Loux Vax Phug Lái Toui Dée Bleeih Loux Hox - Loux Mán - Loux Einggalang ဝ မန မ တ တ အဂ လ ပ အဘ ဓ န 佤缅汉英词典 WA (PA RÁOG) - BURMESE-CHINESE-ENGLISH DICTIONARY Funded by the Arts and Humanities Research Board Ríang máe khaing Cúb Có Pa Sóg Siad Tix Yúh Kah Gróng Lhag Haing Mái Cé Cád Púi Wa Dictionary Project Dang Bag Een Toui Dée Bleeih Vax Department of South East Asia Cúb Có Tég Asiax Plag Véui Seih The School of Oriental and African Studies, University of London Nyíex Cóng Krax Gáe Plag Véui Mái Tég Afarigax, Landan Ta Sioux (Nyíex Cóng Tíng) Thornhaugh Street, Russell Square London WC1H 0XG United Kingdom http://mercury.soas.ac.uk/wadict Copyright 2004-2005 SOAS. All rights reserved. Draft (2005-09-20) -- please do not quote without written permission.
3 Khrom Kaing Lái မ တ က 目录 Table of Contents Khrom Kaing Lái...3 Introduction...5 Abbreviations Used In the Dictionary...6 Wa Dictionary...13 A...13 B...13 C...13 D...13 E...14 F...14 G...14 H...15 I...15 J...15 K...16 L...16 M...16 N...16 O...17 P...17 Q...17 R...17 S...18 T...18 U...18 V...18 W...18 X...19 Y...19 Z...19 Appendices...21 Appendix A. Wa Punctuation and Mathematical Symbols...21 Appendix B. Personal Names in Wa...21 Appendix C. Wa Numbering Systems...21 Appendix D. Wa Weights and Measures...21 Appendix E. Gazetteer of Wa Area Place Names...21 Appendix F. Classifiers in Wa...21 Appendix G. Wa Kinship Terms...21 Appendix H. Wa Personal Pronouns...21 Appendix I. Time and the Wa Calendar...21
4
5 Introduction
6 Abbreviations Used In the Dictionary Phug Lái Toui Dée Bleeih Loux Vax - Loux Hox - Loux Mán - Loux Einggalang Syntactic Classes (Parts of Speech) Abbr. 略语 Loux Vax / Lox Vax English 中文 မန မ စ adj. ngai loux mgrāng mgrāo (ngai adjective 形容词 န မဝ သသန loux yō mgrāng, jūb loux (uncommon, e.g., ( 定语 ) ding) / ngai: lox grang grao demonstratives, (ngai: lox yaw grang, cub lox ting:) distributives, Chinese loans, etc.) adv. ngai loux njōg / ngai: lox jawg adverb 副词 က ယ ဝ သသန adv-pre. ngai loux njōg / ngai: lox jawg preverbal adverb 副词 ( 动词前 ) adv-post. ngai loux njōg / ngai: lox jawg postverbal adverb 副词 ( 动 词后 ) comb. ngai loux ang zi yiux / ngai: form lox ang: tsi: yiux combining form (bound morpheme, rather than freestanding word) 构词成分 ( 粘着语素, 非自由词 ) က ယ ဝ သသန [ ] က ယ ဝ သသန [ ] ပ င စပ ပ ဒ cl. ngai loux ndīag (ngai loux jē) / classifier, measure, ngai: lox diag (ngai: lox ceu) counter 量词 မ ပပစ ည conj. ngai loux doui / ngai: lox toe: conjunction 连词 သမ int. ngai loux si yaoh (ngai loux interjection yaoh) / ngai: lox siyaoh (ngai: 叹词 အ မဍ တ lox yaoh) loc. ngai loux blag vāng / ngai: lox plak vang locative expression, placeword n. ngai loux jē gaex / ngai: lox ceukaux np. jē gaex nong / ceukaux nawng: proper noun (place name, personal name) num. onom. part. ngai loux si mīn son (ngai loux si mīn) / ngai: lox simin sawn: (ngai: lox simin) ngai loux hod loux / ngai: lox hawt lox ngai loux nqom grāi loux (ngai loux deem) / ngai: lox jhawm: krai lox (ngai: lox teem:) 方位词 နရ ပပ ဒ noun, noun phrase 名词 န မ န မ ပ ဒ 专有名词 တစ ဥ ဆ င န မ number word 数词 ဂဏန ခ onomatopoeia, expressive vocabulary particle, function word 拟声词 象声词 语助词 မည သ စ အလက phr. nbāex loux / baux lox phrase 词组 ပ ဒ ပ ဒ စ prep. ngai loux yēe jē / ngai: lox yee preposition ceu 介词 ဝ ဘတ pro., ngai loux dang dod / ngai: lox pro-form, pron. tang: tawt substitute, pronoun 代词 န မ စ qw. redup. ngai loux dang dod qog / ngai: lox tang: tawt chawk (pron.) interrogative pronoun; whquestion word may be reduplicated (noted as "adv (redup)") 疑问代词 可以重叠用 ဝတ ပစ ည န ပ တ ပ ဒ အ မ ပ ဒ အ မ န မ စ
7 tw. ngai loux nbōg yām / ngai: lox bawg yam v. ngai loux quh qih / ngai: lox chuh chih va. ngai loux quh qih deem / ngai: lox chuh chih teem: vc. ngai loux quh qih 'mōh' / ngai: lox chuh chih 'mawh' vi. ngai loux quh qih ba ang bōun doui ndēe dum loux (?) / ngai: lox chuh chih pa: ang: pon toe: dee tum: lox (?) vo. ngai loux quh qih mai ndēe dum loux / ngai: lox chuh chih mai: dee tum: lox vs. ngai loux yō mgrāng (jūb loux lāo) / ngai: lox yaw grang (cub lox lao) vt. ngai loux quh qih ba doui ndēe dum loux / ngai: lox chuh chih pa: toe: dee tum: lox timeword 时间词 အခ န ပပ ဒ verb 动词 က ယ auxiliary verb 助动词 အက က ယ copular verb (mōh / mawh) intransitive verb verb-object compound stative verb, predicate adjective 判断动词 不及物动词, 自动词 က ယ [ ] အကမ က ယ က ပ ဒ မရ သ က ယ 动宾结构 က ယ င က ပ င စပ ပ ဒ 形容词 ( 谓语 ) transitive verb 及物动词, 使动词 န မဝ သသန က ရ က ယ ကမ က ယ Usage field symbols (regional variants, styles, categories of knowledge, etc.) Abbr. 略语 Loux Vax / Lox Vax English 中文 မန မ စ <BRIM> / <PRIM:> <DIEX> / <TIEX> <DOU SAD> / <TOSAT> <GĀB> / <KAB> <GAENG> / <KAUNG:> <GAX> / <KAX> <GRĀENG> / <KRAUNG> <GŌNG> / <KAWNG> <JĀG> / <CAG> <KAOX> / <KHAOX> <KRID> / <KHRIT> loux gūad loux brim / lox obsolete, archaic, or 旧时用语 历 ရ သ kuad lox prim: historical term 史用语 loux hag diex / lox haktiex regional dialect word 方言词语 ဒသသ blag dou sad / plak tosat loux gāb loux dīag / lox kab lox tiag mgrong ma gaeng mai mgrong eei kong līang nbrīe; noung nyiex / grawng: ma: kaung: mai: grawng: eei: khawng: liang brie; nong: nyiiex gax in gix / kax inkix grāeng jeeb eeb som (?) ; brīex brēem grāeng krai [?] / klai [?] (?) / kraung ceep eep sawm: (?); priex preem kraung khrai: [?] khlai: [?] (?) gōng / kawng jāg, pi nyā, grāeng nād grāeng mōg, blag nāing / cag, phi: nya, kraung nad kraung mawg, plak naing kaox oux rīb rīem [rīam?] / khaox ox rib riem [riiem?] Lī Krid, Lī Si lax (Yīe Su,Yīe Sou Grīd) / Li Khrit, zoology, (wild) animal kingdom oral literature, song vocabulary, proverbs, elegant or colorful language 动物 动物学 歌谣 口头文学用语 谚语 成语 雅语 熟语 သတ ဗဒ စက ပ agriculture 农业 စ က ပ ရ fish, mollusks, amphibians, marine life home economics, arts and crafts 鱼类 软体动物 两栖动物 水中动物家庭经济, 工艺美术 င အ ၀ [ ] အ မ တ င မ လက မ အတတ ပည entomology, insect kingdom, small animals 虫 昆虫学 အင ဆက technology, military 技术 军事 အတတ ပည စက မ နည ပည စစ တပ botany; plants 植物 植物学 ရ က ဗဒ Christian 基督教 ခရစ ယ န
