papyrifera 構樹 (Paper Mulberry) 16. Ficus altissima 高山榕 (Mountain Fig) 17. Ficus benjamina 垂葉榕 (Weeping Fig) 18. Ficus elastica 印度橡樹 (India-rubber Tree) 19. Ficus microcarpa 榕 (Chinese Banyan Tree) 20. Ficus religiosa 菩提樹 (Bodh Tree) 21. Ficus virens 黃葛樹 / 大葉榕 (Big-leaved Fig) 22. Morus alba 桑 (White Mulberry) A66. Casuarinaceae ( 科 ) 23. Casuarina equisetifolia 木麻黃 (Horsetail Tree) A100. Guttiferae 24. Garcinia subellipticca 福木 (Common Garcinia) A101. Elaeocarpaceae ( 科 ) 25. Elaeocarpus hainanensis 水石榕 (Hainan Elaeocarpus) A103. Sterculiaceae ( 梧桐科 ) 26. Firmiana simplex 梧桐 (Chinese Parasol Tree) 27. Sterculia lanceolata 假蘋婆 (Lance-leaved Sterculia) A104. Bombacaceae ( 木棉科 ) 28. Bombax ceiba 木棉 (Tree Cotton) 29. Ceiba insignis 美麗異木棉 30. Panchira aquatica 水瓜栗 A105. Malvaceae ( 錦葵科 ) 31. Hibiscus tiliaceus 黃槿 (Sea Hibiscus) A134. Salicaceae ( 楊柳科 ) 32. Salix babylonica 垂柳 (Weeping Willow) A136. Capparaceae ( 白花菜科 ) 33. Crateva unilocularis 魚木 (Spider Tree) A177. Rosaceae ( 薔嶶科 ) 34. Eriobotrya japonica 枇把 (Loquat) A183. Mimosaceae ( 含羞草科 ) 35. Acacia auriculiformis 耳果相思 (Ear-leaved Acacia) 36. Acacia confusa 台灣相思 (Taiwan Acacia) 37. Albizia lebbeck 大葉合歡 (Lebbeck Tree) 38. Albizia saman 雨樹 (Rain Tree) 39. Calliandra riparia 小朱纓花 (Suriname Calliandra) 40. Leucaena leucocephala 銀合歡 (White Poninac) A184. Caesalpiniaceae ( 蘇木科 ) 41. Bauhinia blakeana 洋紫荊 (Hong Kong Orchid Tree) 42. Bauhinia purpurea 紅花羊蹄甲 (Purple Camel s Foot) 43. Bauhinia variegata 宮粉羊蹄甲 Camel s Foot Tree) 44. Bauhinia variegata var.candida 白花羊蹄甲 (White Bauhinia) 45. Cassia fistula 臘腸樹 (Golden-shower) 46. Cassia javanica 節果決明 47. Cassia siamea 鐵刀木 (Kassod Tree) 48. Cassia surattensis 黃槐 (Sunshine Tree) 49. Delonix regia 鳳凰木 (Flame Tree) 50. Peltophorum pterocarpum 雙翼豆 (Yellow Poinciana) A185. Fabaceae ( 蝶形花科 ) 51. Erythrina variegata 刺桐 (Coral Tree) 52. Ormosia pinnata 海南紅豆 (Hainan Ormosia) 53. Pterocarpus indicus 紫檀 (Burmese Rosewood) A187. Proteaceae ( 山龍眼科 ) 54. Grevillea robusta 銀樺 (Silk Oak) A192. Lythraceae ( 千屈菜科 ) 55. Lagerstroemia speciosa 大花紫薇 (Queen Grape Myrtle) 197. Thymelaeaceae ( 瑞香科 ) 56. Aquilaria sinensis 土沉香 (Incense Tree) 3