8 Khrityan, Li Silax (Yie Su,Yīe So: Krid) <LĪ> / <LI> lī / li religion, spiritual life 宗教信仰, 心理生活 <NĀB> / <NAB> <NBĒEN> / <BEEN> <NBRĪE> / <BRIE> <NBUN> / <BUN:> <NDĪX> / <DIX> <NGEEI> / <NGEEI:> <NYĪEX> / <NYIIEX> <SAEX> / <SAUX> <SI MĒIX> / <SIMEX> <SI UING> / <SIUING:> <SIM> / <SIM:> <VĀD> / <VAD> <VH> <VM> loux nāb, loux kex qi, loux mglib / lox nab, lox kheux chi:, lox glip euphemism, polite usage 婉辞 隐语 ဘ သ ရ သ ယဥ က သ အသ အ န nbēen / been politics, society 政治经济社会 င င ရ ပည သ nbrīe kong (?); ia sim līg soux / brie khawng: (?) ;ia sim lig sox (?); līg soux ia sim (?) loux sīao nbun / lox shiao bun: loux nbēen ndīx, loux nbēen brim / lox been dix, lox been prim blag loux hrax loux ngeei; blag glieh lin [nqom gab, nkraoh] / plak lox rhax lox ngeei:; plak klieh lin: [jhawm: kap, grhaoh] mgrong sum nyīex, dōm si nbaeg, blih grax in gix / grawng sum: nyiiex, tawm sibauk, plih krax inkix animal husbandry, domestic animals 家禽家畜 畜牧业 တ ရစ န မ မ ရ female usage 女性专用语 က တ လ င သ mythology, legendary term 神话 传说 ဒ ရ သ music and dance 音乐 舞蹈 ဂ တ င အကပည ရပ construction, architecture သ 建筑 ဗ သ က သ bai saex / pai: saux medicine 医学 ဆ ပည loux sīao si mēix / lox shiao simex si uing in gix/ siuing: inkix male usage 男性专用语 ပ လ င သ reptiles, snakes, herpetology 爬行动物 蛇类 [ ] sim saig/ sim: saig birds, ornithology 鸟类 င က မ တ သ သတ ဗဒ Lī Vād / Li Vad Buddhism 佛教 ဗ ဒ ဘ သ Vāx meng Hox / Vax meung Hawx Vāx meng Mān / Vax meung Man Chinese Wa usage 中国佤族用语 တရ တ ၀သ Myanmar Wa usage 缅甸佤族用语 မန မ ၀သ Other abbreviations used in definitions, cross-references, and etymologies Abbr. Loux Vax / Lox Vax English 中文 မန မ စ 略语. kaing / khaing: from, derives from 从 源于 မ abbr. loux ndōd / lox dawd abbreviation 简称 အတ က က ant. loux nblag / lox blak antonym 反义词 ဆန က င ဘက a.k.a. jē gaex dang / ceukaux tang: also known as 异名 / cf. mgāig, dīag mai / gaig, tiag mai: compare with, see 参见 比较 ယ ဥ ကည coll. loux ah / lox ah colloquial 口头语 စက ပ dial. loux hag diex / lox haktiex dialect, localism 方言 地方话 土语 ဒသသ e.g. log, om, yēng, dīag / lawk, awm:, for example yeung, tiag 例如 ဥပမ (ခ)
9 etc. in gix / inkix et cetera, and others, and so on euph. loux nāb, loux kex qi, loux mglib euphemism, polite / lox nab, lox kheux chi:, lox glip usage excl. fig. figur. ngai loux si yaoh (ngai loux yaoh) / ngai: lox siyaoh (ngai: lox yaoh) tud hod jēe loux / thut hawt cee lox loux gāb loux dīag / lox kab lox tiag 等等 စသည တ 婉辞 隐语 ယဥ က သ အသ အ န အ မဍ တ exclamation, 叹词 interjection figurative translation 意译 သ ယ ၀ က ဘ သ ပန ခင figurative, colorful, elegant language, proverb, metaphor 谚语 比喻 တန ဆ ဆင အသ အ န i.e. ndāeh mōh / dauh mawh that is, in other words 即 တနည Eng. loux (lāi) Eing Ga Lang (loux English meng pi?) / lox (lai) Enggalang 英语 အဂ လ ပ စ (lox meung: phi:)? Hox loux (lāi) Hox / lox (lai) Hawx Chinese 汉语 တ တ စ Skt. loux (lāi) ga lā lūng / lox (lai) kala Pali/Sanskrit/Hindi 樊文 印地 lung 语 Mán loux (lāi) Mān / lox (lai) Man Burmese/Myanmar 缅语 ပ ဠ / ဟ စက မန မ စ / မန မ စက Mían loux (lāi) Mīan / lox (lai) Miien Lahu 拉祜语 Siam loux (lāi) Siam / lox (lai) Siiem Tai (Shan, Dai) 傣语 ( 掸语 ) ထ င စ / ထ င စက lit. tud gū mu ngai lāi / thut ku mu: literally, literal ngai: lai translation 直译 တ က ရ က ဘ သ ပန ခင liter. blag ngai lāi...?... / plakngai: literary usage 书面语 口 lai...?... 头文学 စ သ mor. morphologicallyrelated 关系有形态变化 အသ င တ obs. loux gūad loux brim / lox kuad obsolete, archaic, or 旧时用语 lox prim: historical term 历史用语 ရ သ onom. ngai loux hod loux / ngai: lox onomatopoeia 拟声词 象 hawt lox 声词 သဘ ၀အသ တ pl. haoh, hun / haoh, hun: plural 复数 ဗဟ ၀ စ prim brim / prim: old, pre-modern, pre- 20th century q.v. mgāig / gaig see another part of the text for further information ( Lat. quod vide) 古 解放前 非现代 ရ သ [ ] 参见 ယ ဥ ကည syn. ngai lāi om jē / ngai: lai awm: ceu synonym 同义词 အဓ ပ ယ တ စက လ sb. mōd dix / mawd tix somebody 某人 တစ ယ က ယ က sth. dīd dix / tidtix something 某物 တစ ခ ခ U.K. loux (lāi) meng Eing Ga Lang / United Kingdom or 英国话或英 အဂ လ ပ အသ အ န lox (lai) meung Enggalang Commonwealth 国拼音 (Engalan?) English usage U.S. loux (lāi) meng A Mei Ri Gax / United States English 美国话或美 lox (lai) meung Amerikax usage 国拼音 အ မရ ကန အသ အ န usu. si nqeeng mōh / sijheeng: mawh usually 常作 တခ တရ var. jīx dix ah / chix tix ah variant reading 又读 မ က vulg. loux nqax / lox jhax vulgar expression, slang, offensive language, swearing... loux ndōd / lox dawd indicates an ellipsis (omission) 俚语, 骂人的话 指省略词语 ရ န ရင ကမ တမ သ အသ အ န မ ပ
10 Abbreviations of Book Titles used in Provenance Field for Meanings, Examples, Notes, etc. AIZIBING Njaeh noh din -- krian krei nbrei rian gah saex ai zi bing: lāi lāo būi dōng nbēen ai zi bing ( 从 这里开始, 迎接艾滋病挑战 : 预防艾滋病基本知识读本 ) ANGTUSHENG Nbeen loux Gon Nyom: Ang tu sheng ( 安徒生童話故事選 ) AYRBKM Ai Yawn Rai: Bre Keut Mhawm [audio cassette] AYRSM Ai Yawn Rai: Son Maix [VCD] CH 辞海 CYWZZZXGK 沧源佤族自治县概况 FFHV Friends Forever (Wa-H): Human Values (audio tape) FISKES The Fate of Sacrifice and the Making of Wa History (dissertation) HLYZCYMC 汉拉英中草药名称 HTYYAYR Hak tiex yien yawk, Ai Yawn Rai - Yex Noi Seng [audiotape] HWXCSYJ 汉佤新词术语集 (Pug lāi loux kraox Hox giex Vax) HYCD 汉英词典 HYDCD 汉语大词典 JJMLMDB Jīang Jex Ming "Loui Mu Dai bīao" Gah Grāi Lāo Noh ( 江泽民 " 三个代表 重要思想 ) JVW Jesus Vo Wa [videotape] KGSPKY Krax gau son pui khrit yan Gau kix mawh kawn: cau cie aux KMFYCD 昆明方言词典 KNBYYCPV Khix num been yung yi ceu pwi Vax [calendar] KPG Kawn Pa Grai [VCD] KPW Kammākamma Pāli Wax LF Leix feng ( 雷锋 ) LGV Loux Gāb Vax ( 佤语熟语汇释 ) LGV (WYSYHS) Loux Gāb Vax ( 佤语熟语汇释 ) LL1...LL5 Lāi loux (Pug lāi [rāog] mgāe gon nyōm: Lāi loux) ( 佤文小学课本, 语文 ) LL2003 (-1, -2) Lāi Loux 2003 ed. (Nklog dīx pug bīang, pug mgreem) LLHJJNQ Lig lai hmai jei jie noung quing ( 佤族农村实用知识读本 ) LPKV Lox pīh kawn vax ( 佤族祈祷词 ) LRBGS Lai rawg buan ga siyiex (lox Vax) LRK2005 Lai Riang Khix Cub Caw Ceu Cao Vax Kawn Khrit Com Rawm, Baux Veng Cing Tong LSMPLG-GJ Lai Si Min Phuk Lai Gau (Glawk Jah) LSVLSNV Lāi si vaoh loux si ndiex Vax ( 佤族諺語 ) LVJLDJT Lāi veng jian lāeg dix joux tud kaing hui nbog gao liah Quan Gox Dai Biao Da Hui Joung Gox Goung Qang Dang ( 中国共产党第十六次全国代表大会文件选编 ) LVPLG-GG1-4 Lai Vax Phuk Lai Gau Glawg 1-3, Lai Vax (Wa Reader) Glawg 4 LVPLG-GKJ, - Lai Vax Phuk Lai Gau, Glawk Jah, Glawk Tix, Glawk Ra: (2000 ed.) GK1, -GK2-2000 LVPLG-GKJ, - Lai Vax Phuk Lai Gau, Glawk Jah, Glawk Tix, Glawk Ra: (2003 draft) GK1, -GK2-2003 MQQYZZF Joung hua reng ming gung hex gox ming qux qi yiux zi zi fa; Mgrong sang yuh Ying Nang... ( 中华人民共和国民族区域自治法 ; 云南省实施... 