A199. Myrtaceae ( 桃金娘科 ) 57. Callistemon viminalis 串錢柳 (Tall Bottle Brush) 58. Cleistocalyx nervosum 水翁 (Water Banyan) 59. Eucalyptus citriodora 檸檬桉 (Lemon-scented Gum) 60. Lophostemon confertus 紅膠木 (Brisbane Box) 61. Melaleuca cajuputi subsp. cumingiana 白千層 (Paper-bark Tree) 62. Syzygium jambos 蒲桃 (Rose Apple) 63. Syzygium samarangense 洋蒲桃 Java Apple) A204. Combretaceae ( 使君子科 ) 64. Terminalia catappa 欖仁樹 (Indian Almond) 65. Terminalia mantaly 細葉欖仁 (Fine-leaved Terminalia) A237 Euphorbiaceae ( 大戟科 ) 66. Aleurites moluccana 石栗 (Candlenut Tree) 67. Bischofia javanica 秋楓 (Autumn Maple) 68. Macaranga tanarius 血桐 (Elephant s Ear) 69. Mallotus paniculatus 白楸 (Turn-in-the-wind) 70. Sapium sebiferum 烏桕 (Chinese Tallow Tree) 71. Vernicia montana 木油桐 (Wood-oil Tree) A257. Sapindaceae ( 無患子科 ) 72. Dimocarpus longan 龍眼 (Longan) 73. Koelreuteria bipinnata 複羽葉欒樹 (Golden Rain Tree) 74. Sapindus saponaria 無患子 (Soap Berry) A261. Anacardiaceae ( 漆樹科 ) 75. Mangifera indica 杧果 (Mango) A263 Simaroubaceae ( 苦木科 ) 76. Ailanthus fordii 福氏臭椿 (Green Ailanthus) A265. Meliaceae ( 楝科 ) 77. Chukrasia tabularia 麻楝 (Chittagong Chickrassy) 78. Khaya senegalensis 非洲楝 (Khaya) 79. Melia azedarach 苦楝 (Chinese Berry) A266. Rutaceae ( 芸香科 ) 80. Clausena lansium 黄皮 (Wampi) A273. Araliaceae ( 五加科 ) 81. Schefflera actinophylla 傘樹 (Umbrella Tree) A278. Apocynaceae ( 夾竹桃科 ) 82. Cerbera manghas 海杧果 (Sea Mango) 83. Plumeria rubra 雞蛋花 (Frangipani) 84. Thevetia peruviana 黄花夾竹桃 (Yellow Oleander) A291. Verbenaceae ( 馬鞭草科 ) 85. Tectona grandis 柚木 (Teak) A306. Bignoniaceae ( 紫葳科 ) 86. Jacaranda mimosifolia 藍花楹 (Jacaranda) 87. Spathodea campanulata 火焰樹 (African Tulip Tree) 88. Tabebuia chrysantha 黃鐘木 (Yellow Pui) A340. Arecaceae ( 棕櫚科 ) 89. Archontophoenix alexandrae 假槟榔 (Alexandra Palm) 90. Caryota mitis 短穗魚尾葵 (Small Fishtail Palm) 91. Chrysalidocarpus lutescens 散尾葵 (Bamboo Palm) 92. Cocos nucifera 椰子 (Coconut Palm) 93. Livistona chinensis 蒲葵 (Chinese Fan-Palm) 94. Phoenix canariensis 加那利刺葵 (Cannary Date Palm) 95. Phoenix hanceana var. formosana 台灣海棗 (Taiwan Spiny Date Palm) 96. Phoenix roebelenii 軟葉刺葵 (Dwarf Date Palm) 97. Roystonea regia 王棕 (Royal Palm) 98. Syagrus romanzoffiana 金山葵 (Queen Palm) 99. Washingtonia robusta 華盛頓葵 (Mexican Fan Palm) A363 Streliziaceae ( 旅人蕉科 ) 100. Ravenala madagascariensis 旅人蕉 (Traveller s Tree) 4
異葉南洋杉 - Araucaria heterophylla 愛氏松 - Pinus elliottii 5
圓柏 - Juniperus chinensis 側柏 Thuga orientalis 6