办法 ) MYSDYSD Mgrong yuh si ndah yie dix siao ( 民族民间实用小验方 ) MZYJWJ 民族研究文集 NBLDAQ Nbēen ba lāo dex ang qux ( 德昂族民间故事 ) NGBR Nqom glieh ba raog ( 佤族民间歌曲 ) NGTRANS Wei Deming (Nyi Ga) 2001-08-16 et al. transcripts NLBR Nbēen Lāo Ba Rāog (Sam Rai) NLGNJG Nbeen loux Gon Nyom: Joung Gox ( 中國童話精選 ) NLNLNB Ngai lig ngai lai nblong blag kaix lih Gon Bui: Dox noh gah Miex Geeing Gon Nyom Ming Qux ba roi dux an gix ( 生命知识 : 献给少数民族家长们 ) NRBBKV Num riah bhasa Buddha krax Vax NSMLPR Nbeen Si Mgang Lih: Pug Ra ( 司崗里的故事 ) NT New Testament of the Bible OT Old Testament of the Bible
11 PGLVYYM Phukh gau lai Vax ye yung mrax PLDL Pug lāi dui lou [Dialogue reader] ( 会话读本 [ 佤汉对照 ]) PLSBSM pug lāi sōun ba sang mgāe dix gah lāi vāx (1981 ed.) pug lāi sōun ba sang mgāe dix gah lāi vax (1999 ed.) ( 佤文读本 ( 扫盲用 )) PNMEL Pi nyā mgrong eei līg ( 科学养猪 ) PPLTKNNTT Paritta pā li thiang kaum nā nā tāng tāng SF Joung huax ren min goung hox gox sian fax ( 中华人民共和国宪法 ) SJTRANS Wang Youming 王有明 (Sam Jāi), Tian Jinhua 田金花 (Yeix Kuad) et al SKV Sāmaneravinaya krax Vax SMBRLHYGM Sang mgae Ba rāog lai hox yuh gah mox ( 佤族怎样学习汉语文 ) SMNGGKF Si mglēeig ndīang gai gex kai fang giex gāing sian dai hua yūh dix nīe bōun gāing se hui ju yi goui nqom jōung gox: Loux grāi ndaex hui dīng dai biao jōung gox goung qang dang kom mēng nbāex gao boun ( 加快改革开放和现代化建设部发夺取有中国特色社会主义事业的 更大胜利 : 在中国共产党第十四次全国代表大会上的报告 ) SNBRJG Si Ndah Ba Raog Joung Gox ( 中国佤族医药 ) SNRMSML Si ngian rang mai si mgang lih ( 佤族神话与历史传说 ) SNSNGMSN Si ndah siao ndaex gaeng ma si nqeeng ( 农药使用常识 ) SPTBDK Sang pon: tix baptis daux khwan: Singax singeh yuh ka mawx? SPTSYKM Sang Pon Tawng Siyiex Yuh Ka Mawx (English Title: How to Know God [Wa]) STB Sipeem Tawx Bwan STB-NT New Testament of the Bible published by STB STB-OT Old Testament of the Bible (to be published by STB) THEKAWA The Kawa [videorecording, 25 min. B&W]: (the Wa): scientific documentary film no.3 TK Two Kings (Wa-L) [audio tape] WAHYMN Lai ra praok: Wa Hymn Book: Kai Shin Dialect WHJMCD Pug lāi Cix ding Yīie si ndong Lāi Vax mai Lāi Hox ( 佤汉简明词典 ) WHSZKB Pug lāi qe mgāe lāi vax mai lāi hox ( 佤汉识字课本 ) WHXSCD Cidian xuesheng lāi Vāx mai lāi Hox ( 佤汉学生词典 ) WHYH 文化蘊魂 WYBRFY 佤语巴饶方言与阿佤方言比较研究 WYDYJ 佤语的音节 WYFYYJ 佤语方言研究 WYHHKB 佤语会话课本 WYJZ 佤语简志 WYPLY 佤语骈俪语的语言特点 WYYF 佤语语法 (Nbēen loux grāi Vax) (Nbēen grāi loux Vax) WYYJ 佤语研究 (Nbēen Loux Vax) WZCYMDZPLC 佤族 -- 沧源勐董镇帕良村 WZFQ 佤族风情 (Nbēen oud mgrong goui gon Ba rāog) WZLSYWHYJ 佤族历史与文化研究 WZMG 佤族民歌 WZSHLSDC-2 佤族社会历史调查 ( 二 ) WZSHLSYWH 佤族社会历史与文化 WZWHS 佤族文化史 XDHYCD 现代汉语词典 XHZD 新华字典 YNMZYYWXLWJ 云南民族语言文学论文集 YNSSMZLYSC 云南少数民族礼仪手册 ) YOUNG-NT Hpuk lai sigang si siyeh pa hkrao [The New Testament in Wa] ( 佤文新约全书 ) YQJDSPLL Yāog qix jee Deng Siao Ping li lun dom hlaong nteen yūh gāing se hui ju yi goui nqom joung gox lāig ndaex 21 see ji gū blag: Loux grāi ndaex hui dīng dai biao joung gox goung qang dang kom meng nbāex gao boun [sic - gao puan] (Nūm 1997 kix ngāix 12) ( 高举邓小平理论 伟大旗帜把建设有中国特色社会主义事业全面推向二十一世纪 : 在中国共产党第十五次 全国代表大会上的报告 ZXFSNS 栽新房 (sum nyīex saox): 雲南班洪佤族 " 房子 " 的社會建
13 Wa Dictionary A ax glieh [ax klieh] /ʔaʔ klɛh/ 1 vs. တ န က န က 顽皮, 贪玩 wánpí, tān wán naughty : Maix peix ax glieh nan! မင တ န က န က မလ ပ န 你怎么那 样顽皮! 2. က စ 搅扰 jiǎorǎo : Maix bō ax glieh gah bāox dix. မင အခ င ခ င မက စ န 你不 要搅扰别人 B ba [pa (pa:)] /pa/ part. 的 ( 结构助词 ) de (jiégòuzhùcí) (attributive marker, subordinating particle, nominalizer; may be followed by verbs, verb phrases, or adjectives only) : dāi ba raoh. ပန အန 红的花 a red flower. lāi ba diam. 写的信 the letter which was written. 2 part. 的 ( 用来造成名词性 ' 的 ' 字结构 ) de (yòng lái zàochéng míngcí xìng 'de' zì jiégòu) (nominalizing particle) : Goui ba bāing. 有白的 There is a white one. goui ba kraox. 有新的 There is a new one. ba rāeh ba sēe 正当的 righteousness (lit. 'that which is upright and straight' (Khrit.) ba ndēeih ra lai bog. အ ပန အလ န responsive reading (as of the Bible). bah [var.]. contrast genitive particle jīe [syn.]. būx si mēix [pux simex] /pṳʔ si me ʔ/ n. ည လ 弟弟 dìdi brother (younger). būx aig, bāox aig (?) [syn.]. C ci ding [tshi: ting:] /tshi tiŋ/ n. အဘ ဓ န 词典 cídiǎn dictionary. cix ding [var.]. cix zi [tshix tsi:] /tshiʔ tsi/ n. 赤字 ( 经济活动中支出多于收入的数字 ) chìzì (jīngjì huódòng zhōng zhīchū duō yú shōurù de shùzì) red ink, deficit. D
da 14 graig yhaog da [ta:] /ta/ vs. 半干 bàn gān half-dry, half cured, partially dried out : Hngoux in gix dāeg da ngīe, ang nyāng grouh dei dei. 这些稻谷才半干, 还没有干透 This rice grain is only half dried out, it still not thoroughly dry. dux vūng [tux vung] /tuʔ vṳŋ/ n. <KAOX> 野芭蕉果 ( 果实象白藤果, 可食 ) yě bājiāo guǒ (guǒshí xiàng bái téng guǒ, kě shí). E e [eu:] /ʔɤ/ int. အ 嗯 ( 表示赞同 ) ēn (biǎoshì zàntóng) : E, ex log yūh. အ က န တ လ ပ မယ 嗯, 我就做 Ex Toung Jiex [Eux Thong: Ciex] /ʔɤʔ thoŋ tɕiɛʔ/ np. 儿童节 értóng jié Youth Day. F fā [fa] /fa / vs. မ ပန င င 乏, 疲乏 fá, pífá tired : Lō hoig fā gah hu dix grax lang. လ တစ နက န လ ခရ ထ က ရလ မ ပန တ ယ 骡子因走长路走乏了 The mules got tired from going such a long distance. fux ying [fux ying:] /fuʔ ʑiŋ/ n. 复员 fù yuán : Noh hoig fux ying kaing ndaex bu dui. 他从部队复员了 G grai [mgrai/grai:] /grai/ v. ပ က 遗失 lose. grai ghrub [mgrai nkrub/grai: grhup] /grai gʰrup/ v. ပ က ပ က ပ က စ 灭亡 be destroyed, perish. grai grub [mgrai mgrub/grai: grup] /grai grup/ v. ပ က ဆ 遗失 失去 lose. grai ngai [mgrai ngai/grai: ngai:] /grai ŋai/ vi. သ- ဆ - က ယ လ န - ခရစ တ အ ပ ပ - အလ င မတ အမ န တ ခ ယ - ပ လ န တ မ - ဘဝနတ ထ ပ - စ တ- ပရ န ဗ န ပ - က က န - 逝 世 die. graig [mgraig/graik] /grac/ 1 n. လ က 蛆 ( 苍蝇的 幼虫 ) maggot (fly larvae). 2 v. လ က တက - 生 蛆 grow maggots, maggots grow. graig [mgraig/graik] /grac/ vs?. က - က- ကက - broken, smashed (?), (or break, smash?). graig ngai [mgraig ngai/graik ngai:] /grac ŋai/ n. မ က လ မ တ ထ 闭上眼睛. graig rhom [mgraig hrom/graik rhawm:] /grac rʰɔm/ လ ကက. graig yhaog [mgraig hyaog/graik yhaok] /grac ʑʰauk/ n. န ကန န ပင 耳聋 ( 喻耳聋, 骂人的话 ).