羅漢松 Podocarpus macrophyllus 荷花玉蘭 - Magnolia grandiflora 7
白蘭 - Michelia alba 黄蘭 - Michelia champaca 8
陰香 - Cinnamomum burmannii 樟樹 - Cinnamomum camphora 9
楓香 - Liquidambar formosana 朴樹 - Celtis sinensis 10
紅桂木 - Artocarpus nitidus subsp. lingnanensis 構樹 - Broussonetia papyrifera 11
高山榕 - Ficus altissima 垂榕 - Ficus benjamina 12
印度橡樹 - Ficus elastica 榕樹 - Ficus microcarpa 13
菩提樹 - Ficus religiosa 大葉榕 - Ficus virens 14
桑 - Morus alba 木麻黄 - Casuarina equisetifolia 15
福木 - Garcinia subelliptica 水石榕 - Elaeocarpus hainanensis 16
梧桐 - Firmiana simplex Photo by CP Lau 假蘋婆 - Sterculia lanceolata 17
木棉 - Bombax ceiba 美麗異木棉 - Ceiba insignis 18
水瓜栗 - Panchira aquatica 黄槿 - Hibiscus tiliaceus 19
垂柳 - Salix babylonica 魚木 - Crateva unilocularis 20
枇杷 - Eriobotrya japonica 耳果相思 - Acacia auriculformis 21
臺灣相思 - Acacia confusa 大葉合歡 - Albizia lebbeck 22
雨樹 - Albizia saman 小朱纓花 - Calliandra riparia 23
銀合歡 - Leucaena leucocephala 洋紫荊 - Bauhinia blakeana 24
紅花羊蹄甲 - Bauhinia purpurea Photo by CP Lau 宮粉羊蹄甲 - Bauhinia variegata Photo by CPLau 25
白花羊蹄甲 - Bauhinia variegata var. candida 臘腸樹 - Cassia fistula 26
節果決明 - Cassia javanica 鐵刀木 - Cassia siamea 27
黃槐 - Cassia surattensis 鳳凰木 - Delonix regia 28
双翼豆 -Peltophorum pterocarpum 刺桐 - Erythrina variegata 29
海南紅豆 - Ormosia pinnata Photo by C.P. Lau 紫檀 - Pterocarpus indicus 30
銀樺 - Grevillea robusta 大花紫薇 - Lagerstroemia speciosa 31
土沉香 - Aquilaria sinensis Photo by CP Lau 串錢柳 - Callistemon viminalis 32
水翁 - Cleistocalyx nervosum 檸檬桉 - Eucalyptus citriodora 33
紅膠木 - Lophostemon confertus 白千層 - Melaleuca cajuputi subsp. cumingiana 34
蒲桃 - Syzygium jambos 洋蒲桃 - Syzygium samarangense 35
欖仁樹 - Terminalia catappa 細葉欖仁 - Terminalia mantaly 36
石栗 - Aleurites moluccana 秋楓 - Bischofia javanica Lower Small Photo by CP Lau 37
血桐 - Macaranga tanarius 白楸 - Mallotus paniculatus 38
烏桕 - Sapium sebiferum 木油桐 - Vernicia montana Small Photo by CP Lau 39
龍眼 - Dimocarpus longan 複羽葉欒樹 - Koelreuteria bipinnata - 40
無患子 - Sapindus saponaria 杧果 - Mangifera indica 41
福氏臭椿 - Ailanthus fordii Photo by CP Lau 麻楝 - Chukrasia tabularis 42
非洲楝 - Khaya senegalensis 苦楝 - Melia azedarach 43
黃皮 - Clausena lansium 傘樹 - Schefflera actinophylla 44
海杧果 - Cerbera manghas 雞蛋花 - Plumeria rubra 45
黄花夾竹桃 -Thevetia peruviana 柚木 - Tectona grandis 46