graih 15 graih [mgraih/graih] /graih/ 1 n. က ပ ပစ က ပင ဝရန တ ဆင ဝင 晒台 ( 房子前晒东西的架 子 ) porch, sundeck, verandah. 2 n. စင ခ 架, 架子 fram e, cage. graih yéem [mgraih yēem/gr aih yeem] /graih ʑ ɯ m/ n. စ 小画 眉 ( 一 种鸟, 在灌木 草丛中做窝 ) small babbling thrush; babbler; chatterer; song thrush (Garrulax canorus?). grao [mgrao/grao:] /grau/ အသ လ တ အ 放声叫 喊. Source of image: Ai Cai. H ha [ha:] /ha/ 1 adv. - က င -လ မ မယ 也许 yěxǔ : Ha gix houig bōun sax. မနက ဖန သ တ လ က င လ လ မ မယ 也许 他们明天到 2. ခ တ န က 就是 jiùshì : Yām ha eix hu dāe hnaox. အရင တ အတ ခ တ န က 就是 咱们一块儿去的那次 ha mgah [syn.]. hyoux [yhox] /ʑhoʔ/. 榕树果 róng shù guǒ. I I [I:] /ʔi/ np. 老二 ( 女子排行第二 参见 Am) lǎoèr (nǚzǐ páiháng dì'èr. cānjiàn Am). ix [ix] /ʔiʔ/. က န တ တ 我们 wǒmen. yix 我们 [var.]. J ja [ca:] /tɕa/ 1 adv. င 暂且, 姑且 zànqiě, gūqiě for the time being, for now, tentatively, provisionally : Maix ja hu vēui kaing. ခင ဗ အရင သ င လ က ပ 你暂且先去 巴 You go first for now. 2 conj. --ပ --ရင ရ ပ 只要... 就 zhǐyào...jiù if only..., if... just..., as long as... : Ja vīex in hoig qix. ဒ ပ ပ ရင ရ ပ If you just carry this, it'll be fine. (?) ja mōh (2) [syn.]. jūx ād [cux ad] /tɕṳʔ ʔa t/ vs. န န စ 恶臭, 臭熏熏 ě chòu, chòu xūn xūn foul-smelling.
16 K ka [kha:] /kha/ 1 vt. 炼, 熬 liàn, āo boil, distill, refine : ka nbēe. 炼油 2 v. 熬, 煎熬, 折磨 āo, jiān āo, zhémo endure : ka ling som. 熬了一整夜 Būi houd ndaing ka dix ndaex nbēen brim. 穷人在旧社会备受煎熬 kyoux [khyox] /khioʔ/ v. တ င ပန 请求, 恳求 qǐngqiú, kěnqíu beseech, plead with, implore : kyoux ko တ င ပန သည 请求 plead with yix kyoux ko gah Maix. [Lai Yonax 1:14] အက ပ တ သည တ င ပန ကပ ( ယ န ၁ ၁၄) 我们恳求你 We beseech thee [OT, Jon. 1:14] kiou [var.]. [< Hox qiú 求?]. L la [la:] /la/ n. <KAOX> ဝ တစ မ ( 一种竹子, 节长 皮薄 ) (yīzhǒng zhúzi, jié cháng pí bó). Lux Yix E Toung Jiex [Lux Yix Eu: Thong: Ciex] /Luʔ ʑiʔ ʔɤ thoŋ tɕiɛʔ/ np. ' 六一 ' 儿童节 'Liù Yī' Értóngjié June 1 Childrens Day. M ma [ma:] /ma/ 1 n. ယ 地, 旱地 dì, hàndì land, fields (dry, cultivated) : hu ma. ယ ထ မ သ တယ 下地 ( 干活儿 ) go to the the fields (go to work). 2 n. က င ကင 大地 dàdì the world, Earth : Sim uing bīang ma. က င ကင ပ က ကယ 大地上空 ( 天上 ) 的 星星 the stars above the Earth. mux lux [mux lux] /muʔ luʔ/ n. 目录 mùlù. N na [na:] /na/ vi. 仰八叉似地躺着 ( 伸开手脚, 仰面躺下 ) yǎng bā chā sì de tǎng zhāo (shēnkāi shǒu jiǎo, yǎng miàn tǎng xià) lie on back with arms and legs spread out, spread-eagled : Noh mgaih na dix id din? 他怎么仰八叉似地躺在这里? nyux [nyux] /ɲuʔ/ v. 扭, 窝 niǔ, wō : Mgōuih noh nyux jāong dix. 他跌倒了, 扭着了脚
17 O o [aw:] /ʔɔ/ vs. အ ထ ထ င 傻, 笨 shǎ, bèn stupid, dumb, ignorant : Nyōm in hoig o kaix nīe saex dix. ဒ က လ အဖ ပင ပ န က ပ င သ တယ 这孩子得重病后傻了 Noh peix o yūh nan. သ ဒ လ က အရသလ 他怎么那样 笨! 2 vs. ထ ထ င အလ က မသ ဘ 幼稚, 不懂事 yòuzhì, bù dǒngshì naive, innocent : Nyōm in gix gon o. ဒ က လ တ ထ ထ င သ တ ပ 这些孩子 还幼稚 ōx [awx] /ʔɔ ʔ/ onom. အ 哇 ( 形容呕吐声 大哭 声 ) wā (xíngróng ǒutù shēng, dà kū shēng) gag, wail (describes the sound of vomiting or loud weeping) : Ōx noh gah hao dix. သ တစ အ အ န အ တယ 他哇的一声呕吐 了 He vomited with a gagging sound. (?) P pa [pha:] /pha/ 1 n. 半拉篾盒 ( 小篾盒的盖子或底子 ) bànlǎ miè hé (xiǎo miè hé de gàizi huò dǐzi) half a bamboo basket (?) (the cover or base of a small woven bamboo basket) : Maix sae mgaox ndaex pa. 你把米装在半拉篾盒里 Put the rice grain in half a small basket. 2 cl. 半盒 bàn hé half-basket (classifier) : mgaox ra pa. 半盒米 two half-baskets of rice grain. pux si vōng [phux sivawng] /phuʔ si vɔ ŋ/ n. <GAENG> 玉米黑穗病 yùmǐ hēi suì bìng. 两 Q qa [cha:] /tɕha/ 1 v. လ က န 差, 欠 chā, qiàn owe, lack : gon qa mīex nding? ဘယ လ က လ လ 还 差多少? 2 v. လ စ ဟင 误 wù : Noh ang sax qa kaing gāing. သ အလ ပ က မလ စ ဟင ဘ ဘ 他从 来没有误过工 qux six [chux six] /tɕhuʔ siʔ/ vo. 出席 chūxí attend meeting. R ra [ra:] /ra/ nu. စ ၂ 二, 两 èr, liǎng two,2 : gao ra, dix nga စ ဆယ 十二 twenty si nbēix ra peen အက လ ခ ည စ ထည 两件衣服 two items of clothing song, soung [syn.]. rūx [rux] /rṳʔ/ n. <GŌNG> 蝼蛄, 蝲蝲蛄 lóugū, 蝲蝲 (làlà?) gū.
18 S sa [sa:] /sa/ v. 凉菜, 凉拌 liáng cài, liáng bàn : Eix yūh dix ih sa. 咱们做凉菜吃 sa gei. 凉拌黄瓜 T tux tix [thux thix] /thuʔ thiʔ/. 挤, 拥挤 jǐ, yōngjǐ : Gon nyōm an tux tix dix jōu ngū. 那孩 子挤进去烤火 Līag būi man uig tux tix ngīe baox dīx. 买布的人真拥挤 U u [u:] /ʔu/. 啊 ( 表示惊异或赞叹 ) ā (biǎoshì jīngyì huò zàntàn) : U, ndouh uig ih! 啊, 怎么吃得完! ux [ux] /ʔuʔ/ vi. တ န သည 叫, 啼 ( 指公鸡叫 啼 ) jiào, tí (zhǐ gōngjī jiào, tí) cluck;, crow, go cock-adoodle-doo (cock), : Ux ia pao. ကက တ န ပ 鸡 叫了 A cock is crowing now. V va [va:] /va/ vs. 宽, 宽敞 kuān, kuānchang : Nyīex in ndaing va. 这房子很宽 Nbing bag in ndaing va. 这个场子很宽敞 vux zix [vux tsix] /vuʔ tsiʔ/ adj. 物质 wùzhì material. W
wa 19 zix sing wa [wa] /wa/ nu. <VM?> သ ည (၀) 零, 〇 líng zero, 0. [< LM, shape of letter 'wa']. vux zix [vux tsix] /vuʔ tsiʔ/ adj. 物质 wùzhì material. X wa [wa] /wa/ nu. <VM?> သ ည (၀) 零, 〇 líng zero, 0. [< LM, shape of letter 'wa']. vux zix [vux tsix] /vuʔ tsiʔ/ adj. 物质 wùzhì material. Y ya [ya:] /ʑa/. ရ 呀 ( 表示惊讶 ) ya (biǎoshì jīngyà) : Ya, ang gāig! ရ မရ က ဘ 呀, 没 羞! yung yiang [yung: yiang:] /ʑuŋ ʑiaŋ/. လ ပ တ န လ ပ 摇, 震动 yáo, zhèndòng shake : Bō yung yiang gon kaox! ပ ပင တ က မလ ပ န 不要摇树苗! Don't shake the sapling! Gla rēem yung yiang yūh nyīex. မငလ င တ န လ ပ 地震使得房子都震 动了 The earthquake shook the houses. 2. ခ 软绵绵 ruǎn mián mián : Ndai ih noh yung yiang ngīe. 她穿的裙子软绵绵的 Z zi beng jia [tsi: peung: cia:] /tsi pɤŋ tɕia/. 资本家 zīběnjiā capitalist. zix sing [tsix sing:] /tsiʔ siŋ/. 执行 zhíxíng : zix sing reng vu. 执行任务
zix sing 20 zix sing
zix sing 21 zix sing Appendices Appendix A. Wa Punctuation and Mathematical Symbols Appendix B. Personal Names in Wa Appendix C. Wa Numbering Systems Appendix D. Wa Weights and Measures Appendix E. Gazetteer of Wa Area Place Names Appendix F. Classifiers in Wa Appendix G. Wa Kinship Terms Appendix H. Wa Personal Pronouns Appendix I. Time and the Wa Calendar