藍花楹 - Jacaranda mimosifolia 火焰木 - Spathodea campanulata 47
黃鐘木 -Tabebuia chrysantha 假檳榔 - Archontophoenix alexandrae Small photo by CP Lau 48
短穗魚尾葵 - Caryota mitis 散尾葵 - Chrysalidocarpus lutescens 49
椰子 - Cocos nucifera 蒲葵 - Livistona chinensis 50
加那利刺葵 - Phoenix canariensis 台灣海棗 - Phoenix hanceana var. Formosana 51
軟葉刺葵 - Phoenix roebelenii 皇棕 - Roystonea regia 52
金山葵 - Syagrus romanzoffiana 華盛頓葵 - Washingtonia robusta 53
旅人蕉 - Ravenala madagascariensis 問卷調查 - 你會提議選用的 10 種行道樹 54
問卷調查 - 你不會提議選用的 1 種行道樹 Website Address http://www.greeneducationcuhk.net/defaul t.aspx?tabid=58 55
我所見到的一些行道樹的狀況 周詳的計劃加上一些遠見行道樹的裁種可以做福百年 56
中環至西環 影响行道樹生長的因素 A. 先天性因素 : 1. 侷促的生長空間. 2. 根系層 ( 泥土 ) 差. a. 多沒有足够或合適的泥土以供生長. b. 泥土多高度板結, 疏水能力及空氣流通差. A. 後天性因素 : 1. 選種錯誤. 2. 種植前樹本身已受傷害. 3. 錯誤的種植時間. 4. 種植後缺乏良好的護養. 5. 人為破壞. 57
侷促的生長空間 -1 侷促的生長空間 -2 58
根系層 ( 泥土 ) 差 有系統 有主題的種植 59
有系統有主題的種植 1 ( 末來的界限街? 如果 ) 有系統有主題的種植 2 60
有系統有主題的種植 3 有系統有主題的種植 - 但. 選種的問題 61
系统的植後護理計劃 / 概念 亂配 - 例 1 銅鑼灣 62
亂配 - 例 2 銅鑼灣 亂配 - 例 3 禮頓中心 63
亂配 -4 黃槿徑 - 跑馬地 64
65
株距過密 監管 專業知識及承擔 66
例一 : 垂榕在中環 垂榕在中環 - 投訢後數月 67
例二 例三 68
例四.. 例五 : 在同一花槽內之 17 棵木棉樹其中 12 棵受白蟻侵襲 69
疏於管理 鋪電鑬工作對跑馬地之黄槿傷害 -1 70
鋪電鑬工作對跑馬地之黄槿傷害 -2 鋪電鑬工作對跑馬地之黄槿傷害 -3 71
在樹旁的掘地工作 樹洞的修補?! 72
樹木的修剪 - 正確? 樹的保留? 73
值否保留? 值否保留? - 74
大樹之移植 -1 大樹之移植 -2 75
大樹之移植 -3 這是香港常見的大樹移植方法. 整個過程需時 46 分鐘. 整個過程有合資格人仕監管. 如這樹移植後可以生存, 但它可以回復往日的外觀及健康? 重複的錯誤 76
強樹所難 簡單解决方法 77
樹木護養之職業培訓 : 專業知識 技術的掌握及實踐 樹木的檢查 1. 目視檢查法. 2. 儀器檢查法. 78
培訓工具的認識及操作 -IML 工具的認識及操作 - ARBOTOM 79
對病 蟲害的認識 -1 病 - 由真菌引至的病或傷害 : 病原性 : 褐根病, 等非病原性 : 腐生真菌 病危 將倒的樹! 80
根腐後引至樹木到褟 真菌感染 81
移除方法 82
對病 蟲害的認識 -2 蟲害 : 昆蟲幼蟲,( 天牛, 象甲蟲, 等 ) 姫小蜂, 等等. 線蟲 象甲蟲 Photo by C. Lau 83
葉甲蟲 薊馬 84
薊馬 Photo by C. Lau 姫小蜂 Photo by C. Lau 85
對病 蟲害的認識 -3 寄生植物 朴樹上的寄生 86
在大葉合歡的寄生植物 無根藤 - 榕樹寄生植物 87
樹木的移植及 再生 計劃 A. 例子 : 香港馬會在 1996 年跑馬地馬塲重建工程中的樹木移植及 再生 計劃. 1. 大樹的移植 - 良好的公關. 2. 新樹的裁種 - 榕樹徑及黄槿徑. B. 九龍公園的老榕樹. C. 尖沙咀前水警總部之老榕樹. 跑馬地馬塲 1 榕樹的移植 (1995) 88
跑馬地馬塲 2 榕樹移植後近日的現况 跑馬地馬塲 3 在 1996 所種榕樹的近况 (2008) 89
九龍公園的老榕樹 尖沙咀前水警總部之老榕樹 90
路向 1. 公眾的安全永遠放在第一位. 2. 政府及大學應起領導作用, 加強業界的培訓及公眾的認識. 3. 成立完善的監管制度, 建立資料庫及統一工作程序. 4. 專業人仕培訓應有完善的 Certification 及 Qualification 制度及有公平公正的考核制度. 5. 植物品種的選擇要適合 - 適當的植物在適當的地方. 6. 加強種植後護養的認識. 7. 城市發展與生態保存取得均衡發展. 8. 立法? 立心 鳴謝 1 左治強先生籌劃, 推廣及分析最受歡迎和最不受歡迎行道樹選舉. 2 劉振彪先生協助校證行道樹名及部分行道樹照片. 3 Mr. C. Lau 提供樹木蟲害照片. 4 Mr. S. Chen 提供驗樹儀器照片. 91
謝謝各位 92